Nghiên Cứu và Phát Triển Phần Mềm Kéo Giãn Cột Sống Tại Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội

Tài liệu nghiên cứu Xây dựng phần mềm hương trình tạo các dạng sóng lực kéo ứng dụng trong phục hồi chức năng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ

• Tác giả: Lại Hữu Phương Trung
• Người hướng dẫn: Nguyễn Đức Thuận
• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Xử Lý Thông Tin Và Truyền Thông
• Đề tài: Nghiên Cứu và Phát Triển Phần Mềm Kéo Giãn Cột Sống
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU CÁC CÁCH THỨC KÉO GIÃN CỘT SỐNG TRONG PHỤC HỒI CHỨC NĂNG
• 1.1. ĐẠI CƯƠNG GIẢI PHẪU VÀ SINH CƠ HỌC CỘT SỐNG
• 1.2. ĐIỂM TỲ LỰC KÉO VÀ PHƯƠNG KÉO
• 1.2.1. Điểm tỳ lực kéo
• 1.2.2. Phương kéo
• 1.3. CÁC KỸ THUẬT KÉO GIÃN CHÍNH VÀ TÁC DỤNG
• 1.4. TÁC DỤNG KÉO GIÃN CỘT SỐNG
• 1.5. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN CHÚ Ý LÚC KÉO GIÃN CỘT SỐNG
• 1.6. MỘT SỐ CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH TRONG KÉO GIÃN
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG ÁN THIẾT KẾ
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC CHẾ ĐỘ TẠO LỰC KÉO
• 2.2. CÁC DẠNG SÓNG ĐƯỢC LỰA CHỌN THIẾT KẾ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phần Mềm Kéo Giãn Cột Sống

Nghiên cứu về phần mềm kéo giãn cột sống đang trở thành một lĩnh vực quan trọng trong y học hiện đại. Cột sống là một phần thiết yếu của cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Việc phát triển phần mềm hỗ trợ điều trị cột sống không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn giảm thiểu chi phí điều trị. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc sử dụng công nghệ trong điều trị cột sống có thể mang lại hiệu quả cao hơn so với các phương pháp truyền thống.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Công Nghệ Kéo Giãn Cột Sống

Công nghệ kéo giãn cột sống đã có từ lâu, nhưng sự phát triển của phần mềm kéo giãn cột sống chỉ mới bắt đầu trong vài thập kỷ qua. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng công nghệ vào điều trị cột sống giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Trong Y Tế

Nghiên cứu về phần mềm kéo giãn cột sống không chỉ giúp cải thiện phương pháp điều trị mà còn mở ra hướng đi mới cho các ứng dụng trong y tế. Việc phát triển phần mềm này có thể giúp các bác sĩ theo dõi và điều chỉnh liệu trình điều trị một cách hiệu quả hơn.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Kéo Giãn Cột Sống

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng nghiên cứu về công nghệ kéo giãn cột sống cũng gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt trang thiết bị hiện đại và nguồn nhân lực có chuyên môn. Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ mới vào thực tiễn cũng cần thời gian và sự chấp nhận từ cộng đồng y tế.

2.1. Thiếu Hụt Trang Thiết Bị Hiện Đại

Nhiều cơ sở y tế vẫn chưa có đủ trang thiết bị để áp dụng giải pháp kéo giãn cột sống hiệu quả. Điều này gây khó khăn trong việc triển khai các nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đào Tạo Nhân Lực

Việc đào tạo nhân lực có chuyên môn trong lĩnh vực này là một thách thức lớn. Cần có các chương trình đào tạo bài bản để đảm bảo rằng các bác sĩ và kỹ thuật viên có thể sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Kéo Giãn Cột Sống Hiện Nay

Có nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau được áp dụng trong việc phát triển phần mềm kéo giãn cột sống. Các phương pháp này bao gồm nghiên cứu lâm sàng, khảo sát thực địa và phân tích dữ liệu. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, nhưng đều hướng đến mục tiêu cuối cùng là cải thiện sức khỏe cột sống cho bệnh nhân.

3.1. Nghiên Cứu Lâm Sàng

Nghiên cứu lâm sàng là phương pháp quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả của phần mềm kéo giãn cột sống. Các thử nghiệm lâm sàng giúp xác định tính an toàn và hiệu quả của các phương pháp điều trị mới.

3.2. Khảo Sát Thực Địa

Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin từ các cơ sở y tế về việc áp dụng công nghệ kéo giãn cột sống. Điều này giúp hiểu rõ hơn về thực trạng và nhu cầu của thị trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phần Mềm Kéo Giãn Cột Sống

Phần mềm kéo giãn cột sống đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều cơ sở y tế. Các ứng dụng này không chỉ giúp cải thiện quy trình điều trị mà còn nâng cao trải nghiệm của bệnh nhân. Việc sử dụng công nghệ trong điều trị cột sống đã chứng minh được hiệu quả trong việc giảm đau và phục hồi chức năng.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Điều Trị

Phần mềm giúp tự động hóa quy trình điều trị, từ đó giảm thiểu thời gian và công sức của bác sĩ. Điều này giúp nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

4.2. Nâng Cao Trải Nghiệm Của Bệnh Nhân

Việc sử dụng công nghệ trong điều trị giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn. Họ có thể theo dõi tiến trình điều trị của mình một cách dễ dàng và hiệu quả.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Kéo Giãn Cột Sống

Nghiên cứu về phần mềm kéo giãn cột sống đang mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực y tế. Tương lai của công nghệ này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cải tiến trong điều trị cột sống. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhiều bệnh nhân.

5.1. Hướng Đi Tương Lai

Cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ kéo giãn cột sống. Điều này sẽ giúp cải thiện hiệu quả điều trị và mở rộng ứng dụng trong y tế.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Đổi Mới Công Nghệ

Đổi mới công nghệ là yếu tố then chốt trong việc nâng cao hiệu quả điều trị. Cần có sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, bác sĩ và các nhà phát triển công nghệ để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hiện nay, tình trạng trang thiết bị y tế tại Việt Nam còn hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu điều trị và chăm sóc sức khỏe cộng đồng ngày càng tăng. Việc nhập khẩu các thiết bị y tế đắt tiền không phải lúc nào cũng giải quyết triệt để các vấn đề do tính đa dạng của bệnh lý và khả năng sử dụng thiết bị chưa tối ưu. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển các thiết bị y tế trong nước, đặc biệt là các thiết bị phục hồi chức năng, trở thành một hướng đi quan trọng. Luận văn tập trung vào xây dựng phần mềm tạo các dạng sóng lực kéo ứng dụng trong phục hồi chức năng cột sống, nhằm hỗ trợ thiết kế và chế tạo máy kéo giãn cột sống.

Mục tiêu nghiên cứu là phát triển phần mềm điều khiển tạo ra các dạng sóng lực kéo đa dạng, phù hợp với sinh cơ học cột sống và các kỹ thuật kéo giãn hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị các bệnh lý về cột sống như thoái hóa đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm, đau lưng cấp và mãn tính. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2007-2009 tại Hà Nội, dựa trên khảo sát thực tế tại các trung tâm phục hồi chức năng lớn như Bệnh viện E và Bệnh viện Bạch Mai.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp giải pháp công nghệ phần mềm điều khiển lực kéo chính xác, linh hoạt, góp phần nâng cao hiệu quả phục hồi chức năng, giảm chi phí điều trị và tăng khả năng ứng dụng rộng rãi trong y tế cộng đồng. Các chỉ số như lực kéo từ 1 đến 99 kg, thời gian điều trị từ 1 đến 99 phút được thiết lập linh hoạt, đáp ứng đa dạng nhu cầu lâm sàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết sinh cơ học cột sống và kỹ thuật kéo giãn trong phục hồi chức năng. Hai mô hình lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình sinh cơ học cột sống: Cột sống gồm 24 đoạn vận động, mỗi đoạn bao gồm đĩa đệm, khớp đốt sống và các mô mềm liên quan. Đĩa đệm chịu tải trọng lớn, từ 15-25 kg lực khi nằm, đến 100 kg khi đứng và 150 kg khi ngồi. Áp lực này ảnh hưởng trực tiếp đến chiều cao khoang gian đốt và tình trạng thoái hóa. Phương pháp kéo giãn làm tăng chiều cao khoang gian đốt trung bình 1,1 mm, giảm áp lực nội đĩa đệm, giúp phục hồi chức năng.

2. Các kỹ thuật kéo giãn cột sống: Bao gồm kéo giãn bằng tự trọng, kéo giãn bằng lực đối trọng, kéo giãn trên hệ thống bàn-máy kéo tự động và kéo giãn dưới nước. Mỗi kỹ thuật có đặc điểm lực kéo, thời gian và phương pháp điều chỉnh khác nhau, phù hợp với từng bệnh lý và giai đoạn điều trị.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: lực kéo (kg), dạng sóng lực kéo (liên tục, ngắt quãng, kết hợp), thời gian duy trì lực, thời gian nghỉ, lực nền, và chu kỳ điều trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thiết kế và phát triển phần mềm điều khiển lực kéo dựa trên khảo sát thực tế và tổng hợp các kết quả nghiên cứu trước đó. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Khảo sát tại các trung tâm phục hồi chức năng lớn ở Hà Nội.
• Tài liệu nghiên cứu quốc tế về kỹ thuật kéo giãn cột sống.
• Thông số kỹ thuật của các thiết bị kéo giãn hiện đại.

Phương pháp phân tích chủ yếu là mô phỏng và lập trình điều khiển các dạng sóng lực kéo với các tham số có thể điều chỉnh linh hoạt. Cỡ mẫu nghiên cứu là các trường hợp bệnh nhân tại các trung tâm phục hồi chức năng, kết hợp với thử nghiệm phần mềm trên mô hình thiết bị kéo giãn.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ 2007 đến 2009, bao gồm các giai đoạn khảo sát, thiết kế phần mềm, thử nghiệm và đánh giá hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển thành công 8 dạng sóng lực kéo với các đặc điểm riêng biệt, bao gồm lực tăng giảm tuyến tính, theo bậc, có hoặc không có lực nền, phù hợp với các kỹ thuật kéo giãn hiện đại. Ví dụ, dạng sóng số 1 có lực tăng và giảm tuyến tính không có lực nền, trong khi dạng sóng số 4 có lực nền duy trì trong thời gian nghỉ.

2. Phần mềm cho phép điều chỉnh linh hoạt các thông số như lực kéo tối đa từ 1 đến 99 kg, thời gian duy trì lực từ 0 đến 99 giây, thời gian nghỉ từ 0 đến 99 giây, và tổng thời gian điều trị từ 1 đến 99 phút. Điều này giúp cá nhân hóa liệu trình điều trị theo từng bệnh nhân.

3. Thiết kế phần cứng điều khiển sử dụng vi xử lý ATMega32 với bộ nhớ chương trình 32KB, bộ nhớ dữ liệu 2KB, hỗ trợ giao tiếp USART tốc độ 9600 baud, đảm bảo khả năng xử lý và hiển thị thông tin chính xác, nhanh chóng.

4. Hệ thống đo lực kéo tích hợp cảm biến lực và bộ chuyển đổi điện áp sang tần số (VFC) giúp đo và điều chỉnh lực kéo chính xác, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình điều trị.

Thảo luận kết quả

Việc phát triển phần mềm tạo các dạng sóng lực kéo đa dạng đáp ứng được yêu cầu sinh cơ học cột sống và kỹ thuật kéo giãn hiện đại, giúp tăng hiệu quả điều trị các bệnh lý cột sống phổ biến như thoái hóa đĩa đệm và thoát vị đĩa đệm. So với các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào một số dạng sóng đơn giản, nghiên cứu này mở rộng phạm vi và tính linh hoạt trong điều khiển lực kéo.

Sự kết hợp giữa phần mềm và phần cứng điều khiển vi xử lý ATMega32 tạo ra hệ thống điều khiển tự động, chính xác, dễ dàng tùy chỉnh, phù hợp với nhiều đối tượng bệnh nhân và điều kiện lâm sàng khác nhau. Các biểu đồ dạng sóng lực kéo minh họa rõ ràng quá trình tăng giảm lực, giúp bác sĩ và kỹ thuật viên dễ dàng theo dõi và điều chỉnh.

Kết quả này cũng phù hợp với các báo cáo của ngành về hiệu quả kéo giãn cột sống trong phục hồi chức năng, đồng thời góp phần giảm chi phí và tăng khả năng ứng dụng thiết bị trong y tế cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai ứng dụng phần mềm trong các thiết bị kéo giãn cột sống tại các trung tâm phục hồi chức năng nhằm nâng cao hiệu quả điều trị, giảm đau và cải thiện vận động cho bệnh nhân. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: các bệnh viện và trung tâm y tế.

2. Đào tạo kỹ thuật viên và bác sĩ sử dụng phần mềm và thiết bị điều khiển lực kéo để đảm bảo vận hành chính xác, an toàn và hiệu quả. Thời gian: 3-6 tháng, chủ thể: các cơ sở y tế và trường đào tạo y tế.

3. Nâng cấp và mở rộng phần mềm để tích hợp thêm các dạng sóng lực kéo mới và tính năng giám sát từ xa nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị đa dạng và hỗ trợ quản lý bệnh nhân hiệu quả hơn. Thời gian: 12-18 tháng, chủ thể: nhóm nghiên cứu và nhà phát triển phần mềm.

4. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục đánh giá hiệu quả lâm sàng của các dạng sóng lực kéo khác nhau trên các nhóm bệnh nhân đa dạng để tối ưu hóa liệu trình điều trị. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể: các viện nghiên cứu và bệnh viện chuyên khoa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng và vật lý trị liệu: Nắm bắt các kỹ thuật kéo giãn cột sống hiện đại, áp dụng phần mềm điều khiển lực kéo để nâng cao hiệu quả điều trị.

2. Kỹ thuật viên y tế và kỹ sư thiết bị y tế: Hiểu rõ về thiết kế phần mềm và phần cứng điều khiển lực kéo, từ đó vận hành và bảo trì thiết bị kéo giãn cột sống hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ y sinh và kỹ thuật y tế: Tham khảo mô hình phát triển phần mềm điều khiển lực kéo, áp dụng vào nghiên cứu và phát triển thiết bị y tế mới.

4. Quản lý và hoạch định chính sách y tế: Đánh giá tiềm năng ứng dụng công nghệ trong phục hồi chức năng, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển thiết bị y tế trong nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Phần mềm tạo các dạng sóng lực kéo có thể điều chỉnh những thông số nào?
   Phần mềm cho phép điều chỉnh lực kéo tối đa từ 1 đến 99 kg, thời gian duy trì lực từ 0 đến 99 giây, thời gian nghỉ từ 0 đến 99 giây, và tổng thời gian điều trị từ 1 đến 99 phút, giúp cá nhân hóa liệu trình điều trị.

2. Lực kéo được tạo ra như thế nào trong thiết bị kéo giãn cột sống?
   Lực kéo được tạo ra bởi mô-tơ điện kết hợp hệ thống truyền động bánh răng và cuộn dây tời, điều khiển quay mô-tơ theo chiều thuận hoặc nghịch để tăng hoặc giảm lực kéo tác động lên bệnh nhân.

3. Vi xử lý ATMega32 có vai trò gì trong hệ thống?
   ATMega32 là bộ điều khiển trung tâm, nhận lệnh từ bàn phím, xử lý tín hiệu cảm biến lực, điều khiển mô-tơ và hiển thị thông tin trên màn hình, đảm bảo hoạt động chính xác và linh hoạt của thiết bị.

4. Các dạng sóng lực kéo có ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả điều trị?
   Các dạng sóng lực kéo khác nhau tác động lên cột sống theo các cơ chế sinh cơ học khác nhau, giúp giảm áp lực nội đĩa đệm, giải phóng chèn ép rễ thần kinh và tăng cường dinh dưỡng mô, từ đó cải thiện triệu chứng và chức năng vận động.

5. Làm thế nào để đảm bảo an toàn khi sử dụng thiết bị kéo giãn cột sống?
   Thiết bị có hệ thống bảo vệ quá lực tự động ngắt khi lực kéo vượt mức cho phép, đồng thời cần tuân thủ các chỉ định và chống chỉ định y khoa, lựa chọn lực kéo phù hợp với từng bệnh nhân và theo dõi sát sao trong quá trình điều trị.

Kết luận

• Đã xây dựng thành công phần mềm tạo 8 dạng sóng lực kéo đa dạng, linh hoạt, phù hợp với kỹ thuật kéo giãn cột sống hiện đại.
• Thiết kế phần cứng điều khiển sử dụng vi xử lý ATMega32 đảm bảo khả năng xử lý và hiển thị chính xác, hỗ trợ điều chỉnh lực kéo theo yêu cầu.
• Hệ thống đo lực kéo tích hợp cảm biến và bộ chuyển đổi điện áp sang tần số giúp kiểm soát lực kéo an toàn và hiệu quả.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả phục hồi chức năng cột sống, giảm chi phí và tăng khả năng ứng dụng thiết bị trong y tế cộng đồng.
• Đề xuất triển khai ứng dụng, đào tạo và nghiên cứu tiếp theo nhằm hoàn thiện và mở rộng phạm vi ứng dụng trong thực tế.

Hành động tiếp theo là phối hợp với các trung tâm y tế để thử nghiệm thực tế phần mềm và thiết bị, đồng thời phát triển các phiên bản nâng cấp đáp ứng nhu cầu đa dạng của bệnh nhân và kỹ thuật viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU CÁC CÁCH THỨC KÉO GIÃN CỘT SỐNG TRONG PHỤC HỒI CHỨC NĂNG I. ĐẠI CƯƠNG GIẢI PHẪU VÀ SINH CƠ HỌC CỘT SỐNG Theo những nghiên cứu về cộ sống thì, cột sống có nhiều đoạn nhưng từng đoạn có nhiều chức năng được gọi là “đoạn vận động”. Đoạn vận động bao gồm khoang gian đốt cùng với nhân nhầy (nhân tuỷ), vòng sợi, mâm sụn và nửa phần thân đốt lân cận cùng phần mềm tương ứng. Cột sống người có 24 đoạn vận động.

Đĩa đệm (đĩa gian đốt) bao gồm mâm sụn, vòng sợi và nhân nhầy, nằm trong khoang gian đốt, bình thường có 23 đĩa đệm, ở người bình thường chiều cao của đĩa đệm đoạn cổ là 3mm, đoạn ngực 5mm, đoạn thắt lưng 9mm. Khi vận động cột sống về một phía (nghiêng, cúi, ưỡn…) thì nhân nhầy sẽ chuyển dịch về phía đối diện đồng thời vòng sợi cũng bị giãn ra. Các khớp đốt sống có vai trò đặc biệt trong chức năng của các đoạn vận động và sự xuất hiện triệu chứng đau là do đĩa đệm dưới gián tiếp ảnh hưởng. Là những khớp bản lề – chêm tuỳ theo mỗi tư thế trong không gian mà nó có những hướng vận động hoàn toàn xác định.

Như vậy đĩa đệm là khớp đốt sống tạo nên một đơn vị chức năng thống nhất có khả năng chống đỡ theo nguyên lý đàn hồi với các tác động cơ học. Sự xuất hiện đau ở các khớp đốt sống bao giờ cũng do bao khớp chịu sức căng kéo quá lớn hoặc diện khớp phải chịu áp lực bất thường, nếu tác động liên tiếp kéo 3 dài sẽ dẫn đến thoái hoá khớp đốt sống (spondylar throsis) hay gặp ở đoạn thắt lưng Về mặt sinh cơ học, đĩa đệm được coi như hệ thống thẩm thấu trao đổi chất. Đĩa đệm có trọng tải áp lực khá lớn như ở đoạn thắt lưng, ở tư thế nằm là 15 – 25kg lực (kilogramme-force), tư thế đứng là 100kg và ngồi là 150kg, còn ở tư thế nghiêng hay hạ nâng các vật nặng còn tăng hơn nhiều (nachemson). Tải trọng dẫn tới sự giảm chiều cao gian đốt.

Theo Pukys, khi chịu trọng tải lớn, tổng chiều cao khoang gian đốt giảm 12mm ở nữ và 18mm ở nam. Đĩa đệm không chỉ chịu lực tĩnh mà trong đời sống còn phải ghánh chịu bao nhiêu lực động. Nhờ khả năng chuyển dịch nhân nhầy và đặc tính chun giãn của vòng sợi nên đĩa đệm có đặc tính một hệ thống sinh cơ học có tính thích ứng đàn hồi cao và chịu trọng tải lớn, kiểu lò xo. Theo quy luật “chiều cao đĩa đệm tăng khi áp lực nội đĩa đệm giảm” nên phương pháp kéo giãn cột sống thắt lưng trong điều trị làm cho các khoang gian đốt cao thêm trung bình 1,1mm làm áp lực nội đĩa đệm giảm.

Như vậy, đau lưng cấp hay mãn không do nguồn gốc tuỷ sống, tổ thương xương cũng như bệnh lý đặc hiệu (lao, u …) thì thường có nguồn gốc: - Đĩa đệm (hư, thoát vị) - Rễ thần kính (viêm, chèn ép) - Dây chằng (tổn thương, co) - Thoái hoá khớp đốt sống - Cơ cạnh sống (co phản xạ) Nguồn gốc đĩa đệm là phổ biến như hư đĩa đệm là thoái hoá sinh học theo tuổi, thoái hoá bệnh lý còn gọi là thoái hoá đĩa đệm và hư đĩa đệm khớp, thoát vị đĩa đệm. Bệnh lý đĩa đệm do áp lực trọng tải quá cao, lực tác động lên cột sống 4 đĩa đệm qua mức (xoắn vặn, dồn đẩy, nén ép), tính chất gia đình (Wilson), vi chấn thương kéo dài. Có thể khái quát theo sơ đồ tổng hợp về nguồn gốc bệnh đĩa đệm như sau: Trọng tải Hư đĩa đệm Thoát vị đĩa sinh lý , bệnh lý đệm từ từ Chấn thương cấp, kéo dài Đau lưng cấp, mãn tính Hình 1.1: Sơ đồ tổng hợp nguồn gốc bệnh đĩa đệm. Qua một số vấn đề sinh cơ học cột sống, việc điều trị một số chứng bệnh cột sống thường gặp, biện pháp kéo giãn có khả năng đạt hiệu quả.

5 Sau đây là một số hình ảnh của cột sống: Đốt đội (C1) Đốt đội (C1) Đốt trục (C2) Đốt trục (C2) Đốt trục (C2) Đốt đội (C1) Các đốt sống cổ C1 C1 C1 T1 T1 T1 Các đốt sống ngực T12 T12 T12 L1 L1 L1 Các đốt sống thắt lưng L5 L5 L5 Xương cùng Xương cùng Xương cùng (S1-5) (S1-5) (S1-5) Xương cụt Xương cụt Xương cụt Nhìn trước Nhìn bên trái Nhìn sau Hình 1.2: Cột sống nhìn từ 3 phía. 6 Mỏm khớp trên Mỏm núm vú Cuống Mỏm ngang Mỏm gai Thân đốt sống Đĩa gian Mỏm khớp dưới đốt sống Khuyết đốt sống dưới Lỗ gian đốt sống Khuyết đốt sống trên Diên khớp với xương cùng Hình 1.3: Các đốt sống thắt lưng. Ống đốt sống Mỏ m khớp trên Mỏm núm vú Thân đốt sống Mỏm ngang Mỏm phụ Mỏm gai Mả nh Mỏm kh ớp dưới Hình 1.4: Các đốt thắt lưng thứ 3 và thứ 4. 7 Cuống mặ t c ắt M ặt sau các thân đốt sống Dây chằng sau Đĩa gian đốt sống Hình 1.5: Các đoạn đốt sống trước (đã bỏ các cuống).

Mỏm khớp dưới Bao khớp củ a khớp mỏm Dây chằng dọc trước Mỏm khớ p trên Thân đố t sống M ỏm ngang th ắt lưng Mỏm gai Đĩa gian đốt s ống Dây ch ằ ng vàng Dây chằng gai Dây chằ ng dọc trước Dây chằng trên gai Lỗ gian đ ốt số ng Dây chằ ng dọ c sau Hình 1.6: Một đơn vị vận động. 8 Cuống m ặt c ắ t Dây chằ ng vang Mả nh Mỏm khớ p trên Mỏm ngang Diên khớp dưới Hình 1.7: Các đoạn đốt sống sau. Thân đốt sống Lỗ đ ố t số ng Cuống Mỏm ngang Mỏ m khớ p trên Mỏ m M ỏ m núm vú phụ M ảnh Mỏ m gai Hình 1.8: Đốt sống thắt lưng thứ 2 (nhìn từ phía trên). 9 Vòng sợi Nhân tủy (nhân nh ầy) Hình 1.9: Đĩa gian đốt sống (đĩa đệm).

ĐIỂM TỲ LỰC KÉO VÀ PHƯƠNG KÉO I. Điểm tỳ lực kéo Trên hộp sọ hầu như không có những ụ nhô để cho khung treo bám vào, do đó người ta thường sử dụng hai vị trí đểm tỳ là: tay kéo dài phía trước tỳ vào xương hàm dưới và tay kéo ngắn phía sau tỳ vào xương chẩm (hình 1. 10 Giá treo Ròng rọc Dây kéo 20º – 30º Điểm chẩm Xương hàm dưới Vật nặng Hình 1.10: Điểm tỳ lực kéo. Phương kéo Phương kéo theo mặt phẳng trước sau: chọn phương kéo sao cho làm cột sống hơi gấp ra trước 20º - 30º (như hình 1.10), khi đó giữa hai đốt sống tạo nên góc mở ra sau tạo điều kiện cho nhân nhày đĩa đệm đang thoát vị ra sau trở lại vị trí bình thường, đồng thời làm mở rộng lỗ tiếp hợp.

CÁC KỸ THUẬT KÉO GIÃN CHÍNH VÀ TÁC DỤNG Từ lâu điều trị kéo giãn đã được ứng dụng nhằm mục tiêu đơn giản là giải toả hẹp khe liên đốt để giải phóng chèn ép rễ thần kinh, một số công trình nghiên cứu đã xác nhận với lực kéo trung bình (khoảng nửa trọng lượng cơ thể) trên tư thế nằm, sau 15-20 phút có thể tăng chiều cao khoang liên đốt đoạn thắt lưng 1- 11 1,5mm. Kỹ thuật kéo giãn cột sống từ giản đơn phát triển ngày càng khoa học hơn. Kéo giãn bằng tự trọng trên bàn dốc Chỉ cần một ván phẳng (giảm lực ma sát) cùng một bộ đai cố định ở nách, ngực hay đầu, lực kéo điều chỉnh bằng góc độ dốc của bàn so với mặt phẳng nền, độ dốc càng nhiều thì lực kéo càng lớn do tự trọng của bệnh nhân trượt xuống trên mặt bàn. Cách kéo này lực bị dàn đều từ chỗ cố định trở xuống, tuy nhiên đoạn cột sống ở càng gần nơi cố định chịu lực lớn hơn, có tính định lượng tương đối.

Nhưng trang bị giản đơn, lực kéo một phần phụ thuộc vào trọng lượng bệnh nhân, nên còn gọi là kéo giãn cột sống bằng tự trọng, dễ dàng triển khai ở mọi cơ sở cho nên có thể ứng dụng rộng rãi ở y tế cộng đồng, chỉ có một số chế độ kéo liên tục. Kéo giãn bằng lực đối trọng Đoạn ngực và thắt lưng kéo ở tư thế nằm, lực kéo có thể tập trung vào các vùng nhất định bằng cách đặt đai cố định và đai kéo (khoảng giữa 2 đai là phần chịu lực kéo chủ yếu). Lực kéo được xác định bằng số cân nặng của lực kéo (kéo bằng tạ), trong khi kéo có thể thay đổi lực bằng tăng giảm trọng lượng tạ, chủ yếu vẫn là kéo liên tục và phải theo dõi thận trọng, là một kỹ thuật phổ biến hiện nay ở các cơ sở chưa có thiết bị máy kéo. Kéo đoạn cổ thường ở tư thế ngồi, phần cố định là trọng lượng cơ thể còn lực kéo bằng trọng lượng tạ qua đai kéo cổ.

Kéo giãn trên hệ thống bàn-máy kéo Ngày nay hệ thống bàn-máy kéo được tự động hoá, xử lý vi tính, sử dụng nguyên lý trượt rất hiện đại như hệ thống kéo giãn cột sống của ITO –Nhật bản, hãng đi đầu về thiết bị vật lý trị liệu phục hồi chức năng trên thế giới. • Bàn kéo đối với các đốt sống đoạn ngực và thắt lưng có phần tự lăn trượt trên con lăn để khi kéo tập trung lực kéo vào từng vùng loại bỏ được lực cản do trọng lượng phần cơ thể tạo nên. Bàn kéo còn có loại điều khiển bằng điện để tư thế kéo phù hợp. • Máy kép với nhiều chế độ và điều khiển bằng số với màn hiển thị theo dõi dễ dàng các thông số bằng công nghệ vi xử lý.

• Lực kéo được tính bằng đơn vị Newton (N) ∼ 0,1kg, phạm vi lực kéo rộng 1,5 – 90 hoặc 100kg. • Chế độ kéo có thể: Liên tục, ngắt quãng, tăng dần, giảm dần, có lực nền… nên khả năng ứng dụng lâm sàng rộng và phù hợp với sinh cơ học cột sống. Có hệ thống bệnh nhân tự ngừng kéo lúc thấy khó chịu. Hệ thống kéo giãn dưới nước Là một kỹ thuật kết hợp thuỷ liệu và kéo giãn gồm một bể nước sâu khoảng 2m với nhiệt độ ấm giúp cho giãn cơ lúc kéo, kéo theo trục thẳng đứng, được cố định bằng các phao ở (cổ và nách), lực kéo bằng tạ móc ở đai kéo ở thắt lưng.

Do sức đẩy của nước nên lực kéo thường phải lớn hơn khi kéo bình thường. Tác dụng kéo giãn cột sống Tác dụng có tính chất cơ học tác động trực tiếp tại vùng kéo.