Luận văn thạc sĩ về trồng rừng kháo vàng Machilus bonii tại tỉnh Tuyên Quang

Nghiên cứu đặc điểm lâm học và thử nghiệm trồng rừng Kháo Vàng (Machilus bonii Lecomte) tại Tuyên Quang, góp phần bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên rừng.

• Tác giả: Nguyễn Thành Công
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thoa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu trồng rừng kháo vàng Machilus bonii tại Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Những nghiên cứu trên Thế giới
• 1.2.1. Những nghiên cứu về họ Long não (Lauraceae)
• 1.2.2. Những nghiên cứu về Kháo vàng (Machilus bonii Lecomte.)
• 1.2.3. Những nghiên cứu về trồng rừng cung cấp gỗ lớn
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Công tác chuẩn bị
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.3.3. Phương pháp điều tra
• 2.3.4. Phương pháp nghiên cứu kỹ thuật trồng rừng
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm hình thái và vật hậu của loài Kháo vàng
• 3.1.1. Đặc điểm hình thái
• 3.1.2. Đặc điểm vật hậu
• 3.2. Đặc điểm cấu trúc tầng cây gỗ
• 3.2.1. Cấu trúc tổ thành và mật độ
• 3.2.2. Cấu trúc tầng thứ
• 3.3. Nghiên cứu đặc điểm tầng cây tái sinh và của loài Kháo vàng
• 3.3.1. Đặc điểm cấu trúc tổ thành tái sinh
• 3.3.2. Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh
• 3.3.3. Đặc điểm cấu trúc mật độ và tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng
• 3.3.4. Phân bố cây tái sinh theo mặt phẳng nằm ngang
• 3.4. Nghiên cứu kỹ thuật trồng rừng thuần loài Kháo vàng
• 3.4.1. Đặc điểm đất nơi loài Kháo vàng phân bố
• 3.4.2. Chọn lập địa và thiết kế mô hình trồng rừng
• 3.4.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống của các công thức thí nghiệm
• 3.4.4. Tình hình sinh trưởng về đường kính, chiều cao của kháo vàng sau khi trồng
• 3.4.5. Tình hình sâu bệnh hại của kháo vàng
• 3.5. Đề xuất một số giải pháp gây trồng và phát triển loài Kháo vàng tại khu vực nghiên cứu
• 4. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về loài Kháo vàng Machilus bonii

Kháo vàng (Machilus bonii Lecomte) là một loài cây thuộc họ Long não (Lauraceae), có khả năng sinh trưởng tốt trong các điều kiện sinh thái khác nhau. Loài cây này có thể phát triển ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung Việt Nam, với điều kiện khí hậu ẩm ướt và đất đai phù hợp. Kháo vàng không chỉ có giá trị kinh tế mà còn mang lại nhiều lợi ích về sinh thái, như bảo tồn đa dạng sinh học và cải thiện môi trường sống. Theo nghiên cứu, loài này có thể đạt chiều cao lên đến 20m và có khả năng cung cấp gỗ lớn, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về nguyên liệu gỗ trong ngành công nghiệp chế biến. Việc trồng rừng Kháo vàng tại Tuyên Quang không chỉ giúp bảo tồn loài mà còn tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho người dân địa phương.

1.1 Đặc điểm sinh học và sinh thái

Kháo vàng có đặc điểm sinh học nổi bật với khả năng thích nghi cao với các điều kiện môi trường khác nhau. Loài cây này thường mọc ở độ cao từ 800 đến 1200m, trong các khu rừng thưa hoặc rừng nguyên sinh. Đặc điểm sinh thái của Kháo vàng cho thấy nó có thể chịu đựng được các điều kiện khắc nghiệt, như đất chua và độ ẩm thấp. Nghiên cứu cho thấy, Kháo vàng có khả năng tái sinh tự nhiên tốt, với tỷ lệ cây tái sinh cao trong các khu vực đã được khai thác. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển bền vững của loài cây này trong các mô hình trồng rừng hỗn giao, giúp bảo tồn đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng môi trường sống.

II. Kỹ thuật trồng rừng Kháo vàng

Việc áp dụng các kỹ thuật trồng rừng phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của loài Kháo vàng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc chọn lập địa và thiết kế mô hình trồng rừng là yếu tố quyết định đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây. Các công thức thí nghiệm cho thấy tỷ lệ sống của cây Kháo vàng đạt trên 80% khi được trồng trên đất phù hợp và có chế độ chăm sóc hợp lý. Ngoài ra, việc theo dõi tình hình sinh trưởng về đường kính và chiều cao của cây cũng cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của loài này trong điều kiện trồng rừng thâm canh. Đặc biệt, việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cũng rất cần thiết để bảo vệ cây trồng, đảm bảo năng suất và chất lượng gỗ trong tương lai.

2.1 Chọn lập địa và thiết kế mô hình trồng rừng

Chọn lập địa là bước đầu tiên và quan trọng trong quá trình trồng rừng Kháo vàng. Các nghiên cứu cho thấy, loài cây này phát triển tốt nhất trên các loại đất có độ pH từ 5.5 đến 6.5, với độ ẩm đất cao. Thiết kế mô hình trồng rừng cần phải đảm bảo khoảng cách giữa các cây để tối ưu hóa ánh sáng và không gian sinh trưởng. Việc trồng cây theo hàng lối, với mật độ khoảng 400-500 cây/ha, đã cho thấy hiệu quả cao trong việc phát triển cây Kháo vàng. Ngoài ra, việc kết hợp trồng xen canh với các loài cây khác cũng giúp tăng cường sự đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng đất.

III. Đề xuất giải pháp phát triển loài Kháo vàng tại Tuyên Quang

Để phát triển bền vững loài Kháo vàng tại Tuyên Quang, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc bảo tồn nguồn gen đến việc phát triển mô hình trồng rừng. Đề xuất xây dựng các chương trình giáo dục cộng đồng về giá trị của loài cây này, nhằm nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động trồng rừng. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc cung cấp giống cây chất lượng và kỹ thuật trồng rừng. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển sẽ giúp Kháo vàng không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

3.1 Bảo tồn và phát triển nguồn gen

Bảo tồn nguồn gen của loài Kháo vàng là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Cần thiết lập các khu bảo tồn để bảo vệ các quần thể tự nhiên của loài này, đồng thời thực hiện các chương trình nhân giống và trồng rừng tại các khu vực phù hợp. Việc nghiên cứu và phát triển các giống cây Kháo vàng có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt sẽ là một trong những giải pháp quan trọng trong việc phát triển bền vững loài cây này. Hợp tác với các tổ chức nghiên cứu và bảo tồn quốc tế cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả của các chương trình bảo tồn và phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Loài Kháo vàng (Machilus bonii Lecomte) thuộc họ Long não (Lauraceae) là một loài cây gỗ lớn có giá trị kinh tế và sinh thái cao, phân bố tự nhiên tại các tỉnh miền Bắc và miền Trung Việt Nam, trong đó có tỉnh Tuyên Quang. Với biên độ sinh thái rộng, Kháo vàng có thể sinh trưởng tốt trên các loại đất Feralit đỏ vàng hoặc vàng đỏ phát triển trên đá mácma axit hoặc sa thạch, phiến thạch, ở độ cao từ 800 đến 1200 m, với lượng mưa bình quân từ 800 đến 2500 mm/năm và nhiệt độ trung bình từ 20 đến 27°C. Tại Việt Nam, loài này phân bố rải rác trong rừng nguyên sinh và thứ sinh, góp phần tạo nên tầng cây gỗ ưu thế sinh thái trong các quần xã thực vật rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới.

Tuy nhiên, do khai thác quá mức, diện tích phân bố tự nhiên của Kháo vàng đang bị thu hẹp nhanh chóng, một số cá thể bị suy giảm nghiêm trọng. Trước thực trạng này, việc nghiên cứu đặc điểm lâm học và thử nghiệm kỹ thuật trồng rừng Kháo vàng tại tỉnh Tuyên Quang là cấp thiết nhằm bảo tồn và phát triển loài cây bản địa có giá trị này. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm xác định đặc điểm hình thái, vật hậu, cấu trúc tổ thành, tái sinh và thử nghiệm kỹ thuật trồng rừng Kháo vàng, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung tại 4 xã thuộc huyện Sơn Dương và Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang, trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2019. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng gỗ lớn, góp phần thực hiện kế hoạch phát triển rừng trồng kinh doanh gỗ lớn giai đoạn 2014-2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình lâm học hiện đại, trong đó:

• Lý thuyết cấu trúc lâm phần: Xem xét tổ chức không gian và thời gian của các lâm phần, từ cây cá thể đến hệ sinh thái rừng tổng thể, nhằm hiểu các quy luật sinh trưởng và tương tác giữa các cá thể cây trong quần thể.
• Lý thuyết tái sinh rừng: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tái sinh tự nhiên và nhân tạo của loài cây, bao gồm nguồn gốc tái sinh (hạt, chồi), chất lượng cây tái sinh và phân bố không gian.
• Mô hình sinh trưởng cây gỗ lớn: Áp dụng các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao, đường kính thân, mật độ cây, tỷ lệ sống để đánh giá hiệu quả kỹ thuật trồng rừng và phát triển rừng kinh doanh gỗ lớn.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: đặc điểm hình thái cây, vật hậu, cấu trúc tổ thành tầng cây, mật độ và chất lượng tái sinh, kỹ thuật trồng rừng thuần loài và hỗn giao, cũng như các chỉ tiêu sinh trưởng và tỷ lệ sống cây trồng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thực địa tại 4 xã thuộc huyện Sơn Dương và Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Tổng cộng 36 ô tiêu chuẩn (1000 m²/ô) được lập tại các vị trí chân núi, sườn núi và đỉnh núi để điều tra tầng cây gỗ, cây tái sinh, cây bụi và thảm thực vật tươi. Ngoài ra, 3 phẫu diện đất đại diện được đào để khảo sát đặc điểm đất nơi Kháo vàng phân bố.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích cấu trúc tổ thành, mật độ, tỷ lệ cây tái sinh triển vọng, và phân tích sinh trưởng cây trồng qua các chỉ tiêu chiều cao, đường kính thân. Phần mềm SPSS được áp dụng để xử lý số liệu.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến 2019, bao gồm giai đoạn điều tra thực địa, thu thập mẫu, theo dõi sinh trưởng cây trồng thử nghiệm và phân tích dữ liệu.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa điều tra thực địa, quan sát mô tả hình thái, theo dõi vật hậu và thử nghiệm kỹ thuật trồng rừng nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm hình thái và vật hậu của Kháo vàng: Cây cao trung bình 15-20 m, đường kính thân đạt 70-100 cm, lá đơn, hình lưỡi mác dài 14-15 cm, mặt trên lá xanh lục, mặt dưới phớt trắng. Quả hình cầu đường kính 1-1,5 cm, chín có màu tím đen. Vật hậu theo chu kỳ hàng năm, quả chín vào tháng 10-11, tỷ lệ nảy mầm hạt trên 65%.

2. Cấu trúc tổ thành và mật độ rừng Kháo vàng: Mật độ cây gỗ lớn trong các ô tiêu chuẩn dao động từ 450 đến 600 cây/ha, với tỷ lệ cây triển vọng chiếm khoảng 60-70%. Tầng cây tái sinh có mật độ trung bình 1200 cây/ha, trong đó cây tái sinh có triển vọng chiếm 55%. Phân bố cây tái sinh theo mặt phẳng ngang cho thấy sự tập trung chủ yếu ở chân và sườn núi.

3. Kết quả thử nghiệm trồng rừng Kháo vàng: Tỷ lệ sống sau 12 tháng đạt khoảng 85-90% ở các công thức thí nghiệm khác nhau. Sinh trưởng chiều cao trung bình đạt 1,2 m/năm, đường kính thân tăng trung bình 1,1 cm/năm. Các công thức bón phân và mật độ trồng 1100 cây/ha (cự ly 3m x 3m) cho kết quả sinh trưởng tốt nhất.

4. Tình hình sâu bệnh hại: Mức độ sâu bệnh hại ở cây trồng thử nghiệm thấp, chủ yếu là ốc sên ăn lá với tỷ lệ ảnh hưởng dưới 5%, không gây thiệt hại nghiêm trọng đến sinh trưởng cây.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Kháo vàng có khả năng sinh trưởng tốt trên các loại đất đỏ vàng và đất vàng đỏ tại Tuyên Quang, phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm. Mật độ cây gỗ lớn và tỷ lệ tái sinh tự nhiên cao chứng tỏ loài này có tiềm năng phát triển bền vững trong các quần xã rừng thứ sinh và nguyên sinh.

So sánh với các nghiên cứu về trồng rừng gỗ lớn tại Malaysia và các nước Đông Nam Á, sinh trưởng Kháo vàng tương đương hoặc vượt trội so với một số loài bản địa khác như Azadirachta exselsa hay Shorea leprosula. Tỷ lệ sống cao và sinh trưởng ổn định trong thử nghiệm trồng rừng cho thấy kỹ thuật trồng và chăm sóc hiện tại phù hợp, đồng thời mở ra cơ hội phát triển rừng kinh doanh gỗ lớn bằng loài bản địa này.

Việc kiểm soát sâu bệnh hại hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng rừng trồng, giảm thiểu tổn thất kinh tế. Các biểu đồ sinh trưởng chiều cao và đường kính thân theo thời gian có thể minh họa rõ sự phát triển ổn định của cây trồng trong các công thức thí nghiệm.

Kết quả nghiên cứu cũng phù hợp với các chính sách phát triển rừng trồng gỗ lớn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao tỷ lệ che phủ rừng và phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững tại tỉnh Tuyên Quang.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nhân giống và sản xuất cây giống chất lượng cao: Xây dựng vườn giống tập trung tại các vùng sinh thái phù hợp, sử dụng cây mẹ đạt tiêu chuẩn sinh trưởng tốt, không sâu bệnh, nhằm cung cấp cây giống đồng đều, tỷ lệ nảy mầm trên 65%. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Trung tâm giống cây lâm nghiệp tỉnh.

2. Áp dụng kỹ thuật trồng rừng thuần loài và hỗn giao: Khuyến khích trồng Kháo vàng với mật độ 1100 cây/ha, cự ly 3m x 3m, kết hợp trồng hỗn giao với các loài bản địa khác như Dẻ đỏ, Lim xanh để tăng đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng rừng. Thời gian thực hiện: ngay trong các dự án trồng rừng mới; Chủ thể: Ban quản lý rừng, hộ dân trồng rừng.

3. Bón phân và chăm sóc định kỳ: Áp dụng các công thức bón phân hữu cơ và vô cơ phù hợp, theo dõi sinh trưởng cây để điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc, nhằm nâng cao tốc độ sinh trưởng chiều cao và đường kính thân. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể: Hộ dân, kỹ thuật viên lâm nghiệp.

4. Kiểm soát sâu bệnh và quản lý thực bì: Thực hiện các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại như ốc sên ăn lá, đồng thời quản lý thực bì để giảm cạnh tranh dinh dưỡng và nước cho cây trồng. Thời gian thực hiện: liên tục trong mùa sinh trưởng; Chủ thể: Hộ dân, cán bộ kiểm lâm.

5. Xây dựng mô hình trình diễn và đào tạo kỹ thuật: Thiết lập các mô hình trồng rừng Kháo vàng tại các địa phương để nhân rộng kinh nghiệm, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cho người dân và cán bộ quản lý rừng. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các tổ chức phi chính phủ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển rừng trồng gỗ lớn, bảo tồn loài cây bản địa có giá trị kinh tế và sinh thái tại tỉnh Tuyên Quang và các vùng sinh thái tương tự.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Lâm nghiệp, Sinh thái học: Tham khảo các phương pháp nghiên cứu đặc điểm lâm học, kỹ thuật trồng rừng và phân tích sinh trưởng cây gỗ lớn, phục vụ cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

3. Người trồng rừng và doanh nghiệp lâm nghiệp: Áp dụng các kỹ thuật trồng, chăm sóc và quản lý rừng Kháo vàng để nâng cao năng suất, chất lượng gỗ, đồng thời giảm thiểu rủi ro do sâu bệnh và điều kiện lập địa.

4. Các tổ chức bảo tồn và phát triển bền vững: Sử dụng thông tin về đặc điểm sinh thái và tái sinh của Kháo vàng để thiết kế các chương trình bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi rừng tự nhiên và phát triển rừng bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Kháo vàng có đặc điểm sinh trưởng như thế nào?
   Kháo vàng là cây gỗ lớn, cao trung bình 15-20 m, đường kính thân đạt 70-100 cm, sinh trưởng nhanh với tốc độ tăng chiều cao khoảng 1,2 m/năm và đường kính thân tăng 1,1 cm/năm trong điều kiện trồng thử nghiệm tại Tuyên Quang.

2. Điều kiện lập địa nào phù hợp để trồng Kháo vàng?
   Kháo vàng thích hợp trồng trên đất Feralit đỏ vàng hoặc vàng đỏ phát triển trên đá mácma axit hoặc sa thạch, phiến thạch, với lượng mưa từ 800 đến 2500 mm/năm và nhiệt độ trung bình 20-27°C, phù hợp với khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm.

3. Tỷ lệ sống cây trồng Kháo vàng trong thử nghiệm là bao nhiêu?
   Tỷ lệ sống cây trồng sau 12 tháng đạt khoảng 85-90%, cho thấy kỹ thuật trồng và chăm sóc hiện tại phù hợp và hiệu quả.

4. Kháo vàng có thể trồng hỗn giao với những loài cây nào?
   Kháo vàng có thể trồng hỗn giao với các loài bản địa như Dẻ đỏ, Lim xanh, Xoan đào, Sồi phảng, giúp tăng đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng rừng.

5. Có những biện pháp nào để kiểm soát sâu bệnh hại trên Kháo vàng?
   Biện pháp chủ yếu là quản lý thực bì, phòng trừ ốc sên ăn lá bằng cách làm sạch thực bì, sử dụng bẫy và thuốc sinh học, đồng thời theo dõi thường xuyên để xử lý kịp thời khi phát hiện sâu bệnh.

Kết luận

• Kháo vàng là loài cây gỗ lớn bản địa có giá trị kinh tế và sinh thái cao, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai tại tỉnh Tuyên Quang.
• Nghiên cứu đã xác định được đặc điểm hình thái, vật hậu, cấu trúc tổ thành và mật độ tái sinh của Kháo vàng trong tự nhiên và thử nghiệm trồng rừng.
• Kỹ thuật trồng rừng thuần loài với mật độ 1100 cây/ha và bón phân hợp lý cho kết quả sinh trưởng và tỷ lệ sống cao.
• Đề xuất các giải pháp nhân giống, trồng rừng, chăm sóc và kiểm soát sâu bệnh nhằm phát triển bền vững loài Kháo vàng tại địa phương.
• Tiếp tục triển khai các mô hình trình diễn và đào tạo kỹ thuật để nhân rộng mô hình trồng rừng Kháo vàng, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và bảo tồn đa dạng sinh học.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan quản lý và người trồng rừng áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, đồng thời mở rộng nghiên cứu về kỹ thuật trồng và bảo tồn loài Kháo vàng tại các vùng sinh thái tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu Việc nghiên cứu về đặc điểm lâm họclà con đường tốt nhất và hiệu quả nhất để nghiên cứu một đối tượng cực kỳ phức tạp và ít được hiểu biết như rừng và đời sống của nó. Sau khi xác định được đối tượng nghiên cứu của lâm học là hệ thống phân cấp từ: Cây - Lâm phần - HST rừng- Vốn rừng tổng thể. Theo quan điểm của nhận thức luận thì các qui luật đúng với các cấp thấp của hệ thống cũng đúng với các cấp có tổ chức cao hơn. Ví dụ: Các qui luật sinh trưởng, các tương quan giữa cây và lập địa… đúng với từng cây riêng lẻ thì cũng đúng với lâm phần.

Tuy nhiên, trong lâm phần, do ảnh hưởng tương tác giữa các cây cá thể với nhau mà có thêm các qui luật mới riêng cho từng lâm phần. Thông qua kết cấu tổ chức không gian và thời gian của các lâm phần, tức là sự sắp xếp bên cạnh nhau của các lâm phần trong không gian và sự kế tiếp nhau về thời gian mà xuất hiện thêm những qui luật mới có tổ chức cao hơn trong các HST rừng và vốn rừng tổng thể. Đây chính là cơ sở để chúng ta xây dựng hệ thống lý thuyết của khoa học lâm nghiệp nói chung và lâm học nói riêng. Thông qua kết cấu tổ chức không gian và thời gian của các lâm phần, tức là sự sắp xếp bên cạnh nhau của các lâm phần trong không gian và sự kế tiếp nhau về thời gian mà xuất hiện thêm những qui luật mới có tổ chức cao hơn trong các HST rừng và vốn rừng tổng thể.

Đây chính là cơ sở để chúng ta xây dựng hệ thống lý thuyết của khoa học lâm nghiệp nói chung và lâm học nói riêng.Theo đó, các lý thuyết về lâm phần, cấu trúc, tái sinh rừng được vận dụng triệt để trong nghiên cứu đặc điểm của 1 loài cụ thể nào đó. Những nghiên cứu trên Thế giới 1. Những nghiên cứu về họ Long não (Lauraceae) Họ Long não (Lauraceae) đã được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm bởi tính đa dạng, phong phú của nó. Người đầu tiên nghiên cứu về taxon này là Jussieu (1789-1824).

Tiếp theo đã có nhiều công trình nghiên cứu và công bố về các loài họ Long não (Lauraceae) trong các bộ sách Thực vật chí Ấn Độ với 16 chi và 250 loài, Trung Quốc có 18 chi và 500 loài, Malaixia 12 chi và 200 loài, Đông Dương có 12 chi và 50 loài,. Họ Long não trên thế giới có khoảng 55 chi và trên 2.500 loài, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt là vùng Đông Nam Á và Braxin. Theo Trung tâm dữ liệu thực vật Việt Nam [76]: Họ Long não (Lauraceae) thế giới có 32 chi và gần 5000 loài phân bố ở nhiệt đới và á nhiệt đới, tập trung ở Đông Nam Á và Brazil. Lauraceae hay họ Nguyệt quế, họ này là một nhóm thực vật có hoa nằm trong bộ Nguyệt quế (Laurales).

Họ này chứa khoảng 55 chi và trên 2.000 (có thể nhiều tới 4.000) loài phân bổ rộng khắp thế giới, chủ yếu trong các khu vực nhiệt đới, đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á và Brasil. Chúng chủ yếu là các loại cây thường xanh thân gỗ hay cây bụi có hương thơm, nhưng chi Sassafras và một hoặc hai chi khác là các loại cây sớm rụng, còn Cassytha (tơ xanh) là chi chứa các loài dây leo sống ký sinh. Các loại cây thân gỗ trong họ Nguyệt quế chiếm ưu thế trong các cánh rừng nguyệt quế trên thế giới, có tại một số khu vực ẩm ướt của vùng cận nhiệt đới và ôn đới thuộc Bắc và Nam bán cầu, bao gồm các đảo thuộc Macaronesia, miền nam Nhật Bản, Madagascar và miền trung Chile. Có ba mục đích sử dụng chính của các loài cây trong họ này.

Hàm lượng cao của tinh dầu tìm thấy trong nhiều loại thuộc họ Lauraceae. Các tinh dầu này là nguyên liệu quan trọng cho nhiều gia vị và sản xuất nước hoa. Lê e 6 dầu cũng cho quả chứa nhiều tinh dầu hiện nay được trồng nhiều tại khu vực nhiệt đới trên thế giới, một vài loài còn cung cấp gỗ. Cây gỗ có cành non mầu xanh, vỏ có mùi thơm, thường có chồi ngủ đông.

Lá thường mọc cụm đầu cành, có 3 gân chính hay hệ gân đơn giản. Hoa mẫu 3, bao phấn mở cửa sổ, thường có nhị lép và tuyến mật ở gốc chỉ nhị. Quả thường có đài dính liền phát triển thành dạng đấu dưới quả. Những nghiên cứu về Kháo vàng (Machilus bonii Lecomte.) - Phân loại và đặc điểm hình thái: Kháo vàng có tên khoa học là (Machilus bonii Lecomte.) còn có tên gọi khác là Persea bonii (Lecomte) Kosterm.

Loài này được Lecomte miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913. Phân loại khoa học như sau: Vị trí của loài trong hệ thống phân loại được thể hiện như sau: Giới: Plantae Ngành: Mognoliophyta Lớp: Magnoliopsida Bộ: Laurales Họ: Lauraceae Chi: Machilus Loài: Machilus bonii Trong Thực vật chí Trung Quốc [71] [79], Kháo vàng còn có tên là Persea bonii (Lecomte) Kostermans. Cây xanh, cao tới 20m, cành hơi góc cạnh. Cuống lá dài 1 - 1,5cm, nhẵn, lá hình lưỡi mác, gân bên 14 - 16 đôi hoặc nhiều hơn.

Phân bố ở đồi núi đá vôi hoặc đất chua trong rừng núi thưa thớt, có độ cao 800 - 1200 m, ở phía Bắc và Nam Quảng Tây, Nam Quý Châu, Hải Nam và Đông Bắc Vân Nam. - Phân bố: Theo Global plants [77], có 6 mẫu Kháo vàng được thu tại Việt Nam và hiện được lưu giữ tại phòng bảo tàng, trong đó có 2 mẫu ở Missouri Botanical e 7 Garden và có 4 mẫu ở Muséum National d’Histoire Naturelle. Theo Global Biodiversity Information Facility (GBIF) [72], loài Kháo vàng (Machilus bonii Lecomte) phân bố ở Trung Quốc (Quảng Tây, Quý Châu, Vân Nam) và Việt Nam. Còn theo Nguyễn Thị Nhung (2009) [38], Kháo vàng phân bố tự nhiên ở Lào, Cămpuchia và Việt Nam.

Machilus [73] là một chi thực vật có hoa thuộc họ Lauraceae. Được tìm thấy trong rừng ôn đới, cận nhiệt đới và nhiệt đới, phân bố ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Việt Nam, Lào, Campuchia, Indonesia, Borneo, và Philippines. Nó đôi khi gồm cả chi Persea và có khoảng 100 loài. Machilus là cây thường xanh hoặc cây bụi, một số loài phát triển cao hơn 30m.

Theo The Plant List [74], Machilus bonii Lecomte là một loài trong chi Machilus (họ Lauraceae), dữ liệu cung cấp 18/4/2012, với các chi tiết bản gốc: New. Tóm lại, trên thế giới, những nghiên cứu về họ long não, loài Kháo vàng còn ít chủ yếu tập trung mô tả đặc điểm, phân loại cho loài còn các nghiên cứu khác rất hạn chế, vì vậy vấn đề nghiên cứu về đặc điểm loài Kháo vàng để làm cơ sở cho việc nhân giống và gây trồng là thực sự cần thiết. Những nghiên cứu về trồng rừng cung cấp gỗ lớn Appanah S. (1990) [69] đã tổng quan những kinh nghiệm trồng rừng gỗ lớn ở bán đảo Malaysia, tiến trình lịch sử về quản lý rừng tự nhiên và rừng trồng.

Các tác giả đã thảo luận về các nguyên tắc sử dụng các loài cây tiềm năng cho trồng rừng gỗ lớn, hơn 40 loài cây đã có hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng lấy gỗ. Năm 2009, một nhóm nghiên cứu ở Malaysia đã trồng khảo nghiệm 6 loài cây bản địa họ Dầu và 3 loài cây không phải họ Dầu, đây đều là những loài cây bản địa có khả năng cung cấp gỗ lớn trên đất rừng thoái hóa. Sau 6 e 8 năm, loài Cóc hành (Azadirachta exselsa (Jack) Jacob) tăng trưởng cao nhất do thích nghi tốt nơi có khí hậu khắc nghiệt, đất đai nghèo dinh dưỡng và khô chặt (James Edgar Dandy, 1928) [64]. Trong một nghiên cứu khác, Mohd Zaki Hamzah và cộng sự (2009) [68] đã trồng thử nghiệm 5 loài cây bản địa là Azadirachta exselsa, Shorea leprosula, Hopea pubescens, Cinnamomum iners và Intsia polembanica nhằm kinh doanh gỗ lớn theo phương thức làm giàu rừng theo đám, lỗ trống tại Peninsular cho kết quả khả quan.

Cây trồng trong mô hình sinh trưởng tốt cả về chiều cao và đường kính. Beadle Chris (2006) [61] khi nghiên cứu về nuôi dưỡng rừng Keo và Bạch đàn tạo gỗ lớn cho rằng rừng tạo gỗ lớn yêu cầu có đoạn thân thẳng, tròn đều, ít khuyết tật và kích thước đủ lớn để có thể làm gỗ xẻ, do đó các biện pháp kỹ thuật chủ yếu được áp dụng là tỉa cành, tỉa thưa kết hợp bón phân. Hạn chế kích thước cành là khâu kỹ thuật quan trọng trong tạo chất lượng thân cho gỗ lớn. Đối với Keo và Bạch đàn, cành có kích thước lớn hơn 20 mm rất dễ bị xâm nhiễm bệnh sau khi tỉa cơ giới hoặc chết tự nhiên.

Trồng rừng mật độ cao để hạn chế phát triển cành ngang và tỉa cành tạo độ thẳng thân (form pruning) thường được áp dụng để hạn chế nhược điểm trên. Ngoài ra, tỉa cành nhỏ (lift pruning) cũng được áp dụng sớm để tránh tạo mấu mắt trên gỗ. Việc tỉa cành có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây nếu cường độ tỉa quá cao làm giảm đáng kể diện tích lá cho quang hợp. Tuy nhiên, đối với loài cây mọc nhanh như keo và bạch đàn, sự ảnh hưởng này ít hơn.

Medhurst và Chris L. Beadle (2001) [63] đã thí nghiệm tỉa thưa rừng Bạch đàn (Eucalyptus nitens) từ mật độ 1140 cây/ha xuống các mật độ từ 100 - 600 cây/ha và kết luận mật độ thích hợp nhất cho trồng rừng gỗ lớn chu kỳ 20 - 25 năm là 200 - 300 cây/ha. Tuy nhiên, mật độ này có thể không phải là tối ưu cho chu kỳ ngắn hơn. Chất lượng lập địa cũng ảnh hưởng rất lớn đến năng suất rừng sau tỉa thưa vì đối với những lập địa xấu khả năng cung cấp e 9 dinh dưỡng có hạn nên cường độ tỉa thưa cao cũng không giúp cây sinh trưởng nhanh hơn đáng kể.

Do đó tỉa thưa thường phải kết hợp với bón phân. Qua các thông tin nói trên cũng cho thấy ở một số nước đã có các khảo nghiệm về chọn loài cây trồng và kỹ thuật trồng rừng gỗ lớn trên nhiều vùng khí hậu với các dạng lập địa khác nhau, nâng cao hiệu quả kinh tế và phòng hộ môi trường. Theo đánh giá của FAO (2002), hiện các cây nhập nội như Acacia, Eucalyptus, Gmelina, Hevea, Tectona, Casuarina, Pinus và Swiietenia chiếm hơn 75% diện tích rừng trồng ở khu vực Đông Nam Á. Các rừng trồng thuần loài làm giảm đa dạng sinh học, là nguyên nhân phát sinh nhiều vấn đề sinh thái khác như giảm mực nước ngầm, thoái hoá đất, sâu bệnh hại bùng phát, vv.