Chương 1: Một số vấn đề chung về tội đánh bạc theo luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm tội đánh bạc và ý nghĩa việc quy định tội đánh bạc trong pháp luật hình sự 1. Khái niệm tội danh bạc Đánh bạc (hay cờ bạc, bài bạc, trò đỏ đen) là việc chấp nhận được thua bằng tiền hay bằng một vật có giá trị hoặc lợi ích khác dựa trên cơ sở một kết quả không hiển nhiên, chưa rõ ràng của một sự kiện hoặc một biến cố xảy ra trong tương lai với một mục đích có thêm tiền bạc, giá tri vật chất hoặc lợi ích khác. Thông thường, các kết quả, biến có trên sẽ biết được rõ ràng, trong thời gian ngắn.
Ngoài ra, đánh bạc cũng được hiểu khác nhau tùy thuộc từng địa phương, từng thời kỳ và bối cảnh lịch sử. Tội đánh bạc đã được quy định xuyên suốt trong các văn bản pháp luật hình sự Việt Nam từ thời xa xưa đến nay, tuy nhiên, mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn lịch sử có cách nhận thức và áp dụng pháp luật khác nhau. Vì vậy, dưới góc độ khoa học pháp lý, việc phân tích làm rõ khái niệm đánh bạc là rất cần thiết, giúp người nghiên cứu, người áp phụng pháp luật hiểu và áp dụng thong nhất. Theo từ điển Tiếng Việt: “Đánh bạc được hiểu là các trò chơi ăn thua bằng tiên ” [30], ngoài ra, theo quan điểm của một số nhà nghiên cứu: “Đánh bạc là tham gia trò chơi có được thua bằng tiền hoặc tài sản dưới bat kỳ hình thức nào ” [9, tr.
Các quan điểm trên đã đưa ra cách hiểu ngắn gọn về tội đánh bạc, đưa ra dấu hiệu của hành vi là tham gia vào trò chơi có được thua, nghĩa là có sự sát phạt về mặt kinh tế. Tuy nhiên, cả hai quan điểm này chưa làm rõ dấu hiệu dé phân biệt hành vi nào là phạm tội hình sự, hành vi đánh bac nào không phạm tội hình sự, đồng thời chưa phản ánh được tính nguy hiểm của hành vi đánh bạc cho nền kinh tế và trật tự xã hội. Theo từ điển luật học: “Đánh bạc là (hành vi) tham gia vào trò chơi được tổ chức bắt hợp pháp mà sự được (hoặc thua) kèm theo việc được (hoặc mat) lợi ích vật chat đáng kể (tiễn, hiện vật hoặc các hình thức tài sản khác) ” [31. Theo quan điểm trên, ngoài dấu hiệu về hành vi như các quan điểm khác, quan điểm này đã phản ánh rõ hơn hành vi đánh bạc phải là tham gia trò chơi được tổ chức bat hợp pháp , tuy nhiên, khái niệm này vẫn chưa đủ để phân biệt được tội phạm đánh bạc và hành vi đánh bạc vi phạm các quy định khác mà chưa phải là tội phạm.
Dưới góc độ pháp luật hình sự, tại Điều 321 BLHS năm 2015 (sửa đồi, b6 sung nam 2017), danh bac trai phép dugc hiểu hành vi được thực hiện dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật mà không được cơ quan nha nước có thầm quyền cho phép hoặc được cơ quan nhà nước có thâm quyền cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp và việc được thua băng tiền hoặc hiện vật có giá trị theo quy định của BLHS đối với tội này. Hành vi đánh bạc thường được thể hiện bằng rất nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, các hình thức đánh bạc phô biến là chơi xóc đĩa, bài tây, chơi lô, đề, chọi gà, cá độ đua ngựa, đua xe, cá độ bóng đá. nhiều đối tượng còn lợi dụng các lễ hội truyền thống như chùa chiên, hội làng dé tổ chức các xới bạc dưới dạng các trò chơi dan gian như đánh tô tôm, quay số may mắn hay tô chức các game như máy đánh cá, máy xèng.
Ngoài ra, trong thời đại bùng né của mạng viễn thông và công nghệ thông tin, các hình thức đánh bạc mới xuất hiện với nhiều hình thức nguy trang tỉnh vi, đưới vỏ bọc kinh doanh hợp pháp, trò chơi có thưởng, thu gom bảng lô đề bằng điện thoại, máy Fax, sử dụng các tin nhắn Zalo, Messenger.; tô chức các hình thức đặt cược cá độ thê thao, đá gà, đánh bạc trực tuyến trên các trang web hay tổ chức các sới bạc lưu động trên nhiều địa bàn. Các hình thức t6 chức đánh bạc này được phát triển lan rộng khắp các tỉnh thành từ nông thôn đến thành thị với đầy đủ các thành phần trong xã hội như các băng nhóm, chủ đề, chủ thầu công trình, chủ doanh nghiệp, người lao động, học sinh sinh viên, cán bộ công chức. Tóm lại, trên cơ sở phân tích các quan điểm khác nhau về khái niệm tội đánh bạc nêu trên, đồng thời căn cứ quy định pháp luật về tội đánh bạc, theo quan điểm của tác giả khái niệm về tội đánh bạc theo pháp luật hình sự Việt Nam được hiểu như sau: “Tôi đánh bạc là hành vi tham gia vào các trò chơi trái phép dưới bat kỳ hình thức nào, được thua bằng tiền hoặc hiện vật có giá trị theo quy định của BLHS hiện hành, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp, xâm phạm đến trật tự công cong”. Từ khái niệm trên, có thé chi ra các đặc điểm cơ bản của tội đánh bạc như sau: Thứ nhất, tội đánh bạc là hành vi tham gia các trò chơi mang tính được thua băng tiền hoặc hiện vật có giá trị theo quy định của BLHS hiện hành (hiện nay theo quy định tại BLHS 2015 là từ năm triệu đồng trở lên hoặc dưới năm triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính, bị kết án mà chưa được xóa án tích về hành vi này hoặc tội tổ chức đánh bạc va ga bạc) dưới nhiều hình thức khác nhau môt cách trái pháp luật, gây thiệt hại cho trật tự an toàn công cộng.
Thứ hai, tội đánh bạc do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện và đủ tuôi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách có lỗi với hình thức lỗi có ý trực tiếp. Thứ ba, tội đánh bạc thuộc nhóm tội xâm phạm trật tự công cộng. Trật tự công cộng là trạng thái xã hội lành mạnh, có tổ chức, có kỷ luật ôn định, đi ngược lại điều nàu là xâm phạm tới trật tự công cộng và có thể bị xử lý theo quy định của luật hình sự nếu có đủ yếu tô cau thành tội phạm. Ý nghĩa việc quy định tội đánh bạc trong pháp luật hình sự Tại Việt Nam, hành vi đánh bạc đã xuất hiện từ rất lâu trong đời sống xã hội, như một trò chơi giải trí quen thuộc, đặc biệt là trong mỗi dịp tết, lễ hoặc dịp các gia đình sum họp, đánh bạc như một tập quán, một thói quen giao tiếp, giải trí của cộng đồng.
Tuy nhiên khi đánh bạc biến tướng thành một hình thức ăn thua, sát phạt, chiếm đoạt tài sản, gây ảnh hưởng tới trật tự công cộng, kinh tế xã hội là hành vi vi phạm pháp luật, cần được nhà nước điều chỉnh, quản lý và được xem như tệ nạn xã hội cần loại trừ. Một trong những đặc điểm nổi bật của cờ bạc là tính không chắc chắn của nó - cho dù đó là giá trị vật chất nhận được hay khả năng thắng hoàn toàn. Và sự không chắc chắn về phần thưởng đóng một vai trò quan trọng trong sự thu hút của cờ bạc, làm cho người tham gia đánh bạc dù thắng hay thua đều ham và cuốn vào trò chơi đỏ đen này. Việc quy định đánh bạc trái phép là tội phạm trong Bộ Luật hình sự bởi những nguyên nhân sau: Thứ nhất, đánh bạc, tham gia đánh bạc không chỉ dùng lại là tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật mà còn đem đến hệ lụy, tác động đến tình hình an ninh trật tự, là nguyên nhân gây ra các vụ án nghiêm trọng, phát sinh trong quá trình đánh bạc do mâu thuẫn, hiềm khích theo kiểu “cay cú”, “được - thua” với nhau.
Trong các sới bạc, người thắng thì muốn được nữa, người thua thì cô gỡ, càng gỡ lại càng thua, lãng phí thời gian công sức, tiền bạc của bản thân, nhưng không tạo ra giá trị lao động cho xã hội. Người đánh bạc thua nhiều thì vay nợ, nếu vay nặng lãi thì còn nghiêm trọng hơn, có nhiều trường hợp phải bán nhà cửa gán nợ, dẫn đến vợ con đói khổ, túng quan, gia đình tan nát. Thứ hai, đỗi tượng đánh bạc thường là những tên cầm đầu đều có tiền án, tiên sự; nhiêu đôi tượng còn là con nghiện hoặc có tiên án vê tội tàng trữ, 10 mua bán trái phép chất ma túy. Cờ bạc có liên quan và chịu sự tác động qua lại của tội phạm và tình hình trật tự an toàn xã hội, là môi trường thuận lợi nuôi dưỡng các hành vi phạm tội khác.
Có thể nói giữa các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm, cờ bạc có liên quan mật thiết, tác động qua lại và thúc day phát triển lẫn nhau. Do đó, các đối tượng tham gia vào đánh bạc luôn tiềm an những nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội như trộm cắp, cố ý gây thương tích, thậm chí giết người, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình trật tự an toàn xã hội. Thứ ba, trong bối cảnh kinh tế thị trường phát triển, đất nước hội nhập kinh tế quốc tế, sự phân hóa giàu nghèo gia tăng, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin đã tạo điều kiện cho nhiều đối tượng lập ra những đường dây đánh bạc công nghệ cao, liên kết với các tô chức tội phạm nước ngoài, làm thất thoát tài chính, ảnh hưởng đến nền kinh tế của đất nước. Vì vậy, dé bảo vệ an ninh quốc gia, an toàn kinh tế xã hội, phòng chống tối phạm, Nhà nước phải có biện pháp mạnh mẽ dé xử lý các tội phạm về cờ bạc nói chung và tội đánh bạc nói riêng, theo đó, việc quy định tội đánh bạc trong BLHS dé đủ sức ran đem giáo dục, phòng ngừa tội phạm là cần thiết.
Khái quát lịch sử lập pháp về tội đánh bạc 1. Giai đoạn trước Cách mạng tháng Tam năm 1945 Trong thời kỳ phong kiến Việt Nam, các hành vi liên quan đến đánh bạc của người dân đều bị triều đình cắm đoán hoặc hạn chế. Lịch sử ghi nhận nhà nước phong kiến Việt Nam ít có các bộ luật chính thống, do đó các tài liệu pháp lý về sự cắm đoán đánh bạc từ triều nhà Trần trở về trước chưa được làm rõ, tuy nhiên cũng có nhiều phần lịch sử chép về vấn đề này. Như tại thời nhà Trần, các vua Trần trừng trị rất nghiêm các thói bài bạc.