HUỲNH TUYẾT NHI KHAO SÁT THÀNH PHAN LOÀI OC VÀ TI LỆ NHIEM CERCARIAE TREN ÓC TRONG RUONG LUA O HUYEN TRI TON, TINH AN GIANG KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC NGANH SƯ PHAM SINH HOC THÀNH PHO HO CHÍ MINH- 2024 HUỲNH TUYET NHI KHẢO SÁT THÀNH PHÁN LOÀI ÓC VÀ TÍ LỆ NHIÊM CERCARIAE TRÊN ỐC TRONG RUONG LUA Ở HUYỆN TRI TON, TINH AN GIANG KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC NGANH SƯ PHAM SINH HỌC NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC TS. Pham Cir Thién THÀNH PHO HO CHÍ MINH - 2024 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BẢN XÁC NHAN CHỈNH SỬA KHOA LUẬN TOT NGHIỆP Họ và tên: Huỳnh Tuyết Nhi Sinh viên khoá: 46 Mã sinh viên: 46.085 Ngày sinh: 3/8/2022 Nơi sinh: An Giang Chương trình đảo tạo: Sư phạm Sinh học Người hướng dẫn: TS. Phạm Cử Thiện Cơ quan công tác: trường Đại học Sư phạm Thành phô Hồ Chí Minh Điện thoại: 0363008802 Email: 4601301085 @student.vn Tôi đã bảo vệ khoá luận tốt nghiệp với đề tài: Khao sát thành phan ốc và ti lệ nhiễm Cercariea trên ốc trong ruộng lúa ở huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang tại Hội đồng cham khoá luận ngày 8 tháng 5 năm 2024. Tôi đã sửa chữa và hoàn chỉnh khoá luận tốt nghiệp đúng với các góp ý, yêu cầu của Hội đồng và uy viên nhận xét, gồm các ý chính như sau: (1) Ra soát lại công trình nghiên cứu liên quan đến đề tai.
(2) Chỉnh sửa lại lỗi chỉnh tả, lỗi trình bày tên hình, tên bảng và các nghiên cứu, lỗi kí hiệu. (3) Chinh sửa căn lề các dé mục. (4) Chinh sửa lại cách trích dẫn tải liệu tham khảo. Nay tôi xin báo cáo đã hoàn thành sữa chữa khoá luận như trên và đề nghị Hội đồng chấm khoá luận, người hướng dẫn khoa học xác nhận.
Thành pho Hỗ Chi Minh, ngày 17 háng 5 năm 2024 Sinh viên Huỳnh Tuyết Nhi Xác nhận của người hướng dẫn khoa học Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng Kế Ve a? TS. Pham Cir Thién PGS. Nguyén Thi Thuong Huyén LỜI CẢM ƠN Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thay Pham Cử Thiện - giảng viên khoa Sinh học đã hướng dan tan tinh giúp đỡ và hướng dẫn em trong quá trình học tập, nghiên cứu va hoàn thiện khóa luận này. Em xin trân thành cảm ơn Trường, Phòng Đào tạo và các thầy cô trong khoa Sinh học — Trưởng Đại học Sư phạm TP.
Hồ Chí Minh tạo điều kiện thuận lợi để em có thể thực hién khóa luận này. Qua đây, em cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn đến gia đình, người thân và bạn bé đã giúp đỡ em trong thời gian thực hiện khóa luận này. Hô Chí Minh, ngày 28 tháng 04 năm 2024 Sinh viên Huỳnh Tuyết Nhi MỤC LỤC ;. Trang LOI CÀ NƠI ssisississsssnicimunsinimununnanuinunmnnnaummnanununn i MỤC LE Gouakngniiiibnniiotioibioiioiioiioiiodiigitititiiit05108605863310850008010503880866 ii DANH MỤC CAC BANG.-e<cosccsscsscoseesstssrsstassrsstssrsssnsssssssse V DANH MỤC CÁC BIND sssisiisscaicncnnnnmnnnnnnnnnnnammununuuns Y MŨ ĐẤU ne 1 1.
LÍ DO CHON DE TALI .--s6ss<ccseccsecrsetrxerrraetrserrrsrrrssrrssrrssrrree 1 IE MUG TIEU NGHIEN CŨ cccidensiccncnnnmonanancumunanauaune 3 II. DOT TUGNG NGHIÊN CU ssisssscssscssecssssscssscssscossesseusscssscvssvesvessosssousioss 3 BV INARI WUT ING IN 00 yas cssscsssccsscececccescassssssssecsssssssscssssmsaessnssssaesene 3 V.PHAM VIE NGHIEN CU ssssssssssecscssscssscsescsssescassvssasssscssossseessessscasosrsasscosne 3 Em TDNGNDAN. Đặc điểm tự nhiên tỉnh An Giang.--s- «5< 5ss©ssexsecserssesseree 4 1Li:1, Vi 1 Pe ee 4 ES <5.ằẽ==ẽeẽẽ=ẽ ae ẽ= 5 1. Tài nguyên thiên nhiên.
Tổng quan về tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài. Sơ lược về lớp Chân DUNG. Phân bố của Gc nước NgOt. Suối và mạch nước ngầm.
Các hồ itn trên thể GAGA sssssssscsscasasscscssscscssascsssssssscasssscsseseess § 1. Những vùng đất ngập nước. Vai trễ của Ge Me BOE scsscssscassscssssscsssscassassssssssscsssssasssesessssssees 8 1. Oc với sức khöe con người.
Tổng quan về ấu trùng Cer€ariae.3:1, Đặc điền: Bình GBA ccc scssocsssssssnssescsnsccssesasssacasesscsassscsssocenssssassssess 9 13:1:1.NHinitông th gan ggỹÿỹ-ngggỹgỹaganariỷandaaotaoosoaooaase 9 En Ba Ge ce) 9 1. GIÁ MEE icncimnnnanannunmnnnannunnnnnuunninmans 10 1. Vòng đời và qua trình phát triển ấu trùng của một số loài san ae tin test t0010114051111012530100133130330313658334833353352353532358539338538183355538383ã3 10 1. Chu kì phát triển chung của san lá song chủ (Trematoda) 11 1.
Các giai đoạn của ấu trùng .--sccsccscescsecsscsecsee 11 1,4, Các công trình nghiên cứu HÊN Quai secceseccoscasecscssccosecscssscsvensacscececnseece 13 1. Lược sử nghiên cứu ốc và tỉ lệ nhiễm Cereariae. Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước.««c«essseeseseseseeee 16 Chương 2.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên CỨU. so Ăn HH nh ng ng 20 2. Phương pháp thu mẫu.s 5 s55 5ss 5s s9 92s S55se5995se599592 20 2.
Phương pháp phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm. Phương pháp phân loại hình thái ốc. Phương pháp kiểm tra Cercariae. Phương pháp đánh giá chất lượng nưƯỚC.
Phương pháp phân tích số liệu. Tư liệu nghiên €ỨU. «Ăn ng 06 g6 22 Chương 3. KET QUA VA BAN LUẬN.
Thành phần, tỉ lệ và sự phân bố các loài ốc nước ngọt tại địa điểm WRG TAREA CRW sscsssccsseseccescecscesscecsseacecesacccesssscssssevsasssasssesssesssesscesssenssenssescisecsessses=e5 23 3.1 Thanh phần loài ốc trong nghiên cứu.- «-ss5«s5+ssse 23 3:2'Tï1Ê Se devon REHIÔTR‹EDibeseeiiiiieiiiibiiiiraoriiiioiiiooiỷyaa-dae 25 3. Tỉ lệ nhiễm Cercariae .-so 5s csos se sS2sSs9xsxssEsenosssssenessee 27 KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ ssssssesssossssessscsescsessoosssssscssscssscssssvsssvssscaasoonensssvees 31 Kết luận. cọ HH TH TH TH TH TH HH HH TH 008 01871 31 Cn | Ce 31 TAT LIOU THAM KHÔ nsssissccisccencicnmnnnninannnnnnnnnnnnnanes 32 3000/22. PLI PHY LUC I.
HÌNH ANH CAC LOAI OC THU ĐƯỢC TRONG NGHIBN CU wisisinnnnnncninnnnnnmnnininemnnnnnnnnnnnnnanss PLI PHY LUC 2. HINH ANH CAC CERCARIAE NHIEM TREN OC TRONG NGHIÊN CU wsssisissscscsatasssscscscscssscscossnsacacacacacsssseesssssisaseseiavasanee PL5 PHU LUC 3. HINH ANH TRONG PHONG THÍ NGHIỆM. PL6 iv PHU LUC 4.
DIA DIEM THU MAU .--s-c-sccssces PL7 FHUEĐGS THONG Rb sessccsicscccsscnnnansmnanaumannuns PL9 PHU LUC 6. PHAN LOẠI ÓC TÊN TIENG VIET .--- PL10 M DANH MỤC CÁC BẢNG Bang 2. Thời gian các đợt thu mau. Dụng cụ đo một số thông số môi trường tại khu vực nghiên cứu.
Kết quả do thông số môi trường tại địa điểm thu mẫu. Thành phân loài Ốc trong ruộng lúa tại xã Lương An Trà, huyện Tri Tôn, RAM GIANG: soaninnniniiiiiiiiiitiiiiiii1i1101116114010101140202131816020838482033556369832385615958885828586 24 Bang 3. Ti lệ của từng loài ốc thu được trong ruộng lúa xã Lương An Trà, huyện Trĩ Tôn, tinh AN GIANG: ssisisisseissssesescsccsaseisisiasessrssesssssecsaseraaaseiaisseversassecees 25 Bảng 3. Tỉ lệ ốc bị nhiễm Cercariae trong ruộng lúa xã Lương An Trà, huyện Ti Tôn, tinh An Giang: cscicscacscssasssssssascsessacasacssasacsvasesesascscasscacasacstasasasassscscassessase 27 Bảng 3.
Các nhóm Cercariae nhiễm trên ốc trong ruộng lúa xã Lương An Trà, huyện Trị Tôn, tỉnh An Giang cccscccsssesesssssssssssesssesssosesessissssssessesosessessstesessssseseass 28 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Bản đồ hành chính tỉnh An Giang. Vong đời của sắn 18 Ban nhỏ. LÍ DO CHON DE TÀI Đồng bằng sông Cửu Long (còn được gọi là Tây Nam Bộ, Cửu Long hay miễn Tây) là vùng cực nam của Việt Nam.
Đây là vùng đất màu mỡ nhát, tỉ lệ đân số tại đây cũng chiếm tỉ lệ rất cao so với các vùng khác trên lãnh thô Việt Nam (chỉ đứng sau Đồng bằng sông Hỏng). Đồng bằng sông Cửu Long có 12 tỉnh va | thanh phó trực thuộc trung ương bao gồm: Can Tho, An Giang, Bạc Liêu, Bến Tre, Long An, Ca Mau, Sóc Trăng, Hậu Giang, Trả Vinh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tiền Giang. Đây là vùng có khí hậu cận xích đạo, nên thuận lợi phát triển ngành nông nghiệp. đặc biệt là phát triển trồng lúa nước và cây lương thực.
Tinh An Giang thuộc vùng Đông bằng sông Cửu Long có sông Tiền va sông Hậu chảy qua, có đường biên giới với chiều đài gần 100km, giáp hai tỉnh Kandal và Tekeo của nước bạn (Công Thông tin Đảng bộ tỉnh An Giang, 2019). An Giang là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Là tỉnh có đân số đông dan nhất vùng đồng bằng sông Cửu Long va là tỉnh đứng thứ 8 cả nước vẻ din số, Một phần của An Giang nằm trong tứ giác Long Xuyên. Tỉnh có phía tây bắc giáp Campuchia (104 km), phía tây nam giáp tinh Kiên Giang (69,789 km), phía nam giáp thành phó Cần Thơ (44.734 km), phía đông giáp tinh Đồng Tháp (107,628 km), cách Thành phố Hồ Chí Minh 231 km [1].
Tông diện tích tự nhiên toàn tinh là 3. An Giang có 11 đơn vị hành chính trực thuộc gồm. Tính đến nay An Giang có 3 đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới là: Thành phố Châu Đốc, Thành phố Long Xuyên và huyện Thoại Sơn. Theo Cục Thống kê An Giang, năm 2019 công bồ về điện tích tích các loại cây trồng từng huyện/thị xã thì Thoại Sơn là huyện có diện tích đất trồng lúa cao nhất với 9§.
Tuy nhiên, sau 3 năm điện tích trồng lúa tại An Giang có sự thay đôi đáng kể, huyện Tri Tôn là huyện có diện tích trồng lúa lớn nhất cả năm tại tinh An Giang với 118,239 ha [2]. Và đến năm 2022, diện tích trồng lúa tại huyện Tri Tôn vẫn đứng đầu cả tinh về điện tích trồng lúa với 114. Tại huyện Tri Tôn, có tất cả là 15 xã với tông diện tích là 600,23 km?, xã có điện tích đứng đầu huyện là xã Lương An Trà 2 với tông diện tích là 88,52 km? [3]. Day là xã có điện tích trồng lúa lớn nhất huyện Tri Tôn, hiện nay cũng chưa có nhiều nghiên cứu về thành phần loài ốc và tỉ lệ nhiễm Cercariae ở đây.
Trong cuộc sông hằng ngày, ốc được xem là món ăn ngon, được rất nhiều nhà hàng ưa chuộng vả quán vỉa hẻ, là cũng là một món ăn rất quen thuộc với người đân miền Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, ốc là kí chủ trung gian thứ nhất của sán lá gan nhỏ, sán lá phôi. các nhà khoa học nghiên cứu đã nghiên cứu, trên ốc có chứa rat nhiều san, tùy loại ốc mà những loài sán này có những loài khác nhau. Một số ốc là nguồn bệnh sán lá như Melanoides tuberculata là vật chủ trung gian của san lá gan và san lá phôi, Lymnaea swinhoei, Lymnaea viridis là vật chủ trung gian của san lá gan lớn [4].
Trong năm 2010, Bui và cộng sự đã công bố kết quả nghiên cứu thành phan loài ốc nước ngọt trên ruộng lúa ở tỉnh Nam Định và đã ghi nhận được 10 loải ốc trên ruộng lúa. Nhóm nghiên cứu đã thu ốc trong ruộng lúa An Hòa thuộc tỉnh Tuy Hòa và tìm thấy 9 loài ốc, trong đó ba loài ốc bị nhiễm Cercariae của sin lá song chủ là Melanoides tuberculata, Sermyla tornatella và Bithynia sp. Vào năm 2022, Nguyễn Thị Dưỡng và Phạm Cử Thiện đã nghiên cứu về ốc ở thành phố Hỗ Chí Minh đã tìm được 8 loài ốc trong ruộng lúa ở huyện Cần Giờ của Thành phố Hồ Chí Minh va đã tìm thay Cercariae trong ốc Bithinya sp. Và Melanoides tuberculata gồm có xiphidio Cercariae, furcocerous Cercariea và pleurolophocercous Cercariae.
Khi người ăn phải ốc nhiễm, biểu hiện lâm sảng của người bị nhiễm ở gan phản ánh hành trình của san trong cơ thé người. Giai đoạn đi qua gan, được gọi là giai đoạn cấp, có hiện tượng xâm lẫn đo có ấu trùng xâm nhập vào gan, kéo đài nhiều tháng.