CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHAT DOI VỚI TOI DAM Ô NGƯỚI DƯỚI 16 TUOI THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm Tội dâm ô người dưới 16 tuổi Dé có cách nhìn toàn diện về những van dé lý luận và thực tiễn về quyết định hình phạt đối với tội dâm 6 đối với người dudi 16 tuôi cần thiết phải nghiên cứu dé năm bắt được khái niệm va đặc điểm của loại tội phạm này. Dé có một định nghĩa khoa học về tội dâm 6 đối với người dưới 16 tuổi cần làm rõ khái niệm dâm ô nói chung. Về khái niệm này có những quan niệm khác nhau như: “Dâm 6 là hành vi sinh hoạt tinh dục dưới các dạng khác nhau nhưng không phải ở dạng hành vi giao cấu” [1, tr.
107]; Dam 6 “là hành vi có đặc điểm thỏa mãn hoặc khêu goi, kích thích nhu cầu tình dục nhưng không phải là hành vi giao cấu cũng như hành vi không phải là hành vi quan hệ tình dục khác” [20, tr.130]; hoặc “đâm 6 là hành vi có tính chất loạn dâm dục nhằm thỏa mãn dục vọng của mình nhưng không có ý định giao cấu với người khác [16, tr. LHS Việt Nam trong các lần pháp điển hóa năm 1999 và 2015 không đưa ra định nghĩa pháp lý với sự mô tả rõ về hành vi dâm ô và tội phạm dâm ô đối với người dưới 16 tuổi, nhưng khi nghiên cứu các văn bản hướng dẫn của TANDTC thì có những hướng dẫn về hành vi dâm 6, ví dụ như Hướng dan số 329-HS2 ngày 11/05/1967: “Dâm ô tức là hành vi bỉ 6i đối với người khác, tuy không phải là hành vi giao cầu nhưng cũng nhằm thỏa mãn tinh duc của mình hoặc khéu gợi bản năng tình dục người đó” [22, Tập 1, tr. 389]; và gần đây TANDTC tại Nghị quyết số 06/2019 hướng dan: “Hành vi dâm 6 là hành vi của những người cùng giới tính hoặc khác giới tính tiếp xúc về thê chát trực tiếp hoặc gián tiếp qua lóp quan áo vào bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm, bộ phận khác trên cơ thể của người dưới 16 tuổi có tính chất tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục”. Theo quan niệm của các tác giả trên và cả trong hướng dẫn của TANDTC thì dâm 6 là một dạng hành vi xâm hại tình dục, nhưng các hành vi này chỉ dừng lại ở việc tác động trực tiếp ở bên ngoài cơ thể của nạn nhân mà không có sự giao cấu hoặc không có mục đích giao cấu với nạn nhân.
Đây là các hành vi sử dụng trẻ em (người đưới 16 tuổi) như một công cụ nhằm thỏa mãn hoặc khêu gợi nhu cầu tình dục của chính bản thân người phạm tội hoặc khêu gợi ban năng tình dục của người khác nhưng không phải là hành vi “giao cầu hoặc hành vi quan hệ tình dục khác”. Đề làm rõ hơn khái niệm dâm ô và tội phạm dâm ô đối với người dưới 16 tuôi cần thiết phân biệt nó với các hành vi quấy rối tình dục. Quấy rối tình dục là hành vi có tính chất tình dục gây ảnh hưởng tới nhân phẩm của nữ giới và nam giới, đây là hành vi không được chấp nhận, không mong muốn và không hop lý làm xúc phạm đối với người nhan. “Quấy rồi tình dục bao gồm bất kỳ hành vi nào mang tính bản chất tình dục hoặc gợi dục của một người, như bằng lời nói, không bằng lời nói, thị giác, cử chỉ và hành động nhằm vào một người khác mà người đó không mong muốn hoặc thấy khó chịu tại các địa điểm khác nhau”[25, Mục 3].
Như vậy, hành vi dâm 6 là một dạng của hành vi lạm dụng tình dục va cũng là một dạng của các hành vi quấy rối tình dục. Hành vi dâm ô được hiểu như trên, còn về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi được nhận thức như thế nào? Những hành vi dâm 6 nào được tội phạm hóa trong luật hình sự? Đề có quan niệm đúng dan về tội phạm dâm 6 đối với trẻ em cần phải chỉ ra được các đặc điểm chủ yếu thể hiện bản chất của loại tội phạm này. Nghiên cứu cho thấy tội phạm này có những đặc điểm như sau: Thứ nhất, tội phạm xâm phạm nhân phẩm, danh dự của người dưới 16 tuổi mà cụ thể là xâm phạm quyên tự do tình dục của người dưới 16 tuổi. Thứ hai, nạn nhân (đối tượng tác động) của tội phạm chỉ là các em dưới 16 tuổi.
Các em trong lứa tuổi này bị dâm 6 có thé đồng tình, tự nguyện hoặc bi cưỡng ép thực hiện hành vi dâm 6 với người phạm tội. Thứ ba, người phạm tội đâm ô đối với người dưới 16 tuổi chỉ giới hạn là người từ đủ 18 tuổi trở lên. Họ có thé là nam, nữ hoặc là người lưỡng tính. Thứ tu, người phạm tội thực hiện hành vi dâm 6 một cách cố ý, sử dụng mọi thủ đoạn có tính chất dâm dục đối với người dưới 16 tudi để thoả mãn dục vọng cua mình nhưng không có mục đích thực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với nạn nhân.
Trên cơ sở các nhận thức về hành vi đâm ô và đặc điểm của tội dâm ô đối với người đưới 16 tuổi nêu trên, có thé đưa ra định nghĩa về tội này như sau: “Tội dâm 6 đối với người dưới 16 tuổi là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong LHS do người từ di 18 tuổi trở lên thực hiện một cách có ý xâm phạm trực tiếp hoặc gián tiếp vào bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm, bộ phận khác trên cơ thể người dưới 16 tuổi có tính chất tình dục, không nhằm mục đích giao cầu hoặc không nhằm thực hiện các hành vi quan hệ tình đục khác. Khái niệm và ý nghĩa của quyết định hình phạt đối với tội dâm ô người dưới 16 tuổi Quyết định hình phạt là một giai đoạn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự vào giải quyết vụ án cụ thé về tội đâm 6 đối với người dưới 16 tuổi. Quan niệm về quyết định hình phạt cũng rộng, hẹp khác nhau. Theo nghĩa hẹp thì quyết định hình phạt được hiéu là việc Tòa án lựa chọn loại va mức hình phạt cụ thé (bao gồm hình phạt chính và có thé cả hình phạt bổ sung) áp dụng đôi với người phạm tội dâm 6 đôi với người dưới 16 tuôi.
10 Quyết định hình phạt theo nghĩa rộng, được nhận thức là quyết định biện pháp xử lý đối với chủ thể chịu TNHS. Theo nghĩa này nội dung của quyết định hình phạt bao gồm quyết định miễn TNHS, miễn hình phạt, quyết định hình phạt chính, hình phạt bổ sung, biện pháp tư pháp, án treo. Như vậy, nội dung chủ yếu, quan trọng của quyết định hình phạt là việc Tòa án lựa chọn loại hình phạt và xác định mức hình phạt cụ thể trong phạm vi luật định dé ap dụng đối với người phạm tội cu thé [2, tr. Quyết định hình phạt là một trong những giai đoạn cơ bản của quá trình áp dụng các quy phạm pháp luật vào giải quyết vụ án cụ thể về tội dâm 6 đối với người dưới 16 tuổi.
Tức là một giai đoạn đưa pháp luật hình sự vào đời sống thực tế; nó là bước tiếp theo của giai đoạn định tội, do vậy, giữa hai giai đoạn định tội và quyết định hình phạt có mối quan hệ khăng khít, trong đó định tội là giai đoạn quan trọng có tính tiên quyết cho quyết định hình phạt đúng. Quyết định hình phạt có ý nghĩa chính trị - xã hội, đạo đức và pháp lý rất lớn. Việc tuân thủ nghiêm chỉnh LHS trong quyết định hình phạt đối với người thực hiện tội dâm ô đối với trẻ em, là điều kiện cần thiết và quan trọng của việc thực hiện chính sách hình sự của Nhà nước trong phòng chống các hành vi phạm tội, bảo vệ quyền con người của người dưới 16 tuéi-nan nhân của loại tội xâm hại tình dục này. Bởi người dưới 16 tuổi là những người mà sự phát triển về thể chất có sự không tương xứng với quá trình phát triển về nhân cách, năng lực trí tuệ, nhân sinh quan và thế giới quan dé hình thành toàn bộ những đặc điểm tâm sinh lý của một người bước vào độ tuổi thành niên.
Ở người trong lứa tuổi này đang diễn ra một sự biến đổi sâu sắc về sinh học, có những mâu thuẫn gay gắt trong sự phát triển nhân cách. Hanh vi của người phạm tội dâm 6 với người dưới 16 tuổi sẽ dẫn đến không chỉ xâm hại nhân pham danh dự đến quyền tự do tình dục của các em, mà nhiều trường 11 hợp gây ra những hậu quả nghiêm trong khác về thé chất và tinh than. Cho nên việc quyết định hình phạt đối với người phạm tội này có căn cứ, đúng pháp luật, công bằng là tiền đề, điều kiện và là cơ sở pháp lý đề đạt được mục đích của hình phạt, dé bảo đảm và nâng cao hiệu qua của hình phạt, của trách nhiệm hình sự, nghĩa là mới có khả năng cải tạo, giáo dục người bị kết án trở thành chủ thé có ích cho xã hội, mới có tác dung ran đe, phòng ngừa chung. Đồng thời, quyết định hình phạt đúng còn góp phan tích cực vào cuộc dau tranh phòng và chống các hành vi phạm tội, bảo vệ hữu hiệu các quyền con người, trong đó có quyền của các em dưới 16 tuổi là đối tượng tác động của các tội phạm tình dục.
Dĩ nhiên, hình phạt có đạt được mục đích, đạt được hiệu quả hay không còn phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: những yếu tố thuộc về xây dựng hệ thống pháp luật, những yếu tố thuộc về áp dụng pháp luật, những yếu t6 về chấp hành pháp luật, những yếu tố kinh tế - xã hội liên quan đến hình phạt. nhưng yếu tố quyết định hình phạt đúng giữ vai trò trọng yếu [13;tr. Như vậy, từ những phân tích trên có thê rút ra khái niệm quyết định hình phạt với tội đâm 6 người dưới 16 tuổi như sau: “ Quyết định hình phạt với tội dam ô người dưới 16 tuổi là việc Tòa án lựa chọn loại hình phạt và định mức hình phạt cụ thể với người phạm tội dâm ô người dưới 16 tuổi nhằm giáo dục, cải tạo người phạm tội đông thời răn đe và phòng ngừa loại tội phạm này tiếp diễn. Các nguyên tắc và căn cứ quyết định hình phạt đối với người phạm tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi 1.