Nghiên Cứu Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Hộ Sản Xuất Cà Phê Tại BIDV Gia Lai

Gia Lai, với đặc thù kinh tế nông nghiệp, cà phê đóng vai trò quan trọng. 106 trang · Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam · 2017.

• Tác giả: Trần Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Hướng
• Trường học: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• Chuyên ngành: Tín dụng ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Hộ Sản Xuất Cà Phê Tại BIDV Gia Lai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ SẢN XUẤT KINH DOANH
• 1.1. Cơ sở lý luận về hộ sản xuất kinh doanh
• 1.2. Khái niệm hộ sản xuất kinh doanh
• 1.3. Các đặc trưng cơ bản của hộ sản xuất kinh doanh
• 1.4. Vai trò của hộ sản xuất kinh doanh trong phát triển kinh tế địa phương
• 1.5. Tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất kinh doanh
• 1.5.1. Vai trò tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất kinh doanh
• 1.5.2. Đặc điểm của ngành cà phê ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất cà phê
• 1.5.3. Nội dung tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất cà phê
• 1.5.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất cà phê
• 1.6. Chỉ tiêu đánh giá sự phát triển của hoạt động tín dụng đối với các hộ sản xuất cà phê tại BIDV Gia Lai
• 1.6.1. Doanh số cho vay đối với hộ trồng cà phê qua các năm
• 1.6.2. Thu nhập ròng từ hoạt động cho vay cây cà phê qua các năm
• 1.6.3. Tỷ lệ nợ xấu đối với cho vay cây cà phê qua các năm
• 1.6.4. Kinh nghiệm và bài học kinh nghiệm trong cho vay phát triển cây cà phê
• 1.6.5. Một số giải pháp tín dụng đã được áp dụng cho các hộ sản xuất cà phê trên thế giới
• 1.6.6. Bài học kinh nghiệm về cho vay đối với hộ sản xuất cà phê tại Việt Nam
• 1.6.7. Bài học kinh nghiệm rút ra cho BIDV Gia Lai trong công tác cho vay đối với hộ sản xuất cà phê
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI CÁC GÓI TÍN DỤNG CHO CÂY CÀ PHÊ TẠI BIDV CHI NHÁNH GIA LAI
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai (BIDV Gia Lai)
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của BIDV Gia Lai
• 2.1.2. Chức năng nhiệm vụ của BIDV Gia Lai
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức. Phân tích mô hình ma trận SWOT: vị thế và năng lực cạnh tranh của BIDV Gia Lai hiện nay tại địa bàn tỉnh
• 2.1.4. Kết quả hoạt động kinh doanh qua các thời kỳ
• 2.2. Thực trạng triển khai các gói tín dụng cho cây cà phê đối với hộ sản xuất cà phê tại BIDV Gia Lai
• 2.2.1. Quy mô cho vay hộ sản xuất trong thời gian qua
• 2.2.2. Chính sách cho vay đối với hộ sản xuất cà phê
• 2.2.3. Tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng của hộ sản xuất cà phê
• 2.2.4. Đánh giá chung thực trạng tín dụng đối với hộ sản xuất cà phê
• 2.2.5. Những kết quả đạt được trong hoạt động tín dụng đối với hộ sản xuất cà phê của BIDV Gia Lai
• 2.2.6. Nguyên nhân hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHO VAY CÂY CÀ PHÊ ĐỐI VỚI HỘ NÔNG DÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH GIA LAI
• 3.1. Những thuận lợi, khó khăn, thách thức, cơ hội trong cho vay cây cà phê
• 3.1.1. Thách thức
• 3.2. Những giải pháp phát triển tín dụng đối với hộ sản xuất cà phê tại BIDV Gia Lai
• 3.2.1. Quan điểm về giải pháp tín dụng cho hộ sản xuất cà phê của BIDV Gia Lai
• 3.2.2. Những giải pháp phát triển tín dụng đối với hộ sản xuất cà phê tại BIDV Gia Lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Phiếu điều tra hộ có vay vốn tại BIDV Gia Lai
• PHỤ LỤC 2: Tổng hợp số liệu về hộ sản xuất cà phê đã vay vốn BIDV Gia Lai
• PHỤ LỤC 3: Phiếu điều tra hộ không vay vốn tại BIDV Gia Lai
• PHỤ LỤC 4: Tổng hợp số liệu về hộ sản xuất cà phê không vay vốn BIDV Gia Lai
• PHỤ LỤC 5: Phiếu điều tra cán bộ tín dụng trực tiếp cho vay tại BIDV Gia Lai
• PHỤ LỤC 6: Tổng hợp số liệu khảo sát cán bộ trực tiếp cho vay tại BIDV Gia Lai

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tín Dụng Ngân Hàng Cho Hộ Sản Xuất Cà Phê

Gia Lai, với đặc thù kinh tế nông nghiệp, cà phê đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, kỹ thuật canh tác còn hạn chế, năng suất chưa cao. Phát triển bền vững cây cà phê có ý nghĩa lớn với kinh tế tỉnh. Với chi phí sản xuất cao, cần lượng vốn đầu tư lớn. Phát triển tín dụng ngân hàng cho cà phê là cần thiết. Hơn 80% diện tích cà phê thuộc sở hữu hộ gia đình. Các doanh nghiệp giao khoán cho hộ nông dân. Về bản chất, hộ cá thể là lực lượng lao động chủ yếu. Nhu cầu vốn tín dụng để canh tác cà phê là rất lớn. BIDV Gia Lai có nhiều gói tín dụng ưu đãi. Tuy nhiên, chưa nhiều nông hộ tiếp cận được. Cho vay cà phê chưa mang lại hiệu quả cao cho BIDV. Cà phê là cây công nghiệp chủ đạo của tỉnh. Đẩy mạnh đầu tư, khơi thông nguồn vốn là cần thiết. Đẩy mạnh cho vay cà phê góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn. Cần có nghiên cứu chuyên sâu về tín dụng cho cà phê tại Gia Lai.

1.1. Vai Trò Của Tín Dụng Ngân Hàng Với Hộ Sản Xuất

Tín dụng ngân hàng đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ hộ sản xuất cà phê tiếp cận nguồn vốn cần thiết để đầu tư vào các hoạt động sản xuất, từ mua sắm vật tư nông nghiệp, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến cải tạo đất đai và nâng cấp hệ thống tưới tiêu. Việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng giúp hộ sản xuất tăng cường năng lực sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng quy mô canh tác. Theo nghiên cứu của Đỗ Thanh Phương (2009), vấn đề vốn sản xuất của các nông hộ luôn căng thẳng, nhiều hộ không thể sản xuất vì thiếu vốn.

1.2. Đặc Điểm Ngành Cà Phê Ảnh Hưởng Tín Dụng Ngân Hàng

Ngành cà phê có tính mùa vụ cao, giá cả biến động mạnh và chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường quốc tế. Điều này tạo ra những rủi ro nhất định cho hoạt động tín dụng ngân hàng đối với hộ sản xuất cà phê. Ngân hàng cần có chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của ngành cà phê, như thời gian vay vốn dài hơn, lãi suất ưu đãi và các biện pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả. Nghiên cứu của Oxfam (2002) chỉ ra rằng hộ nghèo khó tiếp cận nguồn vay chính thức do ít đất, học vấn thấp và ít vốn liếng.

II. Thách Thức Tiếp Cận Tín Dụng Của Hộ Sản Xuất Cà Phê

Phát triển tín dụng cây cà phê là cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong tổng số 75.854 ha trồng cà phê tại Gia Lai, hơn 80% thuộc sở hữu hộ gia đình. Các doanh nghiệp sản xuất cà phê có phương thức kinh doanh giao khoán diện tích cà phê đến từng hộ nông dân. Về bản chất không có nhiều khác biệt so với các hộ nông dân tự sản xuất và đi vay vốn bên ngoài. Hộ cá thể là lực lượng lao động chủ yếu của ngành cà phê tại Gia Lai. Với đặc thù vốn đầu tư cao và cần thiết phải được đầu tư trang thiết bị, tăng cường cơ giới hóa hàng năm nhằm nâng các hiệu quả, nhu cầu vốn tín dụng để canh tác cà phê của các hộ nông dân trên địa bàn tỉnh là rất lớn.

2.1. Rào Cản Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng BIDV Gia Lai

Mặc dù BIDV Gia Lai đã có nhiều gói tín dụng ưu đãi, song đến nay vẫn chưa có nhiều nông hộ tiếp cận được, đặc biệt là các nông hộ có diện tích canh tác nhỏ, vốn tự có ít. Lượng vốn được vay vẫn còn rất thấp so với nhu cầu vay vốn của các hộ sản xuất cà phê. Thêm vào đó, cho vay sản xuất cà phê chưa mang lại hiệu quả cao cho BIDV Gia Lai như các ngành khác (thủy điện, xây lắp, thương mại dịch vụ...) nên các gói tín dụng ưu đãi cho cà phê chưa được triển khai đúng với tinh thần của sản phẩm.

2.2. Hiệu Quả Cho Vay Cà Phê Chưa Cao Tại BIDV Gia Lai

Đối với kinh tế địa phương, cà phê là cây công nghiệp chủ đạo trong phát triển kinh tế tỉnh nhà, việc đẩy mạnh đầu tư, khơi thông nguồn vốn nhằm nâng cao chất lượng và sản lượng hạt cà phê, để cây cà phê mang lại hiệu quả kinh tế là việc làm cần thiết. Đối với BIDV nói chung và BIDV Gia Lai nói riêng, đẩy mạnh cho vay đối với cây cà phê không những góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn mà còn mang lại hiệu quả kinh tế, mang lại doanh thu góp phần hoàn thành kế hoạch kinh doanh được giao.

III. Giải Pháp Tín Dụng Nâng Cao Hiệu Quả Sản Xuất Cà Phê

Cần có giải pháp phát triển tín dụng đối với cây cà phê, giúp kinh tế địa phương ngày một tốt hơn. Mục tiêu tổng quát là phân tích sự tác động của tín dụng ngân hàng đối với cây cà phê ở Gia Lai. Đề xuất xây dựng giải pháp phát triển hoạt động cho vay cây cà phê tại BIDV chi nhánh Gia Lai cho những năm tới. Cần đánh giá thực trạng tín dụng dành cho cây cà phê đang được triển khai tại BIDV Gia Lai. Đề xuất giải pháp phát triển tín dụng cho cây cà phê tại BIDV Gia Lai.

3.1. Đánh Giá Thực Trạng Tín Dụng Cà Phê Tại BIDV Gia Lai

Cần đánh giá thực trạng tín dụng cho cây cà phê đang được triển khai tại BIDV Gia Lai như thế nào? Có những mặt tồn tại nào? Cần tìm hiểu làm thế nào để phát triển tín dụng cho cây cà phê tại BIDV Gia Lai? Đối tượng nghiên cứu là tác động của tín dụng ngân hàng đến sự phát triển của cây cà phê tại BIDV Gia Lai. Phạm vi nghiên cứu là các gói tín dụng cho cây cà phê được triển khai tại BIDV Gia Lai và đề xuất hoàn thiện các giải pháp tín dụng tại BIDV Gia Lai để phát triển cây cà phê cho những năm tới.

3.2. Hoàn Thiện Giải Pháp Tín Dụng Cho Cà Phê BIDV Gia Lai

Nghiên cứu thực trạng các gói tín dụng cho cây cà phê được triển khai tại BIDV Gia Lai và đề xuất hoàn thiện giải pháp tín dụng cho cây cà phê tại BIDV trong thời gian tới. Nghiên cứu định hướng tổ chức lại sản xuất cà phê trên cơ sở kiên kết giữa các hộ sản xuất để có thể có: công nghệ sản xuất đồng bộ, có phân công lao động cao, có phương thức quản trị chung hiệu quả, nhất là khâu thu hoạch, chế biến và tiêu thụ gom về một đầu mối. Qua tổ chức lại sản xuất như vậy ngân hàng sẽ có phương thức cấp tín dụng phù hợp hơn, hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tín Dụng Kết Quả Nghiên Cứu BIDV

Luận văn xác định được thực trạng các gói tín dụng cho cây cà phê đang được triển khai tại BIDV Gia Lai, hiệu quả các phương thức cho vay hiện tại và đề xuất biện pháp cải thiện các phương thức cho vay nhằm nâng cao hiệu quả cho vay đối với cây cà phê trên địa bàn tỉnh. Góp phần làm sáng tỏ nội dung các phương thức cho vay đối với cây cà phê hiện đang được áp dụng tại BIDV Gia Lai. Thông qua điều tra khảo sát các hộ nông dân sản xuất cà phê và các cán bộ ngân hàng phụ trách trực tiếp việc cho vay, luận văn đánh giá được các nhân tố ảnh hưởng đến việc sản xuất cà phê của hộ nông dân hiện tại, hiệu quả của việc sử dụng vốn vay ngân hàng.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Gói Tín Dụng Cà Phê Tại BIDV Gia Lai

Luận văn đánh giá được các nhân tố ảnh hưởng đến việc sản xuất cà phê của hộ nông dân hiện tại, hiệu quả của việc sử dụng vốn vay ngân hàng. Xác định được các khó khăn vướng mắc trong việc cho vay đến hộ sản xuất cà phê tại BIDV Gia Lai. Luận văn đề xuất áp dụng phương thức cho vay luân chuyển vốn lưu động theo hạn mức tín dụng nhằm phù hợp với chu kỳ quay vòng vốn của các hộ nông dân trồng cà phê. Đề xuất kéo dài thời hạn cho vay đối với cây cà phê theo thời điểm bán sản phẩm thực tế.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Quy Trình Cho Vay Cà Phê

Luận văn nghiên cứu các giải pháp để phát triển cho vay đối với cây cà phê tại BIDV Gia Lai với đối tượng chính là các hộ sản xuất cà phê trong đó chú trọng đến các đặc điểm của kinh tế hộ gia đình, các chính sách vay vốn của ngân hàng, điều kiện sản xuất kinh doanh. Cần trả lời câu hỏi: Tín dụng ngân hàng có ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất cà phê của các hộ nông dân? Chính sách tín dụng được áp dụng cho các hộ sản xuất cà phê được triển khai tại BIDV có thực sự phù hợp? Các chương trình tín dụng cho hộ sản xuất cà phê có mang lại hiệu quả cho cả ngân hàng và khách hàng? Góp phần phát triển kinh tế địa phương?

V. Kết Luận Tương Lai Tín Dụng Cho Cà Phê Bền Vững

Có thể đề xuất những giải pháp gì để hoàn thiện các quy trình sản phẩm cho vay tại BIDV Gia Lai nhằm phát triển cây cà phê trên địa bàn tỉnh nhà? Trong quá trình nghiên cứu, luận văn đã vận dụng các lý thuyết kinh tế như: Lý thuyết năng suất theo quy mô; Lý thuyết về tăng trưởng và phát triển trong nông nghiệp; Lý thuyết đầu vào trong sản xuất nông nghiệp; Lý thuyết về giá sản phẩm, giá trị tổng sản phẩm, lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận. để làm định hướng trong nghiên cứu. Trong quá trình nghiên cứu, người làm đã tìm hiểu các công trình nghiên cứu về phát triển cây cà phê và kinh tế nông hộ ở Tây nguyên.

5.1. Định Hướng Phát Triển Tín Dụng Cà Phê BIDV Gia Lai

Luận án của Nguyễn Ngọc Tuấn (2013) nghiên cứu Giải pháp tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai đối với hộ sản xuất cà phê có nội dung nghiên cứu tương tự với luận án nhưng được tiến hành trên địa bàn tỉnh Gia Lai và phục vụ cho hoạt động cho vay hộ sản xuất cà phê tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai. Luận án đề xuất áp dụng phương thức cho vay hộ nông dân theo hạn mức tín dụng vì như vậy phù hợp với nhu cầu sử dụng vốn vay của hộ nông dân đồng thời giảm bớt áp lực về hồ sơ cho cán bộ ngân hàng.

5.2. Giải Pháp Tín Dụng Hỗ Trợ Hộ Sản Xuất Cà Phê

Các công trình nghiên cứu kể trên có nội dung liên quan phần nào đến nội dung nghiên cứu của luận văn, nhưng thời điểm, đối tượng nghiên cứu và địa phương nghiên cứu rải rác ở nhiều địa phương, chưa có đề tài nào tập trung nghiên cứu. Cần có các giải pháp tín dụng linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng hộ sản xuất cà phê, từ các hộ nhỏ lẻ đến các hộ có quy mô sản xuất lớn. Đồng thời, cần tăng cường công tác tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho hộ sản xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Gia Lai sở hữu diện tích canh tác cà phê lên tới 75.854 ha trên tổng số 214.905 ha đất trồng cây công nghiệp dài ngày, đóng vai trò là cây trồng mũi nhọn trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn. Trong đó, hơn 80% diện tích canh tác thuộc quyền quản lý của các hộ gia đình cá thể với quy mô bình quân từ 1 đến 2 ha mỗi hộ, mang lại năng suất trung bình xấp xỉ 2,65 tấn/ha. Mặc dù đóng góp tỷ trọng lớn vào tăng trưởng kinh tế địa phương và giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động đồng bào thiểu số, ngành cà phê Gia Lai đang đối mặt với bài toán thiếu hụt nguồn lực tài chính nghiêm trọng khi chi phí đầu tư ban đầu và chăm sóc định kỳ ngày một tăng cao.

Thực tế ghi nhận khoảng 70% nông hộ sản xuất cà phê trên địa bàn Tây Nguyên thiếu từ 40% đến 60% tổng vốn đầu tư cần thiết cho mỗi chu kỳ sản xuất. Là định chế tài chính thương mại có quy mô hoạt động đứng thứ hai toàn tỉnh, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai (BIDV Gia Lai) đã chủ động triển khai nhiều chương trình vốn ưu đãi nhưng tỷ lệ nông hộ nhỏ lẻ tiếp cận được nguồn vốn này còn ở mức khiêm tốn. Luận văn thạc sĩ tập trung đánh giá thực trạng cung ứng tín dụng giai đoạn 2013-2016 tại 6 điểm giao dịch của BIDV Gia Lai, làm rõ các rào cản tài chính và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay, góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng bán lẻ đạt trên 20% mỗi năm gắn liền với mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hệ thống lý thuyết kinh tế hiện đại bao gồm: Lý thuyết kinh tế nông hộ và năng suất theo quy mô nhằm giải thích hành vi phân bổ nguồn lực sản xuất; Lý thuyết trung gian tài chính và phân bổ vốn tín dụng trong nông nghiệp; cùng Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng theo chu kỳ sinh học của cây công nghiệp dài ngày. Nghiên cứu tích hợp mô hình ma trận SWOT để phân tích toàn diện vị thế cạnh tranh của ngân hàng và mô hình chuỗi giá trị nông sản trong phân tích liên kết cung ứng vốn.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa xuyên suốt đề tài gồm:

• Hộ sản xuất kinh doanh: Chủ thể kinh tế tự chủ trực tiếp thực hiện hoạt động sản xuất nông nghiệp theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN.
• Tín dụng nông nghiệp chuyên canh: Quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có hoàn trả nhằm đáp ứng chi phí kiến thiết cơ bản và chăm sóc cây trồng.
• Hạn mức tín dụng luân chuyển: Phương thức cấp tín dụng duy trì dư nợ tối đa linh hoạt theo mùa vụ canh tác.
• Rủi ro tín dụng nông vụ: Xác suất phát sinh nợ quá hạn do biến động thời tiết, dịch bệnh và dao động giá xuất khẩu toàn cầu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, báo cáo kế hoạch tổng hợp của BIDV Gia Lai giai đoạn 2013-2016, số liệu niên giám của Cục Thống kê Gia Lai (2015) và nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa. Cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 320 hộ nông dân canh tác cà phê (trong đó có 194 hộ đang vay vốn tại BIDV Gia Lai và 126 hộ chưa tiếp cận vốn chi nhánh) cùng toàn bộ 33 trên tổng số 33 cán bộ tín dụng trực tiếp làm công tác cho vay tại chi nhánh.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên kết hợp định mức theo địa bàn 5 phòng giao dịch và hội sở chính. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ trọng, phân tích biến động chỉ số tương đối, tuyệt đối và ma trận đánh giá SWOT được lựa chọn làm công cụ cốt lõi. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này nhằm phản ánh chân thực bức tranh đa chiều từ cả phía cung ứng vốn (ngân hàng thương mại) lẫn phía cầu thị trường (nông hộ sản xuất), đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao cho các kết luận thực tiễn. Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục từ năm 2013 đến năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổng quy mô tín dụng của BIDV Gia Lai duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ với mức tăng bình quân gần 30%/năm, mở rộng từ 5.165 tỷ đồng năm 2013 lên 11.379 tỷ đồng vào cuối năm 2016. Trong đó, dư nợ phân khúc khách hàng cá nhân tăng trưởng vượt bậc từ 843 tỷ đồng năm 2013 lên 1.792 tỷ đồng năm 2016 (tăng trưởng riêng năm 2016 đạt 39%, tăng ròng 505 tỷ đồng). Dù vậy, tỷ trọng cho vay trực tiếp hộ trồng cà phê còn chiếm tỷ lệ khá khiêm tốn so với tiềm năng 75.854 ha của tỉnh.

Thứ hai, hoạt động huy động vốn dân cư khẳng định vị thế trụ cột vững chắc khi tăng trưởng đều đặn từ 2.379 tỷ đồng năm 2013 lên mức 3.572 tỷ đồng năm 2016, chiếm tỷ trọng áp đảo 78,56% trong tổng nguồn vốn huy động 4.547 tỷ đồng của chi nhánh. Đến ngày 31/12/2016, BIDV Gia Lai nắm giữ 14,44% thị phần huy động toàn địa bàn với số dư 3.164 tỷ đồng, giữ vững vị trí thứ hai trong hệ thống ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh.

Thứ ba, công tác kiểm soát chất lượng tín dụng đạt kết quả xuất sắc khi quy mô nợ xấu giảm rõ rệt từ 32 tỷ đồng (chiếm tỷ lệ 0,62% tổng dư nợ năm 2013) xuống còn 12,3 tỷ đồng (tương ứng tỷ lệ nợ xấu chỉ 0,11% năm 2016), thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng an toàn 5% do Ngân hàng Nhà nước quy định. Lợi nhuận trước thuế của chi nhánh nhờ đó tăng liên tục từ 281 tỷ đồng năm 2013 lên 403 tỷ đồng năm 2016, trong đó thu nhập thuần từ hoạt động cho vay đóng góp chủ lực 225 tỷ đồng.

Thứ tư, khảo sát thực tế 320 hộ dân chỉ ra sự bất cập lớn về phương thức cấp vốn. Gần 80% hộ nông dân phản ánh kỳ hạn vay từng lần dưới 12 tháng không phù hợp với vòng quay sinh học của cây cà phê, đặc biệt khi nhu cầu chi phí phân bón tập trung vào tháng 5 và tháng 6 nhưng thời điểm thu hoạch và bán sản phẩm lại kéo dài từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ tính chất mùa vụ đặc thù, sự biến động khó lường của thị trường nông sản quốc tế và áp lực chi phí quản lý món vay nhỏ lẻ tại địa bàn nông thôn rộng lớn. Dữ liệu thực nghiệm này có thể được trình bày trực quan hóa thông qua biểu đồ phân bổ dòng tiền nông vụ kết hợp với bảng ma trận đối sánh kỳ hạn giải ngân nhằm làm nổi bật độ lệch pha giữa dòng tiền trả nợ và thời điểm thu hoạch cà phê thực tế của nông dân.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây của Đỗ Thanh Phương (2009) về thực trạng thiếu vốn đầu tư trầm trọng của nông hộ Tây Nguyên, cũng như báo cáo khảo sát của tổ chức Oxfam (2002) về việc nông dân thường bị ép giá do phải bán non cà phê để thanh toán nợ ngân hàng đến hạn vào dịp cuối năm. Bên cạnh đó, bài học quốc tế từ Brazil với công cụ trái phiếu nông nghiệp CPR (chiếm 40% nguồn tài trợ nông nghiệp) và Liên đoàn Federacafé tại Colombia hỗ trợ 40% nợ tái canh đã gợi mở hướng đi mang tính đột phá cho Gia Lai trong việc tái thiết kế quy trình cấp vốn gắn với chuỗi giá trị và dự án tái canh VNSat tại các huyện Ia Grai, Chư Prông và Đăk Đoa.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và phát triển mạnh mẽ hoạt động cho vay cây cà phê, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Ban Giám đốc và Phòng Khách hàng cá nhân BIDV Gia Lai cần triển khai ngay phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng luân chuyển thời hạn 2 đến 3 năm cho các hộ gia đình sở hữu diện tích chuyên canh từ 1 ha trở lên, mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay hộ cà phê đạt tối thiểu 25%/năm trong giai đoạn 2017-2020.
• Phòng Kế hoạch tổng hợp và Khối Quản lý rủi ro thực hiện tái cấu trúc kỳ hạn trả nợ, kéo dài thời gian vay chăm sóc cà phê lên 14 đến 16 tháng và định vị các mốc thu hồi nợ gốc linh hoạt từ tháng 1 đến tháng 4 hàng năm nhằm khớp đúng chu kỳ bán sản phẩm, hoàn tất áp dụng trong quý 2 năm 2017.
• Đội ngũ Cán bộ tín dụng tại 5 Phòng giao dịch đẩy mạnh giải ngân gói vốn vay tái canh cà phê thuộc Dự án VNSat với mức lãi suất ưu đãi dưới 7%/năm, cam kết hoàn thành hỗ trợ vốn tái canh cho trên 5.000 ha cà phê già cỗi tại các địa bàn trọng điểm Ia Grai, Đăk Đoa trước năm 2019.
• Khối Tác nghiệp chủ động phối hợp với các Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông sản hàng đầu trên địa bàn tỉnh Gia Lai để xây dựng gói tín dụng liên kết chuỗi khép kín Ba bên (Ngân hàng - Doanh nghiệp - Nông hộ), duy trì tỷ lệ nợ xấu cho vay nông nghiệp dưới mức 0,08% đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Lãnh đạo và Cán bộ tín dụng các Ngân hàng Thương mại: Tài liệu cung cấp góc nhìn sâu sắc để cải tiến quy trình thẩm định, thiết kế các sản phẩm gói tín dụng chuyên biệt cho cây công nghiệp dài ngày và nâng cao năng lực cạnh tranh bán lẻ tại khu vực nông thôn Tây Nguyên.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Gia Lai: Căn cứ khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách điều hành tiền tệ, giám sát hạn mức tín dụng nông nghiệp và xây dựng các chương trình hỗ trợ lãi suất tái canh cây cà phê theo định hướng bền vững.
• Doanh nghiệp thu mua, Hợp tác xã và Hộ sản xuất kinh doanh cà phê: Mô hình tham chiếu giúp các bên nắm bắt cơ hội tiếp cận dòng vốn ngân hàng chính thức, ứng dụng phương thức liên kết chuỗi nhằm nâng cao giá trị hạt cà phê xuất khẩu.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nhà nghiên cứu kinh tế: Tài liệu tham khảo toàn diện về phương pháp luận kết hợp phân tích ma trận SWOT và kỹ thuật xử lý dữ liệu khảo sát thực chứng trong nghiên cứu tài chính vi mô khu vực nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phần lớn hộ trồng cà phê tại Gia Lai khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng dù nhu cầu rất lớn?

Nông hộ thường canh tác manh mún với diện tích từ 1 đến 2 ha, vốn tự có mỏng và thiếu tài sản thế chấp đạt chuẩn theo định giá ngân hàng. Hơn nữa, năng lực lập phương án sản xuất kinh doanh của bà con còn hạn chế, khiến hồ sơ thẩm định gặp nhiều rào cản pháp lý.

Việc chuyển đổi từ cho vay từng lần sang cấp hạn mức luân chuyển mang lại lợi ích gì?

Phương thức cấp hạn mức giúp nông dân chủ động rút vốn linh hoạt theo mùa vụ chăm sóc tưới tiêu vào tháng 5 và tháng 6 mà không cần làm lại thủ tục mỗi năm. Điều này giúp cắt giảm thời gian phê duyệt hồ sơ và tiết kiệm chi phí quản lý cho ngân hàng.

Tỷ lệ nợ xấu tại BIDV Gia Lai trong giai đoạn nghiên cứu 2013-2016 biến động như thế nào?

Nhờ chính sách kiểm soát rủi ro chặt chẽ và trích lập dự phòng đầy đủ, nợ xấu của chi nhánh đã giảm mạnh từ 32 tỷ đồng (tỷ lệ 0,62%) năm 2013 xuống còn 12,3 tỷ đồng (tỷ lệ 0,11%) vào năm 2016, đảm bảo an toàn vốn tối ưu.

Dự án VNSat có tầm quan trọng như thế nào đối với tín dụng cà phê tại địa phương?

Dự án VNSat do BIDV làm đầu mối giải ngân vốn vay cung cấp nguồn vốn trung dài hạn với chi phí thấp, tạo điều kiện quyết định để các nông hộ tại Ia Grai, Chư Prông tái canh diện tích cà phê già cỗi, nâng cao năng suất vượt mức 2,65 tấn/ha.

Bài học tín dụng nông nghiệp từ Brazil và Colombia có thể ứng dụng ra sao tại Việt Nam?

Việt Nam có thể học tập công cụ trái phiếu nông nghiệp CPR của Brazil và mô hình bảo hiểm giá thông qua quỹ liên kết như Federacafé của Colombia, qua đó kết hợp vốn ngân hàng với doanh nghiệp xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro biến động giá cho người trồng.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh vai trò huyết mạch của nguồn vốn tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển bền vững của hơn 75.854 ha cà phê và sinh kế của hàng vạn nông hộ trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2013-2016 cho thấy BIDV Gia Lai đã phát triển vượt bậc với quy mô dư nợ đạt 11.379 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 403 tỷ đồng và tỷ lệ nợ xấu duy trì ở mức ấn tượng 0,11%.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn then chốt nằm ở sự không tương thích giữa kỳ hạn cho vay truyền thống ngắn hạn với chu kỳ sinh trưởng và tiêu thụ thực tế của nông sản.
• Đề xuất hệ sinh thái giải pháp khả thi gồm cho vay hạn mức luân chuyển, giãn thời hạn trả nợ sang vụ thu hoạch đầu năm và gắn kết dòng vốn tín dụng với Dự án VNSat.
• Mở ra định hướng phát triển tín dụng nông nghiệp công nghệ cao gắn với chuỗi giá trị xuất khẩu toàn cầu trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi BIDV Gia Lai hoàn thiện sổ tay hướng dẫn cấp tín dụng nông nghiệp chuyên biệt trong vòng 6 tháng tới và mở rộng độ phủ mạng lưới phòng giao dịch huyện đến năm 2020. Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia kinh tế hãy khai thác ngay những phát kiến từ công trình nghiên cứu này để tối ưu hóa hiệu quả phân bổ vốn và thúc đẩy kinh tế nông thôn cất cánh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ SẢN XUẤT KINH DOANH 1. Cơ sở lý luận về hộ sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm hộ sản xuất kinh doanh Từ khi thực hiện đường lối đổi mới của Đảng cho đến nay, nền kinh tế nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn. Cùng với sự phát triển của các nghành kinh tế, hơn hai mươi năm qua sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam đã có sự chuyển biến lớn.

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự phát triển của hộ sản xuất, coi hộ sản xuất kinh doanh như một nền tảng vững chắc cho sự nghiệp Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá Đất nước. Nói đến sự tồn tại của hộ sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế, trước hết chúng ta cần thấy rằng hộ sản xuất không chỉ có ở nước ta mà còn có ở tất cả các nước có nền sản xuất nông nghiệp trên Thế giới. Chúng ta có thể xem xét một số quan niệm khác nhau về hộ sản xuất kinh doanh như sau: ­ Tại cuộc thảo luận quốc tế lần thứ IV về quản lý nông trại tại Hà Lan năm 1980, đưa ra khái niệm: "Hộ là một đơn vị cơ bản của xã hội có liên quan đến sản xuất, tái sản xuất, tiêu dùng và các hoạt động xã hội khác" ­ Trên góc độ Ngân hàng: "Hộ sản xuất kinh doanh " là một thuật ngữ được dùng trong hoạt động cung ứng vốn tín dụng cho hộ gia đình để làm kinh tế chung của cả hộ. Hiện nay, trong các văn bản pháp luật ở Việt Nam, hộ được xem như một chủ thể trong các quan hệ dân sự do pháp luật quy định và được định nghĩa là một đơn vị mà các thành viên có hộ khẩu chung, tài sản chung và hoạt động kinh tế chung.

Tuy nhiên, để tránh nhầm lẫn với khái niệm “hộ gia đình” – là đối tượng không được cấp tín dụng theo thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, người viết xin định nghĩa lại khái niệm “hộ sản xuất” trong luận văn này như sau: “Hộ sản xuất” là một tổ chức kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh, là chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất kinh doanh, tự tổ chức sản xuất kinh doanh theo định hướng phát triển kinh tế của Nhà nước, của địa phương Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc. Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Lun vn là mt vn bn trình bày công trình nghiên cu v nhng tài mang tính c 15 of 68. 9 và theo quy định của pháp luật.

Hộ sản xuất kinh doanh không nhất thiết phải là các cá nhân có quan hệ huyết thống với nhau, mà được xác định trên cơ sở sở hữu tư liệu sản xuất (trong trường hợp này là đất đai). Trong quan hệ vay vốn với ngân hàng, hộ sản xuất cử ra thành viên đại diện hộ - bằng văn bản ủy quyền của tất cả các thành viên còn lại - để đại diện kí kết các thủ tục với ngân hàng. Như vậy, “Hộ nông dân sản xuất cà phê” là “hộ sản xuất”, đối tượng sản xuất là “cà phê” và địa điểm thực hiện là khu vực nông thôn. Trong luận văn, “Hộ nông dân sản xuất cà phê” là đối tượng được phép vay vốn theo quy định tại Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng.

Các đặc trưng cơ bản của hộ sản xuất kinh doanh Kinh tế hộ sản xuất kinh doanh là hình thức tổ chức sản xuất cơ bản trong nông nghiệp ở nước ta hiện nay. Hộ sản xuất có những đặc trưng tế cơ bản sau đây: ­ Hộ sản xuất là đơn vị kinh tế có sự kết hợp hài hòa giữa sản xuất xã hội, giữa phương hướng sản xuất, quy mô sản xuất, điều kiện sản xuất với lực lượng lao động cụ thể ­ Hộ sản xuất là mô hình tổ chức đặc biệt mà ở đó các thành viên trong gia đình vừa làm chủ tư liệu sản xuất, vừa trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh và chịu trách nhiệm về toàn bộ kết quả sản xuất kinh doanh của hộ mình. ­ Hộ sản xuất hoạt động trong nhiều ngành nghề, lĩnh vực, nhưng chủ yếu được chia thành các lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, sản xuất và kinh doanh khác. Trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn.

Các hộ này tiến hành sản xuất kinh doanh đa dạng kết hợp trồng trọt với chăn nuôi và kinh doanh ngành nghề phụ. Lao động của hộ chủ yếu là lao động thủ công, sử dụng lao động của chính gia đình, lấy công làm lãi do đó năng suất lao động chưa cao. ­ Đối với những hộ sản xuất trong các lĩnh vực kinh doanh khác (dịch vụ, chế biến, sản xuất công cụ, vận chuyển.) các hộ còn hạn chế về vốn, quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý chưa cao, chưa có định hướng rõ ràng, thu nhập Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc. Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn.

Lun vn là mt vn bn trình bày công trình nghiên cu v nhng tài mang tính c 16 of 68. 10 không ổn định. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của hộ diễn ra chậm, chưa đồng đều, hộ thuần nông vẫn còn chiếm một tỷ lệ cao. ­ Hộ sản xuất kinh doanh có sự tích luỹ vốn tương đối ít.

Do vậy, việc sử dụng vốn có phần hạn hẹp trong việc áp dụng khoa học công nghệ để nâng cao năng suất lao động, mở rộng địa bàn hoạt động. Sự chuyên môn hoá và phân công lao động cũng chưa cao, cho nên việc tổ chức quản lý vẫn cũn đơn giản. Tuy vậy, hộ sản xuất kinh doanh có một ưu điểm là do quy mô nhỏ cho nên rất dễ chuyển đổi sang lĩnh vực khác khi điều kiện kinh doanh hiện tại gặp khó khăn. Và do hộ sản xuất kinh doanh có quy mô nhỏ cho nên sản phẩm cũng có phần nghèo nàn và có địa bàn hoạt động nhỏ hẹp.

Vai trò của hộ sản xuất kinh doanh trong phát triển kinh tế địa phương Hộ sản xuất là một lực lượng kinh tế quan trọng đóng góp không nhỏ vào tỷ trọng GDP hàng năm của cả nước, làm ra của cải vật chất phục vụ cho bản thân gia đình và xã hội. Khi nhắc tới thành tựu chung của nền kinh tế Việt Nam như cùng với Thái Lan và Ấn Độ, Việt Nam đang là nước dẫn đầu thế giới về xuất khẩu gạo với số lượng từ 6 - 8 triệu tấn, mang về nguồn ngoại tệ cho đất nước từ 3 - 3,7 tỷ USD mỗi năm (2016), đứng hàng đầu Thế giới về xuất khẩu tiêu với sản lượng 116.000 tấn trong năm 2011 và 4 năm liên tiếp dẫn đầu về sản lượng xuất khẩu điều, đứng thứ 5 về sản lượng trà và thứ 6 về hải sản. thì phải nói kinh tế hộ sản xuất đã đóng vai trò chính trong việc tạo ra một lượng hàng hóa lớn để phục vụ xuất khẩu. Trong lĩnh vực nông nghiệp nói riêng tính đến năm 2016, có thể nhận thấy vai trò sản xuất to lớn của hộ thể hiện như sau: ­ Hộ sản xuất kinh doanh là cầu nối trung gian để chuyển nền kinh tế chỉ huy sang nền kinh tế thị trường.

Lịch sử hình thành và phát triển sản xuất hàng hóa đã trải qua giai đoạn đầu tiên là kinh tế chỉ huy sang kinh tế hàng hóa nhỏ trên quy mô hộ gia đình tiếp theo là giai đoạn chuyển từ nền kinh tế hàng hóa nhỏ lên kinh tế hàng hóa quy mô lớn, là nền kinh tế hoạt động mua bán trao đổi bằng trung gian tiền tệ. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc. Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Lun vn là mt vn bn trình bày công trình nghiên cu v nhng tài mang tính c 17 of 68.

11 ­ Hộ sản xuất kinh doanh góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lao động, giải quyết được công ăn việc làm cho người dân. Việt Nam hiện có khoảng 70% dân số sống ở nông thôn và hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên việc sử sụng, khai thác nguồn nhân lực này còn đang ở mức thấp do trình độ còn thấp và khoa học kĩ thuật chưa phát triển. Trong những năm vừa qua hàng triệu cơ sở sản xuất được thành lập bởi các hộ sản xuất nhờ đó đã thu hút nhiều lao động và do đó đã giải quyết được một phần lớn công ăn việc làm cho người dân.

- Hộ sản xuất kinh doanh có khả năng thích ứng với cơ chế thị trường thúc đẩy sản xuất hàng hóa. Hộ sản xuất kinh doanh là đơn vị kinh tế độc lập, tự chủ, phải tự mình quyết định mục tiêu sản xuất kinh doanh để có thể cạnh tranh trên thị trường. Muốn đạt được điều này các hộ sản xuất đều phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, mẫu mã sao cho đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng, cung cấp dịch vụ sau bán hàng để có thể đứng vững trên thị trường ­ Góp phần khôi phục và phát triển ngành nghề truyền thống. Sản phẩm của các làng nghề truyền thống chính là nét độc đáo của nông thôn Việt Nam, thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc.

Lao động chính để tạo ra các sản phẩm đó chính là các Hộ sản xuất kinh doanh. Chiến tranh và cuộc sống khó khăn thời bao cấp cùng với cơ chế thị trường đã làm mai một một số ngành nghề. Nhưng ngày nay với chính sách của Đảng và Chính phủ cùng với sự phát triển của kinh tế hộ sản xuất rất nhiều ngành nghề truyền thống đã khôi phục và phát triển. Nhiều nơi đã du nhập, phát triển nghề mới, cải tổ nghề cũ, liên kết lại thành làng nghề, đời sống của người lao động không ngừng nâng cao.

Chính sự phát triển của ngành nghề truyền thống đã tạo ra sự phân công trong nông nghiệp, tăng thu nhập cho người dân góp phần xây dựng nông thôn mới, duy trì bản sắc văn hóa dân tộc.