Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh việt nam

Nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam, cung cấp thông tin hữu ích cho cộng đồng.

• Tác giả: Trịnh Thị Hào
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Hữu Vách
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Ung Thư Thân Tử Cung Và Các Yếu Tố Liên Quan Tại Một Số Tỉnh Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.1.1. Khái niệm về thân tử cung
• 1.1.2. Ung thư thân tử cung
• 1.1.3. Ung thư nội mạc tử cung
• 1.1.4. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ung thư TTC
• 1.2. TÌNH HÌNH MẮC UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.2.1. Ung thư thân tử cung trên thế giới
• 1.2.2. Ung thư thân tử cung ở Việt Nam
• 1.3. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.3.1. Yếu tố môi trường liên quan đến ung thư thân tử cung
• 1.3.2. Một số yếu tố xã hội liên quan đến ung thư thân tử cung
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 1.4.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 1.4.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 1.4.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.2.1. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 1.4.2.2. Tiêu chuẩn chẩn đoán, kỹ thuật áp dụng trong nghiên cứu
• 1.4.2.3. Công cụ thu thập số liệu và tổ chức nghiên cứu
• 1.4.2.4. Các biện pháp khống chế sai số
• 1.4.2.5. Xử lý số liệu
• 1.4.2.6. Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu
• 1.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 1.5.1. PHÂN LOẠI VÀ PHÂN BỐ UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.5.2. ĐẶC ĐIỂM CỦA PHỤ NỮ UNG THƯ THÂN TỬ CUNG
• 1.5.2.1. Độ tuổi của phụ nữ ung thư TTC
• 1.5.2.2. Trình độ học vấn của phụ nữ ung thư TTC
• 1.5.2.3. Nghề nghiệp của bệnh ung thư TTC
• 1.5.2.4. Tình trạng hôn nhân và việc làm
• 1.5.2.5. Số con trung bình
• 1.5.3. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI UNG THƯ CỔ TỬ CUNG
• 1.5.3.1. Liên quan giữa một số yếu tố kinh tế, xã hội với ung thư thân tử cung
• 1.5.3.2. Liên quan giữa tiền sử sinh sản với ung thư cổ tử cung
• 1.5.3.3. Liên quan giữa tình trạng kinh nguyệt với ung thư TTC
• 1.5.3.4. Liên quan giữa việc nạo hút thai, sử dụng các biện pháp tránh thai với ung thư thân tử cung
• 1.5.3.5. Liên quan giữa một số yếu tố khác với ung thư thân tử cung
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu ung thư thân tử cung tại Việt Nam

Ung thư thân tử cung (TTC) là một trong những loại ung thư phổ biến ở phụ nữ, đặc biệt là ung thư nội mạc tử cung. Tại Việt Nam, tình hình mắc bệnh này đang gia tăng đáng kể. Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 100.000 ca mắc mới ung thư, trong đó ung thư TTC chiếm một tỷ lệ không nhỏ. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình ung thư TTC tại Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của ung thư thân tử cung

Ung thư TTC chủ yếu phát triển từ lớp nội mạc tử cung, với triệu chứng thường gặp là chảy máu âm đạo bất thường. Đặc điểm lâm sàng của bệnh thường diễn ra âm thầm, khiến nhiều phụ nữ không nhận ra cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng.

1.2. Tình hình ung thư thân tử cung tại Việt Nam

Tại Việt Nam, ung thư TTC đang trở thành một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Tỷ lệ mắc bệnh đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở nhóm phụ nữ từ 50 đến 70 tuổi. Nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều yếu tố môi trường và xã hội ảnh hưởng đến sự gia tăng này.

II. Các thách thức trong việc nghiên cứu ung thư thân tử cung

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về ung thư TTC, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thu thập dữ liệu và phân tích. Một trong những vấn đề lớn là thiếu thông tin chính xác về tỷ lệ mắc bệnh và các yếu tố nguy cơ liên quan. Điều này gây khó khăn cho việc xây dựng các chương trình phòng ngừa hiệu quả.

2.1. Thiếu dữ liệu thống kê chính xác

Nhiều nghiên cứu chỉ tập trung vào một số khu vực nhất định, dẫn đến việc thiếu thông tin tổng thể về tình hình ung thư TTC trên toàn quốc. Điều này làm giảm khả năng đưa ra các chính sách y tế phù hợp.

2.2. Khó khăn trong việc xác định yếu tố nguy cơ

Việc xác định các yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư TTC còn gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như môi trường, lối sống và di truyền cần được nghiên cứu sâu hơn để có cái nhìn toàn diện.

III. Phương pháp nghiên cứu ung thư thân tử cung hiệu quả

Để nghiên cứu ung thư TTC một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Việc sử dụng các công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị sẽ giúp nâng cao tỷ lệ phát hiện sớm và cải thiện kết quả điều trị.

3.1. Sử dụng công nghệ sinh học trong nghiên cứu

Công nghệ sinh học có thể giúp phát hiện sớm các dấu hiệu của ung thư TTC thông qua các xét nghiệm gen và phân tích tế bào. Điều này sẽ giúp nâng cao khả năng chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3.2. Phương pháp sàng lọc hiệu quả

Các phương pháp sàng lọc như siêu âm và sinh thiết nội mạc tử cung cần được áp dụng rộng rãi hơn để phát hiện sớm ung thư TTC. Việc này sẽ giúp giảm tỷ lệ tử vong do bệnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu ung thư thân tử cung

Kết quả từ các nghiên cứu về ung thư TTC có thể được ứng dụng vào thực tiễn để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ. Các chương trình giáo dục sức khỏe và phòng ngừa cần được triển khai rộng rãi để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

4.1. Giáo dục sức khỏe cho phụ nữ

Các chương trình giáo dục sức khỏe cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức về ung thư TTC, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ. Điều này sẽ giúp phụ nữ chủ động hơn trong việc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

4.2. Chính sách y tế phù hợp

Cần có các chính sách y tế phù hợp để hỗ trợ việc phát hiện và điều trị ung thư TTC. Điều này bao gồm việc cung cấp tài chính cho các chương trình sàng lọc và điều trị.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu ung thư thân tử cung

Nghiên cứu ung thư TTC tại Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội mới trong việc cải thiện sức khỏe phụ nữ. Tuy nhiên, cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Tương lai của nghiên cứu này sẽ phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ quan y tế và cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu liên tục

Nghiên cứu liên tục về ung thư TTC là cần thiết để hiểu rõ hơn về bệnh và tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả. Điều này sẽ giúp giảm thiểu gánh nặng bệnh tật cho phụ nữ.

5.2. Hướng đi mới trong điều trị ung thư

Các nghiên cứu mới về điều trị ung thư TTC cần được đẩy mạnh, bao gồm việc phát triển các liệu pháp điều trị nhắm mục tiêu và miễn dịch. Điều này sẽ mở ra hy vọng mới cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư thân tử cung (TTC) là một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến, đặc biệt là ung thư nội mạc tử cung (NMTC), chiếm khoảng 95% các trường hợp TTC. Theo ước tính, ung thư là nguyên nhân gây ra 12% trong số 56 triệu ca tử vong hàng năm trên thế giới, trong đó ung thư TTC đứng thứ tư sau ung thư vú, đại tràng và phổi ở phụ nữ. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 100.000 ca mắc mới ung thư và 70.000 ca tử vong do ung thư, trong đó ung thư TTC chiếm tỷ lệ đáng kể. Nghiên cứu được thực hiện trên 12 tỉnh miền Bắc Việt Nam trong giai đoạn 2001-2010 nhằm xác định phân bố, đặc điểm và các yếu tố liên quan đến ung thư TTC ở phụ nữ trong độ tuổi 30-60.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tình hình ung thư TTC và các yếu tố nguy cơ liên quan như nhân khẩu học, sinh sản, sử dụng biện pháp tránh thai, phơi nhiễm môi trường và các yếu tố xã hội khác. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho ngành y tế Việt Nam để xây dựng các chính sách phòng chống, phát hiện sớm và điều trị ung thư TTC, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe phụ nữ. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 161 ca bệnh và 483 ca chứng, được lựa chọn từ 27 bệnh viện tại 12 tỉnh miền Bắc, đảm bảo tính đại diện vùng miền cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về ung thư TTC, tập trung vào hai loại chính: ung thư nội mạc tử cung và ung thư cơ tử cung. Các khái niệm chính bao gồm:

• Ung thư nội mạc tử cung (NMTC): Phát triển từ lớp nội mạc tử cung, thường gặp ở phụ nữ mãn kinh, chiếm 95% các trường hợp TTC.
• Ung thư cơ tử cung: Ít gặp hơn (1-3%) nhưng có mức độ nguy hiểm cao, thường xảy ra ở phụ nữ tiền mãn kinh.
• Yếu tố nguy cơ: Bao gồm các yếu tố nhân khẩu học (tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp), sinh sản (tuổi sinh con đầu, số lần sinh, tiền sử nạo hút thai), yếu tố môi trường (phơi nhiễm khói bếp, hút thuốc lá chủ động và bị động), và các yếu tố nội tiết (sử dụng estrogen, thuốc tránh thai, triệt sản bằng Quinacrine).
• Mô hình bệnh chứng: Thiết kế nghiên cứu so sánh giữa nhóm bệnh (phụ nữ mắc ung thư TTC) và nhóm chứng (phụ nữ không mắc bệnh cùng độ tuổi và địa phương).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành theo thiết kế bệnh - chứng với cỡ mẫu gồm 161 ca bệnh và 483 ca chứng, vượt mức yêu cầu tối thiểu để đảm bảo độ chính xác. Đối tượng nghiên cứu là phụ nữ tuổi từ 30-60, sinh sống tại 12 tỉnh miền Bắc Việt Nam trong giai đoạn 2001-2010.

Dữ liệu được thu thập qua:

• Khám lâm sàng: Đánh giá triệu chứng, dấu hiệu ung thư TTC.
• Chẩn đoán mô bệnh học: Sinh thiết nội mạc tử cung, xét nghiệm tế bào học, chẩn đoán lâm sàng.
• Phỏng vấn: Thu thập thông tin về nhân khẩu học, tiền sử sinh sản, sử dụng biện pháp tránh thai, phơi nhiễm môi trường, tiền sử bệnh lý.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm FoxPro, tính toán tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, tỷ suất chênh (OR) và phân tích hồi quy logistic đa biến.

Quy trình chọn mẫu ca bệnh và ca chứng được thực hiện nghiêm ngặt, đảm bảo tính ngẫu nhiên và phù hợp về độ tuổi, địa phương. Các biện pháp kiểm soát sai số bao gồm tập huấn điều tra viên, giám sát phỏng vấn lại 5% số phiếu, nhập liệu hai lần và kiểm tra lỗi dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố ung thư TTC theo địa lý: Tỷ lệ mắc không đồng đều giữa các tỉnh. Tỉnh Thái Bình có tỷ lệ cao nhất (16,1%), tiếp theo là Nam Định (14,9%) và Hà Tây (13%). Các tỉnh khác có tỷ lệ dưới 10%, thấp nhất là Ninh Bình (3,7%).

2. Độ tuổi mắc bệnh: Phần lớn phụ nữ mắc ung thư TTC nằm trong nhóm tuổi mãn kinh 51-55 chiếm 40,4%, nhóm 56-59 chiếm 22,4%. Phụ nữ dưới 35 tuổi rất ít gặp (0,6%). Tổng cộng 62,8% bệnh nhân thuộc nhóm tuổi 51-59.

3. Trình độ học vấn: Khoảng 74,5% phụ nữ mắc ung thư TTC có trình độ học vấn thấp, chủ yếu là Trung học cơ sở (50,3%) và Tiểu học (24,2%). Chỉ 15,5% có trình độ từ Trung học phổ thông trở lên.

4. Nghề nghiệp: Đa số bệnh nhân là nông dân (59,6%), các ngành nghề khác chiếm tỷ lệ thấp từ 1,2% đến 14,9%.

5. Tình trạng hôn nhân và việc làm: 88,2% bệnh nhân đã có chồng và 89,4% có việc làm ổn định.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy ung thư TTC tập trung chủ yếu ở phụ nữ mãn kinh, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước. Tỷ lệ mắc cao ở nhóm tuổi 51-59 phản ánh mối liên hệ giữa sự thay đổi nội tiết tố và nguy cơ ung thư TTC. Trình độ học vấn thấp và nghề nghiệp nông dân chiếm đa số có thể liên quan đến điều kiện sống, tiếp xúc với yếu tố môi trường độc hại và hạn chế trong tiếp cận thông tin y tế, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Phân bố địa lý không đồng đều có thể phản ánh sự khác biệt về điều kiện môi trường, kinh tế xã hội và chất lượng dịch vụ y tế giữa các tỉnh. Các yếu tố như phơi nhiễm khói bếp, hút thuốc lá chủ động và bị động, sử dụng biện pháp tránh thai, đặc biệt là triệt sản bằng Quinacrine, cũng được xác định là có liên quan đến nguy cơ ung thư TTC trong nghiên cứu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố theo tỉnh, biểu đồ tuổi mắc bệnh, bảng phân tích tỷ lệ theo trình độ học vấn và nghề nghiệp để minh họa rõ ràng các phát hiện. So sánh với các nghiên cứu trước đây cho thấy sự nhất quán về đặc điểm nhân khẩu học và yếu tố nguy cơ, đồng thời bổ sung thêm thông tin về mối liên quan với các biện pháp tránh thai và phơi nhiễm môi trường tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe: Hướng tới nhóm phụ nữ có trình độ học vấn thấp và làm nghề nông, nhằm nâng cao nhận thức về ung thư TTC, các dấu hiệu cảnh báo và tầm quan trọng của khám sàng lọc định kỳ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Sở Y tế các tỉnh, Trung tâm y tế dự phòng.

2. Phát triển chương trình sàng lọc ung thư TTC quy mô rộng: Áp dụng các phương pháp chẩn đoán sớm như siêu âm đầu dò âm đạo, sinh thiết nội mạc tử cung cho phụ nữ trên 40 tuổi, đặc biệt nhóm có yếu tố nguy cơ cao. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: Bệnh viện đa khoa tỉnh, Trung tâm y tế huyện.

3. Kiểm soát và giảm thiểu phơi nhiễm các yếu tố môi trường độc hại: Giám sát ô nhiễm không khí, khói bếp, khuyến khích sử dụng bếp cải tiến giảm khói, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá chủ động và bị động. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Ban quản lý môi trường, ngành y tế, chính quyền địa phương.

4. Nghiên cứu và giám sát chặt chẽ việc sử dụng các biện pháp tránh thai: Đặc biệt là triệt sản bằng Quinacrine, nhằm đánh giá nguy cơ và điều chỉnh chính sách kế hoạch hóa gia đình phù hợp. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: Bộ Y tế, Viện nghiên cứu y học.

5. Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ y tế: Tập huấn kỹ năng khám, chẩn đoán và điều trị ung thư TTC, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến tỉnh và huyện. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Y tế, các trường đại học y khoa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách y tế: Để xây dựng các chương trình phòng chống ung thư TTC phù hợp với đặc điểm vùng miền và nhóm nguy cơ tại Việt Nam.

2. Bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa và ung bướu: Nâng cao hiểu biết về đặc điểm dịch tễ, yếu tố nguy cơ và phương pháp chẩn đoán ung thư TTC, từ đó cải thiện chất lượng khám chữa bệnh.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y học, sinh học: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu về ung thư TTC, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về ung thư phụ khoa.

4. Cơ quan y tế công cộng và tổ chức phi chính phủ: Hỗ trợ triển khai các chương trình truyền thông, sàng lọc và can thiệp giảm thiểu nguy cơ ung thư TTC trong cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Ung thư thân tử cung là gì và có những loại nào?
   Ung thư TTC chủ yếu gồm ung thư nội mạc tử cung (chiếm 95%) và ung thư cơ tử cung (1-3%). NMTC phát triển từ lớp nội mạc tử cung, thường gặp ở phụ nữ mãn kinh, còn ung thư cơ tử cung thường xảy ra ở phụ nữ trẻ hơn và có tiên lượng xấu hơn.

2. Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc ung thư TTC?
   Các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi mãn kinh muộn, béo phì, sử dụng estrogen không đối kháng, tiền sử sinh sản (đẻ ít hoặc không đẻ), hút thuốc lá chủ động và bị động, phơi nhiễm môi trường ô nhiễm, và sử dụng một số biện pháp tránh thai như triệt sản bằng Quinacrine.

3. Phương pháp chẩn đoán ung thư TTC hiệu quả nhất hiện nay là gì?
   Sinh thiết nội mạc tử cung là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất với độ chính xác lên đến 97%. Ngoài ra, siêu âm đầu dò âm đạo giúp đánh giá độ dày nội mạc tử cung và hỗ trợ phát hiện sớm.

4. Tại sao ung thư TTC thường gặp ở phụ nữ mãn kinh?
   Ở giai đoạn mãn kinh, sự mất cân bằng nội tiết tố, đặc biệt là tăng estrogen không đối kháng, làm tăng nguy cơ tăng sinh bất thường của nội mạc tử cung dẫn đến ung thư.

5. Làm thế nào để phòng ngừa ung thư TTC hiệu quả?
   Phòng ngừa bao gồm duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sử dụng estrogen không đối kháng, tránh hút thuốc lá, thực hiện chế độ ăn giàu rau quả, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc ung thư TTC cho phụ nữ trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ.

Kết luận

• Ung thư thân tử cung là bệnh ung thư phụ khoa phổ biến, tập trung chủ yếu ở phụ nữ mãn kinh từ 51-59 tuổi tại 12 tỉnh miền Bắc Việt Nam.
• Phần lớn bệnh nhân có trình độ học vấn thấp và làm nghề nông, phản ánh mối liên hệ giữa điều kiện kinh tế xã hội và nguy cơ mắc bệnh.
• Các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi, sinh sản, phơi nhiễm môi trường và sử dụng biện pháp tránh thai, đặc biệt là triệt sản bằng Quinacrine.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng chính sách phòng chống, sàng lọc và điều trị ung thư TTC tại Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp can thiệp cụ thể nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư TTC trong vòng 1-3 năm tới.

Các cơ quan y tế và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các chương trình truyền thông, sàng lọc và giám sát yếu tố nguy cơ để nâng cao hiệu quả phòng chống ung thư TTC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Theo dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới về mô hình bệnh tật thế kỷ 21 thì bệnh không nhiễm trùng nói chung và bệnh ung thư nói riêng là nhóm bệnh chủ yếu đe dọa sức khỏe con người. Bệnh ung thư đã và đang tạo ra gánh nặng bệnh tật trong cộng đồng. Ung thư là nguyên nhân của 12% trong số 56 triệu trường hợp tử vong hàng năm trên thế giới do nhiều nguyên nhân khác nhau [45]. Tại Việt Nam, ước tính hàng năm có tới 100.000 trường hợp mắc mới ung thư và khoảng 70.000 người chết vì căn bệnh này [15].

Ung thư thân tử cung (TTC) phần lớn là ung thư nội mạc tử cung (NMTC) (95%) và ung thư cơ tử cung (1-3%). So với các ung thư ở phụ nữ thì ung thư nội mạc tử cung đứng thứ tư sau ung thư vú, ung thư đại tràng và ung thư phổi.300 trường hợp, Pháp tần số mắc bệnh là 25/100. Tần suất ung thư khác nhau ở các châu lục, các nước trong châu Á tần suất thường gặp thấp hơn so với châu Âu 4-5 lần [15]. Ung thư cơ tử cung ít gặp hơn so với ung thư nội mạc tử cung chỉ chiếm khoảng 1-3% các trường hợp ung thư thân tử cung.

Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm, tái phát cao ngay cả khi bệnh ở giai đoạn đầu. Tuy tỷ lệ phát hiện bệnh ung thư cơ tử cung ít nhưng có tới 15% các trường hợp tử vong do loại ung thư này [7] [15]. Ở Việt Nam, phụ nữ hiện vẫn là lực lượng quan trọng trong cơ cấu lực lượng lao động, nhất là trong lao động nông nghiệp, chăn nuôi trồng trọt, dệt, thủ công nghiệp,… Đa số điều kiện lao động các ngành nghề này chịu nhiều tác động bất lợi do ngành nghề lao động nặng nhọc. Bên cạnh đó phải kể đến việc có một tỷ lệ lớn phụ nữ hiện sử dụng các biện pháp kế hoạch hoá gia đình như dùng thuốc tránh thai, triệt sản bằng thắt vòi trứng và bằng thuốc Quinacrine đặt vào buồng tử cung.

Một câu hỏi lớn đặt ra hiện nay là liệu các yếu tố môi trường và xã hội có tác động đến sự gia tăng tỷ lệ mắc ung thư thân tử cung ở phụ nữ Việt Nam hay không. Tuy nhiên, vẫn chưa có nghiên cứu nào đi sâu phân tích tình hình ung thư thân tử cung ở phụ nữ Việt Nam và các yếu tố liên quan. Mới chỉ có một số ít nghiên cứu 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tập trung vào việc ghi nhận ung thư thân tử cung tại các bệnh viện hay tiến hành nghiên cứu sàng lọc tiền ung thư thân tử cung ở cộng đồng trong địa bàn nhỏ. Vì vậy, nghiên cứu bệnh ung thư phụ khoa nói chung, ung thư thân tử cung nói riêng và những yếu tố liên quan đến nó nhằm tìm ra các giải pháp khả thi để hạn chế các yếu tố nguy cơ gây ung thư, phát hiện sớm và điều trị kịp thời kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

Để góp phần có được cơ sở khoa học giải quyết những vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu tình hình ung thư thân tử cung và các yếu tố liên quan tại một số tỉnh Việt Nam”. Kết quả nghiên cứu của đề tài được mong đợi giúp ngành Y tế có được các phát hiện mới về mối liên quan với ung thư thân tử cung của một số yếu tố trước đây chưa được nghiên cứu hoặc nghiên cứu chưa đầy đủ ở Việt Nam. Địa bàn nghiên cứu gồm 12 tỉnh là một yếu tố đảm bảo các phát hiện của đề tài có tính đại diện vùng miền cao, là cơ sở khoa học góp phần cho các nhà hoạch định các chính sách xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp, nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người dân nói chung, phụ nữ nói riêng ở nước ta. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Xác định sự phân bố và một số đặc điểm phụ nữ ung thư thân tử cung tại 12 tỉnh ở Việt Nam, giai đoạn 2001-2010. Xác định các yếu tố liên quan đến ung thư thân tử cung ở phụ nữ trên địa bàn nghiên cứu. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ UNG THƢ THÂN TỬ CUNG 1.

Khái niệm về thân tử cung (TTC) Tử cung là cơ quan sinh dục nữ nằm giữa chậu hông bé, sau bàng quang, trước trực tràng, trên âm đạo, dưới các quai ruột non và có hình quả lê. Đây là nơi làm tổ và phát triển của trứng đã thụ tinh cho tới khi thai trưởng thành. Khối lượng tử cung thay đổi tuỳ theo giai đoạn phát triển của người phụ nữ, theo chu kỳ kinh nguyệt và tình trạng thai nghén. Tử cung của phụ nữ chưa sinh đẻ có kích thước vào khoảng 7,5cm x 5cm x 2,5cm [5].

Tính từ trên xuống, tử cung gồm ba phần: thân, eo và cổ. TTC có dạng hình thang, phần rộng ở trên gọi là đáy tử cung, hai góc bên là chỗ ống dẫn trứng thông với buồng tử cung. Đây là nơi bám của hai dây chằng tròn và dây chằng tử cung - buồng trứng gọi là sừng tử cung. Thân tử cung dài khoảng 4cm, rộng khoảng 4,5cm, trọng lượng trung bình 50 gam (ở những người đẻ nhiều kích thước tử cung có thể lớn hơn một chút) [4].

Cấu tạo mô học TTC: thành TTC được cấu tạo từ ngoài vào trong gồm ba lớp: thanh mạc, cơ và nội mạc. Lớp thanh mạc là lớp phúc mạc phủ các mặt của tử cung, lách xuống tận thành bên chậu hông và tạo nên dây chằng rộng [5]. Lớp cơ gồm ba tầng: lớp ngoài gồm những sợi cơ dọc; Lớp giữa dày nhất, gồm những sợi cơ đan chéo bao quanh các mạch máu. Sau khi đẻ, các sợi cơ này co rút lại, chèn ép vào các mạch máu làm cho máu tự cầm; Lớp trong là cơ vòng.

Các lớp cơ thân tử cung tạo thành một hệ thống có tính chất vừa giãn vừa co. Trong cùng là nội mạc tử cung, đó là lớp biểu mô tuyến gồm hai lớp: lớp đáy mỏng, ít thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt, lớp nông thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt và bong ra khi hành kinh [4]. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cấu tạo giải phẫu TTC 1.

Ung thƣ thân tử cung Ung thư TTC phát triển từ phần thân tử cung phổ biến gồm ung thư nội mạc tử cung (NMTC), phát triển từ lớp nội mạc tử cung và hiếm hơn là ung thư cơ tử cung. Trong nghiên cứu này chúng tôi đề cập 2 loại bao gồm ung thư nội mạc tử cung và cơ tử cung. Ung thư NMTC là bệnh ác tính đường sinh dục hay gặp nhất ở các nước phát triển, hay gặp ở những phụ nữ từ 50 – 70 tuổi đã mãn kinh. Tuy nhiên, cũng có tới 15 – 25% các trường hợp ung thư NMTC gặp ở phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh, tiên lượng thường tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị sớm.

Với triệu chứng diễn ra một cách âm thầm nhưng có khoảng 10% có cảm giác khó chịu ở vùng bụng dưới và có thể đau do cổ tử cung bị xâm nhiễm, chít hẹp khiến tử cung bị giãn căng ra. Nếu các chất hoại tử trong tử cung bị nhiễm trùng và áp xe thì thậm chí bệnh nhân có thể bị nhiễm trùng huyết. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ung thư nội mạc tử cung Phân giai đoạn lâm sàng ung thư NMTC của FIGO (Federation International de Genecologie et Obstetrique - Liên hiệp Quốc tế phụ khoa và sản khoa) năm 1988 (36).

Giai đoạn Ia: Ung thư chỉ tại nội mạc tử cung Ib: Khối u xâm lấn dưới 1/2 lớp cơ tủ cung Ic:Khối u xâm lấn trên ½ lớp cơ tử cung Giai đoạn II: Ung thư lan tràn khắp thân và cổ tử cung IIa: Chỉ xâm nhiễm tuyến cổ trong ống cổ tử cung IIb: Xâm lấn mô đệm cổ tử cung Giai đoạn III: Ung thư lan tràn ra ngoài tử cung nhưng chưa vào tiểu khung IIIa: Lan ra thanh mạc hoặc phần phụ (lan trực tiếp hoặc di căn hoặc tế bào học màng bụng dương tính) IIIb: Lan xuống âm đạo (lan trực tiếp hoặc di căn) IIIc: Di căn vùng chậu hoặc di căn đến hạch cạnh động mạch chủ Giai đoạn IV: Ung thư lan tràn ra ngoài tiểu khung hoặc lan tràn đến bàng quang, trực tràng 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] IVa: Ung thư xâm lấn niêm mạc ruột, niêm mạc bàng quang IVb: Ung thư di căn xa Trong khi đó ung thư cơ tử cung thường gặp ở những phụ nữ trẻ hơn, ở tuổi tiền mãn kinh khoảng sau 40 tuổi, nhưng vẫn gặp ở cả phụ nữ trẻ 20 – 30 tuổi. Các triệu chứng lâm sàng thường rất rầm rộ, nhanh chóng và khá điển hình, đó là ra máu bất thường ở âm đạo (khoảng 60% các trường hợp), bụng to nhanh lên vì kích thước của tử cung tăng lên nhanh tạo thành một khối ở vùng tiểu khung, kết quả là bệnh nhân thấy đau vùng bụng dưới do dãn và do chèn ép. Tiên lượng bệnh rất tồi và nguyên nhân cũng không được rõ, nhưng mối liên quan về nguy cơ của bệnh với việc chụp vùng tiểu khung đã được một số nghiên cứu ghi nhân, với nguy cơ tăng đến 5,38 lần với thời gian ủ bệnh tử 10 – 20 năm [21] [32] [46]. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ung thƣ TTC 1.

Đặc điểm lâm sàng Các dấu hiệu chỉ điểm - Dấu hiệu thường gặp là chảy máu nhưng lượng máu không nhiều, không rõ nguyên nhân, có trường hợp chảy máu khi cố rặn đi tiểu hay đại tiện gây chèn ép vào tử cung. Chỉ cần một dấu hiệu chảy máu sau mãn kinh cũng đủ để báo động vì không hiếm các trường hợp dấu hiệu này mất đi lại tái suất sau vài tuần hay vài tháng, rồi trở nên thường xuyên hơn. - Ra khí hư lẫn mủ: thường do nhiễm khuẩn, mủ lẫn máu tạo thành một chất dịch màu nâu rất nặng mùi, giai đoạn đầu chưa có nhiễm khuẩn có thể ra dịch trong. - Đau: thường xuất hiện muộn khi khối u lan tràn vào các bộ phận trong hố chậu.

Khám lâm sàng Nói chung, thăm khám lâm sàng sờ bụng và thăm âm đạo thấy hoàn toàn bình thường. Đặc biệt, tử cung có thể tích bình thường hoặc có thể tích nhỏ, di động và không đau. Các túi cùng âm đạo tự do, không có tổn thương phần phụ. Khám bằng mỏ vịt, cổ tử cung bình thường, nhưng nếu là đang trong thời kỳ chảy máu, thì 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sẽ nhận thấy máu chảy ra từ nội cổ tử cung.