Nghiên cứu thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định, đề xuất giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Như Khoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Mộng Điệp
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định – Phần mở rộng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài và lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số khái niệm, thuật ngữ và định nghĩa về nhiễm khuẩn bệnh viện
• 2.2. Lịch sử nhiễm khuẩn bệnh viện
• 2.3. Định nghĩa về nhiễm khuẩn bệnh viện
• 2.4. Định nghĩa nhiễm khuẩn bệnh viện CDC
• 3. ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm, đối tượng và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.3. Các biến số và chỉ số nghiên cứu
• 3.2.4. Các kỹ thuật xác định NKBV
• 3.2.5. Phương pháp xác định NKBV
• 3.2.6. Phương pháp kháng sinh đồ
• 3.2.7. Xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Phân bố nhiễm khuẩn bệnh viện theo khoa điều trị và nhóm bệnh
• 4.2. Phân lập vi khuẩn gây nhiễm khuẩn bệnh viện
• 4.3. Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện trên một người bệnh
• 4.4. Vi khuẩn gây các loại nhiễm khuẩn bệnh viện
• 4.4.1. Nhiễm khuẩn hô hấp
• 4.4.2. Nhiễm khuẩn huyết
• 4.4.3. Nhiễm khuẩn da mô mềm
• 4.4.4. Nhiễm khuẩn vết mổ
• 4.4.5. Nhiễm khuẩn tiết niệu
• 4.5. Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn
• 4.5.1. Vi khuẩn Escheriella coli
• 4.5.2. Vi khuẩn Staphylococcus aureus
• 4.5.3. Vi khuẩn Klebsiella pneumonia
• 4.5.4. Vi khuẩn P.
• 4.6. Tình hình điều trị kháng sinh trong nhiễm khuẩn bệnh viện
• 4.6.1. Tỷ lệ điều trị kháng sinh phù hợp
• 4.6.2. Các kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện

Nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) là vấn đề nghiêm trọng tại các cơ sở y tế, đặc biệt là ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định. Theo nghiên cứu, thực trạng nhiễm khuẩn tại đây phản ánh những thách thức trong việc kiểm soát và phòng ngừa. Nhiễm khuẩn y tế không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân mà còn làm tăng chi phí điều trị và kéo dài thời gian nằm viện. Các loại nhiễm khuẩn phổ biến bao gồm nhiễm khuẩn hô hấp, nhiễm khuẩn tiết niệu, và nhiễm khuẩn vết mổ. Việc tuân thủ các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ này.

1.1. Phân bố nhiễm khuẩn theo khoa điều trị

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiễm khuẩn bệnh viện phân bố không đồng đều giữa các khoa. Các khoa như ICU, phòng mổ, và phòng hồi sức có tỷ lệ nhiễm khuẩn cao hơn so với các khoa khác. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn tại các khu vực có nguy cơ cao. Các biện pháp như vệ sinh môi trường, sử dụng dụng cụ vô trùng, và đào tạo nhân viên y tế cần được ưu tiên.

1.2. Tác nhân gây nhiễm khuẩn

Các tác nhân gây nhiễm khuẩn chủ yếu bao gồm vi khuẩn Gram âm và Gram dương, đặc biệt là Escherichia coli, Staphylococcus aureus, và Klebsiella pneumoniae. Sự gia tăng kháng kháng sinh của các vi khuẩn này làm phức tạp hóa quá trình điều trị. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc sử dụng kháng sinh hợp lý để hạn chế tình trạng kháng thuốc.

II. Kiểm soát nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định

Kiểm soát nhiễm khuẩn là một trong những ưu tiên hàng đầu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định. Bệnh viện đã triển khai nhiều biện pháp để giảm thiểu nhiễm khuẩn y tế, bao gồm việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình vô trùng, đào tạo nhân viên, và giám sát thường xuyên. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc duy trì hiệu quả của các biện pháp này.

2.1. Quy trình vô trùng

Việc tuân thủ các quy trình vô trùng là yếu tố quan trọng trong kiểm soát nhiễm khuẩn. Bệnh viện đã áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong việc vệ sinh phòng mổ, dụng cụ y tế, và môi trường bệnh viện. Tuy nhiên, sự tuân thủ của nhân viên y tế vẫn cần được cải thiện để đảm bảo hiệu quả tối đa.

2.2. Đào tạo nhân viên

Đào tạo nhân viên y tế về kiểm soát nhiễm khuẩn là một phần không thể thiếu trong chiến lược của bệnh viện. Các khóa học về vệ sinh tay, sử dụng kháng sinh hợp lý, và quy trình vô trùng đã được tổ chức thường xuyên. Tuy nhiên, cần có sự giám sát chặt chẽ hơn để đảm bảo rằng các kiến thức được áp dụng vào thực tế.

III. Ảnh hưởng của nhiễm khuẩn bệnh viện

Nhiễm khuẩn bệnh viện không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế và xã hội. Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định, nhiễm khuẩn y tế làm tăng chi phí điều trị và kéo dài thời gian nằm viện, gây áp lực lên hệ thống y tế.

3.1. Chi phí điều trị

Nghiên cứu cho thấy nhiễm khuẩn bệnh viện làm tăng chi phí điều trị lên gấp 2-4 lần so với các trường hợp không nhiễm khuẩn. Điều này đặt ra thách thức lớn cho bệnh viện trong việc quản lý ngân sách và cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao.

3.2. Tỷ lệ tử vong

Nhiễm khuẩn bệnh viện cũng làm tăng tỷ lệ tử vong, đặc biệt là ở các bệnh nhân có hệ miễn dịch yếu. Việc giảm thiểu nhiễm khuẩn y tế không chỉ cải thiện kết quả điều trị mà còn giúp giảm tỷ lệ tử vong tại bệnh viện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) là một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế toàn cầu, đặc biệt tại các nước đang phát triển như Việt Nam. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ NKBV tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình dao động từ 5,7% đến 19,1%, trong khi tại Việt Nam, tỷ lệ này được ghi nhận từ 3,5% đến 10% tại các bệnh viện lớn. NKBV không chỉ làm tăng tỷ lệ tử vong mà còn kéo dài thời gian nằm viện từ 7 đến 15 ngày, đồng thời làm tăng chi phí điều trị lên từ 2 đến 4 lần so với trường hợp không bị nhiễm khuẩn. Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định – Phần mở rộng, nơi nghiên cứu được thực hiện, tỷ lệ NKBV được ghi nhận là khoảng 2,96% trên tổng số người bệnh nhập viện trong giai đoạn từ tháng 10/2019 đến tháng 8/2020.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định phân bố NKBV theo khoa điều trị và nhóm bệnh, mô tả đặc điểm sử dụng kháng sinh theo từng nhóm bệnh nhiễm khuẩn (nhiễm khuẩn huyết, tiết niệu, hô hấp, vết mổ, da và mô mềm), đồng thời phân lập vi khuẩn gây NKBV tại bệnh viện. Nghiên cứu có phạm vi thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định – Phần mở rộng trong khoảng thời gian 10 tháng, từ 01/10/2019 đến 01/08/2020. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giám sát, kiểm soát và điều chỉnh các biện pháp phòng chống NKBV, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc và điều trị người bệnh tại bệnh viện cũng như các cơ sở y tế tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về nhiễm khuẩn bệnh viện, bao gồm:

• Định nghĩa NKBV theo CDC và WHO: NKBV là các nhiễm khuẩn xảy ra trong quá trình người bệnh được chăm sóc tại cơ sở y tế, không có mặt hoặc không trong giai đoạn ủ bệnh khi nhập viện, thường xuất hiện sau 48 giờ kể từ khi nhập viện.
• Mô hình chu trình nhiễm khuẩn bệnh viện: Bao gồm các yếu tố tác nhân gây bệnh (vi khuẩn Gram âm, Gram dương, nấm), nguồn chứa, đường lây truyền (tiếp xúc trực tiếp, giọt bắn, không khí, dược phẩm), đường xâm nhập và độ nhạy của vật chủ.
• Các khái niệm chính: Nhiễm khuẩn hô hấp, nhiễm khuẩn huyết, nhiễm khuẩn tiết niệu, nhiễm khuẩn vết mổ, nhiễm khuẩn da và mô mềm; kháng sinh đồ; yếu tố nguy cơ nội sinh và ngoại sinh; kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án của người bệnh nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định – Phần mở rộng, có thời gian điều trị trên 48 giờ và có kết quả nuôi cấy vi khuẩn dương tính trong giai đoạn từ 01/10/2019 đến 01/08/2020. Cỡ mẫu gồm 171 người bệnh được chẩn đoán NKBV trên tổng số 5776 người bệnh nhập viện.

Phương pháp thu thập số liệu kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, ghi chép vào mẫu bệnh án nghiên cứu thống nhất. Các biến số nghiên cứu bao gồm tỷ lệ NKBV theo khoa điều trị, vị trí nhiễm khuẩn, nhóm tuổi, giới tính, loại vi khuẩn gây bệnh và tình hình sử dụng kháng sinh.

Kỹ thuật xác định NKBV dựa trên tiêu chuẩn của Bộ Y tế năm 2017, bao gồm chẩn đoán lâm sàng và xét nghiệm vi sinh như cấy máu, cấy dịch phế quản, cấy nước tiểu, và kháng sinh đồ theo phương pháp Kirby-Bauer. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2010 và Stata 13, sử dụng các phân tích thống kê mô tả và kiểm định ý nghĩa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ NKBV theo khoa điều trị: Tỷ lệ NKBV chung là 2,96%. Khoa Hồi sức cấp cứu có tỷ lệ cao nhất với 16,67% (95% CI: 6,12-27,21), tiếp theo là Khoa Ngoại (3,11%) và Khoa Sản (3,27%). Tỷ lệ tại Khoa Hồi sức cấp cứu có ý nghĩa thống kê so với các khoa khác (p < 0,05).

2. Phân bố theo vị trí nhiễm khuẩn: Nhiễm khuẩn hô hấp chiếm tỷ lệ cao nhất với 38,6%, tiếp theo là nhiễm khuẩn vết mổ (25,73%) và nhiễm khuẩn tiết niệu (14,62%). Các loại nhiễm khuẩn khác như da mô mềm và nhiễm khuẩn huyết chiếm tỷ lệ thấp hơn.

3. Phân bố theo nhóm tuổi và giới tính: Người bệnh trên 60 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (46,34% nam, 33,33% nữ). Tỷ lệ NKBV ở nam giới cao hơn nữ giới (46,34% so với 33,33%). Tuổi cao và giới tính nam được xác định là các yếu tố nguy cơ quan trọng.

4. Tỷ lệ nhiễm khuẩn trên một người bệnh: 87,36% người bệnh chỉ nhiễm một loại vi khuẩn, 1,4% nhiễm ba loại. Vi khuẩn Gram âm chiếm ưu thế với 66,67%, gấp ba lần vi khuẩn Gram dương (22,81%) và nấm (10,53%). Các chủng phổ biến gồm Escherichia coli (29,24%), Staphylococcus aureus (11,70%), Klebsiella pneumoniae (12,28%) và Pseudomonas aeruginosa (10,53%).

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ NKBV tại Khoa Hồi sức cấp cứu cao do đây là nơi tập trung bệnh nhân nặng, thực hiện nhiều thủ thuật xâm lấn và người bệnh thường có sức đề kháng giảm. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn tại các khoa điều trị tích cực.

Phân bố vị trí nhiễm khuẩn cho thấy nhiễm khuẩn hô hấp là phổ biến nhất, do khó kiểm soát lây nhiễm qua đường hô hấp và các thủ thuật như thở máy. Tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ và tiết niệu cũng cao, phản ánh các yếu tố nguy cơ liên quan đến phẫu thuật và đặt ống thông.

Tỷ lệ vi khuẩn Gram âm chiếm ưu thế phù hợp với xu hướng toàn cầu, đặc biệt các chủng như E. coli, Klebsiella pneumoniae và Pseudomonas aeruginosa có khả năng kháng thuốc cao, gây khó khăn trong điều trị. Vi khuẩn Gram dương như S. aureus, đặc biệt chủng MRSA, cũng là tác nhân quan trọng trong NKBV.

Dữ liệu cho thấy nhóm tuổi cao và giới tính nam là các yếu tố nguy cơ, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Người bệnh lớn tuổi thường có bệnh nền mãn tính, suy giảm miễn dịch, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Kết quả nghiên cứu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ NKBV theo khoa điều trị, biểu đồ tròn tỷ lệ các loại nhiễm khuẩn, bảng phân bố vi khuẩn gây bệnh và biểu đồ so sánh tỷ lệ nhiễm khuẩn theo nhóm tuổi và giới tính để minh họa rõ ràng các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn tại Khoa Hồi sức cấp cứu: Áp dụng nghiêm ngặt các quy trình vô khuẩn, giám sát chặt chẽ các thủ thuật xâm lấn, đặc biệt là đặt ống thông và thở máy. Mục tiêu giảm tỷ lệ NKBV tại khoa này xuống dưới 10% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc bệnh viện và Khoa Hồi sức cấp cứu.

2. Đào tạo và nâng cao nhận thức nhân viên y tế: Tổ chức các khóa huấn luyện về vệ sinh tay, sử dụng kháng sinh hợp lý và phòng ngừa lây nhiễm. Mục tiêu tăng tỷ lệ tuân thủ vệ sinh tay lên trên 90% trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng Đào tạo và Kiểm soát nhiễm khuẩn.

3. Xây dựng hệ thống giám sát và báo cáo NKBV thường xuyên: Thiết lập hệ thống thu thập, phân tích và báo cáo dữ liệu NKBV theo từng khoa, vị trí nhiễm khuẩn và tác nhân gây bệnh. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống trong 3 tháng và cập nhật báo cáo hàng quý. Chủ thể thực hiện: Phòng Quản lý chất lượng và Phòng Vi sinh.

4. Tối ưu hóa sử dụng kháng sinh: Áp dụng chương trình quản lý kháng sinh (Antimicrobial Stewardship Program) nhằm giảm thiểu sử dụng kháng sinh không hợp lý, hạn chế sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc. Mục tiêu giảm 20% sử dụng kháng sinh phổ rộng trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc, Khoa Dược và Khoa Lâm sàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên y tế và quản lý bệnh viện: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về tỷ lệ và đặc điểm NKBV, giúp cải thiện quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn và nâng cao chất lượng chăm sóc.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng, vi sinh y học: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích vi sinh và kháng sinh đồ trong bối cảnh bệnh viện Việt Nam.

3. Chuyên gia kiểm soát nhiễm khuẩn: Cung cấp thông tin cập nhật về các tác nhân gây NKBV, đặc biệt là vi khuẩn Gram âm đa kháng, hỗ trợ xây dựng chiến lược phòng chống hiệu quả.

4. Cơ quan quản lý y tế và hoạch định chính sách: Kết quả nghiên cứu giúp đánh giá thực trạng NKBV tại các bệnh viện công tư, từ đó đề xuất chính sách nâng cao an toàn người bệnh và sử dụng kháng sinh hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. NKBV là gì và tại sao lại quan trọng?
   NKBV là các nhiễm khuẩn xảy ra trong quá trình người bệnh được chăm sóc tại bệnh viện, không có mặt khi nhập viện. Nó làm tăng tỷ lệ tử vong, kéo dài thời gian điều trị và tăng chi phí y tế, do đó kiểm soát NKBV là ưu tiên hàng đầu trong y tế.

2. Tỷ lệ NKBV tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định – Phần mở rộng là bao nhiêu?
   Tỷ lệ NKBV được ghi nhận là khoảng 2,96% trên tổng số người bệnh nhập viện trong giai đoạn nghiên cứu, thấp hơn so với nhiều bệnh viện khác trong nước, phản ánh hiệu quả bước đầu của các biện pháp kiểm soát.

3. Vi khuẩn nào thường gây NKBV?
   Vi khuẩn Gram âm chiếm ưu thế với các chủng như Escherichia coli (29,24%), Klebsiella pneumoniae (12,28%), Pseudomonas aeruginosa (10,53%). Vi khuẩn Gram dương như Staphylococcus aureus cũng phổ biến, đặc biệt là các chủng kháng Methicillin (MRSA).

4. Yếu tố nguy cơ nào làm tăng khả năng mắc NKBV?
   Tuổi cao, bệnh nền mãn tính, thời gian nằm viện dài, các thủ thuật xâm lấn như đặt ống thông, thở máy, và việc sử dụng kháng sinh không hợp lý là những yếu tố nguy cơ chính.

5. Làm thế nào để giảm tỷ lệ NKBV hiệu quả?
   Tăng cường tuân thủ quy trình vô khuẩn, nâng cao nhận thức nhân viên y tế về vệ sinh tay, giám sát chặt chẽ các thủ thuật xâm lấn, quản lý sử dụng kháng sinh hợp lý và xây dựng hệ thống giám sát NKBV là các biện pháp thiết yếu.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định – Phần mở rộng là 2,96%, với tỷ lệ cao nhất tại Khoa Hồi sức cấp cứu (16,67%).
• Nhiễm khuẩn hô hấp chiếm tỷ lệ lớn nhất (38,6%), tiếp theo là nhiễm khuẩn vết mổ và tiết niệu.
• Vi khuẩn Gram âm chiếm ưu thế (66,67%), đặc biệt là Escherichia coli và Klebsiella pneumoniae, gây khó khăn trong điều trị do đa kháng thuốc.
• Tuổi cao và giới tính nam là các yếu tố nguy cơ quan trọng đối với NKBV.
• Cần triển khai các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn toàn diện, bao gồm đào tạo nhân viên, giám sát chặt chẽ và quản lý sử dụng kháng sinh để giảm thiểu tỷ lệ NKBV.

Next steps: Thực hiện các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng, đồng thời mở rộng nghiên cứu theo dõi dài hạn để đánh giá hiệu quả kiểm soát NKBV.

Call-to-action: Các cơ sở y tế và nhân viên y tế cần phối hợp chặt chẽ trong việc áp dụng các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn nhằm bảo vệ sức khỏe người bệnh và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN NGUYỄN NHƯ KHOA NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM KHUẨN BỆNH VIỆN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BÌNH ĐỊNH – PHẦN MỞ RỘNG Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm Mã số: 8420114 Người hướng dẫn: 1 - PGS. Nguyễn Thị Mộng Điệp 2 - TS. Trương Quang Đạt e LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào.

Học viên Nguyễn Như Khoa e LỜI CẢM ƠN Trong quá trình hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ chân thành và quý báu của các thầy cô, anh chị và bạn bè đồng nghiệp tại cơ quan đang công tác. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy cô hướng dẫn khoa học là PGS. Nguyễn Thị Mộng Điệp và TS. Trương Quang Đạt đã giúp đỡ, chỉ bảo tận tình trong suốt quá trình thực hiện luận văn này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn bè và đồng nghiệp tại bệnh viện đã nhiệt tình giúp đỡ tôi hoàn thiện luận văn này. Nhân đây tôi cũng cám ơn các bạn đồng nghiệp đã cung cấp hình ảnh, tài liệu và số liệu cho tôi. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những sự giúp đỡ quý báu đó. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo bệnh viện, các thầy cô giáo giảng dạy lớp cao học và gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa học.

Bình Định, ngày … tháng … năm 2020 Học viên Nguyễn Như Khoa e MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài và lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Một số khái niệm, thuật ngữ và định nghĩa về nhiễm khuẩn bệnh viện. Lịch sử nhiễm khuẩn bệnh viện. Định nghĩa về nhiễm khuẩn bệnh viện.

Tác nhân gây nhiễm khuẩn bệnh viện. Các phương thức lây truyền của tác nhân gây bệnh. Những nguy cơ lây nhiễm thường gặp. Các loại nhiễm khuẩn bệnh viện phổ biến thường gặp.

Ảnh hưởng của nhiễm khuẩn bệnh viện tới kinh tế người bệnh. Tình hình nhiễm khuẩn bệnh viện. Trên thế giới. Tại Việt Nam.

ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm, đối tượng và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Các biến số và chỉ số nghiên cứu. Các kỹ thuật xác định NKBV. Phương pháp xác định NKBV.

Phương pháp kháng sinh đồ. Xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN. Phân bố nhiễm khuẩn bệnh viện theo khoa điều trị và nhóm bệnh.

Phân lập vi khuẩn gây nhiễm khuẩn bệnh viện. Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện trên một người bệnh. Vi khuẩn gây các loại nhiễm khuẩn bệnh viện. Nhiễm khuẩn hô hấp.

Nhiễm khuẩn huyết. Nhiễm khuẩn da mô mềm. Nhiễm khuẩn vết mổ. Nhiễm khuẩn tiết niệu.

Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Escheriella coli. Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Staphylococcus aureus. Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Klebsiella pneumonia. Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn P.

Tình hình điều trị kháng sinh trong nhiễm khuẩn bệnh viện. Tỷ lệ điều trị kháng sinh phù hợp. Các kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện. 53 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

56 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 57 PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ ( BẢN SAO) e DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt BV Bệnh viện ESBL Extended Spectrum Men beta-lactamase phổ rộng β-Lactamase CFU Colony Forming Unit Đơn vị hình thành khuẩn lạc CDC Center for Disease Control Trung tâm kiểm soát bệnh tật của- Hoa Kì COPD Chronic Obstructive Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Pulmonary Disease KS Kháng sinh KSĐ Kháng sinh đồ KSNK Khảo sát nhiễm khuẩn NK Nhiễm khuẩn NKBV Nhiễm khuẩn bệnh viện NKTN Nhiễm khuẩn tiết niệu NKH Nhiễm khuẩn huyết NKHH Nhiễm khuẩn hô hấp NKMM Nhiễm khuẩn da và mô mềm NKVM Nhiễm khuẩn vết mổ MRSA Methicillin-Resistant Tụ cầu khuẩn Staphylococcus Staphylococcus aureus aureus kháng Methicillin PEX Plasma exchange Ông thay huyết tương TKNT Thông khí nhân tạo VPTM Viêm phổi thở máy VK Vi khuẩn e VPBV Viêm phổi bệnh viện WHO World Health Organization Tổ chức Y tế Thế giới VAP Ventilator Associated Viêm phổi liên quan đến thở Pneumonia máy VPTM Viêm phổi thở máy e DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các yêu tố thường gặp với từng loại nhiễm khuẩn bệnh viện. Nhiễm khuẩn bệnh viện tại một số bệnh viện Việt Nam .1 Phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện theo khoa điều trị.

Phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện theo vị trí nhiễm khuẩn trên tổng số ca nhiễm khuẩn bệnh. Phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện theo nhóm tuổi và giới tính trên tổng số ca nhiễm khuẩn bệnh viện. Phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện khi vào viện. Tỷ lệ người bệnh nhiễm khuẩn bệnh viện liên quan đến vi khuẩn Gram (-), Gram (+) và nấm.

Tỷ lệ các loại vi khuẩn gây nhiễm khuẩn bệnh viện. Các tác nhân gây nhiễm khuẩn hô hấp. Liên quan giữa vi khuẩn và thời điểm xảy ra nhiễm khuẩn hô hấp 39 Bảng 3. Các tác nhân gây nhiễm khuẩn huyết.

Các vi khuẩn gây nhiễm khuẩn da mô mềm. Các vi khuẩn gây nhiễm khuẩn vết mổ. Các vi khuẩn gây nhiễm khuẩn tiết niệu. Đặc điểm 2 nhóm điều trị phù hợp và không phù hợp.

Tiền sử bệnh trước khi nhập viện ở người bệnh NKBV. 53 e DANH MỤC HÌNH Hình 1. Quá trình nhễm khuẩn bệnh viện. Sơ đồ quy trình xác định ca nhiễm khuẩn bệnh viện.

Biểu đồ phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện theo nhóm tuổi và giới tính trên tổng số ca nhiễm khuẩn bệnh viện. Tỷ lệ loại nhiễm khuẩn bệnh viện trên một người bệnh. Kết quả nuôi cấy một số chủng vi khuẩn. Tỷ lệ các loại vi khuẩn gây nhiễm khuẩn.

Kháng sinh đồ của vi khuẩn Escheriella coli. Kháng sinh đồ của vi khuẩn Staphylococcus aureus. Kháng sinh đồ của vi khuẩn Klebsiella pneumonia. Kháng sinh đồ của vi khuẩn P.

Các đĩa kháng sinh đồ của P. Biểu đồ giữa 2 nhóm điều trị KS không phù hợp và phù hợp. Số lượng kháng sinh sử dụng trong điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện. Tính cấp thiết của đề tài và lý do chọn đề tài Ngay từ thời Hypocrate đã có nhiều tài liệu mô tả những dịch bệnh và hội chứng bệnh thường xuất hiện ở những nơi thiếu điều kiện vệ sinh như bệnh viện, cơ sở chăm sóc người già, bệnh viện tế bần, nhà tù và những nơi tập trung đông người mà ít thấy hơn ở những nơi con người sống tự do hoặc riêng lẻ.

Nhiễm khuẩn mà người bệnh mắc phải trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở y tế được gọi chung là nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV). Tất cả các bệnh nhân nằm điều trị tại bệnh viện đều có nguy cơ mắc NKBV. Đối tượng có nguy cơ NKBV cao là trẻ em, người già, bệnh nhân suy giảm hệ miễn dịch, thời gian nằm điều trị kéo dài, không tuân thủ nguyên tắc vô trùng trong chăm sóc và đều trị, nhất là không tuân thủ rửa tay và sử dụng nhiều kháng sinh[1]. Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) được công bố năm 2019, tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện (BV) tại các quốc gia châu Âu chiếm khoảng 5%, tại các nước thu nhập thấp và trung bình từ 5,7% - 19,1% trên tổng số người nhập viện.

Ở Việt Nam, theo kết quả điều tra của Vụ điều trị, Bộ Y tế năm 2019 cho thấy tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện tại 19 bệnh viện dao động từ 3,5% đến 10% [1]. Kết quả điều tra cắt ngang 23 bệnh viện tại thành phố Hồ Chí Minh năm 2007 cho thấy tỷ lệ NKBV là 5,56% [1]. Điều tra của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh năm 2010 ghi nhận tỷ lệ NKBV hiện mắc là 3- 7%, tùy theo tuyến, hạng bệnh viện [1]. Thực tế cho thấy, các cơ sở khám chữa bệnh thường xuyên phải đối phó với các bệnh có nguy cơ lây nhiễm cao do các tác nhân gây bệnh qua đường máu như HIV, Viêm gan B, C và nhiều tác nhân lây truyền qua đường hô hấp như cúm A (H5N1, H1N1, H7N9…), lao phổi và các vi khuẩn đa e 2 kháng kháng sinh.

Hơn nữa, với tình trạng xuất hiện nhiều bệnh nhiễm khuẩn mới nổi có tỷ lệ tử vong cao, có nguy cơ gây thành dịch, tái dịch trong cộng đồng đặc biệt là trong bệnh viện, đe dọa đến sự an toàn của người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng như: SARS-CoV-2, MERS-CoV, Ebola, sởi, dịch hạch…. Ngoài ra, NKBV là nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc phát triển kỹ thuật cao như ghép bộ phận cơ thể người, ghép tế bào gốc [2]. Thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện đang được đánh giá là một trong những thách thức và mối quan tâm hàng đầu ở hầu hết các quốc gia trên toàn thế giới. NKBV đã và đang gây ra nhiều hậu quả nặng nề như kéo dài thời gian điều trị, tăng chi phí cho chăm sóc sức khỏe và làm tăng tỉ lệ tử vong.

Theo WHO, ước tính tại các nước phát triển, khoảng 5-10% người bệnh nhập viện bị mắc thêm NKBV. Tỉ lệ NKBV ước tính lên đến 25% tại các nước đang phát triển [1]. Nhiễm khuẩn bệnh viện làm tăng tỉ lệ tử vong lên tới, kéo dài thời gian nằm viện từ 7-15 ngày, tăng việc sử dụng kháng sinh, tăng đề kháng kháng sinh, do đó, làm chi phí điều trị tăng lên từ 2-4 lần so với trường hợp không bị NKBV. Một nghiên cứu tại bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy NKBV làm kéo dài thời gian nằm viện 15 ngày.

Với viện phí trung bình mỗi ngày là 192,000 VND, có thể ước tính chi phí phát sinh do NKBV là vào khoảng 2,880,000 VND [2]. NKBV còn góp phần tạo ra một số vi khuẩn kháng thuốc, như trong một nghiên cứu của BV Bệnh nhiệt đới Trung ương khảo sát trên gần 4.000 người bệnh của 15 khoa hồi sức tích cực tại 15 BV trên cả nước cho thấy tỉ lệ nhiễm khuẩn BV là 27,3%. Các BV tuyến trung ương có tỉ lệ nhiễm khuẩn BV cao hơn BV tuyến cơ sở.