Nghiên Cứu Tài Nguyên Sinh Thái Để Phát Triển Du Lịch Tại Xã Đảo Long Sơn, Thành Phố Vũng Tàu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh nghiên cứu tài nguyên sinh thái để phát triển du lịch tại xã đảo long sơn thành phố vũng tàu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Người hướng dẫn: TS. Triệu Thế Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Nghiên Cứu Tài Nguyên Sinh Thái Phát Triển Du Lịch Tại Long Sơn, Vũng Tàu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TÀI NGUYÊN DU LỊCH
• 1.1. Tài nguyên du lịch sinh thái
• 1.2. Du lịch sinh thái
• 1.3. Các loại tài nguyên sinh thái phục vụ phát triển du lịch
• 1.3.1. Tài nguyên nước
• 1.3.2. Tài nguyên động thực vật
• 1.3.3. Các loại hình du lịch dựa trên tài nguyên sinh thái
• 1.3.3.1. Du lịch tham quan
• 1.3.3.2. Du lịch giải trí
• 1.3.3.3. Du lịch nghỉ dưỡng
• 1.3.3.4. Du lịch thể thao
• 1.3.3.5. Du lịch khám phá
• 1.3.3.6. Du lịch nghiên cứu (học tập)
• 1.3.3.7. Du lịch chữa bệnh
• 1.3.4. Mối quan hệ giữa du lịch sinh thái và phát triển
• 1.3.4.1. Du lịch với bảo tồn đa dạng sinh học
• 1.3.4.2. Du lịch với phát triển cộng đồng
• 1.3.4.3. Du lịch với phát triển bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC TÀI NGUYÊN SINH THÁI PHỤC VỤ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở LONG SƠN
• 2.1. Tài nguyên sinh thái ở Long Sơn
• 2.1.1. Tài nguyên nước
• 2.1.2. Tài nguyên động thực vật
• 2.2. Các điều kiện khai thác tài nguyên sinh thái phục vụ du lịch Long Sơn
• 2.2.1. Điều kiện cơ sở hạ tầng
• 2.2.1.1. Mạng lưới giao thông
• 2.2.1.2. Hệ thống bưu chính viễn thông
• 2.2.1.3. Hệ thống điện
• 2.2.2. Điều kiện dịch vụ du lịch
• 2.2.3. Điều kiện xã hội
• 2.2.4. Chính sách khai thác tài nguyên phục vụ du lịch
• 2.2.4.1. Nhận thức của cộng đồng về khai thác tài nguyên
• 2.2.5. Các hoạt động khai thác tài nguyên sinh thái phục vụ khách du lịch
• 2.2.5.1. Du lịch tham quan
• 2.2.5.2. Du lịch giải trí
• 2.2.5.3. Du lịch nghỉ dưỡng
• 2.2.5.4. Du lịch thể thao
• 2.2.5.5. Du lịch nghiên cứu (học tập)
• 2.2.6. Đánh giá về các hoạt động khai thác tài nguyên sinh thái phục vụ khách du lịch
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM KHAI THÁC CÓ HIỆU QUẢ TÀI NGUYÊN DU LỊCH SINH THÁI TẠI XÃ ĐẢO LONG SƠN
• 3.1. Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà Nước
• 3.2. Quan điểm phát triển của du lịch tỉnh BR-VT đến năm 2020
• 3.3. Mục tiêu phát triển của du lịch tỉnh BR-VT đến năm 2020
• 3.4. Nhu cầu thực tế xã hội
• 3.5. Điều kiện phát triển du lịch dựa vào tài nguyên sinh thái của xã đảo Long Sơn
• 3.6. Định hướng khai thác có hiệu quả tài nguyên du lịch sinh thái tại Long Sơn
• 3.6.1. Định hướng đầu tư phát triển du lịch
• 3.6.2. Định hướng các sản phẩm du lịch
• 3.6.3. Định hướng thị trường mục tiêu
• 3.7. Đề xuất một số giải pháp khai thác có hiệu quả tài nguyên du lịch sinh thái tại Long Sơn
• 3.7.1. Giải pháp về tổ chức, quản lý
• 3.7.2. Giải pháp về đầu tư
• 3.7.3. Giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng
• 3.7.3.1. Hệ thống giao thông
• 3.7.3.2. Hệ thống bưu chính viễn thông
• 3.7.3.3. Hệ thống điện
• 3.7.4. Giải pháp về phát triển dịch vụ du lịch
• 3.7.5. Giải pháp về thị trường khách du lịch
• 3.7.6. Xây dựng các tuyến điểm nối kết
• 3.7.7. Giải pháp về xúc tiến, quảng bá
• 3.7.8. Giải pháp về bảo tồn tài nguyên sinh thái
• 3.7.8.1. Cơ quan quản lý nhà nước
• 3.7.8.2. Các tổ chức kinh doanh du lịch
• 3.7.8.3. Người dân địa phương
• 3.7.9. Giải pháp về nguồn nhân lực
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Tài Nguyên Sinh Thái Tại Long Sơn

Nghiên cứu tài nguyên sinh thái tại Long Sơn, Vũng Tàu, là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển du lịch bền vững. Long Sơn không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo. Việc khai thác tài nguyên sinh thái một cách hợp lý sẽ góp phần bảo tồn môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tài nguyên sinh thái và du lịch bền vững

Tài nguyên sinh thái bao gồm các hệ sinh thái tự nhiên và các giá trị văn hóa bản địa. Du lịch bền vững tại Long Sơn cần dựa vào việc bảo tồn những tài nguyên này để phát triển các sản phẩm du lịch hấp dẫn.

1.2. Lịch sử phát triển du lịch tại Long Sơn

Long Sơn đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển du lịch, từ những năm đầu khai thác đến nay. Sự phát triển này đã tạo ra nhiều cơ hội cho người dân địa phương nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo tồn tài nguyên.

II. Vấn đề và Thách thức trong Phát Triển Du Lịch Tại Long Sơn

Mặc dù Long Sơn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Việc quản lý tài nguyên sinh thái chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng khai thác quá mức và ô nhiễm môi trường.

2.1. Tác động của du lịch đến môi trường

Du lịch không kiểm soát có thể gây ra ô nhiễm và suy thoái tài nguyên thiên nhiên. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.2. Nhận thức của cộng đồng về bảo tồn tài nguyên

Cộng đồng địa phương cần được nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo tồn tài nguyên sinh thái. Sự tham gia của họ là rất quan trọng trong việc phát triển du lịch bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tài Nguyên Sinh Thái Tại Long Sơn

Để nghiên cứu tài nguyên sinh thái tại Long Sơn, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu từ cộng đồng là rất cần thiết.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin chính xác về tài nguyên sinh thái. Các cuộc phỏng vấn với người dân địa phương cũng cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng tài nguyên.

3.2. Phân tích dữ liệu và đánh giá

Phân tích dữ liệu thu thập được sẽ giúp đánh giá hiệu quả khai thác tài nguyên sinh thái. Điều này là cần thiết để đưa ra các giải pháp phát triển du lịch hợp lý.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Long Sơn

Nghiên cứu tài nguyên sinh thái tại Long Sơn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các sản phẩm du lịch sinh thái đã được phát triển, góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương.

4.1. Các sản phẩm du lịch sinh thái mới

Các sản phẩm du lịch sinh thái như tour tham quan, khám phá thiên nhiên đã thu hút nhiều du khách. Điều này không chỉ tạo ra thu nhập cho người dân mà còn bảo tồn tài nguyên.

4.2. Tác động đến cộng đồng địa phương

Sự phát triển du lịch đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng lợi ích từ du lịch được phân chia công bằng.

V. Kết Luận và Tương Lai của Du Lịch Tại Long Sơn

Tương lai của du lịch tại Long Sơn phụ thuộc vào việc quản lý và bảo tồn tài nguyên sinh thái. Cần có các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch bền vững để đảm bảo lợi ích lâu dài cho cộng đồng.

5.1. Định hướng phát triển du lịch bền vững

Cần xây dựng các chiến lược phát triển du lịch bền vững, tập trung vào bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển du lịch

Cộng đồng địa phương cần được khuyến khích tham gia vào quá trình phát triển du lịch. Sự tham gia này sẽ giúp bảo tồn tài nguyên và nâng cao nhận thức về du lịch bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường du lịch sinh thái tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ khi nhu cầu nghỉ dưỡng xanh cuối tuần của người dân đô thị tăng trên 20% mỗi năm. Xã đảo Long Sơn thuộc thành phố Vũng Tàu, nằm cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 100 km và cách trung tâm thành phố Vũng Tàu 12 km về phía Tây Nam. Với tổng diện tích tự nhiên 92 km² (tương đương 3.702,6 ha), Long Sơn sở hữu cảnh quan sinh thái phong phú với hơn 80% diện tích là đất ngập mặn, bãi bồi ven biển và hệ thống đồi núi tự nhiên.

Mặc dù sở hữu tiềm năng sinh thái đa dạng cùng các làng nghề truyền thống đặc sắc, hoạt động khai thác du lịch tại Long Sơn trước đây chủ yếu diễn ra tự phát, thiếu các định hướng quy hoạch đồng bộ khiến giá trị tài nguyên chưa được khai phóng tương xứng. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là đánh giá toàn diện các điều kiện tự nhiên gồm địa hình, khí hậu, tài nguyên nước và hệ động thực vật; từ đó xác lập các định hướng và giải pháp nhằm khai thác bền vững tài nguyên sinh thái phục vụ du lịch.

Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại 11 thôn thuộc xã đảo Long Sơn, đồng thời mở rộng liên kết với các vùng phụ cận thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và tuyến du lịch Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai. Phạm vi thời gian khảo sát thực trạng bao quát từ năm 2007 đến năm 2013 và đề xuất giải pháp định hướng giai đoạn 2014 – 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương, nâng cao sinh kế cho hơn 13.000 cư dân trên đảo và đa dạng hóa sản phẩm du lịch chất lượng cao cho tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển du lịch sinh thái của Kreg Lindberg (2000) cùng nguyên lý du lịch sinh thái từ Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế. Khung lý thuyết vận dụng mô hình tương tác đa chiều giữa 3 trụ cột then chốt: Bảo tồn tính toàn vẹn của hệ sinh thái – Chia sẻ lợi ích kinh tế với cộng đồng địa phương – Nâng cao nhận thức và trải nghiệm có trách nhiệm của du khách.

Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết phát triển du lịch bền vững và lý thuyết du lịch dựa vào cộng đồng. Bốn khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm:

1. Tài nguyên du lịch sinh thái: Các giá trị tự nhiên đặc thù trong một hệ sinh thái cụ thể gắn liền với giá trị văn hóa bản địa không thể tách rời (theo GS.TS. Phạm Trung Lương).
2. Hệ sinh thái rừng ngập mặn: Vùng đệm sinh học ven biển giữ vai trò điều hòa vi khí hậu và bảo tồn nguồn lợi thủy hải sản.
3. Tính mùa vụ trong du lịch: Sự dao động của dòng khách dưới tác động của các nhân tố tự nhiên như lượng mưa và nhiệt độ.
4. Sức chứa sinh thái: Giới hạn tối đa về lượng du khách mà một vùng tự nhiên có thể tiếp nhận mà không làm suy thoái môi trường.

Nghiên cứu phân loại tài nguyên thành 4 nhóm cơ bản (địa hình, khí hậu, nước, động thực vật) để định vị 7 loại hình du lịch sinh thái chuyên biệt: tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, thể thao, khám phá, nghiên cứu học tập và chữa bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tích hợp linh hoạt các nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp từ các cơ quan quản lý nhà nước như Ủy ban nhân dân xã Long Sơn, Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và Viện Nghiên cứu Hải sản.

Cỡ mẫu điều tra thực địa bao gồm 150 du khách và 50 hộ gia đình, chủ cơ sở kinh doanh bè hàu tại địa phương. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đối với khách du lịch (phân theo độ tuổi, mức chi tiêu, nguồn gốc địa lý) và chọn mẫu mục đích kết hợp thuận tiện đối với các hộ nuôi trồng thủy sản. Việc lựa chọn quy mô mẫu này đảm bảo tính đại diện thống kê, giúp phản ánh chân thực thị hiếu du khách đô thị cũng như năng lực cung ứng dịch vụ của cộng đồng cư dân.

Các phương pháp phân tích chính được sử dụng gồm phương pháp thu thập và xử lý tư liệu, phương pháp khảo sát thực địa và phương pháp cân đối đối sánh. Tiến trình nghiên cứu thực địa được triển khai qua 3 đợt rõ rệt: Đợt 1 khảo sát di tích Nhà Lớn và điểm tham quan đảo; Đợt 2 khảo sát các tuyến kết nối Đồng Nai – Long Sơn – Long Hải – Vũng Tàu; Đợt 3 đánh giá chi tiết cơ sở vật chất và hiện trạng tài nguyên tự nhiên. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này nhằm đối chiếu chéo số liệu báo cáo hành chính với thực tế sinh thái tại hiện trường, triệt tiêu sai số và đảm bảo tính khách quan cho các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về tài nguyên địa hình và khí hậu, Long Sơn sở hữu địa hình độc đáo dạng bán đảo nối liền bởi cầu Bà Nanh từ năm 2002. Quần thể núi Nứa chiếm 30% diện tích đảo lớn với 3 đỉnh cao hình thế chân vạc: đỉnh Bà Trao (183 m), đỉnh Hố Rồng (120 m) và đỉnh Hố Vông (trên 100 m). Nền nhiệt trung bình năm duy trì ở mức 27°C (mát hơn các khu vực lân cận 2°C – 3°C), độ ẩm trên 80% cùng tổng số 2.850 giờ nắng/năm. Lượng mưa bình quân đạt khoảng 1.600 mm/năm nhưng phân bổ không đồng đều, trong đó 90% lượng mưa tập trung vào mùa mưa (tháng 5 đến tháng 11) và chỉ 10% rơi vào mùa khô.

Thứ hai, về thảm thực vật ngập mặn, khu hệ thực vật xã đảo Long Sơn ghi nhận 119 loài thực vật bậc cao thuộc 62 họ có đời sống liên quan đến rừng ngập mặn. Trong đó, nhóm cây ngập mặn chủ yếu chiếm 28 loài (13 họ), nhóm cây tham gia ngập mặn chiếm 41 loài (24 họ) và nhóm di cư chiếm 50 loài (25 họ). Quần xã ưu thế tuyệt đối là đước đôi (Rhizophora apiculata) và mắm trắng (Avicennia alba).

Thứ ba, về đa dạng động vật thân mềm (ĐVTM) hai mảnh vỏ, nghiên cứu phân tích 66 loài ĐVTM thuộc 21 họ tại 4 vùng rừng ngập mặn trọng điểm của Việt Nam. Long Sơn xếp vị trí thứ 2 với 37 loài thuộc 16 họ, chỉ đứng sau Vườn Quốc gia Cà Mau (48 loài thuộc 18 họ), đồng thời vượt trội hơn hẳn so với Đồng Rui – Quảng Ninh (30 loài) và Hưng Hòa – Nghệ An (21 loài). Các họ chiếm ưu thế tại Long Sơn gồm họ ngao Veneridae (10 loài) và họ sò Arcidae (8 loài).

Thứ tư, về hoạt động kinh tế gắn với sinh thái, toàn xã có 624 hộ nuôi thủy sản trên đất liền và 260 hộ nuôi bè trên mặt nước. Nổi bật nhất là nghề nuôi hàu cửa sông (Crassostrea rivularis) với quy mô 7 cụm bè chuẩn (60 m x 25 m) cho sản lượng 72,8 tấn/năm, bên cạnh sản lượng khai thác tự nhiên đạt 1,6 tấn trùng trục/tháng và 3,1 tấn điệp tròn/tháng. Nghề làm muối đạt sản lượng khoảng 24.000 tấn/năm cùng 2.457 hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về đa dạng sinh học tại Long Sơn bắt nguồn từ vị trí địa lý đắc địa tại cửa ngõ vịnh Ghềnh Rái, nơi hội tụ phù sa của 5 nhánh sông lớn: sông Thị Vải, sông Ngã Bảy, sông Chà Và, sông Mũi Giùi và sông Dinh. Nguồn dinh dưỡng dồi dào từ rừng ngập mặn Cần Giờ liền kề tạo điều kiện lý tưởng cho các loài thủy sinh cư trú và sinh sản.

So sánh với các nghiên cứu sinh thái ven biển miền Bắc và miền Trung, số loài ĐVTM tại Long Sơn cao hơn 23,3% so với vùng rừng ngập mặn Đồng Rui và cao hơn 76,2% so với vùng ngập mặn Hưng Hòa. Điều này chứng minh tiềm năng phát triển phân khúc du lịch ẩm thực và du lịch trải nghiệm sông nước tại Long Sơn có lợi thế cạnh tranh vượt bậc trong vùng Đông Nam Bộ.

Toàn bộ các chuỗi dữ liệu đa dạng sinh học và sản lượng kinh tế nêu trên có thể được chuẩn hóa trực quan qua Biểu đồ cột thể hiện mức độ giàu có về thành phần loài ĐVTM giữa 4 vùng sinh thái, kết hợp Bảng cơ cấu phân loại 119 loài thực vật ngập mặn theo 7 dạng sống. Việc trực quan hóa này khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển đổi phương thức khai thác tài nguyên từ đánh bắt tận diệt sang phát triển chuỗi giá trị du lịch học tập, dã ngoại và nghỉ dưỡng sinh thái.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy hoạch phân khu và nâng cấp hạ tầng kết nối: Ủy ban nhân dân thành phố Vũng Tàu cần phê duyệt quy hoạch chi tiết các cụm du lịch sinh thái Long Sơn trước năm 2016. Ban Quản lý dự án tỉnh cần đẩy nhanh tiến độ nâng cấp tuyến đường xuyên đảo Gò Găng – Long Sơn, mở rộng mạng lưới đường ống cấp nước sạch 2.500 m, đảm bảo mục tiêu cấp nước 500.000 m³/ngày đêm cho toàn tỉnh vào năm 2020 nhằm đáp ứng nhu cầu du khách.

2. Đa dạng hóa và chuẩn hóa sản phẩm du lịch đặc trưng: Các doanh nghiệp lữ hành chủ động liên kết với địa phương để thiết kế các tour du lịch sinh thái khép kín từ năm 2015, bao gồm: tour chèo thuyền khám phá rừng ngập mặn sông Chà Và, tour leo núi Nứa chinh phục đỉnh Bà Trao (183 m) và tour trải nghiệm thu hoạch hàu trên lồng bè. Phấn đấu nâng tỷ lệ khách lưu trú qua đêm tại xã đảo từ mức dưới 5% lên 25% vào năm 2020.

3. Xây dựng mô hình du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng: Ủy ban nhân dân xã Long Sơn chủ trì thành lập Hợp tác xã Du lịch Cộng đồng Long Sơn trong giai đoạn 2015 – 2017. Tổ chức tập huấn kỹ năng nghiệp vụ du lịch và văn hóa ứng xử cho 624 hộ nuôi trồng thủy sản và 260 hộ nhà bè; thiết lập cơ chế trích 10% – 15% lợi nhuận du lịch để tái đầu tư vào quỹ bảo tồn và phúc lợi cộng đồng.

4. Thiết lập quy chuẩn bảo tồn đa dạng sinh học và kiểm soát ô nhiễm: Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu phối hợp với các cơ sở kinh doanh ẩm thực bè nổi ban hành quy chế quản lý chất thải rắn và nước thải sinh hoạt trước năm 2018. Thực hiện kiểm soát nghiêm ngặt 100% phương tiện ca nô, tàu thuyền du lịch, cấm xả dầu máy trực tiếp ra sông Chà Và nhằm bảo vệ sinh cảnh của 37 loài ĐVTM và 119 loài thực vật ngập mặn quý giá.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy để Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và Sở Du lịch xây dựng đề án quy hoạch tổng thể du lịch sinh thái, phân bổ ngân sách hạ tầng và ban hành chính sách quản lý nhà bè nuôi trồng thủy hải sản gắn với du lịch.

2. Doanh nghiệp lữ hành và nhà đầu tư du lịch: Cung cấp căn cứ thực tiễn và bản đồ tài nguyên để thiết kế các chương trình tour trải nghiệm mới lạ (tuyến Thành phố Hồ Chí Minh – Long Sơn – Vũng Tàu), phát triển các khu nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp và dịch vụ ẩm thực bè nổi đạt chuẩn.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Du lịch, Sinh thái học: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh, phương pháp khảo sát thực địa đa biến và hệ thống danh mục định danh 119 loài thực vật ngập mặn cùng 37 loài ĐVTM để làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

4. Cộng đồng cư dân và chủ cơ sở kinh doanh tại xã đảo Long Sơn: Định hướng phương thức chuyển đổi sinh kế bền vững từ nuôi trồng thủy sản đơn thuần sang cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường sống trên đảo.

Câu hỏi thường gặp

Tài nguyên sinh thái tại xã đảo Long Sơn có điểm gì khác biệt so với trung tâm thành phố Vũng Tàu? Xã đảo Long Sơn sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn nguyên sinh rộng hàng trăm hecta kết hợp địa hình núi Nứa (đỉnh cao 183 m), lưu giữ 119 loài thực vật và 37 loài động vật thân mềm. Vùng nước lợ tại các cửa sông lớn tạo điều kiện phát triển làng nghề nuôi hàu cửa sông đạt sản lượng 72,8 tấn/năm, tạo nên bản sắc du lịch sinh thái sông nước độc nhất vô nhị.

Điều kiện khí hậu tại Long Sơn có đảm bảo hoạt động du lịch diễn ra quanh năm không? Khí hậu Long Sơn mang tính chất nhiệt đới gió mùa biển điều hòa với nhiệt độ bình quân 27°C và 2.850 giờ nắng/năm. Mặc dù mùa mưa chiếm 90% lượng mưa cả năm, khu vực này hầu như không bao giờ có bão lớn, cho phép các hoạt động tham quan di tích, dã ngoại leo núi và thưởng thức ẩm thực nhà bè diễn ra ổn định suốt 12 tháng.

Mức độ đa dạng sinh học của động vật thân mềm hai mảnh vỏ tại Long Sơn được xếp hạng như thế nào? Theo số liệu nghiên cứu đối sánh tại 4 vùng rừng ngập mặn điển hình của Việt Nam, Long Sơn ghi nhận 37 loài ĐVTM thuộc 16 họ, xếp thứ nhì toàn quốc sau Vườn Quốc gia Cà Mau (48 loài). Mức độ đa dạng này vượt xa vùng ngập mặn Đồng Rui – Quảng Ninh (30 loài) và Hưng Hòa – Nghệ An (21 loài).

Luận văn đề xuất những tuyến du lịch liên kết không gian nào để thu hút du khách? Nghiên cứu định hướng phát triển tuyến du lịch trọng điểm Thành phố Hồ Chí Minh/Đồng Nai – Long Sơn – Long Hải – Vũng Tàu. Với cự ly hơn 100 km từ Thành phố Hồ Chí Minh và kết nối thông suốt qua Quốc lộ 51 cùng cầu Bà Nanh, Long Sơn là trạm dừng chân sinh thái lý tưởng cho các tour nghỉ dưỡng cuối tuần.

Làm thế nào để dung hòa giữa phát triển kinh tế nuôi bè hàu và bảo tồn môi trường sinh thái trên đảo? Luận văn đề xuất quy hoạch lại các phân khu lồng bè trên sông Chà Và, bắt buộc 100% bè dịch vụ lắp đặt bể thu gom rác thải sinh hoạt và xử lý nước thải. Đồng thời, chính quyền địa phương cần hướng dẫn 260 hộ bè tham gia tập huấn vệ sinh môi trường và kiểm soát tải lượng du khách không vượt quá sức chứa sinh thái.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện nguồn tài nguyên sinh thái phong phú của xã đảo Long Sơn với diện tích 92 km², 119 loài thực vật ngập mặn và 37 loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ có giá trị sinh học và kinh tế cao.
• Phân tích sâu sắc thực trạng khai thác du lịch giai đoạn 2007 – 2013, chỉ rõ sự chuyển mình từ tính chất tự phát sang nhu cầu cấp thiết phải quy hoạch đồng bộ hạ tầng giao thông và dịch vụ.
• Đề xuất mô hình liên kết bền vững giữa bảo tồn đa dạng sinh học rừng sác, phát triển làng nghề nuôi hàu truyền thống và du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược bao gồm: tổ chức quản lý, đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm và bảo vệ môi trường sinh thái đến năm 2020.
• Xác lập định hướng phát triển các tuyến du lịch vệ tinh kết nối Long Sơn với tam giác kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai – Bà Rịa Vũng Tàu.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là xác lập luận cứ khoa học thực chứng đầu tiên về tài nguyên sinh thái phục vụ phát triển du lịch tại xã đảo Long Sơn. Giai đoạn tiếp theo 2020 – 2025 cần mở rộng nghiên cứu về lượng giá kinh tế tài nguyên môi trường và xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn trên các làng bè thủy sản. Hãy cùng đồng hành khai phóng tiềm năng du lịch xanh Long Sơn một cách bền vững và trách nhiệm ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Thực trạng khai thác tài nguyên sinh thái phục vụ hoạt động du lịch ở Long Sơn. Những giải pháp nhằm khai thác có hiệu quả tài nguyên du lịch sinh thái tại xã đảo Long Sơn 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. Tài nguyên du lịch Tài nguyên hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lƣợng và thông tin có trên Trái Đất và trong không gian gian vũ trụ mà con ngƣời có thể sử dụng để phục vụ cho cuộc sống và sự phát triển của mình.

Tài nguyên đƣợc phân loại thành tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn gắn liền với các nhân tố về con ngƣời và xã hội. Tài nguyên du lịch là một dạng đặc sắc của tài nguyên nói chung. Khái niệm tài nguyên du lịch luôn gắn liền với khái niệm du lịch. Theo điều 4, Luật Du lịch Việt Nam năm 2006: “Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử văn hóa, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du kịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch”.

Tài nguyên du lịch sinh thái “ Tài nguyên du lịch sinh thái là một bộ phận quan trọng của tài nguyên du lịch bao gồm các giá trị tự nhiên thể hiện trong một hệ sinh thái cụ thể và các giá trị văn hóa bản địa tồn tại và phát triển không tách rời hệ sinh thái tự nhiên đó. Phạm Trung Lƣơng). Tuy nhiên, không phải mọi giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa đều đƣợc coi là tài nguyên DLST mà chỉ có các thành phần và cá thể tổng hợp tự nhiên, các giá trị văn hóa bản địa gắn với một hệ sinh thái cụ thể đƣợc khai thác, sử dụng để tạo ra các sản phẩm DLST, phục vụ cho mục đích phát triển du lịch nói chung, DLST nói riêng, mới đƣợc xem là tài nguyên du lịch sinh thái. Tài nguyên DLST rất đa dạng và phong phú.

Tài nguyên DLST bao gồm tài nguyên đang khai thác và tài nguyên chƣa đƣợc khai thác. Tuy nhiên, một số tài nguyên DLST chủ yếu thƣờng đƣợc nghiên cứu khai thác nhằm đáp ứng nhu cầu của khách DLST nhƣ: các hệ sinh thái tự nhiên đặc thù với nhiều loài sinh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vật đặc hữu quý hiếm (VQG, khu bảo tồn thiên nhiên,…); các hệ sinh thái nông nghiệp (vƣờn cây ăn trái, trang trại, …); … 1. Du lịch sinh thái Du lịch sinh thái (Ecotourism) là một khái niệm tƣơng đối rộng lớn thuộc các lĩnh vực khác nhau. Chính vì lẽ đó, nó đƣợc hiểu khác nhau từ những góc độ khác nhau với những tên gọi khác nhau nhƣ: du lịch thiên nhiên (Nature Tourism), du lịch môi trƣờng (Environmental Tourism), du lịch xanh (Green Tourism), du lịch nhà tranh (Cottage Tourism), ….

Theo Hiệp hội Du lịch sinh thái quốc tế (The International Ecotourism society): “Du lịch sinh thái là việc đi lại có trách nhiệm tới các khu vực thiên nhiên mà bảo tồn được môi trường và cải thiện phúc lợi cho người dân địa phương” Ở Viện Nam, DLST là lĩnh vực mới đƣợc nghiên cứu từ giữa thập kỷ 90 của thế kỷ XX, song đã thu hút đƣợc sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu về du lịch và môi trƣờng. DLST là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, mặc dù trong hoạt động của loại hình du lịch này bao gồm cả tìm hiểu, nghiên cứu văn hóa bản địa của cộng đồng địa phƣơng. Các loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên nhƣ nghỉ dƣỡng, tham quan, mạo hiểm,…chủ yếu mới đƣa con ngƣời về với thiên nhên, còn việc giáo dục, nâng cao nhận thức cho khách du lịch về thiên nhiên và môi trƣờng, văn hóa cộng đồng địa phƣơng là rất ít, hầu nhƣ không có. Tuy nhiên nếu nhƣ trong hoạt động của những loại hình du lịch này có gắn với việc nâng cao nhận thức để du khách có trách nhiệm với việc bảo tồn các giá trị tự nhiên và văn hóa cộng đồng, tạo việc làm và lợi ích cho ngƣời dân địa phƣơng thì bản thân chúng đã chuyển hóa thành một dạng của DLST.

Lê Huy Bá cũng đƣa ra khái niệm về du lịch sinh thái và đây có thể đƣợc xem nhƣ là một khái niệm đầy đủ ý nghĩa để phục vụ cho nghiên cứu đề tài này “DLST là một loại hình du lịch lấy các hệ sinh thái đặc thù, tự nhiên làm đối tượng để phục vụ cho những khách du lịch yêu thiên nhiên, du ngoạn, thưởng thức những cảnh quan hay nghiên cứu về các hệ sinh thái. Đó cũng là hình thức kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế du lịch với 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giới thiệu về những cảnh đẹp của quốc gia cũng như giáo dục tuyên truyền và bảo vệ, phát triển môi trường và tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững”. Các loại tài nguyên sinh thái phục vụ phát triển du lịch 1. Địa hình Địa hình hiện tại của bề mặt trái đất là sản phẩm của các quá trình địa chất lâu dài (nội sinh, ngoại sinh).

Trong chừng mực nhất định, mọi hoạt động sống của con ngƣời trên một lãnh thổ đều phụ thuộc vào địa hình. Tất nhiên tùy thuộc vào mục đích hoạt động kinh tế mà sự phụ thuộc đó nhiều hay ít hay phụ thuộc vào khía cạnh này hay khác của địa hình. Đối với hoạt động du lịch, điều quan trọng nhất là đặc điểm hình thái địa hình, nghĩa là các dấu hiệu bên ngoài của địa hình và các dạng đặc biệt của địa hình có sức hấp dẫn khai thác cho du lịch. Các đơn vị hình thái chính của địa hình là núi đồi và đồng bằng, chúng đƣợc phân biệt bởi độ chênh của địa hình.

Khách du lịch thƣơng ƣa thích những nơi có phong cảnh đẹp và đa dạng, những vùng có nhiều đồi núi; và thƣờng tránh những nơi bằng phẳng mà họ cho là tẻ nhạt, không thích hợp với du lịch. Địa hình đồng bằng tƣơng đối đơn điệu về ngoại hình, một cách trƣợc tiếp, ít gây những cảm hứng nhất định cho tham quan du lịch. Song do đồng bằng là nơi thuận lợi cho hoạt động kinh tế, cho canh tác nông nghiệp nên từ lâu ở đây là nơi quần cƣ đông đúc. Thông qua các hoạt động nông nghiệp, văn hóa của con ngƣời địa hình đồng bằng có ảnh hƣởng gián tiếp đến khách du lịch.

Địa hình vùng đồi thƣờng tạo ra một không gian thoáng đãng và bao la. Do sự phân cắt của địa hình nên có tác động mạnh đến tâm lý du lịch dã ngoại, rất thích hợp với các loại hình cắm trại và tham quan. Vùng đồi là nơi tập trung dân cƣ tƣơng đối đông đúc, lại là nơi có những di tích khảo cổ và tài nguyên văn hóa, lịch sử độc đáo, tạo khả năng phát triển loại hình du lịch, tham quan theo chuyên đề. Trong các dạng địa hình thì miền núi có ý nghĩa lớn nhất đối với du lịch, đặc biệt là khu vực, thuận lợi cho việc tổ chức thể thao mùa đông, các nhà an dƣỡng, các trạm nghĩ, các cơ sở du lịch, các khu vực tiện cho chuyển tiếp lộ trình, các đỉnh núi cao có thể nhìn toàn cảnh và thích hợp với môn thể thao leo núi… 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong tài nguyên du lịch miền núi, cùng với địa hình, khí hậu và thực động vật tạo nên tài nguyên du lịch tổng hợp có khả năng tổ chức các loại hình du lịch ngắn ngày cũng nhƣ dài ngày.

Ngoài các dạng địa hình chính với các ý nghĩa phục vụ du lịch khác nhau, cần chú ý đến các kiểu địa hình đặc biệt có giá trị rất lớn cho tổ chức du lịch- kiểu địa hình Karst (đá vôi) và kiểu địa hình bờ bãi biển. - Kiểu địa hình Karst là kiểu địa hình đƣợc thành tạo do sự lƣu thông của nƣớc trong các đá dễ hòa tan (đá vôi, đôlômit, đá phấn, thạch cao, muối mỏ…), ở Việt Nam chủ yếu là đá vôi. Thuật ngữ “Karst” bắt nguồn từ tên một miền thuộc Nam Tƣ, nơi mà địa hình này nghiên cứu lần đầu. Các kiểu Kast có thể đƣợc tạo thành từ sự hòa tan của nƣớc trên mặt cũng nhƣ của nƣớc ngầm.

Một trong các kiểu Karst đƣợc quan tâm nhất đối với du lịch là hang động Karst. Những cảnh quan thiên nhiên và văn hóa của hang động Karst rất hấp dẫn khách du lịch. Đây chính là nguồn tài nguyên du lịch, một loại hàng hóa đặc biệt có thể sinh lợi dễ dàng. Hiện nay trên thế giới có khoảng 650 hang động đã đƣợc sử dụng cho du lịch, hang năm thu hút khoảng 15 triệu khách tới thăm.

Trên thế giới có 25 hang động Karst dài nhất, điển hình nhƣ hang Flint Mammauth Cave System dài 530 km ở Hoa Kì, hang Optimisticeskaya dài 153 km ở Ucraina, hang Holloch dài 133,5 km ở Thụy Sĩ, hang Rescau Jencan Bernard sâu 1535 m ở Pháp, hang Sistema de Trave sâu 1380 m ở Tây Ban Nha. Hang động Karst ở Việt nam không dài, không sâu, nhƣng rất đẹp. Động Phong Nha (ở Bố Trạch, Quảng Bình) dài gần 8 km, có cửa vào rộng 25 m và cao 10 m, đƣợc coi là hang nƣớc đẹp nhất thế giới, “kỳ quan nhất thế giới” hay “Phong Nha đệ nhất động”. Đây sẽ là điểm du lịch đông khách nhất, đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của Quảng Bình trong những năm tới.

Một số hang động khác của Việt Nam cũng có điểm du lịch hấp dẫn nhƣ Bích Động (Ninh Bình), động Hƣơng Tích (Hà Tây), Hang Bồ Nâu, Luồng (Quảng Ninh)… Ngoài hang động Karst, các kiểu địa hình Karst khác cũng có giá trị lớn đến du lịch, chẳng hạn kiểu Karst ngập nƣớc mà tiêu biểu là Vịnh Hạ Long, một trong những kì quan thế giới, với khả năng du ngoạn bằng tàu thuỷ, thuyền bè. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kiểu Karst đồng bằng ở vùng Ninh Bình đƣợc mệnh danh là một Hạ Long khô tuyệt vời thu hút sự chú ý của khách du lịch trong nƣớc và quốc tế - Các kiểu địa hình ven bờ các kho chứa nƣớc lớn (đại dƣơng, biển, sông hồ…) có ý nghĩa quan trọng đối với du lịch. Nói chung, địa hình ven bờ có thể tận dụng khai thác du lịch với mục đích khác nhau: từ tham quan du lịch theo chủ đề khoa học, nghĩ ngơi an dƣỡng, tắm biển, thể thao nƣớc. Địa hình đƣợc đánh giá chủ yếu trên quan điểm có xây đựng đƣợc những bãi tắm và có cát không? Đặc điểm lí hóa của chúng nhƣ thế nào?