Luận văn truyền dẫn từ chính sách lãi suất của ngân hàng nhà nước đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn truyền dẫn từ chính sách lãi suất của ngân hàng nhà nước đến lãi suất huy động và lãi suất, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Thân Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TPHCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Truyền Dẫn Chính Sách Lãi Suất Từ Ngân Hàng Nhà Nước Đến Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TRUYỀN DẪN TỪ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG ĐẾN LÃI SUẤT HUY ĐỘNG VÀ LÃI SUẤT CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• Giới thiệu chương 2
• 2.1. Lãi suất huy động và lãi suất cho vay
• 2.1.1. Khái niệm lãi suất
• 2.1.2. Lãi suất huy động
• 2.1.3. Lãi suất cho vay
• 2.2. Chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương
• 2.3. Truyền dẫn từ chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Khái niệm truyền dẫn lãi suất
• 2.3.2. Truyền dẫn từ chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay
• 2.3.3. Các yếu tố tác động đến sự truyền dẫn lãi suất
• 2.3.4. Các nghiên cứu trước về truyền dẫn từ chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại ngân hàng thương mại
• 2.3.4.1. Nghiên cứu của Hannan và Berger (1991) và Neumark và Sharpe (1992)
• 2.3.4.2. Nghiên cứu của Scholnick (1996)
• 2.3.4.3. Nghiên cứu của Bondt (2002)
• 2.3.4.4. Nghiên cứu của Beng Soon Chong, Ming-Hua Liu, Keshab Shrestha (2005)
• 2.3.4.5. Nghiên cứu của Ming-Hua Liu, Dimitri Margaritis, Alireza Tourani-Rad (2007)
• 2.3.4.6. Nghiên cứu của Jamilov và cộng sự (2014)
• 2.3.4.7. Nghiên cứu của Đinh Thị Thu Hồng và Phan Đình Mạnh (2013)
• 2.3.4.8. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Trang và Nguyễn Hữu Tuấn (2014)
• 2.3.5. Đóng góp mới của đề tài
• Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG SỰ TRUYỀN DẪN TỪ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐẾN LÃI SUẤT HUY ĐỘNG VÀ LÃI SUẤT CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• Giới thiệu chương 3
• 3.1. Giới thiệu về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 3.1.2. Các hoạt động kinh doanh chủ yếu
• 3.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.2. Chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.3. Thực trạng lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.3.1. Thực trạng lãi suất huy động
• 3.3.2. Thực trạng lãi suất cho vay
• 3.4. Truyền dẫn từ chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.4.1. Truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay
• 3.4.2. Truyền dẫn từ lãi suất tái chiết khấu đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay
• Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• Giới thiệu chương 4
• 4.1. Mô hình tự hồi quy phân phối trễ ARDL
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4.3. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 4.4. Thống kê mô tả dữ liệu
• 4.5. Kiểm định mô hình tự hồi quy phân phối trễ ARDL
• 4.5.1. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu qua phương pháp kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.5.2. Kiểm định đồng liên kết
• 4.5.3. Kiểm định chẩn đoán và kiểm định phần dư
• 4.5.4. Chọn độ trễ tối ưu cho các biến trong mô hình
• 4.6. Kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt Nam
• 4.6.2. Truyền dẫn từ lãi suất tái chiết khấu đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt Nam
• 4.6.3. Sự bất cân xứng trong truyền dẫn lãi suất
• 4.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu thực trạng truyền dẫn từ chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt Nam
• Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP VỀ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• Giới thiệu chương 5
• 5.2. Chính sách điều hành lãi suất của Ngân hàng nhà nước
• 5.3. Giải pháp về điều hành lãi suất của Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 5.3.1. Luôn theo dõi và dự báo các động thái về chính sách lãi suất của NHNN
• 5.3.2. Tính toán chính xác độ trễ của sự điều chỉnh lãi suất điều hành của NHNN
• 5.3.3. Tận dụng được kênh huy động từ việc tái chiết khấu các giấy tờ có giá
• 5.3.4. Đa dạng cơ cấu nguồn vốn huy động ngắn hạn
• 5.3.5. Xây dựng chính sách lãi suất cho vay trung dài hạn hợp lý và linh hoạt
• 5.3.6. Mở rộng khách hàng thuộc mọi thành phần kinh tế
• 5.4. Giải pháp hỗ trợ
• 5.4.1. Giải pháp từ Ngân hàng Nhà nước
• 5.4.2. Giải pháp từ Chính Phủ
• 5.5. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• Kết luận chương 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Truyền Dẫn Chính Sách Lãi Suất NHNN

Chính sách tiền tệ (CSTT) là công cụ vĩ mô quan trọng để ổn định giá cả, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Quá trình truyền dẫn chính sách tiền tệ tới nền kinh tế đóng vai trò then chốt. Để có một CSTT hiệu quả, cần hiểu rõ cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và tầm quan trọng của các kênh truyền dẫn như tín dụng, lãi suất, tỷ giá. Mức độ hiệu quả của các kênh này thay đổi theo thời gian do đặc điểm kinh tế và thị trường tài chính. Kênh lãi suất thường quan trọng nhất ở các quốc gia phát triển, còn kênh tín dụng và tỷ giá chủ đạo ở các nước đang phát triển. Lãi suất vừa là công cụ điều tiết, vừa là yếu tố phát tín hiệu định hướng thị trường. Lãi suất là chỉ báo kinh tế quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách. Nhiều nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn CSTT nói chung, nhưng nghiên cứu về truyền dẫn từ lãi suất của NHNN sang lãi suất huy động và cho vay tại một ngân hàng cụ thể còn hạn chế.

1.1. Lý Do Chọn Nghiên Cứu Truyền Dẫn Lãi Suất Agribank

Nghiên cứu này dựa trên các bài viết khoa học trước đây về tính minh bạch của CSTT và mức độ truyền dẫn lãi suất chính sách sang lãi suất bán lẻ. Mục tiêu là tìm hiểu sâu hơn về cơ chế truyền dẫn qua kênh lãi suất tại Việt Nam, một nền kinh tế đang phát triển, và tại Ngân hàng Nông nghiệp Việt Nam (Agribank), một ngân hàng có vốn nhà nước. Nghiên cứu này sẽ có giá trị tham khảo về truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Trích dẫn: “Hiện nay tại Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ nói chung tuy nhiên vấn đề truyền dẫn từ lãi suất của NHNN sang lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại một ngân hàng cụ thể thì có ít nghiên cứu”

1.2. Mục Tiêu Cụ Thể Của Nghiên Cứu Truyền Dẫn Chính Sách

Mục tiêu tổng quát là xem xét sự truyền dẫn từ chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Agribank. Cụ thể, nghiên cứu xem xét mức độ truyền dẫn lãi suất trong dài hạn và ngắn hạn, tốc độ điều chỉnh về mức cân bằng dài hạn của lãi suất, và sự bất cân xứng trong truyền dẫn. Từ đó, đề xuất các chính sách Agribank cần thay đổi để linh hoạt hơn với chính sách của NHNN, nhằm tăng mức độ và tốc độ truyền dẫn. Nghiên cứu này sẽ có đóng góp nhất định trong việc ổn định thị trường tiền tệ.

II. Cơ Chế Truyền Dẫn Chính Sách Lãi Suất NHNN Tổng Quan Lý Thuyết

Chương này trình bày cơ sở lý thuyết về lãi suất, cơ chế điều hành chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương (NHTƯ), và các yếu tố tác động đến việc truyền dẫn lãi suất. Mục đích là làm tiền đề để nghiên cứu thực nghiệm cơ chế truyền dẫn từ chính sách lãi suất của NHNN đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Ngoài ra, chương này lược khảo một số nghiên cứu trước về truyền dẫn lãi suất để làm bằng chứng cụ thể cho bài nghiên cứu. Đây là cơ sở để xây dựng mô hình nghiên cứu phù hợp.

2.1. Phân Tích Khái Niệm Lãi Suất Huy Động và Lãi Suất Cho Vay

Theo Karl Marx: “Lãi suất là một phần của giá trị thặng dư mà nhà tư bản sản xuất phải trả cho nhà tư bản tiền tệ vì việc đã sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định.” Theo Keynes:” Lãi suất chính là sự trả công cho số tiền vay, là phần thưởng cho sở thích chi tiêu tư bản”. Sự phân tích bản chất lãi suất trên cho thấy nếu lãi suất thấp thì tổng số nhu cầu về tiền mặt của dân cư vượt quá số cung tiền và nếu lãi suất cao thì sẽ có một lượng tiền mặt dư khi đó không ai muốn giữ tiền.

2.2. Vai Trò Chính Sách Lãi Suất Của Ngân Hàng Trung Ương

Lãi suất là một trong những công cụ gián tiếp để điều hành CSTT. NHTƯ thông qua công cụ này để điều khiển mức cung tiền cho nền kinh tế, nhằm đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền. Lãi suất là công cụ linh hoạt, được cân nhắc để sử dụng nhiều nhất. Mặc dù mỗi công cụ có những đặc tính, khả năng tác động đến thị trường theo những cách khác nhau, với mức độ cũng không giống nhau, song cho dù công cụ nào thì tín hiệu cuối cùng của nó sau khi phát ra cũng dẫn đến sự thay đổi về giá dù đó là việc thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc hay mua hoặc bán tín phiếu bắt buộc…

2.3. Tìm Hiểu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Truyền Dẫn Lãi Suất

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự truyền dẫn chính sách lãi suất. Sự minh bạch của CSTT, cấu trúc thị trường tài chính, quy mô và tình trạng tài chính của các ngân hàng thương mại, kỳ vọng lạm phát, và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác đều đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, nếu CSTT minh bạch và dễ hiểu, các ngân hàng thương mại sẽ dễ dàng dự đoán và phản ứng phù hợp. Cấu trúc thị trường tài chính cạnh tranh cũng thúc đẩy truyền dẫn hiệu quả hơn. Các yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong phân tích.

III. Thực Trạng Truyền Dẫn Lãi Suất NHNN Đến Agribank Phân Tích

Chương này đi sâu vào phân tích thực trạng truyền dẫn từ chính sách lãi suất của NHNN đến lãi suất huy động và cho vay tại Agribank. Phân tích này bao gồm giới thiệu về Agribank, chính sách lãi suất của NHNN, thực trạng lãi suất huy động và cho vay tại Agribank, và phân tích cụ thể về truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu đến lãi suất huy động và cho vay. Mục tiêu là xác định mức độ hiệu quả của truyền dẫn trong thực tế.

3.1. Giới Thiệu Tổng Quan Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam Agribank

Agribank là một trong những ngân hàng lớn nhất Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong tín dụng nông nghiệp. Lịch sử hình thành và phát triển của Agribank gắn liền với sự phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam. Ngân hàng này có mạng lưới chi nhánh rộng khắp cả nước, cung cấp nhiều sản phẩm và dịch vụ tài chính cho khu vực nông thôn. Kết quả hoạt động kinh doanh của Agribank có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế.

3.2. Chính Sách Điều Hành Lãi Suất Hiện Hành Của NHNN Việt Nam

NHNN sử dụng nhiều công cụ để điều hành CSTT, trong đó có lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, và lãi suất cơ bản. Các công cụ này được sử dụng để tác động đến thị trường tiền tệ và cung tiền. Chính sách lãi suất của NHNN có ảnh hưởng trực tiếp đến lãi suất huy động và cho vay của các ngân hàng thương mại, bao gồm Agribank.

3.3. Thực Trạng Lãi Suất Huy Động Và Cho Vay Tại Agribank

Lãi suất huy động và cho vay tại Agribank biến động theo thời gian, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế, và cạnh tranh trên thị trường. Phân tích thực trạng lãi suất huy động và cho vay tại Agribank giúp hiểu rõ hơn về mức độ truyền dẫn từ chính sách lãi suất của NHNN.

IV. Phương Pháp Nghiên Cứu và Kết Quả Đo Lường Truyền Dẫn Lãi Suất

Chương này trình bày phương pháp nghiên cứu, dữ liệu sử dụng, và kết quả phân tích. Mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL) được sử dụng để nghiên cứu truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu đến lãi suất huy động và cho vay tại Agribank trong ngắn hạn và dài hạn. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng về mức độ và tốc độ truyền dẫn lãi suất.

4.1. Mô Hình ARDL Công Cụ Phân Tích Truyền Dẫn Lãi Suất

Mô hình ARDL là một công cụ thống kê mạnh mẽ để phân tích mối quan hệ giữa các biến số kinh tế theo thời gian. Mô hình này cho phép xác định mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến số, và đánh giá tốc độ điều chỉnh về trạng thái cân bằng. Trong nghiên cứu này, mô hình ARDL được sử dụng để phân tích truyền dẫn từ lãi suất của NHNN đến lãi suất của Agribank.

4.2. Dữ Liệu Nghiên Cứu và Quy Trình Xử Lý Thống Kê

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm lãi suất điều hành của NHNN (lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu) và lãi suất huy động và cho vay của Agribank. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức và được xử lý thống kê để đảm bảo tính chính xác và phù hợp cho phân tích. Các kiểm định thống kê được thực hiện để đảm bảo tính vững chắc của kết quả.

4.3. Kết Quả Thực Nghiệm và Thảo Luận Về Truyền Dẫn Lãi Suất

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu đến lãi suất huy động và cho vay tại Agribank, nhưng mức độ và tốc độ truyền dẫn khác nhau. Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả truyền dẫn, như cấu trúc thị trường, tình hình tài chính của Agribank, và kỳ vọng lạm phát. Thảo luận về kết quả nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về cơ chế truyền dẫn lãi suất tại Việt Nam.

V. Kết Luận và Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Điều Hành Lãi Suất Agribank

Chương này tổng kết kết quả nghiên cứu, đưa ra các kết luận chính, và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất tại Agribank. Các giải pháp này tập trung vào việc tăng cường sự linh hoạt của Agribank trong việc điều chỉnh lãi suất, cải thiện thông tin liên lạc giữa NHNN và Agribank, và tăng cường cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Quan Trọng Về Truyền Dẫn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự truyền dẫn từ chính sách lãi suất của NHNN đến lãi suất của Agribank, nhưng mức độ và tốc độ truyền dẫn còn hạn chế. Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả truyền dẫn, như cấu trúc thị trường, tình hình tài chính của Agribank, và kỳ vọng lạm phát. Để nâng cao hiệu quả truyền dẫn, cần có các giải pháp đồng bộ từ cả NHNN và Agribank.

5.2. Giải Pháp Điều Hành Lãi Suất Cho Agribank Đề Xuất

Agribank cần chủ động theo dõi và dự báo các động thái về chính sách lãi suất của NHNN. Tính toán chính xác độ trễ của sự điều chỉnh lãi suất điều hành của NHNN. Tận dụng được kênh huy động từ việc tái chiết khấu các giấy tờ có giá. Đa dạng cơ cấu nguồn vốn huy động ngắn hạn. Xây dựng chính sách lãi suất cho vay trung dài hạn hợp lý và linh hoạt. Mở rộng khách hàng thuộc mọi thành phần kinh tế.

5.3. Đề Xuất Các Giải Pháp Hỗ Trợ Từ NHNN và Chính Phủ

NHNN cần tăng cường tính minh bạch của CSTT và cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời cho các ngân hàng thương mại, bao gồm Agribank. Chính phủ cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và ổn định kinh tế vĩ mô để hỗ trợ hoạt động của các ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính Việt Nam giai đoạn 2008-2015, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) giữ vị thế định chế tài chính lớn nhất với tổng tài sản vượt 833.000 tỷ đồng, nguồn vốn huy động đạt trên 804.000 tỷ đồng và tổng dư nợ cho vay đạt 614.561 tỷ đồng vào cuối năm 2015. Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều biến động vĩ mô phức tạp, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng từng có thời điểm lập đỉnh kỷ lục 43%/năm vào năm 2008, trong khi lãi suất tái cấp vốn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) biến động mạnh trong biên độ từ 6,5%/năm đến 15%/năm. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ qua kênh lãi suất tại từng ngân hàng thương mại cụ thể.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đo lường mức độ, tốc độ truyền dẫn ngắn hạn và dài hạn từ chính sách lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước (bao gồm lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu) sang lãi suất huy động (kỳ hạn 1 tháng, 6 tháng, 12 tháng, 18 tháng, 24 tháng) và lãi suất cho vay (ngắn hạn, trung dài hạn) tại Agribank. Đồng thời, đề tài tiến hành kiểm định tính bất cân xứng trong quá trình điều chỉnh lãi suất về trạng thái cân bằng dài hạn.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại Agribank trong khoảng thời gian 8 năm liên tục từ tháng 01/2008 đến tháng 12/2015. Kết quả phân tích mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp căn cứ định lượng giúp nhà điều hành hoàn thiện công cụ chính sách tiền tệ, đồng thời hỗ trợ Agribank nâng cao hiệu quả quản trị thanh khoản, tối ưu hóa biên lãi thuần và phục vụ hiệu quả mục tiêu đầu tư phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn với tỷ trọng tín dụng chiếm đến 74,8% tổng danh mục cho vay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở nền tảng của nghiên cứu bắt nguồn từ lý thuyết truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh lãi suất của Frederic Mishkin (1995) và quy tắc Taylor (1993). Quy tắc Taylor chỉ ra rằng để kiểm soát lạm phát và ổn định sản lượng, lãi suất danh nghĩa cần được điều chỉnh với tỷ lệ tăng lớn hơn 1% khi tỷ lệ lạm phát tăng thêm 1% nhằm duy trì mức lãi suất thực dương. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết thông tin bất cân xứng của Joseph Stiglitz và Andrew Weiss (1981) cùng lý thuyết chi phí chuyển đổi (Switching Costs) của Sharon Heffernan (1997) để giải thích sự phản ứng chậm chạp của lãi suất bán lẻ.

Nghiên cứu tập trung phân tích 4 khái niệm trung tâm:

• Lãi suất tái cấp vốn: Mức lãi suất mà Ngân hàng Nhà nước áp dụng khi cấp tín dụng có bảo đảm cho các ngân hàng thương mại để bổ sung vốn ngắn hạn.
• Lãi suất tái chiết khấu: Lãi suất áp dụng khi Ngân hàng Nhà nước mua lại các công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá chưa đến hạn thanh toán.
• Lãi suất huy động và cho vay: Giá cả đầu vào và đầu ra của dòng vốn trung gian tài chính tại ngân hàng thương mại, được thiết lập dựa trên chi phí vốn, phần bù rủi ro tín dụng và mục tiêu lợi nhuận.
• Truyền dẫn lãi suất hoàn toàn và không hoàn toàn: Phản ánh mức độ thay đổi tương ứng 100% (hệ số bằng 1,00) hoặc dưới 100% của lãi suất bán lẻ trước sự thay đổi của lãi suất điều hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu chuỗi thời gian thứ cấp theo tháng gồm 96 quan sát, thu thập trong giai đoạn từ tháng 01/2008 đến tháng 12/2015 từ các báo cáo thường niên, biểu lãi suất của Agribank và các quyết định điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu chuỗi thời gian liên tục 96 tháng được lựa chọn nhằm bao quát đầy đủ các chu kỳ thắt chặt và nới lỏng tiền tệ trong nền kinh tế.

Về mặt định lượng, tác giả sử dụng mô hình tự hồi quy phân phối trễ ARDL (Autoregressive Distributed Lag) kết hợp phương pháp kiểm định đường bao (Bounds Testing) do Hashem Pesaran và cộng sự phát triển năm 2001, cùng mô hình hiệu chỉnh sai số ECM (Error Correction Model).

Lý do lựa chọn phương pháp ARDL xuất phát từ ưu điểm vượt trội: mô hình này cho phép ước lượng mối quan hệ đồng liên kết dài hạn và động thái điều chỉnh ngắn hạn giữa các chuỗi dữ liệu có bậc tích hợp hỗn hợp gồm I(0) và I(1) mà không làm phát sinh hiện tượng hồi quy giả. Trước khi hồi quy, tác giả áp dụng kiểm định nghiệm đơn vị mở rộng ADF (Augmented Dickey-Fuller) để đảm bảo không có chuỗi nào dừng ở bậc I(2), đồng thời sử dụng tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC) và Schwarz (SIC) nhằm xác định độ trễ tối ưu cho từng phương trình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình ARDL và kiểm định đường bao trên chuỗi dữ liệu 96 tháng mang lại 4 phát hiện thực nghiệm quan trọng:

• Truyền dẫn lãi suất dài hạn không hoàn toàn: Mức độ truyền dẫn từ cả lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu sang lãi suất huy động và cho vay tại Agribank đều nhỏ hơn 1,00. Hệ số truyền dẫn dài hạn của lãi suất tái cấp vốn dao động trong khoảng 0,42 đến 0,78 tùy theo từng kỳ hạn, trong khi hệ số của lãi suất tái chiết khấu đạt từ 0,38 đến 0,69.
• Phản ứng nhạy bén hơn ở các kỳ hạn ngắn: Mức độ truyền dẫn sang lãi suất huy động kỳ hạn 1 tháng và 6 tháng diễn ra mạnh mẽ hơn so với các kỳ hạn dài 18 tháng và 24 tháng. Cụ thể, hệ số phản ứng ngắn hạn tức thời của lãi suất tiền gửi 1 tháng đạt mức 0,35 - 0,48, cao hơn gấp đôi so với mức dưới 0,22 của kỳ hạn 24 tháng.
• Lãi suất cho vay ngắn hạn linh hoạt hơn trung dài hạn: Lãi suất cho vay ngắn hạn có hệ số truyền dẫn dài hạn từ lãi suất tái cấp vốn đạt mức 0,71, trong khi lãi suất cho vay trung dài hạn chỉ đạt mức 0,54.
• Tồn tại tính bất cân xứng trong điều chỉnh: Quá trình hồi quy ECM cho thấy tốc độ điều chỉnh về trạng thái cân bằng dài hạn có sự chênh lệch rõ rệt. Khi lãi suất điều hành tăng, lãi suất cho vay điều chỉnh tăng rất nhanh với tốc độ kéo về cân bằng đạt khoảng 35% mỗi tháng. Ngược lại, khi lãi suất điều hành giảm, tốc độ hạ lãi suất cho vay diễn ra chậm chạp hơn nhiều, chỉ đạt khoảng 18% mỗi tháng.

Thảo luận kết quả

Thực tế truyền dẫn lãi suất không hoàn toàn và có độ trễ tại Agribank phản ánh rõ nét đặc thù của thị trường tài chính Việt Nam. Nguyên nhân chính là do sức mạnh thị trường của các ngân hàng thương mại quy mô lớn, chi phí chuyển đổi sản phẩm tài chính và áp lực bảo toàn biên lãi thuần (NIM) khi nợ xấu gia tăng trong giai đoạn 2010-2012. Bên cạnh đó, các rào cản từ trần lãi suất huy động hành chính trong giai đoạn 2010-2014 khiến các ngân hàng thương mại phát sinh thỏa thuận ngầm, làm suy giảm tính hiệu quả của kênh truyền dẫn chính sách.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các công trình nghiên cứu quốc tế của Bondt (2002) tại khu vực Châu Âu và Ming-Hua Liu cùng cộng sự (2007) tại New Zealand, đồng thời củng cố bằng chứng thực nghiệm của Đinh Thị Thu Hồng và Phan Đình Mạnh (2013) về tính cứng nhắc của lãi suất bán lẻ tại Việt Nam.

Để minh họa trực quan các kết quả này, dữ liệu thực nghiệm có thể được trình bày thông qua biểu đồ đường phản ứng xung (Impulse Response Functions) thể hiện rõ độ trễ từ 2 đến 4 tháng của lãi suất huy động, cùng bảng ma trận tương quan giữa 2 công cụ điều hành với 7 loại lãi suất bán lẻ của Agribank giai đoạn 2008-2015.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xây dựng mô hình dự báo biến động lãi suất và đo lường độ trễ: Ban điều hành Agribank cần thành lập bộ phận chuyên trách lượng hóa độ trễ tác động của chính sách tiền tệ trong khoảng thời gian từ 30 đến 60 ngày. Mục tiêu là chủ động tái định giá danh mục tài sản sinh lời và nợ phải trả, duy trì biên lãi thuần (NIM) ổn định trong biên độ từ 2,5% đến 3,0%/năm trong giai đoạn 2016-2020.
• Tối ưu hóa kênh tái chiết khấu giấy tờ có giá: Khối Nguồn vốn Agribank cần chủ động sử dụng danh mục trái phiếu chính phủ và tín phiếu ngân hàng trung ương để huy động vốn qua kênh tái chiết khấu từ Ngân hàng Nhà nước, giúp tiết giảm chi phí vốn đầu vào từ 0,5% đến 0,8%/năm, đồng thời nâng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) lên mức trên 18% tổng nguồn vốn huy động trước quý 4/2017.
• Cơ cấu lại chính sách lãi suất cho vay trung dài hạn: Agribank cần ban hành biểu lãi suất cho vay thả nổi linh hoạt dựa trên lãi suất cơ sở cộng biên độ cố định từ 2,5% đến 3,5%/năm, đồng thời phát triển các gói tín dụng chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao nhằm giảm thiểu chi phí bù đắp rủi ro kỳ hạn.
• Minh bạch hóa lịch trình điều hành từ Ngân hàng Nhà nước: Ngân hàng Nhà nước cần công bố định kỳ lịch họp chính sách tiền tệ theo quý và hoàn thiện cơ chế hành lang lãi suất với biên độ chênh lệch cố định 2% giữa lãi suất tái cấp vốn (trần) và lãi suất tái chiết khấu (sàn), kết hợp chính sách cấp bù lãi suất 1% - 2%/năm theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP để hỗ trợ khu vực nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Lãnh đạo và Khối Quản lý Tài sản Nợ - Tài sản Có (ALCO) tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp bằng chứng định lượng chính xác về độ trễ và hệ số co giãn của từng kỳ hạn vốn, giúp các nhà quản trị xây dựng kịch bản tái định giá lãi suất và phòng ngừa rủi ro thanh khoản.
• Chuyên viên hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Cung cấp góc nhìn thực nghiệm từ một ngân hàng thương mại nhà nước chiếm thị phần lớn, giúp đánh giá mức độ hấp thụ của công cụ lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu trong nền kinh tế.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về quy trình ứng dụng mô hình kinh tế lượng chuỗi thời gian ARDL và kiểm định đồng liên kết đường bao Pesaran trong nghiên cứu tài chính vi mô.
• Giám đốc tài chính (CFO) và chuyên gia phân tích đầu tư doanh nghiệp: Nắm bắt cơ chế điều chỉnh bất cân xứng của lãi suất vay vốn ngắn hạn và trung dài hạn, từ đó tối ưu hóa kỳ hạn hợp đồng tín dụng và dự báo chi phí tài chính trong chu kỳ vay 3 đến 5 năm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nghiên cứu sử dụng lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu thay vì lãi suất cơ bản?

Lãi suất cơ bản tại Việt Nam mang tính chất định hướng hành chính, ít thay đổi và không gắn liền với các giao dịch cấp vốn trực tiếp. Ngược lại, lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu (biến động từ 4,5% đến 15%/năm giai đoạn 2008-2015) trực tiếp chi phối chi phí vay mượn của ngân hàng thương mại từ Ngân hàng Nhà nước, phản ánh chính xác cơ chế thị trường tiền tệ.

Mức độ truyền dẫn lãi suất tại Agribank là hoàn toàn hay không hoàn toàn?

Kết quả kiểm định ARDL khẳng định mức độ truyền dẫn là không hoàn toàn, với hệ số truyền dẫn dài hạn dao động trong khoảng từ 0,42 đến 0,78 (thấp hơn mức 1,00). Điều này cho thấy sự thay đổi trong lãi suất chính sách của Ngân hàng Nhà nước chỉ được chuyển tải một phần vào mặt bằng lãi suất huy động và cho vay thực tế.

Sự bất cân xứng trong truyền dẫn lãi suất tại Agribank thể hiện như thế nào?

Hiện tượng bất cân xứng thể hiện qua việc lãi suất cho vay điều chỉnh tăng rất nhanh khi chính sách tiền tệ thắt chặt (tốc độ kéo về cân bằng đạt 35%/tháng), nhưng lại giảm rất chậm khi chính sách nới lỏng (chỉ đạt 18%/tháng). Ngược lại, lãi suất tiền gửi có xu hướng giảm nhanh hơn tăng để ngân hàng bảo vệ biên lợi nhuận.

Lợi thế chính của mô hình ARDL so với mô hình hồi quy truyền thống là gì?

Mô hình ARDL xử lý hiệu quả tập dữ liệu 96 quan sát theo tháng chứa cả chuỗi dừng I(0) và chuỗi sai phân I(1) mà không lo ngại hiện tượng hồi quy giả. Phương pháp này cho phép ước lượng đồng thời cả hệ số phản ứng tức thời trong ngắn hạn và mối quan hệ cân bằng bền vững trong dài hạn thông qua cơ chế hiệu chỉnh sai số ECM.

Kết quả nghiên cứu đóng góp gì cho lĩnh vực tín dụng nông nghiệp nông thôn?

Với tỷ trọng tín dụng nông nghiệp chiếm 74,8% tổng dư nợ (tương đương hơn 500.000 tỷ đồng tại Agribank năm 2015), nghiên cứu chỉ ra độ trễ truyền dẫn từ 1 đến 3 tháng. Việc nắm bắt độ trễ này giúp ngân hàng chủ động đón đầu nguồn vốn tái cấp vốn chi phí thấp từ Ngân hàng Nhà nước để cung ứng gói vay ưu đãi từ 6% đến 7%/năm cho hộ nông dân.

Kết luận

• Xác lập bằng chứng thực nghiệm khẳng định truyền dẫn chính sách lãi suất sang lãi suất huy động và cho vay tại Agribank là không hoàn toàn (hệ số dài hạn từ 0,42 đến 0,78).
• Chứng minh sự tồn tại của tính bất cân xứng trong điều chỉnh lãi suất bán lẻ với độ trễ phản ứng từ 1 đến 3 tháng.
• Khẳng định các kỳ hạn ngắn (1 tháng, 6 tháng và cho vay ngắn hạn) có mức độ nhạy cảm và tốc độ truyền dẫn vượt trội so với kỳ hạn trung dài hạn.
• Xây dựng mô hình định lượng ARDL chuẩn mực trên cỡ mẫu 96 tháng tại ngân hàng thương mại sở hữu mạng lưới gần 2.300 chi nhánh trên toàn quốc.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp quản trị cấu trúc vốn và điều hành tiền tệ mang tính khả thi cao giai đoạn 2016-2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là làm sáng tỏ cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ tại ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực phục vụ nông nghiệp của Việt Nam. Để mở rộng hướng nghiên cứu, việc ứng dụng mô hình phi tuyến NARDL trên chuỗi dữ liệu cập nhật nên được triển khai trong vòng 6 đến 12 tháng tới. Hãy khám phá toàn bộ công trình để làm chủ phương pháp định lượng và các giải pháp điều hành lãi suất ngân hàng chuyên sâu!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết về truyền dẫn từ chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại ngân hàng thương mại. Chương 3: Thực trạng sự truyền dẫn từ chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. Chương 4: Phương pháp, dữ liệu và kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và giải pháp về điều hành lãi suất tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TRUYỀN DẪN TỪ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG ĐẾN LÃI SUẤT HUY ĐỘNG VÀ LÃI SUẤT CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Giới thiệu chương 2 Để làm cơ sở cho việc chọn lọc, xây dựng mô hình nghiên cứu sẽ được nêu ở chương 4 thì ở chương 2 trình bày cơ sở lý thuyết về lãi suất, cơ chế điều hành chính sách lãi suất của NHTƯ, các nhân tố tác động đến việc truyền dẫn lãi suất nhằm làm tiền đề để nghiên cứu thực nghiệm cơ chế truyền dẫn từ chính sách lãi suất của NHNN đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Đồng thời lược khảo một số nghiên cứu trước về truyền dẫn lãi suất để làm bằng chứng cụ thể cho bài nghiên cứu.1 Lãi suất huy động và lãi suất cho vay 2.1 Khái niệm lãi suất Theo Karl Marx: “Lãi suất là một phần của giá trị thặng dư mà nhà tư bản sản xuất phải trả cho nhà tư bản tiền tệ vì việc đã sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định.” Theo Keynes:” Lãi suất chính là sự trả công cho số tiền vay, là phần thưởng cho sở thích chi tiêu tư bản”.

Sự phân tích bản chất lãi suất trên cho thấy nếu lãi suất thấp thì tổng số nhu cầu về tiền mặt của dân cư vượt quá số cung tiền và nếu lãi suất cao thì sẽ có một lượng tiền mặt dư khi đó không ai muốn giữ tiền. Theo các nhà kinh tế học về lượng cầu tài sản: “Lãi suất là cơ sở để xác định chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền”. Theo Ngân hàng thế giới: “Lãi suất là tỷ lệ phần trăm của tiền lãi so với tiền vốn.” Theo các nhà kinh tế học hiện đại: “Lãi suất là giá cả cho vay, là chi phí về việc sử dụng vốn và những dịch vụ tài chính khác.” Xét ở góc độ lãi suất là chi phí vốn: Nếu doanh nghiệp là người đi vay (cầu vốn) thì chi phí sử dụng vốn chính là lãi suất. Chi phí sử dụng vốn là giá phải trả cho việc huy động và sử dụng vốn, bao gồm chi phí phải trả cho việc sử dụng nợ vay và 6 nguồn vốn chủ sở hữu.

Đối với nhà tài trợ (cung vốn) thì chi phí sử dụng vốn là tỷ suất sinh lợi cần thiết mà các nhà đầu tư trên thị trường yêu cầu khi đầu tư vào các chứng khoán của công ty. Đối với nhà quản lý doanh nghiệp thì chi phí sử dụng vốn là tỷ suất sinh lợi tối thiểu mà doanh nghiệp sẽ đòi hỏi khi thực hiện một dự án đầu tư mới. Xét ở góc độ lãi suất là công cụ của chính sách tiền tệ: Lãi suất là một trong những công cụ gián tiếp để điều hành CSTT. NHTƯ thông qua công cụ này để điều khiển mức cung tiền cho nền kinh tế, nhằm đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền.

Lãi suất là công cụ linh hoạt, được cân nhắc để sử dụng nhiều nhất. Mặc dù mỗi công cụ có những đặc tính, khả năng tác động đến thị trường theo những cách khác nhau, với mức độ cũng không giống nhau, song cho dù công cụ nào thì tín hiệu cuối cùng của nó sau khi phát ra cũng dẫn đến sự thay đổi về giá dù đó là việc thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc hay mua hoặc bán tín phiếu bắt buộc…Có thể nói, trong các loại lãi suất thì lãi suất thị trường liên ngân hàng phát ra tín hiệu phù hợp nhất vì lãi suất này không chỉ chịu sự chi phối của cung cầu vốn mà còn chịu ảnh hưởng của lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu của NHTƯ. Lãi suất thị trường liên ngân hàng đặc biệt phát huy tác dụng trong điều kiện khó khăn về thanh khoản của các NHTM. John Taylor- nhà kinh tế Mỹ nổi tiếng đã đưa ra cách tính lãi suất danh nghĩa phù hợp trong mối quan hệ giữa tăng trưởng và lạm phát, được gọi là quy tắc Taylor.

Quy tắc này sẽ giúp cho NHTƯ xác định được tỷ lệ lãi suất trong ngắn hạn khi các điều kiện kinh tế thay đổi để đạt được hai mục tiêu là ổn định kinh tế trong ngắn hạn và kiểm soát lạm phát trong dài hạn. Để áp dụng quy tắc Taylor, NHTƯ phải xác định một mức lãi suất thực ngắn hạn dựa trên ba yếu tố: lạm phát thực so với lạm phát mục tiêu, chênh lệch giữa sản lượng thực so với sản lượng tiềm năng, mức lãi suất ngắn hạn tại đó nền kinh tế đạt mức toàn dụng. Quy tắc Taylor khuyến nghị một mức lãi suất tương đối cao (CSTT thắt chặt) để giảm áp lực lạm phát khi lạm phát cao hơn lạm phát mục tiêu và ngược lại. Quy định tỷ lệ a lớn hơn 0, quy tắc Taylor nói rằng lạm phát tăng 1% đòi hỏi NHTƯ tăng lãi suất danh nghĩa lên hơn 1% ( cụ thế bằng 1+aπ), điều này hàm ý rằng khi lạm phát cao 7 thì lãi suất thực phải tăng cao hơn lạm phát để làm giảm bớt tình trạng nền kinh tế đang tăng trưởng nóng.

Như vậy, khi sử dụng bất kỳ khoản tín dụng nào, người vay cũng phải trả thêm một phần giá trị ngoài phần vốn gốc vay ban đầu. Tỷ lệ phần trăm của phần tăng thêm này so với phần vốn vay ban đầu được gọi là lãi suất. Lãi suất là giá mà người vay phải trả để được sử dụng tiền không thuộc sở hữu của họ và là lợi tức người cho vay có được đối với việc trì hoãn chi tiêu.2 Các loại lãi suất Trong nền kinh tế tồn tại nhiều loại lãi suất khác nhau tùy theo mục đích, tiêu chí phân loại. Trong phạm vi của bài nghiên cứu thì lãi suất được phân loại theo 2 cách là theo giá trị thực của tiền lãi thu được và theo tính chất khoản vay.

 Căn cứ vào giá trị thực của tiền lãi thu được: - Lãi suất danh nghĩa là lãi suất được sử dụng trong quan hệ vay mượn, là lãi suất đã bao gồm cả những tổn thất do lạm phát gây ra do sự gia tăng của mức giá chung. Vì vậy, lãi suất danh nghĩa= lãi suất thực + tỷ lệ lạm phát. - Lãi suất thực tế là chi phí thực tế mà người đi vay phải bỏ ra để có được vốn vay, được dùng cho các nhà đầu tư tính toán lượng thu nhập hoặc các lợi ích thực tế của một quyết định kinh tế.  Căn cứ vào tính chất khoản vay: - Lãi suất huy động là lãi suất ngân hàng phải trả cho các khoản tiền gửi của khách hàng vào ngân hàng.

Lãi suất huy động có nhiều mức khác nhau phụ thuộc vào loại tiền gửi và thời gian gửi. - Lãi suất cho vay là lãi suất mà người đi vay phải trả cho ngân hàng. Lãi suất cho vay cũng tùy thuộc vào loại hình vay, mức độ tín nhiệm giữa khách hàng với ngân hàng, quy mô vay và thỏa thuận giữa hai bên. - Lãi suất chiết khấu là lãi suất áp dụng khi ngân hàng cho khách hàng vay dưới hình thức chiết khấu thương phiếu hoặc giấy tờ có giá khác chưa đến hạn thanh toán của khách hàng.

Nó được tính bằng tỷ lệ % trên mệnh giá cùa tờ thương phiếu, và được khấu trừ ngay khi ngân hàng đưa tiền vay cho khách hàng. Như vậy, lãi suất 8 chiết khấu được trả trước cho ngân hàng chứ không phải trả sau như lãi suất tín dụng thông thường. - Lãi suất liên ngân hàng là lãi suất mà các ngân hàng cho vay lẫn nhau trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng. Lãi suất này luôn biến động lên xuống tùy thuộc vào từng thời điểm trong ngày và khả năng của mỗi ngân hàng.

NHTƯ sẽ tập hợp số liệu của các ngân hàng, tính toán và đưa ra một con số bình quân vào buổi sáng. - Lãi suất tái cấp vốn là lãi suất mà NHTƯ cho các tổ chức tín dụng vay tiền thông qua việc tái cấp vốn các hợp đồng tín dụng đã ký kết. Khi tái cấp vốn cho NHTM, NHTƯ đã tăng lượng tiền cung ứng, đồng thời tạo cơ sở cho NHTM tạo bút tệ và khai thông khả năng thanh toán của họ. NHTƯ điều chỉnh tăng hay giảm lãi suất tái cấp vốn phù hợp với mục tiêu thắt chặt hay mở rộng tiền tệ, từ đó làm giảm hay tăng lượng tiền trong lưu thông.

NHTƯ cũng sử dụng hạn mức tái cấp vốn để tác động trực tiếp về mặt lượng đối với dự trữ của hệ thống NHTM. - Lãi suất tái chiết khấu là lãi suất mà NHTƯ áp dụng cho các NHTM khi họ vay từ chiết khấu các giấy tờ có giá chưa đến hạn. Hoạt động tái chiết khấu cung ứng nguồn vốn cho các NHTM nên lãi suất tái chiết khấu thường thấp hơn lãi suất chiết khấu. Tuy nhiên trong trường hợp NHTƯ muốn hạn chế khả năng mở rộng tín dụng để đối phó với lạm phát thì lãi suất tái chiết khấu có thể lớn hơn lãi suất chiết khấu của các NHTM.

- Lãi suất cơ bản là lãi suất có tác dụng chi phối tất cả các loại lãi suất khác hình thành trong nền kinh tế thị trường. Đó là loại lãi suất chiếm vị trí quan trọng trong cơ chế thị trường. LSCB do NHTƯ xác định và công bố trên cơ sở tình hình thực tế của thị trường và mục tiêu của CSTT quốc gia. LSCB là công cụ để điều hành CSTT quốc gia.

Qua LSCB, NHTƯ tác động vào thị trường tiền tệ, thúc đẩy, mở rộng hay thu hẹp tín dụng, giữ mức tương quan cần thiết giữa tổng cung và tổng cầu tiền tệ. Mặt khác, LSCB là giá cả sử dụng vốn trong hoạt động tín dụng, là cơ sở hình thành lãi suất thị trường, tức là lãi suất kinh doanh tiền tệ. Nó là điểm dung hoà một cách tự nhiên lợi ích của người gửi tiền, của người vay tiền và của các NHTM. LSCB được xác định một cách trực tiếp dưới nhiều góc độ.