Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu tác dụng điều trị tiểu đường từ cây Vối (Cleistocalyx operculatus)

Nghiên cứu hợp chất từ cây vối Cleistocalyx operculatus nhằm đánh giá hiệu quả điều trị tiểu đường, cung cấp thông tin hữu ích cho y học.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Dụng Điều Trị Tiểu Đường Từ Cây Vối
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. KHÁI QUÁT VỀ HỌ SIM–MYRTACEAE
• 1.2. Chi Cleistocalyx
• 1.2.1. Cleistocalyx circumcissa (Trâm ô)
• 1.2.2. Cleistocalyx nigrans (Trâm lá đen)
• 1.2.3. Cleistocalys nervosum (Trâm nắp vối)
• 1.2.4. Cleistocalyx rehnervinus (Vối gân mạng)
• 1.2.5. Cleistocalyx consperipuactatus (Vối nước)
• 1.3. Một số nghiên cứu dược lý về chi Cleistocalyx
• 1.4. CÂY VỐI (CLEISTOCALYX OPERCULATUS ROXB.)
• 1.4.1. Đặc điểm thực vật
• 1.4.2. Phân bố
• 1.4.3. Công dụng dân gian
• 1.4.4. Thành phần hóa học
• 1.4.4.1. Tinh dầu
• 1.4.4.2. Các phần chiết hữu cơ

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác dụng điều trị tiểu đường từ cây Vối

Cây Vối, tên khoa học là Cleistocalyx operculatus, đã được sử dụng trong y học dân gian Việt Nam để điều trị nhiều bệnh, đặc biệt là bệnh tiểu đường. Nghiên cứu cho thấy cây Vối có khả năng hạ đường huyết, nhờ vào các hợp chất có trong lá và nụ của nó. Các tài liệu dược lý học dân tộc đã ghi nhận rằng cây Vối có thể hỗ trợ điều trị tiểu đường type 2, một trong những dạng phổ biến nhất của bệnh tiểu đường. Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng các chiết xuất từ cây Vối có tác dụng ức chế enzym α-glucosidase, từ đó làm giảm sự hấp thu glucose trong ruột.

1.1. Cây Vối và lịch sử sử dụng trong y học

Cây Vối đã được sử dụng từ hàng trăm năm trong y học cổ truyền Việt Nam. Người dân thường dùng lá và nụ Vối để sắc nước uống nhằm điều trị các bệnh liên quan đến đường huyết. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hợp chất trong cây Vối có tác dụng tích cực đối với sức khỏe, đặc biệt là trong việc kiểm soát lượng đường trong máu.

1.2. Các thành phần hóa học trong cây Vối

Cây Vối chứa nhiều hợp chất có lợi như flavonoid, tannin và các axit hữu cơ. Những hợp chất này không chỉ giúp hạ đường huyết mà còn có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các chiết xuất từ lá và nụ Vối có khả năng ức chế enzym α-glucosidase, từ đó làm giảm sự hấp thu glucose trong ruột.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị tiểu đường

Bệnh tiểu đường là một trong những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hiện nay, với tỷ lệ mắc bệnh ngày càng tăng. Việc điều trị tiểu đường thường gặp nhiều thách thức, bao gồm việc kiểm soát đường huyết, phòng ngừa biến chứng và duy trì sức khỏe tổng thể. Các phương pháp điều trị hiện tại như insulin và thuốc uống có thể gây ra tác dụng phụ và không phải lúc nào cũng hiệu quả. Do đó, việc tìm kiếm các phương pháp điều trị tự nhiên như cây Vối đang trở thành xu hướng.

2.1. Tác động của tiểu đường đến sức khỏe

Tiểu đường có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như bệnh tim mạch, tổn thương thần kinh và suy thận. Việc kiểm soát đường huyết là rất quan trọng để ngăn ngừa những biến chứng này. Cây Vối có thể là một giải pháp tự nhiên giúp hỗ trợ điều trị và kiểm soát bệnh tiểu đường.

2.2. Những thách thức trong việc sử dụng thảo dược

Mặc dù cây Vối có nhiều lợi ích, nhưng việc sử dụng thảo dược trong điều trị tiểu đường cũng gặp phải một số thách thức. Cần có thêm nhiều nghiên cứu khoa học để xác định liều lượng và cách sử dụng hiệu quả nhất. Ngoài ra, việc kết hợp giữa thảo dược và thuốc tây cũng cần được xem xét kỹ lưỡng để tránh tương tác không mong muốn.

III. Phương pháp nghiên cứu tác dụng của cây Vối

Nghiên cứu về tác dụng của cây Vối trong điều trị tiểu đường thường sử dụng các phương pháp chiết xuất và phân tích hóa học. Các nghiên cứu này nhằm xác định các hợp chất có hoạt tính sinh học trong cây Vối và cơ chế tác dụng của chúng. Việc phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất này là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về tác dụng của cây Vối.

3.1. Quy trình chiết xuất từ cây Vối

Quy trình chiết xuất thường sử dụng dung môi như ethanol hoặc nước để thu được các hợp chất có hoạt tính từ lá và nụ Vối. Các chiết xuất này sau đó được thử nghiệm để đánh giá khả năng ức chế enzym α-glucosidase, từ đó xác định tác dụng hạ đường huyết của chúng.

3.2. Phân tích cấu trúc hóa học

Các hợp chất được phân lập từ cây Vối sẽ được phân tích bằng các phương pháp hiện đại như phổ khối (MS) và phổ hạt nhân từ (NMR). Việc xác định cấu trúc hóa học giúp hiểu rõ hơn về cơ chế tác dụng của các hợp chất này trong việc điều trị tiểu đường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của cây Vối trong điều trị tiểu đường

Cây Vối không chỉ được sử dụng trong y học cổ truyền mà còn đang được nghiên cứu để phát triển thành các sản phẩm hỗ trợ điều trị tiểu đường. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng nước sắc từ lá và nụ Vối có thể giúp ổn định đường huyết và giảm lipid máu. Điều này mở ra cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm chức năng từ cây Vối.

4.1. Sử dụng nước sắc từ cây Vối

Nước sắc từ lá và nụ Vối được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng để hỗ trợ điều trị tiểu đường. Nhiều người đã ghi nhận sự cải thiện trong việc kiểm soát đường huyết khi sử dụng nước sắc này thường xuyên. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng nước sắc từ cây Vối có tác dụng lợi tiểu, giúp đào thải độc tố ra khỏi cơ thể.

4.2. Phát triển sản phẩm từ cây Vối

Các sản phẩm chức năng từ cây Vối đang được nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Những sản phẩm này không chỉ giúp hỗ trợ điều trị tiểu đường mà còn có thể được sử dụng như một phần của chế độ ăn uống lành mạnh. Việc phát triển các sản phẩm này cần dựa trên các nghiên cứu khoa học để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về cây Vối

Nghiên cứu về tác dụng điều trị tiểu đường từ cây Vối đang mở ra nhiều triển vọng mới trong y học. Các nghiên cứu hiện tại đã chỉ ra rằng cây Vối có khả năng hạ đường huyết và hỗ trợ điều trị tiểu đường type 2. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ hơn về cơ chế tác dụng và liều lượng hiệu quả. Tương lai của nghiên cứu này có thể dẫn đến việc phát triển các sản phẩm chức năng từ cây Vối, mang lại lợi ích cho sức khỏe cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Việc tiếp tục nghiên cứu về cây Vối là rất cần thiết để xác định rõ hơn về các hợp chất có trong cây và tác dụng của chúng đối với sức khỏe. Các nghiên cứu này sẽ giúp xây dựng cơ sở khoa học vững chắc cho việc sử dụng cây Vối trong điều trị tiểu đường.

5.2. Hướng phát triển sản phẩm từ cây Vối

Hướng phát triển sản phẩm từ cây Vối cần được chú trọng, nhằm tạo ra các sản phẩm an toàn và hiệu quả cho người tiêu dùng. Việc kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại sẽ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển y học hiện đại, các hợp chất thiên nhiên từ thực vật vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm dược phẩm và thực phẩm chức năng. Theo báo cáo của ngành, có khoảng 800 loại cây thuốc được ghi nhận có tác dụng điều trị đái tháo đường dạng II, tuy nhiên số lượng hoạt chất được kiểm chứng qua thử nghiệm sinh học còn hạn chế. Đái tháo đường là bệnh mãn tính nội tiết với mức glucose trong máu cao, trong đó dạng II chiếm tỷ lệ lớn do sự kháng insulin. Việc sử dụng các thuốc ức chế enzym α-glucosidase như acarbose đã được áp dụng để làm chậm hấp thu carbohydrate, giảm đường huyết sau ăn.

Cây Vối (Cleistocalyx operculatus Roxb. et Perry), thuộc họ Sim (Myrtaceae), là một loại cây thân gỗ phổ biến ở miền Bắc Việt Nam và các vùng nhiệt đới châu Á, được sử dụng rộng rãi trong dân gian để điều trị các bệnh đường ruột, viêm họng và đặc biệt là hỗ trợ ổn định đường huyết. Nước sắc từ lá và nụ Vối có tác dụng ức chế enzym α-glucosidase, góp phần làm giảm tăng đường huyết sau ăn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hóa học và dược lý về cây Vối còn thiếu hệ thống, chưa liên kết chặt chẽ giữa thành phần hóa học và tác dụng điều trị đái tháo đường.

Luận văn này nhằm hệ thống hóa các thành phần hóa học có trong lá cây Vối và liên hệ chúng với tác dụng điều trị đái tháo đường. Nghiên cứu tập trung vào việc chiết xuất, phân lập, xác định cấu trúc các hợp chất từ lá Vối và đánh giá hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase, từ đó đề xuất cơ sở khoa học cho việc sử dụng cây Vối trong điều trị đái tháo đường dạng II. Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu lá thu hái tại Hưng Yên trong năm 2013, với mục tiêu góp phần phát triển các sản phẩm dược liệu an toàn, hiệu quả, phù hợp với xu hướng sử dụng thuốc từ thiên nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết về enzym α-glucosidase và vai trò trong chuyển hóa carbohydrate: Enzym α-glucosidase thủy phân các liên kết α-glucosidic trong carbohydrate, làm tăng hấp thu glucose. Việc ức chế enzym này giúp kiểm soát đường huyết sau ăn, là cơ sở cho điều trị đái tháo đường dạng II.

• Mô hình tác dụng hiệp đồng của các hợp chất thiên nhiên: Các hợp chất flavonoid, triterpenoid, sterol trong thực vật có thể tương tác hiệp đồng, tăng cường tác dụng sinh học như chống oxy hóa, kháng viêm và ức chế enzym.

• Khái niệm về chiết xuất và phân lập hợp chất từ thực vật: Sử dụng các dung môi có độ phân cực khác nhau để chiết xuất các nhóm hợp chất khác nhau, kết hợp sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký cột (CC, FC, Mini-CC) để phân tách và tinh chế hợp chất.

• Phương pháp xác định cấu trúc hợp chất bằng phổ hiện đại: Phổ khối lượng ion hóa phun bụi điện tử (ESI-MS), phổ cộng hưởng từ hạt nhân 1 chiều và 2 chiều (1D NMR, 2D NMR) giúp xác định cấu trúc hóa học chính xác của các hợp chất phân lập.

• Khái niệm về hoạt tính sinh học của hợp chất thiên nhiên: Đánh giá hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase, tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào beta tuyến tụy trong điều trị đái tháo đường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu lá cây Vối (Cleistocalyx operculatus Roxb. et Perry) được thu hái tại Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên vào tháng 5 năm 2013. Mẫu được xử lý bằng cách phơi khô trong bóng râm, sấy ở 45°C đến khối lượng không đổi và xay thành bột mịn.

• Phương pháp chiết xuất: Sử dụng etanol 96% và hỗn hợp etanol/nước 60% để ngâm chiết mẫu bột lá. Dịch chiết được cô quay chân không để thu cao thô, sau đó phân tách bằng dung môi n-hexan, diclometan, etyl axetat để thu các phần chiết tương ứng.

• Phân tách và tinh chế hợp chất: Áp dụng sắc ký lớp mỏng (TLC) để theo dõi quá trình phân tách, sắc ký cột (CC), sắc ký cột áp lực (FC) và Mini-CC để phân tách các nhóm phân đoạn. Các hợp chất tinh khiết được kết tinh lại từ dung môi thích hợp.

• Xác định cấu trúc hợp chất: Sử dụng phổ ESI-MS để xác định khối lượng phân tử, phổ 1D và 2D NMR (1H-NMR, 13C-NMR, DEPT) để xác định cấu trúc chi tiết các hợp chất phân lập.

• Phân tích hoạt tính sinh học: Đánh giá hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase của các hợp chất phân lập dựa trên các nghiên cứu trước đó, so sánh giá trị IC50 để xác định hiệu quả.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu và xử lý (tháng 5/2013), chiết xuất và phân tách hợp chất (3 tháng), xác định cấu trúc (2 tháng), tổng hợp kết quả và thảo luận (1 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu suất chiết xuất: Từ 1 kg lá Vối khô, thu được 127,5 g phần chiết etanol (12,75%), trong đó phần chiết n-hexan chiếm 2,66%, diclometan 4,87%, etyl axetat 0,58% và phần nước 2,93%. Từ 160 g bột lá chiết với etanol/nước 60%, thu được 2,6 g phần chiết etyl axetat (1,62%).

2. Phân lập và xác định cấu trúc 10 hợp chất chính: Bao gồm 1-Tetratriacontanol (CO1), 2',4'-Dihydroxy-6'-metoxy-3',5'-dimetylchalcon (CO2), β-Sitosterol (CO3), Betulin (CO4), Axit betulinic (CO5), Axit oleanolic (CO6), Axit maslinic (CO7), Kaempferol (CO8), Quercetin (CO9) và Axit arjunolic (CO10). Các hợp chất này được xác định bằng phổ ESI-MS và NMR với độ chính xác cao.

3. Hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase: Các hợp chất như axit betulinic, axit maslinic, axit oleanolic và 2',4'-dihydroxy-6'-metoxy-3',5'-dimetylchalcon có giá trị IC50 lần lượt là 3,6±0,5 µg/ml, 5,52±0,19 µg/ml, 6,1±0,3 µg/ml và 4,3±0,2 µg/ml, cho thấy hiệu quả ức chế enzym mạnh, vượt trội so với các flavonoid như kaempferol (IC50 8,41 µg/ml) và quercetin (IC50 8,88 µg/ml).

4. So sánh với các nghiên cứu khác: Kết quả phù hợp với các báo cáo trước về hoạt tính sinh học của các hợp chất triterpenoid và flavonoid trong điều trị đái tháo đường. Sự đa dạng các hợp chất trong lá Vối tạo nên tác dụng hiệp đồng, tăng cường hiệu quả điều trị.

Thảo luận kết quả

Các hợp chất triterpenoid như axit betulinic, axit maslinic và axit oleanolic được phân lập từ lá Vối có hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase mạnh, góp phần làm chậm hấp thu glucose, hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Flavonoid như kaempferol và quercetin cũng đóng vai trò quan trọng với khả năng chống oxy hóa và kháng viêm, giúp bảo vệ tế bào beta tuyến tụy khỏi tổn thương do stress oxy hóa.

Sự kết hợp của các hợp chất này trong cao chiết lá Vối tạo nên hiệu quả điều trị đa cơ chế, vừa ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate, vừa bảo vệ tế bào tuyến tụy và giảm viêm. Các số liệu về hàm lượng và hiệu suất chiết xuất cho thấy phương pháp chiết xuất etanol và etanol-nước là phù hợp để thu nhận các hợp chất hoạt tính.

So với các nghiên cứu trước, luận văn đã hệ thống hóa và xác định rõ cấu trúc các hợp chất từ lá Vối, đồng thời liên hệ trực tiếp với hoạt tính ức chế enzym α-glucosidase, tạo cơ sở khoa học vững chắc cho việc phát triển sản phẩm dược liệu từ cây Vối. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá trị IC50 của các hợp chất và bảng phân bố hàm lượng các phần chiết, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả sinh học và thành phần hóa học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển sản phẩm dược liệu từ lá Vối: Khuyến nghị sử dụng phương pháp chiết xuất etanol hoặc etanol-nước để thu nhận các hợp chất hoạt tính, tập trung vào các phần chiết chứa triterpenoid và flavonoid nhằm tăng cường hiệu quả ức chế enzym α-glucosidase. Thời gian phát triển sản phẩm dự kiến 12-18 tháng, do các công ty dược liệu và viện nghiên cứu thực hiện.

2. Nghiên cứu sâu về cơ chế tác dụng: Đề xuất các nghiên cứu in vitro và in vivo để làm rõ cơ chế hiệp đồng giữa các hợp chất trong cao chiết lá Vối, đặc biệt là tác động lên tế bào beta tuyến tụy và các con đường tín hiệu liên quan đến insulin. Thời gian nghiên cứu 6-12 tháng, do các trung tâm nghiên cứu y sinh đảm nhiệm.

3. Đánh giá an toàn và độc tính: Thực hiện các thử nghiệm độc tính cấp và bán trường diễn trên động vật để đảm bảo an toàn khi sử dụng lâu dài, phục vụ cho việc đăng ký sản phẩm dược liệu. Thời gian 6-9 tháng, do các phòng thí nghiệm kiểm nghiệm dược phẩm thực hiện.

4. Tuyên truyền và đào tạo sử dụng: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo cho cán bộ y tế và người dân về lợi ích và cách sử dụng cây Vối trong hỗ trợ điều trị đái tháo đường, nhằm nâng cao nhận thức và ứng dụng thực tế. Thời gian triển khai 3-6 tháng, do các cơ quan y tế địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu dược liệu và hóa sinh: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các hợp chất từ lá Vối, hỗ trợ nghiên cứu phát triển thuốc từ thiên nhiên.

2. Cơ sở sản xuất dược phẩm và thực phẩm chức năng: Thông tin về quy trình chiết xuất, phân tách và các hợp chất hoạt tính giúp thiết kế sản phẩm có hiệu quả điều trị đái tháo đường.

3. Bác sĩ và chuyên gia y tế: Hiểu rõ cơ sở khoa học về tác dụng của cây Vối trong hỗ trợ điều trị đái tháo đường, từ đó tư vấn và áp dụng phù hợp cho bệnh nhân.

4. Người bệnh đái tháo đường và cộng đồng: Cung cấp kiến thức về lợi ích của cây Vối, cách sử dụng an toàn và hiệu quả trong hỗ trợ kiểm soát đường huyết, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Vối có thực sự giúp kiểm soát đường huyết không?
   Nghiên cứu cho thấy các hợp chất trong lá Vối có khả năng ức chế enzym α-glucosidase, làm chậm hấp thu glucose, giúp giảm tăng đường huyết sau ăn. Ví dụ, axit betulinic có IC50 3,6 µg/ml cho thấy hiệu quả cao trong ức chế enzym này.

2. Phương pháp chiết xuất nào hiệu quả nhất để thu nhận các hợp chất hoạt tính?
   Chiết xuất bằng etanol 96% hoặc hỗn hợp etanol/nước 60% được đánh giá là phù hợp, cho hiệu suất chiết cao và thu được các hợp chất triterpenoid, flavonoid có hoạt tính sinh học mạnh.

3. Có tác dụng phụ khi sử dụng lá Vối không?
   Theo các nghiên cứu dược lý, dịch chiết từ lá và nụ Vối không gây độc tính cấp tính trên động vật, đồng thời có tác dụng kháng khuẩn và chống oxy hóa, nên được xem là an toàn khi sử dụng đúng liều lượng.

4. Các hợp chất phân lập từ lá Vối có thể dùng để phát triển thuốc không?
   Các hợp chất như axit betulinic, axit maslinic, kaempferol có tiềm năng phát triển thành thuốc hoặc thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị đái tháo đường nhờ hoạt tính ức chế enzym và bảo vệ tế bào.

5. Làm thế nào để sử dụng lá Vối hiệu quả trong điều trị đái tháo đường?
   Người bệnh có thể sử dụng nước sắc từ lá hoặc nụ Vối theo hướng dẫn y học dân gian và kết hợp với tư vấn y tế. Việc sử dụng cần đảm bảo liều lượng phù hợp để đạt hiệu quả và tránh tác dụng không mong muốn.

Kết luận

• Đã phân lập và xác định cấu trúc 10 hợp chất chính từ lá cây Vối, bao gồm triterpenoid, flavonoid và sterol có hoạt tính sinh học cao.
• Các hợp chất như axit betulinic, axit maslinic và 2',4'-dihydroxy-6'-metoxy-3',5'-dimetylchalcon có hiệu quả ức chế enzym α-glucosidase mạnh, hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
• Phương pháp chiết xuất etanol và etanol-nước được chứng minh hiệu quả trong thu nhận các hợp chất hoạt tính.
• Kết quả nghiên cứu tạo cơ sở khoa học vững chắc cho việc phát triển sản phẩm dược liệu từ cây Vối trong điều trị đái tháo đường dạng II.
• Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo về cơ chế tác dụng, đánh giá an toàn và phát triển sản phẩm ứng dụng trong thực tế.

Khuyến khích các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp dược phẩm triển khai nghiên cứu sâu hơn và phát triển sản phẩm từ cây Vối, đồng thời tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích của dược liệu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. KHÁI QUÁT VỀ HỌ SIM–MYRTACEAE [8] Họ Sim-Myrtaceae phân bố ở các vùng rừng nhiệt đới và Á nhiệt đới, chủ yếu ở châu Mỹ và châu Úc.Họ Sim là một họ lớn gồm 90 chi và 3000 loài, các cây thuộc họ Sim có đặc điểm thực vật như sau: Cây gỗ lớn, cây nhỡ hoặc cây bụi. Lá đơn, hoặc mép có khía răng, lá thường mọc đối nhau và có tuyến mỡ. Hoa mọc thành cụm ở nách hay ở đầu cành, có hình xim hoặc hình chùm.

Hoa đều lưỡng tính. Đài hình ống dính hoàn toàn vào bầu hay chỉ dính một ít. Lá đài gồm 4-5 cánh xếp lợp vào nhau, ít có ống dài nguyên. Lá của chúng thuộc loại thường xanh, mọc so le hay mọc đối, lá đơn và thông thường có mép lá nhẵn (không khía răng cưa).

Hoa thường có 5 cánh hoa, mặc dù ở một vài chi thì cánh hoa rất nhỏ hay không có. Nhị hoa thường rất dễ thấy, có màu sáng và nhiều về lượng.Nhị xếp thành một hay nhiều dãy rời nhau hoàn toàn hoặc dính ở gốc thành ống ngăn: bao phấn đính ở lưng hay gốc. Đĩa mật không có hay nếu có thì hình vành khăn, che kín ở phía gốc vòi. Bầu hoàn toàn hạ hay hạ một phần, có 4-5 ô hay nhiều hơn; vòi đơn kéo dài, đầu tròn, rất ít khi chia 3-4 thùy; trong bầu thì noãn xếp thành hai hay nhiều dãy.

Quả nang hoặc thịt, có sợi và thường được bọc kín bởi ống đài.Trong quả thường có 1 hạt, hạt có nội nhũ, phôi thẳng hay cong, đôi khi nạc với hai lá mầm không xa nhau. Các cây thuộc họ Sim thường mọc xen lẫn với các cây gỗ khác thành đai rừng nhiệt đới, ít khi mọc thuần loại. ChiCleistocalyx [5, 11] Chi Cleistocalyx là một chi tương đối lớn của họ Sim. Ngoài đặc điểm chung của họ Sim: thường là cây gỗ hoặc cây nhỡ, lá mọc đối, có cuống; phiến lá có gân bên xếp hình lông chim.Cụm hoa ở nách hoặc ở ngọn, dạng chùy.

Hoa lưỡng tính, đài có các lá đài dính nhau từ trong nụ và khi rơi toàn bộ thành một vòng trên phần còn lại của đài và bầu, các loài cây thuộc chi Cleistocalyx còn có đặc điểm thực vật riêng: quả nạc, khi chín không nở. Vòi không có lông, ô quả không có vách ngang chia thành ô nhỏ, ống đài nguyên hay rách bất định, đài nguyên thành mũ, quả mập có một hạt.Cụm hoa xim hay chuỳ. Sau đây là một số cây đại diện thuộc chi Cleistocalyx thường thấy ở Việt Nam. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Cleistocalyx circumcissa (Trâm ô) Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc cao 15m, nhánh mảnh, lá có phiến xoan thon, dài 4-7cm, chót có mũ, có đốm trong gân phụ, rất mảnh, nụ cao 13mm, rộng 3mm, phần của đài và cánh hoa làm thành một lớp rụng sớm với nhị, noãn gồm 3 buồng, quả mập. Hình 1: Cleistocalyx circumcissa Phân bố: rừng Biên Hoà. Cleistocalyx nigrans (Trâm lá đen) Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc nhỏ, nhánh vàng đỏ. Lá có phiến bầu dục, màu nâu đen trên mặt lúc khô, gân phụ cách nhau 2-3mm, cuống dài 1cm.

Chùm tụ tán cao 6cm ở ngọn nhánh, hoa trắng, nụ dài 5mm, hoa 5 cánh rụng 1 lượt, tiểu nhị nhiều. Quả mập tròn, lúc khô đen, to hơn 1cm, một hạt. Hình 2: Cleistocalyx nigrans 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phân bố: rừng Bình Dương, Thủ Đức. Cleistocalys nervosum(Trâm nắp vối) Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc trung, nhánh non dẹp, không lông.

Lá có phiến bầu dục thon, dài 12-13cm, có đốm nâu, gân phụ vào 10 cặp, gân cách bìa 3-5mm. Phát hoa ở nách lá rụng, cao 5-8cm, đài hình đĩa hơi đứng, nắp cao; hoa có 4 cánh, cao 3mm, có nhiều tiểu nhụy. Phì quả tròn hay dài, to 7-14mm, đỏ hoặc đỏ đen chói, nạc ngọt, một hạt. Hình 3: Cleistocalys nervosum Phân bố: rừng Bắc Trung Nam.

Cleistocalyx rehnervinus(Vối gân mạng) Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc nhỏ, nhánh tròn xám, to 2-3mm. Lá có phiến bầu dục đến trái xoan, to 9-14x5,5-7cm chót lá rộng, đáy tròn gân phụ mịn, cách nhau 4-8mm, gân cách bìa 2-3mm. Phát hoa ở lá và ngọn. Hoa như không cọng, cao 7mm, đài rụng thành chóp, tiểu nhụy nhiều.

Trái tròn, to 1,5mm, lùm bụi. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hình 4: Cleistocalyx rehnervinus Phân bố: các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam. Cleistocalyx consperipuactatus (Vối nước) Đặc điểm thực vật: Cây gỗ thường xanh, cao 20-25m. Vỏ dày 6-8mm, màu xám trắng hay nâu đen nhạt.

Cành non màu nâu xám, hình vuông, lúc già hình cột tròn. Lá đơn, mọc đối, hình bầu dục dạng trứng ngược dài 6-12cm, rộng 2,5-5,5cm, đầu tròn tù. Hoa mọc cụm, sinh ra đầu cành.Hoa lưỡng tính, đài đính thành 1 thể dạng mũ, lúc nở hoa rụng dạng vòng.Nhiều nhị, rời nhau, lúc chồi hoa cong vào. Quả mọng hình cầu hay hình trứng, lúc chín có màu nâu tím.

Một năm có 2 mùa hoa nở vào tháng 3 và giữa tháng 7. Hình 5: Cleistocalyx consperipuactatus Phân bố: Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh, Bình Trị Thiên, Quảng Nam, Đà Nẵng, GiaLai-KonTum. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Một số nghiên cứu dược lý về chi Cleistocalyx Năm 2012, Charoensin S.và cộng sự đã đánh giá tác dụng chống đột biến dịch chiết nước của Cleistocalyx nervosumvar.

panialainvitrovà mô hình động vật thực nghiệm [16]. Cleistocalyx nervosum var. paniala, được tìm thấy ở miền Bắc Thái Lan, có quả ăn được chứa một lượng lớn các hợp chất phenolic có tác dụng chống oxi hóa. Dịch chiết nước của trái cây chín được đánh giá an toàn và tác dụng gây độc gen và độc tính.

nervosum không gây đột biến ở vi khuẩn Salmonella typhimurium chủng TA98 và TA100 khi có và không có sự kích hoạt trao đổi chất,có tác dụng chống gây đột biến trung bìnhvới độc tố aflatoxin B1. Phân tích phổ ESI-MS cho thấy dịch chiết có một lượng lớn anthocyanin, bao gồm cyanidin-3,5- diglucosid,cyanidin-3-glucosid và cyanidin-5-glucosid.000 mg/kg thể trọng không gây ra độc tính cấp tính ở chuột. Một thử nghiệm được thực hiện để phát hiệnảnh hưởng của cáccleistogenlàm đứt gãy nhiễm sắc thể. Các dịch chiết ở liều 1.000 mg/kg không gây ra sự hình thành vi nhân trong gan của chuột.

Các nghiên cứu này cung cấp dữ liệu cho thấy sự an toàn và hiệu lực chống gây đột biếncủa dịch chiết nước trái cây C. và cộng sự đã nghiên cứu ảnh hưởng của Cleistocalyxnervosum (CE) trên diethylnitrosamine (DEN) và phenobarbital (PB) gây stress oxy hóa trong giai đoạn đầu ung thư gan chuột. Chuột đực Wistar được chia thành 4 nhóm, với nhóm 1 làđối chứng âm và nhóm 2 là nhóm tích cực được tiêm DEN mỗi tuần một lần và PB trong nước uống trong 6 tuần. Hai tuần trước khi bắt đầu điều trị DEN và PB, các nhóm 3 và 4 được cho ăn với liều 500 và 1000 mg/kg CEStrong 8 tuần.

Kết quả một số ổ GST-P, tổn thương tiền ung thư trong gan tăng đáng kể trong chuột gây ung thư, nhưng giảm trong chuột được điều trị bằng 1000 mg/kg CE. CE gây giảm malondialdehyde trong huyết thanh và trong gan chuột được điều trị với DEN và PB. Hơn nữa, CE tăng đáng kể peroxidase, hoạt tính của glutathione và catalase trong gan chuột. Như vậy nghiên cứu đã chỉ ra rằng Cleistocalyx nervosum (CE) điều chỉnh trạng thái chống oxy hóa và ngăn ngừa ung thư[40].

vàcộng sự đã nghiên cứu hoạt tính chống lão hóa in vitro của các chất chiết từ lá Cleistocalyxnervosum var.Lá cây được chiết bằng nước, metanol, và chloroform bằng cách chiết siêu âm và chiết nóng.Các dịch 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chiết được xác định tổng phenolic và flavonoid. Các dịch chiếtở 0,001-10 mg/mlđược thử nghiệm hoạt tính chống oxi hóa và hoạt tính ức chế tyrosinase sử dụng phương pháp so màu. Khả năng gây độc của dịch chiết ở 0,0001-1 mg/ml được xác định với các nguyên bào sợi da người. Ngoài ra, các dịch chiết ở 0,001, 0,01 và 0,1 mg/ml không có độc tính.Dịch chiết lạnh metanol lá già cho tổng sốliều phenolic cao nhất 511,44±18,23 mg GAE/mg và hàm lượng flavonoid 262,96±2,98 mg QE/mg.

Dịch chiết này cũngquét gốc tự do, ức chế sự peroxid hóa lipid, và ức chế tyrosinase với các giá trị SC50, IPC50 và IC50là 0,02±0,004, 0,23±0,13 và 0,02±0,006 mg/ml. Dịch chiết ở 0,1 mg/ml ức chế MMP-2 cao nhất 91,14±1,67%.Dịch chiết lạnh metanol từ lá già có thể được tiếp tục phát triển thành tác nhân chống lão hóa. và cộng sự đã nghiên cứu tác dụng bảo vệ của Cleistocalyx nervosum var. đối với cadmium.

Cadmiumgây độc thận là một vấn đề sức khỏe môi trường nghiêm trọng vì cuối cùng nó sẽ kết thúc với bệnh thận giai đoạn cuối [36]. Cơ chế sinh hóa các kim loại nặng độc hại này có liên quan đến stress oxi hóa. Nghiên cứu khảo sát xem liệu Cleistocalyx nervosum var. paniala(CNFE) có thể bảo vệ chống lại sự hư hại oxi hóa thậngây bởi cadmium.

Phân tích ban đầu cho thấy khả năng chống oxy hóa caocủa dịch chiết và nồng độ polyphenol, đặc biệt là catechin. Tác dụng với thận của dịch chiết đượcnghiên cứu ở chuột đã được xử lývới tá dượcCNFE, cadmium (2 mg/kg), và cadmium cộng CNFE (0,5, 1,2 g/kg) trong bốn tuần. Sự hư hại thận bởi oxi hóathận được phát triển sau tiếp xúc với cadmium như sự lưu giữ nitơ urê máu và creatinin, sự giảm lọc cầu thận, sự tổn thương cấu trúc thận, cùng với nitric oxide và malondialdehyde tăng, nhưng chất chống oxi hóathiol, superoxide dismutase, catalase giảm trong các mô thận. Sự gây độc thận bởi cadmium giảm đi trong chuột được bổ sung CNFE, đặc biệt là ở liều 1 và 2g/kg.

Có thể kết luận rằng CNFE có thể bảo vệ chống lại sự gây độc thận cadmium, chủ yếu qua tác dụng chống oxi hóa. Các kết quả cho thấy vai trò của chất chống oxi hóa thiên nhiên này trong việc chống lại các bệnh khác gây bởi sự phá vỡ sự cân bằng nội môi oxi hóa khử. CÂY VỐI (CLEISTOCALYX OPERCULATUSROXB.Đặc điểm thực vật [7] Cây Vối có tên khoa học là Cleistocalyx operculatus Roxb. et Perry, thuộc họ Sim (Myrtaceae), là loại cây thân mộc cỡ vừa, có thể cao tới 12-15 m.

Vỏ 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] màu nâu đen, nứt dọc. Cành cây tròn hay đôi khi có hình 4 cạnh, nhẵn.Lá có cuống dài 8-20 cm, hình trái xoan ngược hay bầu dục, hình trứng rộng 5-10 cm, giảm nhọn ở gốc, có mũi nhọn ngắn, hai mặt cùng màu nhạt có đốm màu nâu, phiến dày, dai, cứng, lá già có chấm đen ở mặt dưới. Hai mặt lá có những đốm màu nâu, cuống lá ngắn tầm 1-1,5 cm. Hoa nhỏ gần như không có cuống, màu trắng lục, họp thành cụm 3-5 hoa ở nách lá.

Nụ hoa dài, 4 cánh, nhiều nhị. Cụm hoa hình tháp, trải ra ở kẽ các lá đã rụng. Cây ra hoa tháng 5-7. Quả hình cầu hay hơi hình trứng, nhăn nheo, đường kính 7-12 mm, nháp, có dịch, khi chín màu tím.