CHƯƠNG 1 CO SO LY LUAN VE HOAT ĐỘNG KINH DOANH DỊCH VU THANH TOAN TRONG NUOC QUA NGAN HANG 1. DICH VU THANH TOAN QUA NGAN HANG 1. Khái niệm Thanh toán là sự chuyển giao tài sản của một bên (người hoặc công ty, tổ chức) cho bên kia, thường được sử dụng khi trao đổi sản phẩm hoặc dich vụ trong một giao dịch có ràng buộc pháp lý. Dịch vụ thanh toán là việc cung ứng các phương tiện, phương thức thanh toán và các dịch vụ thanh toán khác để thực hiện giao dịch thanh toán.
Thanh toán qua ngân hàng là các giao dịch thanh toán giữa người trả và người hưởng qua ngân hàng, trong đó ngân hàng đóng vai trò là trung gian thanh toán. Dịch vụ thanh toán Ngân hàng là: Dịch vụ mà Ngân hàng Thương mại cung cấp cho khách hàng để thực hiện quyền nhận chỉ trả hoặc/và nghĩa vụ phải chi trả trong các giao dịch có liên quan đến tiền tệ, theo đó ngân hàng sẽ đại diện cho khách hàng thực hiện nghĩa vụ chỉ trả thay; thực hiện quyền được chỉ trả; hoặc là trung gian chỉ trả cho các chủ thê trong quan hệ kinh tế. Các dịch vụ thanh toán mà ngân hàng cung cấp bao gồm dịch vụ thanh toán trong nước và dịch vụ thanh toán quốc tế. Các hoạt động thanh toán được thực hiện bao gồm: ~ Mở tài khoản thanh toán - Thực hiện và sử dụng các dịch vụ thanh toán ~ Tổ chức và tham gia các hệ thống thanh toán Dịch vụ thanh toán trong nước qua ngân hàng là hình thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ thông qua vai trò trung gian của ngân hàng, phô biến là thanh toán không dùng tiền mặt; trong đó giao dịch thanh toán được xác lập, thực hiện và kết thúc trên lãnh thô iệt Nam, trừ trường hợp có liên quan đến 14 tài khoản mở tại nước ngoài hoặc có doanh nghiệp chế xuất tham gia.
Những lợi ích của việc thanh toán qua ngân hàng đối với cả ngân hàng và khách hàng là rất rõ ràng. Cũng như trong thương mại đã chia sẻ những khó khăn và lợi nhuận với nhà sản xuất, ngân hàng thương mại cũng đã chia sẻ những khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho các bên trong các giao dịch phát sinh qua đó mang lại lợi nhuận cho bản thân ngân hàng là cơ sở trước tiên cho sự tổn tại và phát triển ngày càng đa dạng của các dịch vụ thanh toán ngân hàng. Phân loại dịch vụ thanh toán qua ngân hàng a. Phân loại theo phạm vỉ Các dịch vụ mà ngân hàng cung cấp bao gồm: Dịch vụ thanh toán trong.
nước và Dịch vụ thanh toán quốc tế. - Dịch vụ thanh toán quốc tế: dịch vụ mà giao dịch thanh toán thuộc. một trong các trường hợp sau: giao dịch thanh toán có liên quan đến tài khoản mở tại nước ngoài hoặc giao dịch thanh toán được xác lập hoặc thực hiện hoặc kết thúc ở nước ngoài; giao dịch thanh toán có doanh nghiệp chế tham gia. - Dịch vụ thanh toán trong nước (TTTN): dịch vụ mà giao dịch thanh toán được xác lập, thực hiện và kết thúc trên lãnh thổ Việt Nam, trừ trường hợp có liên quan đến tài khoản mở tại nước ngoài hoặc có doanh nghiệp chế xuất tham gia.
Phân loại theo mối quan hệ với phương thức chỉ tra: Dé đáp ứng những nhu cầu đa dạng về cách thức thanh toán của khách. hàng mà việc thanh toán qua ngân hàng có thể bao gồm cả 3 dạng: Thanh toán dùng tiền mặt; Thanh toán không ding mặt; Thanh toán hỗn hợp. ~ Thanh toán bằng tiền mặt qua ngân hàng là hình thức thanh toán phải qua quy trình thu- chỉ trong đó, thủ quỹ và khách hàng phải phân loại, lập bảng kê và kiểm đếm số lượng và chất lượng tiền mặt của khách hàng nộp. 15 - Thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức chỉ trả thực hiện bằng cách trích một số tiền từ TK người chỉ chuyển sang tài khoản người được hưởng.
Các TK này đều được mở tại Ngân hàng như: UNC, UNT, Séc. thông qua Ngân hàng để chỉ trả cho nhau ở cùng địa phương hoặc khác địa phương. - Thanh toán hỗn hợp là một dạng thanh toán kết hợp của hình thức thanh toán dùng tiền mặt và không dùng tiền mặt được thanh toán qua ngân hàng. Trong đó khách hàng có thể chuyển tiền từ tài khoản của mình cho người thụ hưởng nhận bằng tiền mặt và ngược lại.
Phân loại căn cứ vào thể thức thanh toán: - Thanh toán bằng Séc Séc là giấy tờ có giá do người ký phát lập dưới hình thức chứng từ theo mẫu in sẵn, lệnh cho người thực hiện thanh toán trả vô điều kiện từ tài khoản tại ngân hàng một số tiền nhất định cho người thụ hưởng. Séc là một phương tiện thanh toán được sử dụng rộng rãi trong các nước có hệ thống ngân hàng phát triển cao. Hiện nay séc là phương tiện chỉ trả được dùng hầu như phô biến trong thanh toán nội địa của tất cả các nước. ~ Thanh toán bằng UNC Ủy nhiệm chỉ/ lệnh chỉ là hình thức thanh toán trong đó người trả tiền lập lệnh thanh toán theo mẫu bằng giấy hoặc chuyển lệnh bằng các hình thức khác, yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nơi mở tài khoản chỉ trả vô điều kiện một số tiền từ tài khoản cho người được chỉ định.
Cum từ *vô điều kiện” hàm ý việc chi trả cho người hưởng không phụ thuộc vào việc chứng minh giao dịch hàng hóa, dịch vụ đã diễn ra. ~ Thanh toán bằng UNT hay nhờ thu Nhờ thu hay Ủy nhiệm thu (UNT) là hình thức thanh toán trong đó theo thoả thuận từ trước giữa người mua, người bán và các trung gian thanh toán, người bán sau khi cung ứng hàng hoá, dịch vụ nộp nhờ thu/ ủy nhiệm thu cùng với chứng từ hàng hoá để nhờ ngân hàng thu hộ tiền ở người mua. 16 ~ Thanh toán bằng thẻ Ngân hàng Thẻ thanh toán (thẻ ngân hàng) là phương tiện thanh toán do tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phát hành và cấp cho người sử dụng dịch vụ thanh toán đề sử dụng theo hợp đồng ký kết giữa tô chức cung ứng dịch vụ thanh toán và người sử dụng dịch vụ thanh toán. - Thanh toán qua dịch vụ ngân hàng điện tử Thanh toán qua dịch vu ngân hàng điện tir (Electronic Banking vi tắt là E- Banking) là một loại dịch vụ ngân hàng được khách hàng thực hiện thông qua môi trường mạng, và mô hình kết hợp giữa ngân hàng thương mại truyền thống và điện tử hóa các dịch vụ truyền thống, tức là phân phối những sản phẩm dịch vụ cũ trên kênh phân phối mới.
Khách hàng không phải đến quay giao dich gặp nhân viên ngân hàng. Các tiện ích chính của E-Banking bao gồm: cung cấp thông tin, vấn tin, chuyển khoản, thanh toán, đăng ký, tư vấn và một số nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng khác. Bao gồm các dịch vụ: Home banking, Internet banking, Mobile banking, Thanh toán qua ví điện tử, Dịch vụ trả lương tự động. Ngoài các dịch vụ trên, hiện nay các ngân hàng còn triển khai dịch vụ thanh toán hóa đơn tiền điện, nước, điện thoại, cước viễn thông; thu ngân sách; trả gốc và lãi vay tự động tại ngân hàng ~ Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C) Thanh toán bằng thư tín dụng là phương tiện thanh toán được ngân hàng phục vụ người mua cam kết trả tiền cho người bán khi người bán thực hiện đúng các điều kiện của thư tín dụng.
Đặc điểm của dịch vụ thanh toán qua ngân hàng 'TThanh toán qua ngân hàng có các đặc điểm sau: Sự vận động của tiền tệ độc lập so với sự vận động của vật tư hàng hóa cả về thời gian và không gian, Ngân hàng tiến hành ghi tăng hoặc giảm trên tài khoản tiền gửi thanh toán của các bên. Như vậy, thanh toán qua ngân hàng là thanh toán chuyển khoản nên việc thanh toán thường không xảy ra cùng 17 thời điểm và cùng địa điểm với việc giao nhận hàng hóa, dịch vụ giữa các bên. "Thanh toán qua ngân hàng chủ yếu là thanh toán không dùng tié mặt. “Trong thanh toán qua ngân hàng, vai trò của ngân hàng là rất to lớn - vai trò của người tổ chức và thực hiện các khoản thanh toán.
Ngân hàng được xem như là người thứ ba không thể thiếu được trong thanh toán chuyển khoản. Khi thực hiện thanh toán, ngân hàng đóng vai trò là trung gian giữa người có nghĩa vụ thanh toán và người thụ hưởng. Khi nhận được yêu cầu thanh toán, ngân hàng tiến hành kiểm tra các điều kiện thanh toán. Nếu yêu cầu thanh toán thỏa mãn các `u kiện, ngân hàng sẽ thực hiện thanh toán cho khách hàng.
Ngược lại, khi yêu cầu thanh toán không thỏa mãn các điều kiện thì ngân hàng có thể từ chối thực hiện. Mọi cá nhân, tổ chức có thể tham gia vào thể thức thanh toán không dùng tiền mặt và có quyền lựa chọn ngân hang dé giao dịch. Các ngân hang cạnh tranh với nhau và không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán để thu hút khách hàng. Dịch vụ ngân hàng là một bộ phận của dịch vụ tài chính, là các dịch vụ tài chính gắn liền với hoạt động kinh doanh của ngân hàng, được ngân hàng thực hiện nhằm tìm kiếm lợi nhuận, và chỉ có các ngân hàng với ưu thế của nó mới có thể cung cấp các dịch vụ này một cách tốt nhất cho khách hàng.
Vai trò của dịch vụ thanh toán qua ngân hàng a. Đối với nền kinh tế: Khi nền kinh tế thị trường phát triển thì việc thanh toán qua ngân hàng. có vai trò vô cùng quan trọng. Vai trò này được thể hiện trên các khía cạnh sau: Thứ nhất, thanh toán qua ngân hàng thúc đây nhanh tốc độ thanh toán.
Tạo môi trường thanh toán văn minh, lịch sự, an toàn, thuận tiện và nhanh chóng. Giúp người dân có thói quan thanh toán qua ngân hàng và sử dụng các dịch vụ ngân hàng.