MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sinh khí hậu (SKH) là môn khoa học liên ngành giữa khí hậu học và sinh thái học, nghiên cứu ảnh hưởng của khí hậu đối với cơ thể sống. Theo Trần Việt Liễn “SKH người là một bộ phận của SKH nói chung, nhằm nghiên cứu các quá trình tương tác môi trường khí hậu – con người từ các góc độ, từ những mục tiêu kacs nhau, nó là một mảng quan trọng của bộ môn nghiên cứu khí hậu ứng dụng” [7]. Trong khoa học du lịch, SKH nghiên cứu ảnh hưởng của các điều kiện khí hậu, thời tiết tác động lên cơ thể con người trong các hoạt động du lịch, tham quan, nghỉ dưỡng, tìm hiểu, khám phá tự nhiên… Bên cạnh đó, căn cứ vào nhu cầu đòi hỏi về thời tiết, khí hậu của các loại hình du lịch khác nhau, nghiên cứ SKH chỉ ra từng thời kỳ thuận lợi cho sức khỏe con người, cho từng loại hình du lịch, điều dưỡng cụ thể, ở các vùng cụ thể.
Nhờ có nó hoạt động du lịch ít bị ảnh hưởng do sự cố thời tiết khí hậu một cách đáng tiếc, kinh tế du lịch thu được lợi nhuận cao. Trong thời đại ngày nay bởi tính ứng dụng thực tiễn cao của nó nên SKH đang được phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam và trên thế giới. Nghiên cứu SKH tại một khu vực để đánh giá những ảnh hưởng do khí hậu, thời tiết đến con người, đến cơ cấu cây trồng vật nuôi, đến cấu trúc thảm thực vật và đánh giá việc ứng dụng những lợi thế đó của người dân bản địa đã phù hợp chưa từ đó đề xuất các đặc trưng SKH phục vụ phát triển kinh tế, du lịch và canh tác của người dân địa phương. Đến nay, đã có nhiều đề tài và nội dung nghiên cứu và sử dụng hợp lý tài nguyên SKH đối với mục đích phát triển du lịch, phát triển lâm nghiệp…được nhiều nhà khoa học lựa chọn để nghiên cứu, đánh giá và đề xuất sử dụng hợp lý tại một vùng lãnh thổ lớn và đã có hiệu quả thiết thực.
Tuy nhiên việc đánh giá đặc điểm tài nguyên SKH và đề xuất hướng sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên này đối với một vùng lãnh thổ nhỏ với quy mô địa giới hành chính của một huyện đã có nhưng chưa nhiều. Thực tế quá trình vận động và phát triển cho thấy bất cứ một sự phát triển nào cũng tuân theo quy luật nhất định, và ngày nay sự phát triển nhanh của ngành công nghiệp đã và đang đem lại những hậu quả nhất định đối với môi trường làm thay đổi hệ sinh thái, suy thoái tài nguyên….gây ô nhiễm môi trường do đó chủ 1 (LUAN.noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi trương của Đảng và Nhà nước ta luôn định hướng lựa chọn định hướng phát triển bền vững cho nền kinh tế đó là sản xuất phát triển phải đi đôi với sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Trong đó sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên cảnh quan, khí hậu phục vụ phát triển du lịch từng bước được đề xuất để tận dụng lợi thế và phát triển ngành công nghiệp không khói mang lại nguồn thu lớn cho các địa phương nói riêng và đóng góp lớn vào ngân sách cả nước nói chung. Sau khi mở rộng, thành phố Hà Nội hiện nay có tổng diện tích tự nhiên là 334.470,02ha gồm 30 quận, huyện; dân số là 6.
Trong đó huyện Ba Vì là một huyện miền núi ở phía Tây thủ đô Hà Nội có nhiều tiềm năng phát triển du lịch bởi được hội tụ đủ các lợi thế về địa hình, địa mạo…và truyền thống văn hóa Xứ Đoài đậm đà bản sắc. Trong những năm qua, mặc dù với áp lực suy thoái kinh tế toàn cầu nhưng huyện Ba Vì vẫn giữ được vị trí là một trong các huyện có tốc độ phát triển kinh tế ổn định mà không thể không kể đến đóng góp rất lớn từ nhóm ngành dịch vụ - du lịch của huyện. Với vị trí địa lý thuận lợi nằm trong vùng Đông Bắc Việt Nam giáp với tỉnh Phú Thọ, tỉnh Vĩnh Phúc trên địa phận huyện có dãy núi Ba Vì tạo nên lợi thế cảnh quan và sự phân hóa địa hình hình thành đai khí hậu theo địa hình khác nhau, và sự phân bố thảm thực vật khác nhau do đó VQG Ba Vì có đa dạng sinh học cao. Ngoài các đặc điểm về khí hậu, đa dạng sinh học, VQG Ba Vì còn có giá trị văn hóa tâm linh của người Việt Nam với đền thờ Đức Thánh Tản, đền thờ Bác Hồ.
Xung quanh khu vực VQG Ba Vì có nhiều cảnh quan đẹp Ao Vua, Suối Tiên, Hồ Suối Hai, khu di tích lịch sử K9 - Đá Chông, các tài nguyên trong lòng đất cũng tạo nên tiềm năng du lịch cho huyện Ba Vì như mỏ khoáng nóng tại xã Thuần Mỹ. Nhờ lợi thế về thời tiết, khí hậu nên huyện Ba Vì ngoài những tài nguyên du lịch tự nhiên, trên địa bàn huyện còn có các nguồn tài nguyên du lịch nhân tạo đó là các khu trang trại nuôi trồng các loại cây, con cho các sản phẩm nông sản đã trở thành thương hiệu của huyện Ba Vì như khu dược liệu của Người Dao, chè Ba Trại, sữa Ba Vì, khoai lang Đồng Thái hay các khu Nông trường nay đã được đầu tư thành các khu trang trại phục vụ du lịch nghiên cứu.noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi Là một người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Xứ Đoài và đã có nhiều năm công tác tại khu vực, học viên nhận thấy tiềm năng phát triển du lịch huyện Ba Vì rất lớn đã được sự quan tâm của các cấp, các ngành. Hơn nữa, trên địa giới hành chính Huyện có dãy núi Ba Vì đã tạo nên sự phân hóa địa hình và nét đặc trưng riêng cho khí hậu vùng thủ đô Hà Nội điều này có cơ sở để nghiên cứu đánh giá nguồn tài nguyên SKH trên địa bàn huyện. Do đó học viên lựa chọn vùng lãnh thổ huyện Ba Vì để nghiên cứu trong Luận văn tốt nghiệp khóa học với đề tài “Nghiên cứu, sử dụng hợp lý tài nguyên sinh khí hậu huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội”.
Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu và làm sáng tỏ đặc điểm và vai trò (ảnh hưởng) SKH huyện Ba Vì đối với sức khỏe con người trong các hoạt động sống nói chung và trong các hoạt động kinh tế du lịch, nghỉ dưỡng nói riêng. - Đánh giá mức độ thuận lợi, khó khăn của tài nguyên SKH huyện Ba Vì cho một số loại hình du lịch, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội huyện Ba Vì theo hướng sử dụng hợp lý và bền vững các nguồn tài nguyên của huyện. Nội dung nghiên cứu - Tổng quan những vấn đề về lý luận và thực tiễn của việc nghiên cứu SKH. - Làm rõ đặc điểm SKH và ảnh hưởng của nó tới sức khỏe con người phục vụ nghỉ dưỡng tại lãnh thổ nghiên cứu huyện Ba Vì.
- Xây dựng bản đồ SKH người nhằm mục đích dân sinh, du lịch và nghỉ dưỡng huyện Ba Vì. - Phân tích, đánh giá điều kiện SKH phục vụ du lịch, nghỉ dưỡng tại huyện Ba Vì. Từ đó đề xuất, kiến nghị để sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên này cho phát triển du lịch nói riêng và kinh tế - xã hội huyện nói chung. Ý nghĩa của Đề tài Đề tài có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp vào việc nghiên cứu sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên SKH của một vùng lãnh thổ nhỏ với quy mô huyện nhưng có đặc thù phân hóa địa hình, khí hậu.
Góp phần vào các tài liệu tham khảo để đề xuất định hướng phát triển du lịch huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội theo hướng sử dụng hợp lý và bền vững các nguồn tài nguyên tại chỗ.noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi Chƣơng 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử nghiên cứu SKH trên thế giới và ở Việt Nam 1. Trên thế giới Việc nghiên cứu và đánh giá các điều kiện tự nhiên phục vụ cho mục đích du lịch, nghỉ ngơi, an dưỡng, chữa bệnh….được các nhà địa lí, nhà y học, tâm lý học và những người yêu thích thiên nhiên quan tâm.
Nhiều nhà địa lí Liên Xô (A.) xác định đây là một hướng ứng dụng quan trọng của địa lí bên cạnh việc phục vụ các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, xây dựng và quy hoạch. Các nhà địa lí Liên Xô đã có các công trình đánh giá các thể tổng hợp tự nhiên phục vụ giải trí (1973) đã tiến hành nghiên cứu sức chứa và sự ổn định của các địa điểm du lịch (Kadanxkaia, 1972; Sepier, 1973). Một số nhà địa lí cảnh quan của trường Đại học Tổng hợp Matxcơva như E.Svittrenco đã tiến hành nghiên cứu các vùng thích hợp cho mục đích nghỉ dưỡng trên lãnh thổ Liên Xô trước đây. Likhanop, 1973 đã xác định tài nguyên nghỉ ngơi giải trí là một dạng đặc biệt của tài nguyên thiên nhiên và việc nghiên cứu chúng là một nhiệm vụ quan trọng của địa lí giải trí - một nhánh mới của địa lí tự nhiên.
Các nhà địa lí Mỹ như Bona, 1918; Davis, 1971; nhà địa lí Anh H.Robinson và các nhà địa lí Canada như Vofo, 1966; Henayno, 1972 cũng đã tiến hành đánh giá và sử dụng các tài nguyên thiên nhiên phục vụ mục đích giải trí du lịch. Các nhà địa lí Ba Lan như Kostrovixki, 1970; Vacdunx, 1973 đã xác định dung lượng tối ưu khách du lịch cho mỗi cảnh quan tự nhiên và các nhà khoa học Tiệp Khắc đã tiến hành đánh giá và thành lập các bản đồ tài nguyên du lịch cả về tự nhiên cũng như văn hóa, lịch sử (Mariot, 1971; Sulavikova, 1973). Trong vòng hai mươi năm trở lại đây, môn địa lí giải trí hay địa lí du lịch ra đời và đã được sự hưởng ứng rộng rãi của nhiều nhà địa lí trên thế giới với nhiều công trình nổi tiếng của Koliarop, H.Robinson…Nhiều nhà địa lí du lịch đã xác định đối tượng nghiên cứu của địa lí du lịch là các hệ thống lãnh thổ du lịch hoặc thể tổng hợp lãnh thổ du 4 (LUAN.noi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.noi lịch , trong đó cũng đã xác định các điều kiện tự nhiên được khai thác phục vụ mục đích du lịch là các điều kiện để phát triển du lịch như là một thành phần, một phân hệ của hệ thống [2].