Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu tạo cơ chất peptide đặc hiệu cho protease HIV-1

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tạo cơ chất peptide đặc hiệu cho protease của HIV-1, góp phần vào việc phát triển liệu pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hồng Loan
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên cứu tạo cơ chất peptide đặc hiệu cho protease của HIV-1
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 0.2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HIV VÀ PROTEASE CỦA HIV-1
• 0.3. HIV-1 nguyên nhân của bệnh AIDS
• 0.4. Cấu trúc và chức năng của protease HIV-1
• 0.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HOẠT ĐỘ CỦA PROTEASE HIV-1
• 0.5.1. Phương pháp quang phổ kế
• 0.5.2. Phương pháp sắc ký lỏng cao áp pha đảo
• 0.5.3. Phương pháp miễn dịch ELISA
• 0.5.4. Phương pháp xác định hoạt độ của protease không đánh dấu theo thời gian (real time label free) bằng phân tích nanopore
• 0.6. ĐẶC TÍNH CƠ CHẤT PEPTIDE CỦA PROTEASE HIV-1
• 0.6.1. Trình tự amino acid trong cơ chất của protease HIV-1
• 0.6.2. Các nghiên cứu về cơ chất đặc hiệu của protease HIV-1
• 0.7. CÁC CHẤT ỨC CHẾ PROTEASE HIV-1 VÀ ỨNG DỤNG TRONG ĐIỀU TRỊ HIV/AIDS
• 0.7.1. Các chất ức chế protease HIV-1
• 0.7.2. Ứng dụng chất ức chế protease HIV-1 trong điều trị HIV/AIDS
• 0.8. NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.8.1. MÁY MÓC VÀ TRANG THIẾT BỊ
• 0.8.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.8.2.1. Xác định hoạt độ của protease HIV-1 sử dụng cơ chất peptide cải biến trên máy quang phổ khả kiến
• 0.8.2.2. Xác định hoạt độ của protease HIV-1 bằng cơ chất huỳnh quang trên máy quang phổ kế huỳnh quang
• 0.8.2.3. Xác định các hằng số động học của protease HIV-1
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HIV VÀ PROTEASE CỦA HIV-1
• 1.2. HIV-1 nguyên nhân của bệnh AIDS
• 1.3. Cấu trúc và chức năng của protease HIV-1
• 1.4. CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HOẠT ĐỘ CỦA PROTEASE HIV-1
• 1.4.1. Phương pháp quang phổ kế
• 1.4.2. Phương pháp sắc ký lỏng cao áp pha đảo
• 1.4.3. Phương pháp miễn dịch ELISA
• 1.4.4. Phương pháp xác định hoạt độ của protease không đánh dấu theo thời gian (real time label free) bằng phân tích nanopore
• 1.5. ĐẶC TÍNH CƠ CHẤT PEPTIDE CỦA PROTEASE HIV-1
• 1.5.1. Trình tự amino acid trong cơ chất của protease HIV-1
• 1.5.2. Các nghiên cứu về cơ chất đặc hiệu của protease HIV-1
• 1.6. CÁC CHẤT ỨC CHẾ PROTEASE HIV-1 VÀ ỨNG DỤNG TRONG ĐIỀU TRỊ HIV/AIDS
• 1.6.1. Các chất ức chế protease HIV-1
• 1.6.2. Ứng dụng chất ức chế protease HIV-1 trong điều trị HIV/AIDS
• 1.7. NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.7.1. MÁY MÓC VÀ TRANG THIẾT BỊ
• 1.7.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.7.2.1. Xác định hoạt độ của protease HIV-1 sử dụng cơ chất peptide cải biến trên máy quang phổ khả kiến
• 1.7.2.2. Xác định hoạt độ của protease HIV-1 bằng cơ chất huỳnh quang trên máy quang phổ kế huỳnh quang
• 1.7.2.3. Xác định các hằng số động học của protease HIV-1
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. THIẾT KẾ TRÌNH TỰ AMINO ACID CỦA CƠ CHẤT PEPTIDE CHO XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH PROTEASE HIV-1
• 3.1.1. Trình tự amino acid của cơ chất protease HIV-1
• 3.1.2. Xác định một số đặc tính của cơ chất Peptide CH
• 3.1.3. So sánh ái lực của protease với Peptide CH và một số cơ chất khác
• 3.2. THỬ NGHIỆM DÙNG CƠ CHẤT PEPTIDE THIẾT KẾ TRONG PHẢN ỨNG SÀNG LỌC CHẤT ỨC CHẾ CỦA PROTEASE HIV-1
• 3.2.1. Sàng lọc chất ức chế tiềm năng của protease HIV-1
• 3.2.2. Khả năng ức chế protease HIV-1 của acid 24(E)-3,4-seco-9βH-lanost-4(28),7,24-trien-3,26-dioic
• 3.2.3. Xác định kiểu ức chế protease HIV-1 của acid 24(E)-3,4-seco-9βH-lanosta-4(28),7,24-triene-3,26-dioic
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu peptide đặc hiệu cho protease HIV 1

Nghiên cứu về peptide đặc hiệu cho protease HIV-1 đang trở thành một lĩnh vực quan trọng trong việc phát triển các liệu pháp điều trị HIV/AIDS. Protease HIV-1 đóng vai trò thiết yếu trong chu trình sống của virus, giúp phân cắt các polyprotein thành các protein chức năng cần thiết cho sự phát triển của virus. Việc thiết kế các peptide có ái lực cao với protease HIV-1 không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của enzyme mà còn mở ra hướng đi mới cho việc phát triển thuốc điều trị hiệu quả hơn.

1.1. Giới thiệu về HIV và vai trò của protease HIV 1

HIV-1 là virus chính gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS). Protease HIV-1 là enzyme quan trọng trong quá trình nhân lên của virus, chịu trách nhiệm phân cắt các polyprotein thành các protein cấu trúc và chức năng. Sự hiểu biết về cấu trúc và chức năng của protease HIV-1 là cần thiết để phát triển các chất ức chế hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của peptide đặc hiệu trong nghiên cứu HIV

Peptide đặc hiệu cho protease HIV-1 có thể được sử dụng như một công cụ để xác định hoạt độ của enzyme. Chúng cũng có thể đóng vai trò là chất ức chế tiềm năng, giúp ngăn chặn sự phát triển của virus. Nghiên cứu này không chỉ giúp phát triển các liệu pháp điều trị mới mà còn cung cấp thông tin quý giá về cơ chế hoạt động của virus.

II. Thách thức trong việc phát triển peptide đặc hiệu cho protease HIV 1

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong nghiên cứu peptide, nhưng việc phát triển các peptide đặc hiệu cho protease HIV-1 vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn là sự đa dạng của virus HIV-1, với nhiều phân nhóm khác nhau, điều này làm cho việc thiết kế peptide trở nên phức tạp. Hơn nữa, sự kháng thuốc của virus cũng là một thách thức lớn trong việc phát triển các liệu pháp điều trị hiệu quả.

2.1. Sự đa dạng của virus HIV 1 và ảnh hưởng đến nghiên cứu

Virus HIV-1 có nhiều phân nhóm và biến thể, điều này làm cho việc phát triển peptide đặc hiệu trở nên khó khăn. Mỗi phân nhóm có thể có các đặc điểm khác nhau trong cấu trúc protease, dẫn đến sự khác biệt trong khả năng nhận biết và phân cắt các cơ chất.

2.2. Vấn đề kháng thuốc trong điều trị HIV

Kháng thuốc là một trong những thách thức lớn nhất trong điều trị HIV. Virus có thể phát triển khả năng kháng lại các chất ức chế protease hiện có, do đó, việc phát triển các peptide mới có khả năng vượt qua sự kháng thuốc là rất cần thiết.

III. Phương pháp nghiên cứu peptide đặc hiệu cho protease HIV 1

Để phát triển các peptide đặc hiệu cho protease HIV-1, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm thiết kế peptide dựa trên cấu trúc của protease, sử dụng các kỹ thuật sinh học phân tử để tổng hợp và kiểm tra hoạt tính của peptide. Việc sử dụng các công nghệ hiện đại như sắc ký lỏng cao áp (HPLC) và quang phổ huyền quang cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hoạt độ của enzyme.

3.1. Thiết kế peptide dựa trên cấu trúc protease HIV 1

Thiết kế peptide đặc hiệu thường dựa trên cấu trúc không gian của protease HIV-1. Các nhà nghiên cứu sử dụng thông tin từ các nghiên cứu trước để xác định các vị trí cắt và thiết kế các peptide có khả năng gắn kết tốt với enzyme.

3.2. Kỹ thuật xác định hoạt độ của protease HIV 1

Các kỹ thuật như sắc ký lỏng cao áp (HPLC) và quang phổ huyền quang được sử dụng để xác định hoạt độ của protease HIV-1. Những phương pháp này cho phép theo dõi sự thay đổi trong hoạt độ enzyme khi có mặt của các peptide đặc hiệu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của peptide đặc hiệu trong điều trị HIV

Peptide đặc hiệu cho protease HIV-1 không chỉ có giá trị trong nghiên cứu mà còn có tiềm năng ứng dụng trong điều trị HIV. Các peptide này có thể được phát triển thành các chất ức chế protease mới, giúp cải thiện hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ. Hơn nữa, việc sử dụng peptide trong các liệu pháp điều trị có thể mở ra hướng đi mới cho việc phát triển vaccine chống HIV.

4.1. Phát triển chất ức chế protease mới từ peptide

Các peptide đặc hiệu có thể được phát triển thành các chất ức chế protease mới, giúp ngăn chặn hoạt động của enzyme và do đó ức chế sự phát triển của virus. Việc này có thể giúp cải thiện hiệu quả điều trị cho bệnh nhân HIV.

4.2. Tiềm năng ứng dụng trong vaccine chống HIV

Peptide đặc hiệu cũng có thể được sử dụng trong việc phát triển vaccine chống HIV. Việc sử dụng peptide để kích thích hệ miễn dịch có thể giúp tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn, từ đó bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của virus.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu peptide cho protease HIV 1

Nghiên cứu về peptide đặc hiệu cho protease HIV-1 đang mở ra nhiều cơ hội mới trong việc phát triển các liệu pháp điều trị HIV hiệu quả hơn. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với sự phát triển của công nghệ và nghiên cứu, hy vọng rằng các peptide này sẽ trở thành một phần quan trọng trong cuộc chiến chống lại HIV/AIDS. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại những tiến bộ đáng kể trong việc điều trị và kiểm soát bệnh HIV.

5.1. Hướng đi mới trong nghiên cứu peptide

Nghiên cứu peptide đặc hiệu cho protease HIV-1 sẽ tiếp tục được mở rộng, với nhiều phương pháp mới và công nghệ tiên tiến. Việc này sẽ giúp phát hiện ra các peptide có ái lực cao hơn và hiệu quả hơn trong việc ức chế protease HIV-1.

5.2. Tương lai của liệu pháp điều trị HIV

Với sự phát triển của các peptide đặc hiệu, liệu pháp điều trị HIV có thể trở nên hiệu quả hơn, giảm thiểu tác dụng phụ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa trong việc điều trị HIV mà còn có thể áp dụng cho các bệnh lý khác liên quan đến protease.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Trầ n Thi Thu ̣ Huyề n NGHIÊN CỨU TẠO CƠ CHẤT PEPTIDE ĐẶC HIỆU CHO PROTEASE CỦA HIV-1 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Trầ n Thi Thu ̣ Huyề n NGHIÊN CỨU TẠO CƠ CHẤT PEPTIDE ĐẶC HIỆU CHO PROTEASE CỦA HIV-1 Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm Mã số: 60420114 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Nguyễn Thị Hồng Loan GS. Phan Tuấn Nghĩa Hà Nội – 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên , tôi xin đƣợc bày tỏ lòng cảm ơn và kính trọng sâu sắc đối với GS. Phan Tuấn Nghĩa và TS.

Nguyễn Thị Hồng Loan đã tận tình hƣớng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi nhấ t cho tôi trong suốt quá trình học tập , nghiên cứu và thực hiện luận văn này. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhấ t đến các thầy giáo , cô giáo của Khoa Sinh học cũng nhƣ các thầy , cô thuộc Bộ môn Sinh lý Thực vật và Hóa sinh, Khoa Sinh học, Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức nền tảng bổ ích. Lời cảm ơn tiếp theo tôi xin gửi tới các cán bộ, học viên sau đại học và sinh viên Phòng Protein tái tổ hợp, Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Enzyme và Protein, Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên đã chia sẻ và tạo những điều kiện tốt nhất để tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đin ̀ h và ba ̣n bè đã luôn dành tình cảm , động viên và khích lệ tôi trong suố t quá trình ho ̣c tâ ̣p và hoàn thành luâ ̣n văn.

Luận văn đƣợc thực hiện trong phạm vi nội dung và kinh phí của đề tài KLEPT-14-03. Hà Nội, 15 tháng 12 năm 2016 Học viên, Trầ n Thi Thu ̣ Huyề n LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HIV VÀ PROTEASE CỦ A HIV-1.

HIV-1 nguyên nhân của bệnh AIDS. Cấ u trúc và chƣ́c năng của protease HIV-1. CÁC PHƢƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH HOẠT ĐỘ CỦA PROTEASE HIV -1. Phƣơng pháp quang phổ kế.

Phƣơng pháp sắc ký lỏng cao áp pha đảo. Phƣơng pháp miễn dich ̣ ELISA. Phƣơng pháp xác đinh ̣ hoa ̣t đô ̣ của protease không đánh dấ u theo thời gian (real time label free) bằ ng phân tić h nanopore. ĐẶC TÍNH CƠ CHẤT PEPTIDE CỦA PROTEASE HIV-1.

Trình tự amino acid trong cơ chất của protease HIV-1. Các nghiên cứu về cơ chất đă ̣c hiê ̣u của protease HIV-1. CÁC CHẤT ỨC CHẾ PROTEASE HIV -1 VÀ ỨNG DỤNG TRONG ĐIỀU TRỊ HIV/AIDS. Các chấ t ƣ́c chế protease HIV-1.

Ứng dụng chất ức chế protease HIV-1 trong điề u tri ̣HIV/AIDS. NGUYÊN LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CƢ́U. MÁY MÓC VÀ TRANG THIẾT BỊ. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CƢ́U.

Xác định hoạt độ của protease HIV -1 sƣ̉ du ̣ng cơ chấ t peptide cải biế n trên máy quang phổ khả kiến. Xác định hoạt độ của protease HIV -1 bằ ng cơ chấ t huỳnh quang trên máy quang phổ kế huỳnh quang. Xác định các hằng số động học của protease HIV-1. 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 3.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. THIẾT KẾ TRÌNH TỰ AMINO ACID CỦA CƠ CHẤT PEPTIDE CHO XÁC ĐINH ̣ HOA ̣T TÍNH PROTEASE HIV-1. Trình tự amino acid của cơ chất protease HIV-1. Xác định một số đặc tính của cơ chất Peptide CH.

So sánh ái lƣ̣c của protease với Peptide CH và mô ̣t số cơ chấ t khác. THƢ̉ NGHIỆM DÙ NG CƠ CHẤT PEPTIDE THIẾT KẾ TRONG PHẢN Ƣ́NG SÀNG LỌC CHẤT ỨC CHẾ CỦA PROTEASE HIV-1. Sàng lọc chất ức chế tiềm năng của protease HIV-1. Khả năng ức chế protease HIV-1 của acid 24(E)-3,4-seco-9βH-lanost- 4(28),7,24-trien-3,26-dioic.

Xác đinh kiểu ức chế protease HIV -1 của acid 24(E)-3,4-seco-9βH-lanosta- 4(28),7,24-triene-3,26-dioic. ̣ 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BẢNG VIẾT TẮT AIDS Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (Acquired Immunodeficiency Syndrome) ART Liệu pháp dùng thuốc chống retrovirus (Antiretroviral Drug Therapy) BSA Albunin huyết thanh bò (Bovine Serum Albumin) DABCYL 4-(4-Dimethylaminophenylazo) Benzoic Acid DMSO Dimethyl sulphoxide DTT Dithiothreitol EDANS 5-[(2-Aminoethyl) amino] naphthalene-1-sulfonic acid EDTA Ethylene Diamine Tetraacetic Acid ELISA Kỹ thuật phân tích hấp thụ miễn dịch gắn enzyme (Enzyme-linked immunosorbant assay) FRET Chuyển năng lƣợng cộng hƣởng huỳnh quang (Fluorescence resonance energy transfer) HIV Virus gây suy giảm miễn dịch ở ngƣời (Human Immunodeficiency Virus) HPLC Sắc kí lỏng hiệu năng cao (High-Performance Liquid Chromatography) MES 2-(N-morpholino) ethanesulphonic acid MOPS 3-(N-orpholino) propanesulphonic acid Nle Norleucine Nph Nitrophenylalanine PI Chất ức chế protease (Protease Inhibitor) TCA Trichloroacetic acid CH Chromogenic HF Hilyte fluor IC50 Nồng độ chất ức chế tại đó 50% hoạt tính của enzyme bị ƣ́c chế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌ NH Hình 1: Mô hình cấu trúc không gian của protease HIV-1. 5 Hình 2: Cấu trúc kẹp trong trung tâm hoạt động của protease HIV-1.

5 Hình 3: Các vị trí cắt của protease HIV-1 trên polyprotein gag, gag-pol. 7 Hình 4: Công thƣ́c cấ u ta ̣o của norleucine (A) và nitrophenylalanine (B). 8 Hình 5: Nguyên tắc xác định hoạt độ của protease HIV-1 sử dụng cơ chất huỳnh quang Peptide HF. 25 Hình 6: Ảnh hƣởng nồ ng đô ̣ protease HIV -1 đến tốc độ phản ứng sử dụng cơ chất Peptide CH.

30 Hình 7: Ảnh hƣởng nồng độ cơ chất Peptide CH đến phản ƣ́ng thủy phân bởi protease HIV-1. 31 Hình 8: Ảnh hƣởng của đệm 1 và 2 tới phản ƣ́ng phân cắ t Peptide CH. 33 Hình 9: Ảnh hƣởng của pH tới tốc độ phân cắt Peptide CH bởi protease HIV-1. 34 Hình 10: So sánh tố c đô ̣ thủy phân cơ chấ t Peptide CH (A), L6525 (B) và Peptide HF (C) bởi protease HIV-1.

36 Hình 11: Hoạt tính ức chế protease HIV-1 của 20 hơ ̣p chấ t thƣ̣c vâ ̣t thƣ́ sinh. 41 Hình 12: Khả năng ứ c chế protease HIV -1 của acid 24(E)-3,4-seco-9βH-lanosta- 4(28),7,24-triene-3,26-dioic (A), acid maslinic (B), acid ursolic (C). 42 Hình 13: Tố c đô ̣ phản ƣ́ng thủy phân cơ chấ t bởi protease HIV -1 khi có mă ̣t acid 24(E)-3,4-seco-9βH-lanosta-4(28),7,24-triene-3,26-dioic ở các nồ ng đô ̣ khác nhau. 43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 1: Trình tự các vị trí cắt của protease HIV-1 trên protein gag và gag-pol.

12 Bảng 2: Tầ n số xuấ t hiê ̣n của các amino acid (P4-P4’) của 11 cơ chấ t hi ệu quả của protease HIV-1. 14 Bảng 3: Thành phần của phản ứng đo hoạt đô ̣ protease HIV -1 sƣ̉ du ̣ng cơ chấ t Peptide đặc hiệu cải biế n. 24 Bảng 4: Thành phần của phản ứng đo hoạt đô ̣ protease HIV -1 sƣ̉ du ̣ng cơ chấ t đặc hiệu huỳnh quang Peptide HF. 26 Bảng 5: Các hằ ng số đô ̣ng ho ̣c của protease HIV -1 đố i với cơ chấ t Peptide CH (A), Cơ chấ t L6525 (B) và cơ chất HF (C).

36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU Virus type 1 gây suy giảm viễn dich ̣ ở ngƣời (HIV-1) là tác nhân chính gây nên hô ̣i chƣ́ng suy giảm miễn dich ̣ mắ c phải (AIDS) ở ngƣời. Trong chu trình tái bản của HIV-1, protease có vai trò quan tro ̣ng phân cắt các polyprotein tiền thân gag và gag-pol thành những protein cấu trúc và chức năng cần thiết cho quá trình trƣởng thành của virus [19]. Vì vậy , protease của HIV -1 (protease HIV-1) đƣợc xem nhƣ một trong các đích quan trọng nhất cho liệu pháp dùng thuốc ức chế protease (PI) chống HIV-1 [18]. Cho đế n hiê ̣n nay , phƣơng thƣ́c điề u tri ̣phổ biế n cho ngƣời nhiễm HIV-1 là sử dụng liệu pháp dùng thuốc kháng retrovirus (ART).

Tuy nhiên, kháng thuốc và tác dụng phụ vẫn đang là vấn đề lớn đối với các thuốc PI nói riêng và các thuốc điều trị HIV nói chung. Vì vậy, các nghiên cứu điều tra, phát triển chất ức chế mới của HIV vẫn đang đƣợc tiến hành [72] và các phƣơng pháp phù hợp cho xác định hoạt độ của protease là cần thiế t. Khác với các protease khác , protease HIV -1 có tính đă ̣c hiê ̣u cao trong nhận biết và phân cắt các cơ chất , enzyme chỉ thủy phân các cơ chấ t c ó liên kết đặc hiệu tƣơng tự nhƣ các vị trí cắt của nó trong cấu trúc của protein gag và gag -pol trong HIV-1. Vì vậy, phần lớn cơ chất của protease HIV -1 là các chuỗi peptide gồm tƣ̀ 7 amino acid P4-P3’có trình tự giống với một trong các vị trí cắt đặc hiệu của protease HIV-1 trên các chuỗi polyprotein này [29].

Mặt khác, các nghiên cứu cũng cho thấy kích thƣớc, trình tự và đặc tính của các amino acid đều ảnh hƣởng đến cấu hình của cơ chất với trung tâm hoạt động của protease HIV-1, qua đó ảnh hƣởng đến ái lực của cơ chất với enzyme [66]. Hiện nay, có nhiều loại cơ chất huỳnh quang hoặc cơ chấ t cải biế n tại vi ̣trí phân cắ t khác nhau cho xác định hoat độ của protease HIV-1 đã đƣợc thƣơng mại hóa. Tuy nhiên, trình tự amino acid của các cơ chất này thƣờng không đƣợc công bố. Ngoài ra, giá thành của các cơ chất này khá cao và cần có trang thiế t bi ma ̣ ́ y móc phù hơ ̣p.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên , chúng tôi tiế n hành nghiên cƣ́u thiết kế cơ chất đặc hiệu có ái lực cao với protease HIV-1 sử dụng trong phân tích hoạt độ của enzyme, đồ ng thời sàng lo ̣c và phát hiê ̣n mô ̣t số chấ t ƣ́c chế protease HIV -1, góp phầ n tạo cơ sở cho các nghiên cứu phát triển các thuốc ức chế protease HIV-1 trong nƣớc. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HIV VÀ PROTEASE CỦ A HIV-1 1.

HIV-1 nguyên nhân của bệnh AIDS Năm 1983, virus HIV với tên go ̣i ban đầ u là virus liên quan tới viêm ha ̣ch (LAV) lần đầu tiên đƣơ ̣c phân lâ ̣p thành công bởi Montagnier và tập thể ở viện Pasteur. Virus này đƣợc Uỷ ban Quốc tế thống nhất gọi tên là HIV (type 1) vào năm 1986 [27]. Cùng thời điểm này, ngƣời ta đã phân lập đƣợc HIV- type 2 ở Tây Phi, đây là virus gốc của HIV-type 1.