Hỗn Độn Của Nguyễn Khắc Phục Từ Góc Nhìn Tự Sự Học

Chuyên khảo phân tích Hỗn độn của nguyễn khắc phục từ góc nhìn tự sự học, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Quang Long
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận văn học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tiểu Thuyết Hỗn Độn Của Nguyễn Khắc Phục Từ Góc Nhìn Tự Sự Học
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tiểu Thuyết Hỗn Độn Tự Sự Học

Luận văn tập trung phân tích tiểu thuyết Hỗn Độn của Nguyễn Khắc Phục thông qua lăng kính tự sự học. Nghiên cứu này nhằm làm sáng tỏ những đổi mới trong kỹ thuật viết tiểu thuyết của tác giả, đồng thời khẳng định vị trí của ông trong nền văn học Việt Nam đương đại. Việc tiếp cận tác phẩm từ góc độ tự sự học hứa hẹn khám phá những khía cạnh độc đáo trong cách kể chuyện, xây dựng nhân vật và sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Khắc Phục. Đây là một hướng nghiên cứu tiềm năng, góp phần lý giải sự hấp dẫn và mới mẻ của tác phẩm, cũng như đánh giá vai trò của nhà văn đối với nền văn học nước nhà. Tự sự học, không chỉ là cách kể chuyện hay mà còn là cách nhà văn lý giải hiện thực. Luận văn này mong muốn đi sâu vào thế giới nghệ thuật của Nguyễn Khắc Phục, làm rõ những giá trị mà tác giả gửi gắm trong tác phẩm.

1.1. Giới thiệu Tác Giả Nguyễn Khắc Phục và Tác Phẩm

Nguyễn Khắc Phục là một tên tuổi lớn trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật. Tiểu thuyết Hỗn Độn được xem là đứa con tinh thần tâm đắc nhất của ông, hoàn thành ngay trên giường bệnh. Tác phẩm thể hiện dự cảm về sự tha hóa nhân phẩm. Lối viết độc đáo theo khuynh hướng hậu hiện đại mang đến những điều mới mẻ trong cách viết và cảm nhận. Hỗn Độn là một dòng sông cuộc đời với nhiều sự việc, câu chuyện và đời người.

1.2. Lý do chọn đề tài Nghiên Cứu Tự Sự Học Hỗn Độn

Nghiên cứu tiểu thuyết Hỗn Độn theo hướng tự sự học góp phần làm sáng tỏ tính bất trắc và sự bất ổn của đời sống. Qua đó thấy được sự chiêm nghiệm và cái nhìn mới mẻ của nhà văn. Đồng thời làm sáng tỏ sự tích tụ, thống nhất và phát triển của phong cách nhà văn. Nghiên cứu văn xuôi dưới góc độ tự sự học đang là xu hướng có nhiều triển vọng. Tự sự học giúp nhà văn lý giải sự vật, hiện tượng một cách hiệu quả.

II. Vấn Đề Đổi Mới Tư Duy Trong Tiểu Thuyết Việt Nam Đương Đại

Văn học Việt Nam sau năm 1986 chứng kiến sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và nghệ thuật. Thay thế cho cái nhìn sử thi, văn xuôi chuyển sang cái nhìn thế sự, đời tư, phân tích, đánh giá hiện thực. Văn học tập trung khai thác số phận cá nhân. Kỹ thuật viết truyện cũng thay đổi, phá vỡ cốt truyện truyền thống, đa dạng điểm nhìn, giọng điệu trần thuật, phân tích nội tâm. Lý thuyết văn học cũng được giới thiệu và vận dụng. Đây là giai đoạn quan trọng đánh dấu bước ngoặt của văn học Việt Nam, đặc biệt là trong thể loại tiểu thuyết, mở ra một giai đoạn phát triển mới, đa dạng và phong phú hơn.

2.1. Bối Cảnh Văn Học Việt Nam Sau 1986

Năm 1986 đánh dấu bước ngoặt của văn học Việt Nam. Cơ chế tập trung quan liêu bóp nghẹt tiềm năng sáng tạo. Chủ trương đổi mới tư duy kinh tế và xã hội, phát triển kinh tế thị trường, đồng thời chủ trương “cởi trói” văn hóa văn nghệ. Dưới ánh sáng đường lối đổi mới, Nghị quyết số 05-NQ/TW tạo điều kiện thuận lợi cho tư duy nhận thức lại hiện thực. Tinh thần nói thật, nhìn thẳng vào sự thật, đổi mới cách nhìn trở thành tư tưởng chủ đạo.

2.2. Quan Niệm Mới Về Tiểu Thuyết Sau Đổi Mới

Tiểu thuyết Việt Nam đương đại chịu ảnh hưởng nhiều từ lý luận của M.Kundera, trào lưu tiểu thuyết mới, chủ nghĩa hiện thực huyền ảo và chủ nghĩa hậu hiện đại. Tính chất động, luôn biến đổi và không dừng lại ở bất kì mô hình nào là một đặc điểm bao trùm của tiểu thuyết. Các nhà văn tìm tòi thể nghiệm, sáng tạo nhiều kiểu dạng tiểu thuyết. Sự đổi mới được thể hiện ở việc mở rộng khả năng chiếm lĩnh, khám phá và mô tả hiện thực.

III. Phương Pháp Phân Tích Cốt Truyện Hỗn Độn Từ Tự Sự Học

Luận văn sử dụng phương pháp tự sự học để phân tích cấu trúc cốt truyện độc đáo của Hỗn Độn. Cốt truyện trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại thường phá vỡ tính tuyến tính truyền thống. Tác giả sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật để tạo nên sự đứt gãy, xáo trộn trong trình tự thời gian, không gian và các sự kiện. Phân tích này sẽ làm rõ cách Nguyễn Khắc Phục xây dựng cốt truyện, tạo ra những hiệu ứng đặc biệt, thể hiện quan niệm nghệ thuật riêng của mình. Qua đó thấy được sự cách tân trong nghệ thuật tổ chức cốt truyện của tiểu thuyết Hỗn Độn.

3.1. Cốt Truyện Trong Tiểu Thuyết Việt Nam Đương Đại

Cốt truyện của tiểu thuyết Việt Nam đương đại không còn tuân theo lối kể chuyện truyền thống. Các nhà văn tìm cách phá vỡ trật tự thời gian, không gian. Cốt truyện trở nên phân mảnh, đứt gãy, phi tuyến tính. Điều này phản ánh sự phức tạp của đời sống hiện đại. Nó đòi hỏi người đọc phải chủ động tham gia vào quá trình giải mã câu chuyện.

3.2. Đặc Điểm Cốt Truyện Trong Tiểu Thuyết Hỗn Độn

Cốt truyện trong Hỗn Độn có nhiều điểm khác biệt so với cốt truyện truyền thống. Nguyễn Khắc Phục sử dụng nhiều thủ pháp độc đáo để tạo nên sự hỗn loạn, phi lý trong cốt truyện. Các sự kiện được xáo trộn, không theo trình tự thời gian. Điều này tạo ra hiệu ứng bất ngờ, gây tò mò cho người đọc.

IV. Thế Giới Nhân Vật Đa Dạng Trong Tiểu Thuyết Hỗn Độn

Thế giới nhân vật trong Hỗn Độn được xây dựng đa dạng và phức tạp. Các nhân vật mang nhiều phẩm chất khác nhau, thể hiện những khía cạnh khác nhau của đời sống. Nguyễn Khắc Phục tập trung khai thác số phận của những con người nhỏ bé, bất hạnh trong xã hội. Qua đó phản ánh những vấn đề nhức nhối của đời sống đương đại. Phân tích thế giới nhân vật giúp hiểu rõ hơn về quan điểm nghệ thuật và giá trị nhân văn mà tác giả muốn gửi gắm.

4.1. Nhân Vật Trong Tiểu Thuyết Việt Nam Đương Đại

Nhân vật trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại thường mang tính cá nhân, đời thường. Các nhà văn tập trung khai thác đời sống nội tâm của nhân vật. Nhân vật thường đối diện với những khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Họ phải đấu tranh để bảo vệ phẩm giá, tìm kiếm hạnh phúc.

4.2. Các Kiểu Nhân Vật Đặc Sắc Trong Hỗn Độn

Hỗn Độn có nhiều kiểu nhân vật đặc sắc. Ví dụ như Rơm, anh Hề, Người Mê... Các nhân vật này mang những tính cách, số phận khác nhau. Họ đều là những con người bất hạnh, phải đối diện với nhiều khó khăn trong cuộc sống. Nguyễn Khắc Phục xây dựng nhân vật một cách chân thực, sống động.

V. Phân Tích Giọng Điệu Trần Thuật Trong Tiểu Thuyết Hỗn Độn

Giọng điệu trần thuật là một yếu tố quan trọng trong tự sự học. Nó thể hiện thái độ, cảm xúc của người kể chuyện đối với câu chuyện được kể. Nguyễn Khắc Phục sử dụng nhiều giọng điệu khác nhau trong Hỗn Độn. Điều này tạo nên sự đa dạng, phong phú cho tác phẩm. Phân tích giọng điệu trần thuật giúp hiểu rõ hơn về phong cách viết độc đáo của tác giả.

5.1. Giọng Điệu Trần Thuật Trong Tiểu Thuyết Đương Đại

Giọng điệu trần thuật trong tiểu thuyết đương đại đa dạng và phong phú. Các nhà văn sử dụng nhiều giọng điệu khác nhau để thể hiện thái độ, cảm xúc của mình. Có thể là giọng điệu trào phúng, mỉa mai, bi thương, trữ tình...

5.2. Đặc Điểm Giọng Điệu Trong Tiểu Thuyết Hỗn Độn

Giọng điệu trần thuật trong Hỗn Độn có nhiều đặc điểm nổi bật. Nguyễn Khắc Phục sử dụng giọng điệu trào phúng, mỉa mai để phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội. Đồng thời, ông cũng sử dụng giọng điệu bi thương để thể hiện sự cảm thông, chia sẻ với những con người bất hạnh.

VI. Đánh Giá Giá Trị Nghệ Thuật và Đóng Góp của Hỗn Độn

Tiểu thuyết Hỗn Độn của Nguyễn Khắc Phục là một tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao. Tác phẩm thể hiện sự sáng tạo, đổi mới trong kỹ thuật viết tiểu thuyết. Đồng thời, tác phẩm cũng phản ánh những vấn đề nhức nhối của đời sống đương đại. Hỗn Độn góp phần làm phong phú thêm nền văn học Việt Nam. Nghiên cứu này mong muốn khẳng định vị trí của Nguyễn Khắc Phục trong nền văn học.

6.1. Giá Trị Nghệ Thuật Của Tiểu Thuyết Hỗn Độn

Hỗn Độn có giá trị nghệ thuật cao ở nhiều phương diện. Cốt truyện độc đáo, thế giới nhân vật đa dạng, giọng điệu trần thuật phong phú. Tác phẩm thể hiện phong cách viết riêng của Nguyễn Khắc Phục.

6.2. Đóng Góp Của Hỗn Độn Cho Văn Học Việt Nam

Hỗn Độn đóng góp vào sự phát triển của tiểu thuyết Việt Nam. Tác phẩm mở ra những hướng đi mới cho tiểu thuyết. Nguyễn Khắc Phục là một nhà văn có đóng góp lớn cho nền văn học nước nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, nội dung chính đƣợc trình bày thành ba chƣơng: Chƣơng 1: Hỗn độn trong dòng chảy tiểu thuyết Việt Nam đƣơng đại. Chƣơng 2: Nghệ thuật tổ chức cốt truyện và thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Hỗn độn. Chƣơng 3: Ngƣời kể chuyện và giọng điệu trần thuật trong tiểu thuyết Hỗn độn. 7 NỘI DUNG Chƣơng 1.

HỖN ĐỘN TRONG DÒNG CHẢY TIỂU THUYẾT VIỆT NAM ĐƢƠNG ĐẠI 1. Tiểu thuyết Việt Nam từ sau 1986 – vấn đề đổi mới tƣ duy và cách tân nghệ thuật Năm 1986 nhƣ một mốc quan trọng đánh dấu bƣớc ngoặt của văn học Việt Nam nửa cuối thế kỉ XX. Sau khi chiến tranh Việt Mỹ kết thúc, thống nhất đất nƣớc, chiến tranh biên giới phía Nam và phía Bắc vẫn tiếp tục phức tạp, chúng ta áp dụng mô hình kinh tế, văn hóa của miền Bắc xã hội chủ nghĩa cho cả nƣớc, dẫn đến xã hội khủng hoảng toàn diện. Cơ chế tập trung quan liêu bao cấp bóp nghẹt mọi tiềm năng sáng tạo trên mọi mặt, sự bung ra tự giải thoát từ dƣới nảy sinh trên mọi mặt, từ nông nghiệp, ngƣ nghiệp, ngoại thƣơng.

Chủ trƣơng đổi mới tƣ duy kinh tế và xã hội, phát triển kinh tế thị trƣờng, đồng thời chủ trƣơng “cởi trói” trên lĩnh vực văn hóa văn nghệ đã thực sự là liệu pháp sáng suốt tháo gỡ những khó khăn, vƣớng mắc về cơ chế cho đất nƣớc. Dƣới ánh sáng đƣờng lối đổi mới của Đại hội VI, Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 28/11/1987 của Bộ Chính trị, đời sống văn học Việt Nam có nhiều chuyển biến quan trọng. Tƣ tƣởng nói thật, nhìn thẳng vào sự thật, đổi mới cách nhìn, cách nghĩ trở thành tƣ tƣởng chủ đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho tƣ duy nhận thức lại hiện thực, nhu cầu phản ánh hiện thực nhiều chiều phát triển mạnh mẽ. Tinh thần và cũng là một thứ triết lý về sự đổi mới văn học là thể hiện cách nghĩ, cách nhìn mới đối với sự thật, với hiện thực nói chung.

Cởi trói cho văn học, phá rào trong văn học, ở ý nghĩa ban đầu của nó là hƣớng đến sự tự do trong phản ánh hiện thực, nhận thức hiện thực. Các nhà quản lý văn hóa văn nghệ và các nhà văn tâm huyết đối với công cuộc đổi mới nền văn học nƣớc nhà không chủ trƣơng, cổ vũ từ bỏ phản ánh luận. Nghị quyết 05 của Bộ chính trị khẳng định: “Văn học, nghệ thuật phải không 8 ngừng nâng cao tính đảng và tính nhân dân, góp phần thực hiện hai nhiệm vụ chiến lƣợc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, phát huy chức năng hiểu biết, khám phá, dự báo, sáng tạo, nắm bắt nhạy bén hiện thực đang diễn biến, phát hiện và biểu dƣơng cái mới, khẳng định những mầm non đang nảy sinh trong cuộc sống, phê phán không khoan nhƣợng những hiện tƣợng tiêu cực, bảo thủ, trì trệ, tạo nên những điển hình sống động về những con ngƣời mới trung thực, dũng cảm, năng động sáng tạo trong chiến đấu và xây dựng, những chiến sỹ của công cuộc đổi mới…Tiếng nói của văn nghệ hiện thực xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải là tiếng nói đầy trách nhiệm, trung thực, tự do, tiếng nói của sự thật, của lƣơng tri, của tinh thần nhân đạo cộng sản chủ nghĩa, phản ánh đƣợc nguyện vọng sâu xa của nhân dân và quyết tâm của Đảng đƣa công cuộc đổi mới đến thắng lợi”(trích Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 28/11/1987). Chủ trƣơng “cởi trói” thực sự tạo bƣớc ngoặt cho văn học.

Sự vận động và phát triển của một giai đoạn văn học luôn diễn ra song hành cùng sự vận động và phát triển của các thể loại văn học. Chính vì vậy, thể loại vừa là sự “phản ánh những khuynh hƣớng lâu dài và hết sức bền vững của văn học” [58] vừa là sự hồi sinh và đổi mới liên tục qua mỗi chặng đƣờng phát triển. Văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới không nằm ngoài quy luật đó của nghệ thuật. Nguồn gốc sâu xa của một tiến trình đổi mới nằm trong cảm hứng sáng tạo, trong quan niệm nghệ thuật về con ngƣời và đời sống xã hội, trong tƣ duy nghệ thuật…Nhƣng tất cả những yếu tố đó đều trực tiếp chi phối đến phƣơng thức phản ánh, đến cách thức cấu trúc và vận dụng thể loại.

Tiểu thuyết là một thể loại lớn của phƣơng thức tự sự, một trong những thể loại chủ chốt của văn xuôi hiện đại Việt Nam. Kể từ những gƣơng mặt đầu tiên của tiểu thuyết Tự lực văn đoàn, tiểu thuyết hiện thực phê phán, qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và thời kỳ hậu chiến, tiểu thuyết Việt Nam đã có cuộc hành trình ngót ¾ thế kỉ. Trong khoảng thời gian đó, tiểu 9 thuyết đã khẳng định đƣợc vị trí then chốt của mình bằng việc tái hiện những bức tranh hiện thực đời sống với một quy mô lớn, bao quát đƣợc những vấn đề cơ bản của đời sống xã hội và số phận con ngƣời. Hiện thực đời sống thời kỳ đổi mới với nhiều biến động phức tạp là mảnh đất màu mỡ, lý tƣởng cho sự sáng tạo tiểu thuyết.

Có thể nói rằng tiểu thuyết sau 1986 là cuộc hành hƣơng tìm về với cội nguồn đặc trƣng thể loại, đi sâu tìm hiểu, khám phá những vấn đề thuộc về số phận cá nhân.Butor – tiểu thuyết gia nổi tiếng của Pháp thế kỉ XX cho rằng: “Trong cuộc kiếm tìm và hƣớng tới sự đổi mới, điều quan trọng là phải thấy đƣợc sự cần thiết phải thay đổi bản thân khái niệm của tiểu thuyết…”[28]. Đổi mới tƣ duy và cách tân nghệ thuật tiểu thuyết đƣợc khởi đầu và dẫn dắt từ sự đổi mới quan niệm về thể loại. Trong môi trƣờng văn hóa, văn học đƣợc mở rộng giao lƣu và hội nhập, nhiều xu hƣớng tiểu thuyết hiện đại phƣơng Tây và những lý thuyết mới về tiểu thuyết đƣợc giới thiệu ở Việt Nam đã tác động thực sự đến quan niệm về cách viết của nhiều nhà văn. Quan niệm mới về tiểu thuyết ở nƣớc ta hiện nay chịu ảnh hƣởng nhiều từ lý luận của M.Kundera, mặt khác cũng tiếp nhận ảnh hƣởng của trào lƣu tiểu thuyết mới, chủ nghĩa hiện thực huyền ảo và cả những ảnh hƣởng của chủ nghĩa hậu hiện đại trên thế giới.

Tính chất động, luôn biến đổi và không dừng lại ở bất kì mô hình nào là một đặc điểm bao trùm của tiểu thuyết, nói nhƣ M.Bakhtin: “Tiểu thuyết là thể loại văn chƣơng duy nhất đang biến chuyển và chƣa định hình (…) Nòng cốt thể loại của tiểu thuyết chƣa hề rắn lại và chúng ta chƣa thể dự đoán đƣợc hết những khả năng uyển chuyển của nó”[9]. Nhận thức về đặc điểm này của tiểu thuyết đã trở nên một quan niệm chung của hầu hết các cây bút tiểu thuyết thuộc các thế hệ khác nhau. Nhà văn Tô Hoài từng phát biểu: “…thật là không thể cho tiểu thuyết một nghĩa cố định. Tiểu thuyết lúc nào cũng phát triển và biến đổi.

Tiểu thuyết có một khả năng tung hoành không 10 bờ”[28]. Những cây bút theo đuổi sự cách tân tiểu thuyết theo hƣớng hiện đại đã rất mạnh dạn tìm tòi thể nghiệm, sáng tạo nhiều kiểu dạng tiểu thuyết, làm đa dạng hóa bức tranh thể loại tiểu thuyết Việt Nam hôm nay. Quan niệm mới về tiểu thuyết Việt Nam đương đại Văn học nghệ thuật là một phạm trù thuộc ý thức xã hội, là sự đánh giá chủ quan về thế giới khách quan. Vì vậy, yêu cầu đặt ra cho văn học là phải phản ánh chân thực những bƣớc vận động của cuộc sống.

Sau năm 1986, đất nƣớc ta bƣớc vào công cuộc đổi mới trên mọi bình diện xã hội. Hiện thực đời sống thay đổi cùng sự chuyển biến về nhu cầu của bạn đọc khiến văn học tất yếu phải đổi mới. Hƣớng đến tính dân chủ là điểm nổi bật trong quan niệm tiểu thuyết của các cây bút theo xu hƣớng đổi mới. Tính chất dân chủ thể hiện trƣớc hết ở việc giải phóng tiểu thuyết khỏi nhiệm vụ phản ánh hiện thực một cách đơn giản.

Tiểu thuyết giờ đây khôngchỉ nhƣ tấm gƣơng soi của thời đại, không nhất thiết phải là một sự tái hiện một hiện thực khả tín nhƣ quan niệm của nhà văn Nguyễn Công Hoan trƣớc đây: “Tiểu thuyết là bịa nhƣ thật”. Hiện thực tiểu thuyết hôm nay chỉ là một khả thể, thậm chí có thể là một hiện thực bất khả tín. Ở góc độ chủ thể sáng tạo, tính dân chủ thể hiện ở chỗ: tiểu thuyết không chỉ là tiếng nói của dân tộc và thời đại mà quan trọng hơn còn là phát ngôn thể hiện tƣ tƣởng, quan niệm riêng của ngƣời nghệ sĩ. Nhà văn hoàn toàn có quyền đề xuất những chuẩn mực giá trị mới, có quyền trình bày những kinh nghiệm cá nhân.

Nhà văn buộc phải đổi mới quan niệm và cách viết của mình để phù hợp với thời đại và thị hiếu công chúng, tự thân văn học phải đổi khác, không thể đem văn học của một thời kì đã có sẵn để áp đặt lên cái nhìn của con ngƣời hôm nay. Tiểu thuyết với vai trò sứ mệnh trong việc thể hiện cá tính sáng tạo của nhà văn và phơi bày hiện thực xã hội đã làm tốt vai trò trong địa hạt của một nền văn xuôi hiện đại. Đối với tiểu thuyết, sự đổi mới đƣợc thể hiện trƣớc hết ở việc mở rộng 11 khả năng chiếm lĩnh, khám phá và mô tả hiện thực. Tiểu thuyết là thể loại luôn thay đổi, biến hóa, “không hoàn kết”, bởi vì nó “tiếp xúc tối đa với cái đƣơng đại chƣa hoàn thành”(M.

Ý thức đƣợc bản thể của tiểu thuyết, nhà văn Tô Hoài cho rằng: “Tôi không phủ nhận giá trị tiểu thuyết thời trƣớc, nhƣng thật là không thể cho tiểu thuyết một nghĩa cố định. Tiểu thuyết lúc nào cũng phát triển và biến đổi. Tiểu thuyết có một khả năng tung hoành không bờ” [54;38]. Nguyễn Minh Châu khẳng định: “Một thể loại văn học phải chứng tỏ sức sống của nó ở tính đa dạng và không ngừng cách tân.

Nhất là đối với tiểu thuyết, một thể loại có sức chứa và sức chở rất lớn”[54;39]. Tiểu thuyết, bởi vậy, dần hiện ra nhƣ một thế giới sáng tạo tự do, in đậm dấu ấn cá nhân. Đúng nhƣ nhà văn Tạ Duy Anh đòi hỏi: “Tôi chủ tâm đòi hỏi tiểu thuyết phải nhƣ vậy, bản thân nó phải là một thế giới thay vì chỉ phản ánh đời sống một cách đơn giản và nó phải tạo ra nhiều cấp đối thoại”[2;155]. Trƣớc 1986 văn xuôi Việt Nam chủ yếu hƣớng về thế giới bên ngoài, thế giới sự kiện, hành động, đến nhân dân, cộng đồng, dân tộc, nó chiếm lĩnh hiện thực ở chiều rộng và phô diễn hiện thực đó theo yêu cầu, nhiệm vụ của thời đại lịch sử, chính trị.