Nghiên cứu thành phần cấu trúc và ngữ nghĩa của thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ phân tích a study on structural and semantic components of typical english and vietnamese idioms, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Đặng Nguyên Giang
• Người hướng dẫn: Assoc. Võ Đại Quang
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên cứu thành phần cấu trúc và ngữ nghĩa của thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt

Nghiên cứu thành phần cấu trúc và ngữ nghĩa của thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học. Thành ngữ không chỉ phản ánh văn hóa mà còn thể hiện cách thức tư duy của người sử dụng ngôn ngữ. Việc so sánh giữa hai ngôn ngữ này giúp hiểu rõ hơn về sự tương đồng và khác biệt trong cách diễn đạt ý nghĩa. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cấu trúc và ngữ nghĩa của các thành ngữ, từ đó giúp người học ngôn ngữ cải thiện khả năng giao tiếp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thành ngữ trong ngôn ngữ

Thành ngữ là những cụm từ có nghĩa không thể suy diễn từ nghĩa của từng từ. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc làm phong phú thêm ngôn ngữ và thể hiện bản sắc văn hóa. Việc hiểu rõ về thành ngữ giúp người học nắm bắt được cách sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên hơn.

1.2. Lịch sử nghiên cứu thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt

Nghiên cứu thành ngữ đã có từ lâu, với nhiều công trình nghiên cứu nổi bật. Các nhà ngôn ngữ học đã chỉ ra rằng thành ngữ không chỉ là ngôn ngữ mà còn là một phần của văn hóa. Việc nghiên cứu này đã giúp làm sáng tỏ nhiều khía cạnh của ngôn ngữ và văn hóa trong cả hai ngôn ngữ.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu thành ngữ

Mặc dù nghiên cứu thành ngữ mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự khác biệt về ngữ nghĩa giữa các thành ngữ trong tiếng Anh và tiếng Việt. Điều này có thể gây khó khăn cho người học trong việc hiểu và sử dụng thành ngữ một cách chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc dịch nghĩa thành ngữ

Nhiều thành ngữ không có tương đương trực tiếp trong ngôn ngữ khác, dẫn đến khó khăn trong việc dịch nghĩa. Điều này yêu cầu người học phải nắm vững ngữ cảnh và văn hóa của cả hai ngôn ngữ để có thể hiểu và sử dụng thành ngữ một cách chính xác.

2.2. Sự khác biệt trong cấu trúc ngữ pháp

Cấu trúc ngữ pháp của thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt có nhiều điểm khác biệt. Việc nhận diện và phân tích các cấu trúc này là một thách thức lớn trong nghiên cứu, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ.

III. Phương pháp nghiên cứu thành phần cấu trúc thành ngữ

Để nghiên cứu thành phần cấu trúc của thành ngữ, nhiều phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Phân tích thành phần, so sánh và đối chiếu là những phương pháp chính được sử dụng trong nghiên cứu này. Những phương pháp này giúp làm rõ cấu trúc và cách thức hoạt động của thành ngữ trong ngôn ngữ.

3.1. Phân tích thành phần cấu trúc

Phân tích thành phần cấu trúc giúp xác định các yếu tố cấu thành của thành ngữ. Điều này bao gồm việc xác định các từ, cụm từ và cách chúng kết hợp với nhau để tạo ra ý nghĩa.

3.2. So sánh và đối chiếu giữa hai ngôn ngữ

So sánh và đối chiếu giữa thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt. Phương pháp này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngữ nghĩa mà còn về văn hóa của hai ngôn ngữ.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều điểm tương đồng và khác biệt giữa thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt. Những phát hiện này không chỉ có giá trị trong lĩnh vực ngôn ngữ học mà còn có thể áp dụng trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ.

4.1. Những điểm tương đồng trong thành ngữ

Nhiều thành ngữ trong tiếng Anh và tiếng Việt có ý nghĩa tương tự, cho thấy sự giao thoa văn hóa. Việc nhận diện những điểm tương đồng này giúp người học dễ dàng hơn trong việc tiếp cận và sử dụng thành ngữ.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ, giúp người học hiểu rõ hơn về cách sử dụng thành ngữ trong giao tiếp hàng ngày. Điều này sẽ nâng cao khả năng giao tiếp và sự tự tin của người học.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu thành phần cấu trúc và ngữ nghĩa của thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Việc tiếp tục nghiên cứu sẽ giúp làm rõ hơn về ngôn ngữ và văn hóa của hai dân tộc. Điều này không chỉ có lợi cho việc học ngôn ngữ mà còn cho việc giao lưu văn hóa.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về ngữ nghĩa của thành ngữ trong các ngữ cảnh khác nhau. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn về cách thức sử dụng thành ngữ trong giao tiếp.

5.2. Tác động của văn hóa đến thành ngữ

Nghiên cứu tác động của văn hóa đến sự hình thành và phát triển của thành ngữ sẽ giúp hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa. Điều này có thể mở ra những hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực ngôn ngữ học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES DEPARTMENT OF POSTGRADUATE STUDIES. ĐẶNG NGUYÊN GIANG A STUDY ON STRUCTURAL AND SEMANTIC COMPONENTS OF TYPICAL ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS (Nghiên cứu thành tố cấu trúc và ngữ nghĩa của một số thành ngữ cố định (đặc ngữ) điển hình trong tiếng Anh và tiếng Việt) Major: English Linguistics Code: 62 22 15 01 A Thesis Submitted in Total Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy HANOI – 2013 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES DEPARTMENT OF POSTGRADUATE STUDIES. ĐẶNG NGUYÊN GIANG A STUDY ON STRUCTURAL AND SEMANTIC COMPONENTS OF TYPICAL ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS (Nghiên cứu thành tố cấu trúc và ngữ nghĩa của một số thành ngữ cố định (đặc ngữ) điển hình trong tiếng Anh và tiếng Việt) Major: English Linguistics Code: 62 22 15 01 A Thesis Submitted in Total Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy Supervisors: Assoc. Võ Đại Quang Assoc.

Lê Hùng Tiến HANOI – 2013 DECLARATION BY AUTHOR Except where reference has been made in the text, this thesis contains no material previously published or written by another person. I, Đặng Nguyên Giang, hereby state that this thesis is the result of my own research and the substance of the thesis has not, wholly or in part, been submitted for any degrees to any other universities or institutions. i PUBLISHED WORKS BY THE AUTHOR RELEVANT TO THE THESIS Giang, Đ. Idiomatic Variants and Synonymous Idioms in English.

VNU Journal of Science, Foreign Languages, 25 (2), 81-85. Idiom Variants and Synonymous Idioms in English and Vietnamese: The Similarities and Differences. VNU Journal of Science, Foreign Languages, 27 (4), 273-280. Bàn thêm về đặc tính ngữ nghĩa của thành ngữ tiếng Anh [On the semantic properties of English idioms].

Bản tin thông tin khoa học và công nghệ - Trường Đại học Tây Bắc, 1-6, 27-33. Bàn thêm về đặc tính ngữ nghĩa của thành ngữ tiếng Việt [On the semantic properties of Vietnamese idioms]. Từ điển học và Bách khoa thư, 15 (1), 38-43. ii ACKNOWLEDGEMENTS The completion of this dissertation is credited to many people’s contributions and support.

I would like to take this opportunity to thank them all most sincerely, knowing that my thanks are never adequate. I am greatly indebted to my supervisors Assoc. Võ Đại Quang and Assoc. Lê Hùng Tiến for their encouragement, insightful comments and interest in my study.

I would like to thank the staff of Post Graduate Department for their assistance that has made the finalization of the dissertation possible in a very short time. My sincere thanks also extend to Prof. Hoàng Văn Vân, Assoc. Nguyễn Đức Hoạt, and Dr.

Nguyễn Văn Trào for their invaluable suggestions, highly constructive comments on several issues related to the dissertation. Their willingness to support me, answer my questions, and comment on my dissertation content and organization has made me more confident to pursue the research in this challenging area. I give my sincere thanks to all my students, colleagues and friends who patiently listened to my frustrations, and provided me with encouragement, understanding and collegiality. As custom dictates, I have saved the most important people for last.

My gratitude goes to my mother and father. Their constant love and unconditional support are simply beyond words. A big thank goes to my wife, Thanh Hà, and my gorgeous son, Bảo Nam, for their patience, endless love, and devotion. Whatever choices I have made, they have always stood by me and believed in me.

I am immensely thankful for all the assistance they have given me. iii TABLE OF CONTENTS Declaration by Author……………………………………………. i Published Works by the Author Relevant to the Thesis……………. viii List of Figures……………………………………………………….

x List of Tables…………………………………………………………….……… xiv List of Abbreviations and Symbols Used in the Thesis………………. xv List of Vietnamese – English Terms…………………………………. xvi PART A: INTRODUCTION…………………………………………. Aims and Objectives of the Study……………………………….

Scope of the Study………………………………………. Contributions of the Study………………………………. Structure of the Study………………………………………. 14 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW……………………….

Idioms from Traditional View…………………………. Idioms from Cognitive View……………………………. Idioms from Taxonomic View…………………………. Idioms from Cultural View…………………………….

Idioms in the Relationship to Other Linguistic Units………. Previous Research Works on Idioms in English…………. Previous Research Works on Idioms in Vietnamese………. Previous Research Works on Idioms in English and Vietnamese under Comparison and Contrastive Analysis……………………………….

39 CHAPTER 2: STRUCTURAL COMPONENTS OF ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS…………………………………………. Canonical Structural Components……………………………. Non-symmetrical idioms…………………………………. Non-canonical Structural Components……………….

Structural Components of English and Vietnamese Idioms Compared 85 2. Canonical Structural Components Found in both Languages…. Non-canonical Structural Components Found in both Languages 85 2. Canonical Structural Components Unique to English……….

Non-canonical Structural Components Unique to English…. Canonical Structural Components Unique to Vietnamese. Non-canonical Structural Components Unique to Vietnamese… 91 2. 92 CHAPTER 3: SEMANTIC COMPONENTS OF ENGLISH AND VIETNAMESE IDIOMS……………………………………….

Canonical Semantic Components………………………………. Semantic Components of Symmetrical Idioms………………. Motivation Degree of Semantic Components………. Composition of Semantic Components………………….

Semantic Components of Similized Idioms……………………. Motivation Degree of Semantic Components………. Composition of Semantic Components……………. Semantic Components of Non-symmetrical Idioms…………….

Motivation Degree of Semantic Components…………. Composition of Semantic Components…………………. Non-canonical Semantic Components……………………………. Semantic Components of Idiom Variants……………………………….

Semantic Components of Synonymous Idioms……………. Formation of Semantic Components of Idioms……………………. Main Factors Affecting the Formation of Semantic Components……. Religions and Beliefs……………………………….

Traditions and Customs……………………………. Semantic Components of English and Vietnamese Idioms Compared…. Canonical Semantic Components Found in both Languages…. Non-canonical Semantic Components Found in both Languages 132 vi 3.

Formation of semantic components found in both Languages. Canonical Semantic Components Unique to English………. Canonical Semantic Components Unique to Vietnamese…. Differences between English and Vietnamese in Terms of Main Factors that Affect the Formation of Semantic Components….

Implications for Idiom Teaching and Translation……………. Suggestions for Further Studies……………………………………. XVI vii ABSTRACT An investigation of idioms in English and Vietnamese in terms of structural and semantic components is carried out in the present study. Componential analysis, describing, comparing and contrasting are regarded as the main methods used in the present thesis.

The findings of the study are concerned with the similarities and differences between English and Vietnamese idioms in terms of (1) structural components, and (2) semantic components and their formation. In order to collect the data, a hand search approach of the dictionaries in both languages has been conducted, which helps to establish a corpus of 4,134 idioms in English and 4,053 idioms in Vietnamese. In the present study, a common theoretical framework on idioms is applied to both English and Vietnamese. The canonical structural and semantic components involve three types of idioms existing in our data: symmetrical, similized, and non-symmetrical (Đức 1995; Hành 2008).

The canonical structural components of each idiom type are realized, described and analyzed according to grammatical rules suggested by Quirk, Greenbaum, Leech, & Svartvik (1985). The non-canonical structural components involve two types of idioms: idiom variants and synonymous idioms. The semantic components of each idiom type involve the motivation degrees (transparent, semi-transparent, semi-opaque, and opaque) (Fernando & Flavell 1981; Fernando 1996), the association between the literal readings and the idiomatic meanings (Langlotz 2006), and the semantic composition of component parts (Hành 2008). The findings of the current study also reveal that most of the idioms in both English and Vietnamese are analyzable and have meanings that are at least partly motivated (Geeraets 1995; Gibbs 1990, 1995; Kövecses & Szabo 1996; Nunberg et al.

1994; Fernando 1996; Langlotz 2006; etc). The formation mechanism of the semantic components of idioms is motivated by external semantic cognition including metaphors, metonymies and conventional knowledge (Gibbs 1990, 1995). It is a natural process implicitly affected by several different factors such as living circumstance (geographical environment, climate), historical allusion (historical events, fables and mythologies, literary works), religions and beliefs, and traditions and customs (food and cooking, animals). This leads to a fact that the component parts forming idioms in the two viii languages are different although they denote similar concepts.

The thesis also presents the implications for idiom teaching and translation. Keywords: idioms, idiomaticity, symmetrical idioms, similized idioms, non-symmetrical idioms, idiom variants, synonymous idioms, underlying factors, motivation degree, literal reading, idiomatic meaning ix LIST OF FIGURES Figure 1.1: Classification of symmetrical figurative idioms in Vietnamese (Hành 2008: 76)………………………………………………….2: Classification of non-symmetrical figurative idioms in Vietnamese (Hành 2008: 100)……………………………………………….3: Classification of similized idioms in Vietnamese (Hành 2008: 115) 27 Figure 2. Distribution of symmetrical idioms in English and Vietnamese….2: Structural patterns of symmetrical idioms in English……….3: Structural patterns of symmetrical idioms in Vietnamese…….4: Structural components of A and B symmetrical idioms in English.5: Structural components of A or B symmetrical idioms in English….6: Structural components of A but B symmetrical idioms in English.7: Structural components of A to B symmetrical idioms in English.8: Structural components of A, B symmetrical idioms in English….9: Symmetrical relationship between A and B of mẹ tròn con vuông in Vietnamese……………………………………………………….10: Symmetrical relationship between A and B of chạy ngược chạy xuôi in Vietnamese………………………………………………….11: Canonical structural components of symmetrical idioms in Vietnamese……………….12: Distribution of similized idioms in English and Vietnamese….13: Structural patterns of similized idioms in English…………….14: Structural patterns of similized idioms in Vietnamese………….15: Structural components of as A as B similized idioms in English.16: Structural components of A like B similized idioms in English….17: Structural components of […] like B similized idioms in English… 55 Figure 2.18: Structural components of […] as B similized idioms in English.19: Structural components of A như B similized idioms in Vietnamese………………………………………………………….20: Structural components of (A) như B similized idioms in Vietnamese…………………………………………………….21: Structural components of như B similized idioms in Vietnamese……………………………………………….22: Structural components of AB similized idioms in Vietnamese….23: Distribution of non-symmetrical idioms in English and Vietnamese…………………………………………………………… 60 Figure 2.24: Structural patterns of non-symmetrical idioms in English…….25: Structural patterns of non-symmetrical idioms in Vietnamese.26: Structural components of A HN (B) non-symmetrical idioms as noun phrases in English…………………………………………….27: Structural components of AB non-symmetrical idioms as adjective phrases in English…………………………………………………… 63 Figure 2.28: Structural components of Prep B non-symmetrical idioms as prepositional phrases in English…………………………….29: Structural components of A Adv non-symmetrical idioms as adverbial phrases in English………………………………….30: Structural components of (A) V/PV B non-symmetrical idioms as verb phrases in English……………………………………………… 65 Figure 2.31: Structural components of non-symmetrical idioms as sentences in English………………………………………………………….32: Structural components of AB non-symmetrical idioms as noun phrases in Vietnamese…………………………….33: Structural components of AB non-symmetrical idioms as adjective phrases in Vietnamese………………….34: Structural components of AB non-symmetrical idioms as verb phrases in Vietnamese………………………….35: Structural components of non-symmetrical idioms as sentences in Vietnamese……………………………………….36: Distribution of idiom variants in English and Vietnamese…….37: Realization criteria of idiom variants in English and Vietnamese.38: Distribution of synonymous idioms in English and Vietnamese.39: Realization criteria of synonymous idioms in English and Vietnamese………………………………….40: Distribution of idiom types in English and Vietnamese……….41: Distribution of idiom variants and synonymous idioms in English and Vietnamese………………………………………. Distribution of transparent symmetrical idioms in English and xi Vietnamese……………………………………………….2: Semantic components of transparent symmetrical idioms in English and Vietnamese…………………………………………………….3: The relationship between the literal reading and idiomatic meaning of slowly but surely in English and bày mưu tính kế in Vietnamese.4: Transformation of quốc sắc thiên hương (from Sino-Vietnamese into Vietnamese)…………………………………….5: Distribution of semi-opaque symmetrical idioms in English and Vietnamese……………………………………………….6: Semantic components of semi-opaque symmetrical idioms in English and Vietnamese……………………………….7: The relationship between the literal reading and idiomatic meaning of day and night in English and mồm năm miệng mười in Vietnamese………………………………………….8: Distribution of opaque symmetrical idioms in English and Vietnamese………………………………………….9: Semantic components of opaque symmetrical idioms in Vietnamese………………………………………….10: The relationship between the literal reading and idiomatic meaning of già kén kẹn hom in Vietnamese…………………………….11: Distribution of semi-transparent similized idioms in English and Vietnamese………………………………………….12: Semantic components of semi-transparent similized idioms in English and Vietnamese…………………………………………….13: The relationship between the literal reading and idiomatic meaning of as busy as a bee in English and chậm như rùa in Vietnamese………………………………………………………….14: Distribution of semi-opaque similized idioms in English and Vietnamese………………………………………….15: Semantic components of semi-opaque similized idioms in English and Vietnamese……………………………………………….