Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Từ Xưng Hô Trong Tác Phẩm Tắt Đèn Của Ngô Tất Tố

Chuyên khảo phân tích Lv nv 0956010616 nguyenthikimluyen 351, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Luyến
• Người hướng dẫn: ThS. Bùi Thị Tâm
• Trường học: Trường Đại Học Võ Trường Toản
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Từ Xưng Hô Trong Tác Phẩm Tắt Đèn Của Ngô Tất Tố
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hậu Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỪ XƯNG HÔ TRONG TIẾNG VIỆT
• 1.1. Khái niệm về từ và từ xưng hô trong tiếng Việt
• 1.2. Khái niệm về từ
• 1.3. Khái niệm về từ xưng hô
• 1.4. Phân loại về từ xưng hô trong tiếng Việt
• 1.5. Các cách phân loại từ xưng hô
• 1.6. Các loại từ xưng hô. Đặc điểm của từ xưng hô trong tiếng Việt
• 1.7. Tính biểu cảm cao, tính cộng đồng hóa cao
• 1.8. Tính tôn ti trật tự theo nguyên tắc truyền thống và văn hóa của một dân tộc
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT TỪ XƯNG HÔ TRONG TÁC PHẨM TẮT ĐÈN
• 2.1. Những nét chính về tác giả và tác phẩm
• 2.2. Khảo sát từ xưng hô trong tác phẩm Tắt đèn
• 2.3. Từ xưng hô dùng trong gia tộc
• 2.4. Từ xưng hô dùng trong xã hội
• 2.5. Từ xưng hô dùng trong tình cảm vợ chồng chị Dậu
• 2.6. Đặc điểm của từ xưng hô Bắc bộ
• 2.7. Về phong tục, lễ nghi Bắc bộ
• 2.8. Về tính biểu cảm của con người
• 3. CHƯƠNG 3: HIỆU QUẢ CỦA VIỆC SỬ DỤNG TỪ XƯNG HÔ
• 3.1. Từ xưng hô thể hiện bản chất nhân vật
• 3.2. Bản chất độc ác, lạnh lùng và tàn nhẫn của giai cấp thống trị
• 3.3. Bản chất nhẫn nhịn, chịu đựng và phản kháng của người nông dân
• 3.4. Từ xưng hô thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhân vật
• 3.5. Niềm vui mừng, hạnh phúc
• 3.6. Nỗi đau và nỗi buồn. Sự yêu thương, lo lắng và cảm thông
• 3.7. Từ xưng hô thể hiện nét đẹp văn hóa của con người Bắc bộ
• 3.8. Nét đẹp văn hóa lịch sự, nhã nhặn
• 3.9. Nét đẹp văn hóa tôn trọng vị thế người giao tiếp
• 3.10. Từ xưng hô thể hiện thái độ của tác giả
• 3.11. Sự yêu thương cảm thông đối với những người nông dân
• 3.12. Sự căm phẫn, lên án xã hội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Từ Xưng Hô Trong Tắt Đèn Ngô Tất Tố

Nghiên cứu từ xưng hô trong Tắt Đèn của Ngô Tất Tố mở ra một góc nhìn sâu sắc về ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam. Tác phẩm không chỉ là một bức tranh hiện thực về xã hội nông thôn Bắc Bộ trước Cách mạng tháng Tám, mà còn là một kho tàng ngôn ngữ phong phú, đặc biệt là từ xưng hô. Việc phân tích từ xưng hô giúp hiểu rõ hơn về phong cách ngôn ngữ Ngô Tất Tố, mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn, và bối cảnh xã hội trong Tắt Đèn. Khóa luận này tập trung vào việc khảo sát và phân tích đặc điểm từ xưng hô trong Tắt Đèn, từ đó làm nổi bật giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm. Nghiên cứu này kế thừa và phát triển những thành tựu của các nhà nghiên cứu trước đây về Ngô Tất Tố và Tắt Đèn, đồng thời đưa ra những khám phá mới về nghiên cứu ngôn ngữ văn học trong tác phẩm.

1.1. Giới thiệu về tác giả Ngô Tất Tố và tác phẩm Tắt Đèn

Ngô Tất Tố (1894-1954) là một nhà văn, nhà báo nổi tiếng của Việt Nam. Ông được biết đến với các tác phẩm hiện thực phê phán sâu sắc về xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Tắt Đèn (1939) là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông, khắc họa chân thực cuộc sống khổ cực của người nông dân dưới ách áp bức của thực dân phong kiến. Tác phẩm được đánh giá cao về giá trị hiện thực, nhân đạo và nghệ thuật, trở thành một trong những tác phẩm kinh điển của văn học Việt Nam hiện đại. Tắt Đèn không chỉ phản ánh bối cảnh xã hội trong Tắt Đèn mà còn thể hiện rõ phong cách ngôn ngữ Ngô Tất Tố.

1.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu từ xưng hô trong văn học

Nghiên cứu từ xưng hô trong văn học có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm và tác giả. Từ xưng hô không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ thể hiện địa vị xã hội trong Tắt Đèn, mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn, và thái độ của tác giả. Việc phân tích từ xưng hô giúp khám phá những tầng nghĩa ẩn sâu trong tác phẩm, làm rõ hơn giá trị tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm. Nghiên cứu này góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị của nghiên cứu ngôn ngữ văn học Việt Nam.

II. Vấn Đề Thách Thức Phân Tích Từ Xưng Hô Tắt Đèn

Việc phân tích từ xưng hô trong Tắt Đèn đặt ra nhiều thách thức. Thứ nhất, sự phong phú và đa dạng của từ xưng hô trong văn học Việt Nam đòi hỏi người nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ và văn hóa. Thứ hai, việc xác định ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn cần phải dựa trên bối cảnh xã hội trong Tắt Đèn và mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn. Thứ ba, việc đánh giá tác dụng của từ xưng hô trong Tắt Đèn đòi hỏi sự tinh tế và khách quan. Cuối cùng, việc hệ thống hóa và khái quát hóa kết quả nghiên cứu cần phải đảm bảo tính khoa học và chính xác. Những thách thức này đòi hỏi người nghiên cứu phải có phương pháp tiếp cận phù hợp và sự nỗ lực không ngừng.

2.1. Sự phức tạp của hệ thống từ xưng hô tiếng Việt

Hệ thống từ xưng hô trong văn học Việt Nam rất phức tạp, bao gồm nhiều loại từ khác nhau như đại từ nhân xưng, danh từ chỉ quan hệ họ hàng, danh từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp,... Mỗi loại từ lại có nhiều biến thể khác nhau, tùy thuộc vào địa vị xã hội trong Tắt Đèn, tuổi tác, giới tính, và mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn. Sự phức tạp này gây khó khăn cho việc phân loại và giải thích ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn. Cần có sự am hiểu sâu sắc về nghiên cứu ngôn ngữ văn học để có thể phân tích chính xác.

2.2. Khó khăn trong việc xác định ý nghĩa và tác dụng của từ

Ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn không chỉ đơn thuần là chỉ ngôi mà còn mang nhiều sắc thái biểu cảm, thể hiện thái độ của tác giả và mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn. Việc xác định chính xác ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn đòi hỏi người nghiên cứu phải đặt chúng trong bối cảnh xã hội trong Tắt Đèn cụ thể và xem xét mối tương quan giữa các nhân vật. Tác dụng của từ xưng hô trong Tắt Đèn cũng rất đa dạng, từ việc thể hiện địa vị xã hội trong Tắt Đèn đến việc tạo dựng không khí truyện.

III. Cách Phân Loại Từ Xưng Hô Trong Tắt Đèn Ngô Tất Tố

Để phân tích từ xưng hô trong Tắt Đèn một cách hiệu quả, cần có một hệ thống phân loại rõ ràng. Có thể phân loại từ xưng hô theo nhiều tiêu chí khác nhau, như theo loại từ (đại từ, danh từ), theo ngôi (thứ nhất, thứ hai, thứ ba), theo sắc thái biểu cảm (trung tính, kính trọng, thân mật, khinh miệt), hoặc theo mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn (gia đình, xã hội, tình yêu). Việc lựa chọn tiêu chí phân loại phù hợp sẽ giúp làm nổi bật những đặc điểm quan trọng của từ xưng hô trong Tắt Đèn và phục vụ cho mục đích nghiên cứu.

3.1. Phân loại theo quan hệ gia đình và xã hội

Trong Tắt Đèn, từ xưng hô được sử dụng để thể hiện rõ mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn, đặc biệt là trong gia đình và xã hội. Các từ xưng hô như "chồng", "vợ", "con", "bố", "mẹ" thể hiện vai trò và trách nhiệm của các thành viên trong gia đình. Trong xã hội, các từ xưng hô như "ông", "bà", "cậu", "mợ", "thầy", "quan" thể hiện địa vị xã hội trong Tắt Đèn và quyền lực của các nhân vật. Cách sử dụng từ xưng hô này phản ánh đặc điểm từ xưng hô trong Tắt Đèn và bối cảnh xã hội trong Tắt Đèn.

3.2. Phân loại theo sắc thái biểu cảm của từ xưng hô

Từ xưng hô không chỉ đơn thuần là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ thể hiện cảm xúc và thái độ của tác giả. Trong Tắt Đèn, Ngô Tất Tố sử dụng từ xưng hô một cách tinh tế để thể hiện tình yêu thương, sự kính trọng, sự căm phẫn, hoặc sự mỉa mai. Ví dụ, cách chị Dậu xưng hô với chồng thể hiện tình yêu thương và sự hy sinh của người vợ. Cách người nông dân xưng hô với bọn cường hào thể hiện sự căm phẫn và bất lực. Việc phân tích sắc thái biểu cảm của từ xưng hô giúp hiểu rõ hơn về ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn.

IV. Ứng Dụng Từ Xưng Hô Tắt Đèn Thể Hiện Bản Chất Nhân Vật

Từ xưng hô trong Tắt Đèn không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ hữu hiệu để thể hiện bản chất của nhân vật. Cách nhân vật sử dụng từ xưng hô phản ánh địa vị xã hội trong Tắt Đèn, tính cách, và mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn. Việc phân tích từ xưng hô giúp người đọc hiểu sâu sắc hơn về nhân vật và thông điệp mà tác giả muốn truyền tải. Ví dụ, cách bọn cường hào xưng hô với người nông dân thể hiện sự độc ác và tàn nhẫn của chúng. Cách chị Dậu xưng hô với chồng con thể hiện sự hiền lành và chịu đựng của người phụ nữ nông thôn.

4.1. Từ xưng hô thể hiện sự phân biệt giai cấp xã hội

Trong Tắt Đèn, từ xưng hô được sử dụng để thể hiện rõ sự phân biệt địa vị xã hội trong Tắt Đèn. Bọn cường hào, địa chủ thường sử dụng những từ xưng hô mang tính miệt thị, khinh bỉ đối với người nông dân, trong khi người nông dân phải sử dụng những từ xưng hô mang tính kính trọng, nhún nhường đối với bọn chúng. Sự khác biệt trong cách sử dụng từ xưng hô này phản ánh sự bất bình đẳng và áp bức trong xã hội phong kiến. Điều này thể hiện rõ tác dụng của từ xưng hô trong Tắt Đèn.

4.2. Từ xưng hô thể hiện tính cách và phẩm chất nhân vật

Cách nhân vật sử dụng từ xưng hô cũng thể hiện tính cách và phẩm chất của họ. Chị Dậu, một người phụ nữ hiền lành, chịu khó, luôn sử dụng những từ xưng hô mang tính yêu thương, quan tâm đối với chồng con. Ngược lại, bọn cường hào, địa chủ thường sử dụng những từ xưng hô thô lỗ, cộc cằn, thể hiện sự độc ác và tàn nhẫn của chúng. Việc phân tích từ xưng hô giúp người đọc hiểu rõ hơn về tính cách và phẩm chất của nhân vật, từ đó cảm nhận sâu sắc hơn về giá trị nhân đạo của tác phẩm. Đây là một trong những đặc điểm từ xưng hô trong Tắt Đèn.

V. Kết Luận Giá Trị Nghiên Cứu Từ Xưng Hô Trong Tắt Đèn

Nghiên cứu từ xưng hô trong Tắt Đèn của Ngô Tất Tố mang lại nhiều giá trị quan trọng. Thứ nhất, nó giúp hiểu sâu sắc hơn về phong cách ngôn ngữ Ngô Tất Tố và nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của ông. Thứ hai, nó làm rõ hơn ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn và tác dụng của từ xưng hô trong Tắt Đèn trong việc thể hiện bản chất nhân vật và thông điệp của tác phẩm. Thứ ba, nó góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị của nghiên cứu ngôn ngữ văn học Việt Nam. Nghiên cứu này mở ra hướng tiếp cận mới trong việc phân tích tác phẩm văn học, tập trung vào nghiên cứu ngôn ngữ văn học và đặc điểm từ xưng hô trong Tắt Đèn.

5.1. Tổng kết những phát hiện chính về từ xưng hô

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng từ xưng hô trong Tắt Đèn là một hệ thống phong phú và đa dạng, phản ánh rõ bối cảnh xã hội trong Tắt Đèn và mối quan hệ nhân vật trong Tắt Đèn. Cách sử dụng từ xưng hô thể hiện sự phân biệt địa vị xã hội trong Tắt Đèn, tính cách và phẩm chất của nhân vật, và thái độ của tác giả. Từ xưng hô đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp và giá trị của tác phẩm. Những phát hiện này góp phần làm sáng tỏ ý nghĩa của từ xưng hô trong Tắt Đèn.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về ngôn ngữ trong Tắt Đèn

Nghiên cứu này chỉ là bước đầu trong việc khám phá kho tàng ngôn ngữ phong phú trong Tắt Đèn. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích các yếu tố ngôn ngữ khác như từ ngữ địa phương, khẩu ngữ, và các biện pháp tu từ. Ngoài ra, có thể so sánh từ xưng hô trong Tắt Đèn với từ xưng hô trong văn học Việt Nam đương thời để thấy được sự độc đáo và sáng tạo của Ngô Tất Tố. Việc tiếp tục nghiên cứu ngôn ngữ văn học trong Tắt Đèn sẽ giúp hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm và tác giả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề gấp rút giải phóng người nông dân ra khỏi chế độ thực dân phong kiến. Điều này, đã được chứng minh qua tác phẩm Tắt đèn Tác phẩm Tắt đèn là một bản cáo trạng đanh thép, kết án bọn áp bức thống trị, đã bóc lột nông dân đến tận xương tủy. Tác giả đã vạch trần thực trạng đen tối, ngột ngạt của cuộc sống ở nông thôn Bắc bộ lúc bấy giờ. Với nghệ thuật đi vào chiều sâu cái tinh túy bản chất, đặc biệt là phương ngôn nghệ thuật đặc trưng cô đúc càng nén lại thì càng gây nên vụ nổ lớn, càng vang xa, vang rộng.

Ngay từ phổ thông, người viết đã được học tác phẩm một cách khái quát vì vậy người viết đã cảm nhận được phần nào tài năng của Ngô Tất Tố cũng như giá trị của tác phẩm Tắt 1 đèn. Điều này, đã giúp cho người viết có ý định tìm hiểu sâu hơn về nhà văn Ngô Tất Tố và tác phẩm Tắt đèn. Sinh ra và lớn lên ở vùng đất Nam bộ, được giao tiếp bằng những lớp từ ngữ mang đậm chất Nam bộ, nhưng khi được học về tác phẩm Tắt đèn, người viết được tiếp xúc với một khía cạnh khác của từ ngữ, đó là lớp từ ngữ Bắc bộ và đã cảm nhận được nét riêng của lớp từ ngữ này, đặc biệt là lớp từ xưng hô. Lớp từ xưng hô Bắc bộ, đã giúp cho người viết thấy được sự phong phú của từ ngữ tiếng Việt, văn hóa con người Bắc bộ và bản chất con người Bắc bộ.

Vì lý do trên, người viết quyết định chọn đề tài Từ xưng hô trong tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố làm đề tài hoàn thành khóa luận tốt nghiệp cho mình. Lịch sử vấn đề Ngô Tất Tố là nhà văn lớn có nhiều công trình. Trong đó, có tiểu thuyết và phóng sự viết về nông thôn như: Tắt đèn, Lều chõng, Việt làng, Tập án cái đình… Đây là những tác phẩm có giá trị tiên phong gây dựng nền móng văn học hiện thực của nước nhà. Có thể nói, Ngô Tất Tố là cây bút viết văn tài năng và thành danh ở nước ta trong thế kỷ XX.

Vì vậy, nghiên cứu về giá trị trong các tác phẩm của nhà văn Ngô Tất Tố, cũng như tìm hiểu về nhà văn Ngô Tất Tố đã có rất nhiều những công trình, những tác giả, những bài viết về ông và tác phẩm của ông. Dưới đây, là những bài viết của các nhà nghiên cứu về tác phẩm Tắt đèn. Phan Cự Đệ với bài viết Tắt đèn của Ngô Tất Tố trong cuốn “Tắt đèn” tác phẩm và lời bình, Tuấn Thanh, Vũ Nguyên, Nxb Văn học, Năm 2007. Đã nhận định về tác phẩm Tắt đèn như sau: “Ngô Tất Tố là nhà văn có nhiều thuận lợi để viết về nông thôn: một cái vốn Nho học vững chắc và sự hiểu biết sâu sắc về nông thôn và nông dân Việt Nam”.139] Phan Cự Đệ còn ca ngợi ngòi bút của Ngô Tất Tố và giá trị của tác phẩm Tắt đèn “Ngô Tất Tố đã tố cáo cái cảnh khổ điển hình “thiếu thuế mất vợ, thiếu nợ mất con” của nông dân thời thuộc Pháp…Cuốn tiểu thuyết này, đã lên án cả bộ máy thống trị ở nông thôn: quan lại, nghị viên, địa chủ, cường hào gian ác dâm dục”.141] Tác giả còn nêu lên nét đặc sắc của nghệ thuật “Nghệ thuật của “Tắt đèn” là một thứ nghệ thuật đi vào chiều sâu, vào cái tinh túy bản chất.

“Tắt đèn” học được ở văn học dân gian, đặc biệt ở tục ngữ phương ngôn cái nghệ thuật tập trung cô đúc, càng nén lại thì càng gây nên những vụ nổ lớn, càng có sự vang xa rộng trong không gian”.145] Và: “Bằng nghệ thuật lồng 2 tiếng và bằng hình ảnh, chắc chắn ở đây ngôn ngữ điện ảnh có ưu thế hơn ngôn ngữ văn học.143] Nguyễn Đăng Mạnh, “Tắt đèn” tác phẩm và lời bình cũng nhận định: “Ngay khi mới ra đời Tắt đèn đã được nhận là một tác phẩm có giá trị”.150] Nguyễn Đăng Mạnh còn ca ngợi tầm quan sát của Ngô Tất Tố khi viết về người nông dân và ca ngợi tinh thần dân tộc của Ngô Tất Tố. “ Ngô Tất Tố đã nhìn thấy bản chất của con người lao động, đã làm nổi bật lên ở chị Dậu tính cách điển hình của người nông dân lao động, của người phụ nữ Việt Nam. Với nhân vật đó, Ngô Tất Tố đã tiếp tục phát huy được truyền thống tốt đẹp của nền văn hóa dân tộc với những hình ảnh sáng ngời của cô Tấm, của Cúc Hoa, Ngọc Lan, Hạnh Nguyên, Thúy Kiều, Nguyệt Nga v,v…Ở đây ta thấy rằng nhà văn một khi đã đi sâu vào quần chúng nhân dân thì nhất định sẽ tìm thấy dân tộc mình”.159] Nhà phê bình còn nhận định: “Ngô Tất Tố rất thạo ngôn ngữ nông thôn. Có lẽ không một nhà văn nào đương thời có thể am hiểu mọi mặt sinh hoạt ở nông thôn và có thể gọi từng sự vật, từng sự việc bằng đúng cái tên nông thôn của nó như ông”.162] Nhìn chung, Phan Cự Đệ và Nguyễn Đăng Mạnh đã có một cái nhìn khái quát về giá trị của tác phẩm Tắt đèn cả nội dung lẫn nghệ thuật.

Tuy nhiên người viết nhận thấy các ông chưa có những nhận xét riêng cho lớp từ xưng hô, về việc dùng từ trong tác phẩm Tắt đèn. Vì vậy, đề tài của người viết là đề tài mới mẻ. Trong bài Những đóng góp của Ngô Tất Tố trong “Tắt đèn”, Phong Lê đã nêu: “So với nhiều nhà văn hiện thực khác, có thể Ngô Tất Tố chưa bao quát được mặt này mặt kia trong đời sống, nhưng phần đóng góp sâu sắc và cũng là độc đáo của Ngô Tất Tố chính là ở chỗ nhà văn đã khám phá được vẻ đẹp bên trong rất đáng quý của người nghèo trong xã hội vô cùng tối tăm”.165] Ông còn khẳng định: “Vẻ đẹp của người phụ nữ trong “Tắt đèn” trước hết là vẻ đẹp của tình yêu thương, ý thức đấu tranh dứt khoát của người nông dân trong xã hội cũ. Nhưng cũng trong “Tắt đèn” không thể không chú ý một khía cạnh khác, dù nhỏ nhưng cũng là độc đáo ở Ngô Tất Tố là không hề có ý định hướng người đọc quan tâm đến nhan sắc nhân vật của mình như khuynh hướng của nhà văn lãng mạn trong Tự lực văn đoàn”.167,168] Hà Minh Đức, Tắt đèn cho rằng: “Giá trị của tác phẩm “Tắt đèn” không chỉ thể hiện ở nội dung tư tưởng, ở tinh thần nhân đạo thấm đượm qua mỗi trang sách, 3 mà cả ở hình thức nghệ thuật.197] “Tác giả đã miêu tả, soi gọi nhân vật của mình từ nhiều góc độ khác nhau, và trong những mối quan hệ với làng xóm láng giềng, quan hệ với bọn thống trị… Chính trong những mối quan hệ tương tác đó, tính cách chị Dậu càng trở nên thân mật và sinh động hơn.

Trong quan hệ chồng con chị Dậu là người vợ, người mẹ giàu tình yêu thương, chung thủy; trong quan hệ đời sống xã hội, chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, trung hậu, giàu đức hy sinh; trong quan hệ với bọn thống trị chị Dậu nổi lên là con người giàu lòng tự trọng, trong sáng và đầy tính quật cường.198] Những ý kiến của nhà phê bình Phong Lê và Hà Minh Đức là những ý kiến sắc sảo. Tuy nhiên, đây cũng là những ý kiến tập trung đóng góp vào riêng nhà văn và vẻ đẹp của người phụ nữ nông thôn Bắc Bộ thời phong kiến. Các nhà phê bình chưa đi sâu vào khai thác về việc sử dụng từ ngữ và lớp từ xưng hô trong tác phẩm Tắt đèn. Từ đó, người viết nhận thấy lớp từ xưng hô trong tác phẩm Tắt đèn vẫn chưa được các nhà nghiên cứu quan tâm.

Trong bài viết Lời giới thiệu truyện “Tắt đèn”, Nguyễn Tuân có khẳng định: “Sáng tác Ngô Tất Tố, trội nhất vẫn là cuốn “Tắt đèn”. Và trong tiểu thuyết “Tắt đèn”, trội nhất lại là cái chương XIII. Lời sắc sảo, ý súc tích, cách diễn đạt thì linh hoạt mà bố cục thì lại chặt. Lời nói của nhân vật và cái cách Ngô Tất Tố khiến lời cho nhân vật, nó hệt như là kịch nói”.178] Phú Hương với bài viết “Tắt đèn” – Tiểu thuyết của Ngô Tất Tố cũng cho rằng: “Kể làm sao hết được những câu nói có giá trị, mỗi một câu đủ lột trần được tâm lý của một hạng người ở sau lũy tre xanh.

Ngô Tất Tố đã khéo làm cho người đọc trông thấy những cảnh đau khổ bất bình xảy ra trước một lối văn rõ rệt, giản dị, rất linh hoạt. Ông làm cho ta hồi hộp, căm tức, thương hại, có lúc sung sướng nữa vì người đàn bà bị lắm nỗi áp bức quá đã liều mạng.205] Bên cạnh đó, Phú Hương còn đưa ra một số khuyết điểm về Ngô Tất Tố và nghệ thuật trong tác phẩm Tắt đèn: “Ông Tố là nhà nho mới đi qua địa hạt tiểu thuyết lần đầu. Vì thế, ông chưa thoát khỏi di tích hán học. Chuyện ông kể theo lối Á Đông hơn là theo lối Tây Âu, do đó nó làm mất sức tưởng tượng của người đọc… Rõ rệt hơn nữa là trong mỗi chương hễ muốn kể chuyện gì là tác giả thường bài trí cảnh vật quanh đó trước đã rồi mới đi sâu vào chuyện.

Lối kể ấy có vẻ kinh điển như một bài thơ thất ngôn bát cú, nó mất vẻ linh động của câu chuyện mà đồng thời nó không khêu gợi 4 tính hiếu kì của người đọc. Vã lại trong Tắt đèn hình như tác giả không nỡ để người đàn bà bị ô nhục: hai lần bị lôi kéo, hai lần chạy thoát được. Người ta sẽ nói ông Tố “giữ trinh” cho nhân vật của ông quá, mà chính là đặc điểm của phái Nho học xưa nay…Và muốn phê bình được đầy đủ, tôi cũng xin nhắc luôn rằng tác giả cuốn Tắt đèn đã dùng một tiêu đề “tối tăm” không xứng đáng với giá trị, với nội dung cuốn chuyện.206] Tuy vậy, những khuyết điểm trên vẫn không xóa nhòa được giá trị đặc biệt của tác phẩm Tắt đèn. Có thể thấy, Nguyễn Tuân và Phú Hương đã có nhận định, đánh giá về giá trị của tác phẩm Tắt đèn cả nội dung lẫn nghệ thuật.

Trong nghệ thuật, hai ông đã có những nhận xét về giá trị từng lời nói, câu nói của nhân vật và cả lời của tác giả. Bên cạnh đó, Phú Hương còn đưa ra một số khuyết điểm về nghệ thuật của Ngô Tất Tố trong tác phẩm Tắt đèn. Tuy nhiên, các ông chưa đi sâu vào lớp từ xưng hô trong tác phẩm. Vì vậy, đề tài người viết nghiên cứu sẽ tìm hiểu sâu hơn về lớp từ này.