Luận văn thạc sĩ về tội phạm môi trường theo luật hình sự Việt Nam và thực tiễn xét xử tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls các tội phạm môi trường theo luật hình sự việt nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn thành, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Ngô Ngọc Diễm
• Người hướng dẫn: GS. TSKH Lê Văn Cảm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Các Tội Phạm Môi Trường Theo Luật Hình Sự Việt Nam Và Thực Tiễn Xét Xử Trên Địa Bàn Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 1.1. Tình hình vi phạm pháp luật về môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm gần đây
• 1.2. Trong lĩnh vực xây dựng cơ bản và môi trường đô thị
• 1.3. Trong lĩnh vực khai thác tài nguyên, khoáng sản, đa dạng sinh học, nông nghiệp nông thôn, làng nghề
• 1.4. Trong lĩnh vực thương mại, xuất nhập khẩu, du lịch
• 1.5. Trong lĩnh vực công nghiệp, quản lý chất thải nguy hại
• 1.6. Trong lĩnh vực y tế, an toàn vệ sinh thực phẩm
• 1.7. Trong lĩnh vực làng nghề thủ công
• 1.8. Thực tiễn xét xử đối với các tội phạm về môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2008 - 2013
• 1.9. Đánh giá kết quả đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật và các tội phạm về môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội, những tồn tại, vướng mắc và các nguyên nhân cơ bản
• 1.10. Những tồn tại và vướng mắc
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƯỜNG
• 2.1. Khái niệm và cơ sở lý luận của việc quy định các tội phạm về môi trường trong luật hình sự Việt Nam
• 2.1.1. Khái niệm tội phạm về môi trường
• 2.1.2. Cơ sở lý luận của việc quy định các tội phạm về môi trường trong luật hình sự Việt Nam
• 2.2. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của các tội phạm về môi trường trong luật hình sự Việt Nam từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến nay
• 2.2.1. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam 1985 đến khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.2.2. Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay
• 2.3. Những dấu hiệu pháp lý hình sự về các tội phạm môi trường
• 2.3.1. Khách thể của tội phạm môi trường
• 2.3.2. Mặt khách quan của tội phạm về môi trường
• 2.3.3. Mặt chủ quan của tội phạm về môi trường
• 2.3.4. Chủ thể của tội phạm về môi trường
• 2.3.5. Hình phạt đối với các tội phạm về môi trường
• 2.4. Pháp luật hình sự một số nước trên thế giới về các tội phạm về môi trường
• 2.4.1. Pháp luật hình sự Liên bang Nga
• 2.4.2. Pháp luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 2.4.3. Pháp luật hình sự Cộng hòa Singapo
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƯỜNG
• 3.1. Những chủ trương, định hướng cơ bản trong việc bảo vệ môi trường và hoàn thiện các tội phạm về môi trường
• 3.1.1. Những chủ trương trong việc bảo vệ môi trường và hoàn thiện các tội phạm về môi trường
• 3.1.2. Những định hướng cơ bản trong việc bảo vệ môi trường và hoàn thiện các tội phạm về môi trường
• 3.2. Nội dung kiến nghị hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội phạm về môi trường
• 3.3. Những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội phạm về môi trường
• 3.3.1. Hoàn thiện các quy định xử lý về mặt hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật môi trường
• 3.3.2. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chuyên trách với các cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử
• 3.3.3. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhân dân
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tội phạm môi trường theo luật hình sự Việt Nam

Nghiên cứu tội phạm môi trường theo luật hình sự Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Tại Hà Nội, tình hình vi phạm pháp luật về môi trường đang diễn ra phức tạp, với nhiều hành vi vi phạm nghiêm trọng. Luật hình sự Việt Nam đã quy định rõ các tội phạm môi trường, tuy nhiên, việc thực thi và áp dụng các quy định này vẫn còn nhiều thách thức. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình tội phạm môi trường tại Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tội phạm môi trường

Tội phạm môi trường được định nghĩa là những hành vi vi phạm pháp luật gây hại đến môi trường tự nhiên. Việc nghiên cứu và xử lý các tội phạm này không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho đất nước. Tại Hà Nội, các tội phạm môi trường thường liên quan đến xây dựng, khai thác tài nguyên và quản lý chất thải.

1.2. Tình hình vi phạm pháp luật về môi trường tại Hà Nội

Trong những năm gần đây, tình hình vi phạm pháp luật về môi trường tại Hà Nội đã gia tăng đáng kể. Các số liệu thống kê cho thấy, từ năm 2008 đến 2013, số vụ vi phạm môi trường đã tăng lên nhanh chóng, với nhiều hành vi vi phạm nghiêm trọng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong việc xử lý các tội phạm này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội phạm môi trường tại Hà Nội

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về tội phạm môi trường, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức bao gồm sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật, sự phức tạp trong các thủ đoạn phạm tội, và sự thiếu hụt nguồn lực trong việc phát hiện và xử lý vi phạm. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm môi trường.

2.1. Những tồn tại trong quy định pháp luật về tội phạm môi trường

Một trong những tồn tại lớn nhất trong quy định pháp luật về tội phạm môi trường là sự thiếu rõ ràng và đồng bộ giữa các văn bản pháp luật. Nhiều quy định không thể áp dụng thực tế, dẫn đến việc xử lý vi phạm không hiệu quả. Điều này cần được khắc phục để đảm bảo tính khả thi của các quy định pháp luật.

2.2. Thách thức trong việc phát hiện và xử lý tội phạm môi trường

Các thủ đoạn phạm tội môi trường ngày càng tinh vi, khiến cho việc phát hiện và xử lý trở nên khó khăn hơn. Hơn nữa, sự thiếu hụt nguồn lực và kinh nghiệm của các cơ quan chức năng cũng là một yếu tố cản trở trong việc đấu tranh với tội phạm môi trường.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm môi trường

Để nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm môi trường, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng, và nâng cao nhận thức cộng đồng là những yếu tố quan trọng. Các giải pháp này sẽ giúp cải thiện tình hình tội phạm môi trường tại Hà Nội.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về tội phạm môi trường

Cần tiến hành rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật về tội phạm môi trường để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác xử lý vi phạm và bảo vệ môi trường.

3.2. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng như cảnh sát môi trường, kiểm lâm, và các cơ quan quản lý nhà nước là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tội phạm môi trường

Nghiên cứu tội phạm môi trường không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan chức năng trong việc xây dựng chính sách và quy định pháp luật. Đồng thời, việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp cải thiện tình hình tội phạm môi trường tại Hà Nội.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các quy định pháp luật về tội phạm môi trường đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và hoàn thiện để đạt được hiệu quả cao hơn trong công tác bảo vệ môi trường.

4.2. Các ví dụ điển hình về xử lý tội phạm môi trường

Một số vụ án điển hình về tội phạm môi trường đã được xử lý thành công tại Hà Nội, cho thấy sự quyết tâm của các cơ quan chức năng trong việc bảo vệ môi trường. Những vụ án này không chỉ giúp răn đe mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nghiên cứu tội phạm môi trường

Nghiên cứu tội phạm môi trường theo luật hình sự Việt Nam tại Hà Nội là một lĩnh vực cần được quan tâm và đầu tư nhiều hơn. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong công tác bảo vệ môi trường. Tương lai của nghiên cứu này cần tiếp tục được phát triển để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu tội phạm môi trường

Nghiên cứu tội phạm môi trường không chỉ giúp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững. Đây là một lĩnh vực cần được chú trọng trong thời gian tới.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các tội phạm môi trường, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thực tiễn xét xử và áp dụng pháp luật. Việc này sẽ giúp cung cấp các luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện pháp luật hình sự về bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2008 - 2013, tình hình vi phạm pháp luật về môi trường tại Việt Nam có xu hướng gia tăng đột biến với 39.962 vụ việc được phát hiện trên phạm vi toàn quốc, tổng số tiền xử phạt hành chính vượt mức 450 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ vụ việc được chuyển hóa để khởi tố và xử lý hình sự chỉ chiếm khoảng 2,08% với 832 vụ án. Thực trạng này phản ánh khoảng cách rất lớn giữa mức độ vi phạm thực tế và hiệu quả chế tài của luật hình sự. Tại Thủ đô Hà Nội, sau khi mở rộng địa giới hành chính năm 2008 với diện tích 3.345,0 km2 và quy mô dân số hơn 6,2 triệu người, áp lực sinh thái từ 8 khu công nghiệp, 41 cụm công nghiệp cùng 1.350 làng nghề đã khiến tình trạng ô nhiễm không khí, nguồn nước và rác thải nguy hại diễn biến vô cùng phức tạp.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tội phạm môi trường, phân tích thực trạng áp dụng Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) thông qua công tác xét xử tại Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2008 - 2013. Luận văn đi sâu làm rõ những nút thắt pháp lý, sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản quy phạm pháp luật và nguyên nhân dẫn đến tình trạng bỏ lọt tội phạm trong lĩnh vực môi trường. Từ kết quả khảo sát 138 vụ án thụ lý và 127 vụ án được đưa ra xét xử với 164 bị cáo trên địa bàn Hà Nội, công trình cung cấp những luận cứ khoa học sắc bén nhằm kiến nghị hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự, nâng cao năng lực thực thi công lý và bảo đảm an ninh sinh thái hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết cấu thành tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam làm nền tảng phân tích bốn yếu tố cơ bản: khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm môi trường. Trong đó, khách thể được xác định là các quan hệ xã hội phát sinh trong quản lý, bảo vệ môi trường trong sạch, an ninh sinh thái và quyền được sống trong môi trường trong lành của người dân theo tinh thần Điều 29 Hiến pháp năm 1992.

Công trình cũng kết hợp học thuyết tội phạm hóa và phi hình sự hóa (Criminalization and Decriminalization) để đánh giá tính tương xứng của các chế tài pháp lý đối với hành vi xâm hại môi trường tự nhiên. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm: tội phạm môi trường, khách thể tự nhiên (đất, nước, không khí, đa dạng sinh học), hậu quả nghiêm trọng và năng lực trách nhiệm hình sự. Luận văn luận giải sâu sắc quan điểm mở rộng chủ thể tội phạm sang pháp nhân thương mại dựa trên nguyên tắc công bằng pháp lý và kinh nghiệm lập pháp quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp từ 138 hồ sơ vụ án thụ lý và 127 bản án sơ thẩm, phúc thẩm đã có hiệu lực pháp luật tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và các Tòa án nhân dân cấp quận, huyện từ năm 2008 đến năm 2013. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo định kỳ của Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) và Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội với quy mô bao quát hơn 39.000 vụ việc vi phạm hành chính.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ (comprehensive census sampling) được áp dụng đối với 100% các vụ án hình sự về môi trường được Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội thụ lý trong 6 năm (138 vụ với 174 bị can, bị cáo). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện tuyệt đối, loại bỏ sai số thống kê và phản ánh chính xác bức tranh tư pháp hình sự tại địa bàn trọng điểm. Luận văn tích hợp phương pháp phân tích luật học thực chứng, thống kê xã hội học, tổng hợp logic và so sánh luật học đối chiếu với pháp luật hình sự của Liên bang Nga, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Cộng hòa Singapore. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu và xử lý dữ liệu được thực hiện chặt chẽ trong mốc thời gian từ tháng 1 năm 2008 đến tháng 12 năm 2013, hoàn thiện vào năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tồn tại sự phân hóa sâu sắc giữa công tác phát hiện vi phạm và thực tiễn xử lý hình sự. Trong khi lực lượng chức năng phát hiện hàng nghìn cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng, các Tòa án nhân dân trên toàn quốc trong suốt 13 năm (2001 - 2013) chỉ xét xử 262 vụ án với 420 bị cáo. Riêng tại Hà Nội giai đoạn 2008 - 2013 đã xét xử 127 vụ với 164 bị cáo, chiếm tỷ lệ xấp xỉ 48,5% tổng số vụ án của cả nước.

Thứ hai, cơ cấu tội danh bị đưa ra xét xử thể hiện sự mất cân đối cực kỳ nghiêm trọng. Trong 127 vụ án được xét xử tại Hà Nội, có tới 118 vụ với 147 bị cáo phạm tội vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm (Điều 190 BLHS), chiếm tỷ lệ 92,91% tổng số vụ án. Tội hủy hoại rừng (Điều 189 BLHS) chỉ có 01 vụ với 01 bị cáo (chiếm 0,79%). Hoàn toàn vắng bóng các vụ án xét xử hành vi gây ô nhiễm không khí (Điều 182), gây ô nhiễm nguồn nước (Điều 183) hay nhập khẩu công nghệ, máy móc, chất thải không đạt chuẩn (Điều 185) với tỷ lệ 0%.

Thứ ba, chính sách hình phạt được áp dụng mang tính chất răn đe rất thấp. Trong tổng số 164 bị cáo bị xét xử tại Hà Nội:

• Hình phạt tù cho hưởng án treo chiếm ưu thế tuyệt đối với 114 bị cáo (tỷ lệ 69,51%).
• Cải tạo không giam giữ áp dụng cho 12 bị cáo (tỷ lệ 7,32%).
• Hình phạt tù có thời hạn dưới 3 năm áp dụng cho 40 bị cáo (tỷ lệ 24,39%).
• Mức án từ 3 đến 7 năm chỉ có 9 bị cáo (tỷ lệ 5,49%) và mức án nghiêm khắc từ 7 đến 15 năm chỉ duy nhất 1 bị cáo (tỷ lệ 0,61%).

Thảo luận kết quả

Khi dữ liệu được biểu diễn qua bảng cơ cấu hình phạt và biểu đồ phân bổ tội danh, thực tế tư pháp cho thấy một nghịch lý lớn: khu vực nội đô và các huyện ngoại thành Hà Nội với 1.592 bệnh viện, 11.041 doanh nghiệp xuất nhập khẩu và 196 khu, cụm công nghiệp liên vùng có lưu lượng xả thải khổng lồ nhưng không một tổ chức hay cá nhân nào bị xử lý hình sự về hành vi gây ô nhiễm. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ rào cản kỹ thuật lập pháp trong BLHS năm 1999: cấu thành tội phạm bắt buộc phải có tình tiết kép là "gây hậu quả nghiêm trọng" hoặc "đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm".

Khái niệm "hậu quả nghiêm trọng" thiếu định lượng cụ thể, không có văn bản hướng dẫn chi tiết về nồng độ độc chất hay mức độ suy thoái môi trường. Hơn nữa, Điều 190 áp dụng thành công vì có Thông tư liên tịch số 19/2007/TTLT hướng dẫn rõ ràng về số lượng cá thể và mức độ quý hiếm, trong khi các điều luật khác bị tê liệt do thiếu văn bản quy định dưới luật. Ngoài ra, việc quy định cá nhân là chủ thể duy nhất của tội phạm khiến cơ quan tố tụng không thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các doanh nghiệp, pháp nhân xả thải trái phép. So với luật hình sự Liên bang Nga và Trung Quốc – nơi hành vi gây ô nhiễm vượt quy chuẩn kỹ thuật đều bị truy cứu trực tiếp – pháp luật Việt Nam thời kỳ này bộc lộ khoảng trống quản lý rất lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, sửa đổi căn bản Bộ luật Hình sự theo hướng chính thức bổ sung chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với nhóm tội phạm môi trường. Quốc hội và Bộ Tư pháp cần chủ trì loại bỏ dấu hiệu bắt buộc "đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm" tại các Điều 182, 183, 184, 185; thay thế các khái niệm trừu tượng bằng chỉ số định lượng kỹ thuật cụ thể (thể tích nước thải, nồng độ khí thải vượt quy chuẩn từ 3 lần trở lên hoặc khối lượng chất thải nguy hại từ 1.000 kg). Mục tiêu nâng tỷ lệ chuyển hóa xử lý hình sự các vụ ô nhiễm công nghiệp đạt ít nhất 15% vào giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ hai, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an và Bộ Tài nguyên và Môi trường cần khẩn trương ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn chi tiết các yếu tố định tội, định khung hình phạt cho Chương XVII BLHS. Thời hạn hoàn thành trước quý IV năm 2015 nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho các cơ quan tiến hành tố tụng cấp quận, huyện.

Thứ ba, đầu tư trang thiết bị giám định hiện trường chuyên dụng và kinh phí hoạt động cho 100% các đội Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường tại 29 quận, huyện, thị xã của Hà Nội. Tăng cường đào tạo chuyên môn kỹ thuật đo đạc sinh hóa cho đội ngũ điều tra viên và kiểm sát viên.

Thứ tư, thiết lập cơ chế phối hợp kiểm soát ô nhiễm liên tỉnh giữa thành phố Hà Nội và 8 tỉnh giáp ranh (Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam, Hòa Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc) nhằm giám sát chặt chẽ 196 khu công nghiệp, 134 cụm công nghiệp và các lưu vực sông trọng điểm như sông Nhuệ, sông Đáy và sông Cầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà lập pháp tại Quốc hội, Ban chỉ đạo Cải cách tư pháp và chuyên gia xây dựng luật tại Bộ Tư pháp: Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc cùng 7 bảng số liệu chi tiết phục vụ trực tiếp cho việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015, đặc biệt là chương quy định về tội phạm môi trường và trách nhiệm hình sự của pháp nhân.

Thứ hai, Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng: Nắm vững thực tiễn áp dụng Thông tư liên tịch số 19/2007/TTLT, nhận diện phương thức thủ đoạn buôn bán động vật hoang dã và các rào cản tố tụng trong thu thập chứng cứ ô nhiễm môi trường.

Thứ ba, cán bộ quản lý môi trường, lực lượng Cảnh sát môi trường và Thanh tra chuyên ngành: Vận dụng các mô hình phối hợp liên vùng, giải pháp giám sát chất thải nguy hại tại các cụm công nghiệp và 1.350 làng nghề ngoại thành.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Luật hình sự và Tội phạm học: Luận văn là công trình chuyên khảo mẫu mực về phương pháp kết hợp nghiên cứu lý luận pháp lý với phân tích dữ liệu thực chứng kéo dài trong 6 năm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao trong giai đoạn 2008 - 2013, Hà Nội chủ yếu chỉ xét xử tội vi phạm bảo vệ động vật hoang dã? Vì tội danh này (Điều 190 BLHS) đã có Thông tư liên tịch số 19/2007/TTLT quy định cụ thể về danh mục loài, số lượng cá thể và trọng lượng để định tội. Trong khi đó, các tội danh gây ô nhiễm không khí hay nguồn nước chưa có văn bản hướng dẫn định lượng tiêu chí "hậu quả nghiêm trọng".

Khái niệm "gây hậu quả nghiêm trọng" tạo ra trở ngại pháp lý như thế nào? Cụm từ này mang tính định tính trừu tượng. Việc xác định mức độ suy thoái môi trường, thiệt hại tài sản hoặc tổn hại sức khỏe cộng đồng đòi hỏi quy trình giám định rất phức tạp, chi phí cao và thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng, dẫn đến việc cơ quan điều tra không thể khởi tố vụ án.

Quy định "đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm" bộc lộ bất cập gì? Theo Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính, sau thời hạn 1 năm kể từ ngày chấp hành quyết định xử phạt mà không tái phạm thì đối tượng được coi như chưa bị xử phạt. Kẽ hở này khiến nhiều đối tượng cố tình kéo dài thời gian để thoát trách nhiệm hình sự.

Tại sao pháp nhân chưa thể là chủ thể của tội phạm môi trường trong giai đoạn nghiên cứu? Bộ luật Hình sự năm 1999 chỉ công nhận cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi là chủ thể của tội phạm. Do đó, các công ty xả thải độc hại hàng triệu mét khối ra sông ngòi chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính bằng tiền mà không thể bị truy cứu hình sự.

Kinh nghiệm quốc tế mang lại giải pháp gì cho việc hoàn thiện luật hình sự Việt Nam? Pháp luật Liên bang Nga và Singapore đều quy định cấu thành tội phạm hình thức cho hành vi xả thải nguy hại mà không cần chờ hậu quả thực tế xảy ra, đồng thời áp dụng chế tài hình sự nghiêm khắc đối với tổ chức kinh doanh, giúp bảo vệ môi trường từ sớm.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn xét xử tội phạm môi trường tại Hà Nội trong 6 năm (2008 - 2013) với 127 vụ án và 164 bị cáo.
• Vạch rõ thực trạng mất cân đối nghiêm trọng khi 92,91% số vụ xét xử chỉ tập trung vào tội buôn bán động vật hoang dã, bỏ trống các hành vi gây ô nhiễm công nghiệp.
• Chỉ ra các nút thắt lập pháp then chốt gồm: thiếu hướng dẫn định lượng hậu quả, rào cản tiền sự hành chính và việc chưa hình sự hóa hành vi của pháp nhân thương mại.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp cấp bách về hoàn thiện kỹ thuật lập pháp, ban hành thông tư liên tịch, trang bị kỹ thuật điều tra và tăng cường kiểm soát môi trường liên vùng.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng phục vụ trực tiếp cho lộ trình sửa đổi Bộ luật Hình sự và tiến trình cải cách tư pháp bảo vệ môi trường tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tình hình vi phạm pháp luật và thực tiễn xét xử tội phạm về môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội. Chương 2: Pháp luật hình sự Việt Nam và một số nước trên thế giới về các tội phạm về môi trường. Chương 3: Hoàn thiện pháp luật và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội phạm về môi trường. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 TÌNH HÌNH VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1.

Tình hình vi phạm pháp luật về môi trƣờng trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm gần đây Hà Nội có vị trí địa lý nằm ở đồng bằng sông Hồng, phí Bắc tiếp giáp với các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc; phía Nam tiếp giáp với các tỉnh Hà Nam, Hòa Bình; phía Đông tiếp giáp với các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh và Hưng Yên; phía tây tiếp giáp với tỉnh Phú Thọ. Tháng 8 năm 2008, sau khi sát nhập Hà Nội có diện tích 3.345,0km2, dân số 6.000 người gồm 10 quận, 01 thị xã và 18 huyện ngoại thành [4]. Hiện nay, thành phố Hà Nội có: 01 khu công nghệ cao, 01 khu chế xuất, 08 khu công nghiệp, 41 cụm công nghiệp, 1350 làng nghề (244 làng nghề truyền thống); 11.041 doanh nghiệp có chức năng xuất, nhập khẩu (trong đó có 30 doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu, 249 doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, phương tiện chuyên dùng); 538 doanh nghiệp hoạt động kinh doanh thương mại, siêu thị, chợ (20 trung tâm thương mại, 110 siêu thị, 408 chợ); 615 cơ sở lưu trú (11 khách sạn 5 sao, 10 khách sạn 4 sao, 26 khách sạn 3 sao, còn lại là 2 sao); 265 doanh nghiệp kinh doanh vận tải (113 doanh nghiệp kinh doanh taxi, 139 doanh nghiệp kinh doanh vận tải liên tỉnh, 13 doanh nghiệp kinh doanh xe ôtô); 251 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hóa chất (139 doanh nghiệp sản xuất sơn, 112 doanh nghiệp kinh doanh hóa chất). Có 05 nhà mạng, 33 đơn vị kinh doanh viễn thông với tổng số 1.

Có 04 kho chứa xăng dầu, 430 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, 21 cơ sở sang triết Gas.592 bệnh viện, cơ sở y tế (bệnh viện TW: 21, bệnh viện quân đội: 10, bệnh viện Hà Nội: 49, bệnh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viện tư nhân: 23, phòng khám đa khoa: 212, phòng khám chuyên khoa: 1.292, dịch vụ y tế: 265, phòng khám y học cổ truyền: 708); 3.821 cơ sở hành nghề dược (100 cơ sở sản xuất thuốc, 3.721 cơ sở kinh doanh thuốc); 318 cơ sở kinh doanh mĩ phẩm (268 cơ sở kinh doanh mỹ phẩm nhập khẩu).840 cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ ăn uống (thành phố quản lý: 1.806 cơ sở; cấp huyện quản lý: 7.000 cơ sở, cấp xã quản lý: 38.191 trường có bếp ăn tập thể; 17.657 cơ sở dịch vụ thức ăn đường phố.000 phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, đường sắt; 02 nhà máy sản xuất xi măng; 35 cơ sở sản xuất gạch nung tuynel quy mô lớn, công nghệ tiên tiến với công xuất thiết kế 937 triệu viên/năm; khoảng 1.250 vỏ lò thủ công với công suất 963 triệu viên/năm. Có 11 đơn vị có giấy phép khai thác tài nguyên cát (chủ yếu được khai thác tại sông Hồng, sông Đuống, sông Công, sông Cầu, sông Cà Lồ); 3.732 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm (6 cơ sở giết mổ tập trung); 224 cơ sở sản xuất rau an toàn; 893 cơ sở sản xuất, gia công, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật; 34 cơ sở sản xuất, chế biến, nuôi trồng thủy sản; 188.365 ha đất nông nghiệp; 1.