Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp an khánh 1 đến phát triển kinh tế xã hội tại xã an khánh

Luận văn phân tích ảnh hưởng của cụm công nghiệp An Khánh 1 đến phát triển kinh tế xã hội tại xã An Khánh, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Thơ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Quá Trình Xây Dựng Và Phát Triển Cụm Công Nghiệp An Khánh I Đến Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Tại Xã An Khánh, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1.4. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, KHU CÔNG NGHIỆP, CỤM CÔNG NGHIỆP
• 2.1.1. Vai trò của công nghiệp hóa
• 2.1.2. Cụm công nghiệp là tên gọi chung của các khu, cụm, điểm công nghiệp do UBND cấp tỉnh phê duyệt và Quyết định thành lập
• 2.1.3. Khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vai trò của khu công nghiệp, cụm công nghiệp đến phát triển kinh tế - xã hội nông thôn
• 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 2.2.1. Tình hình các khu công nghiệp trên thế giới
• 2.2.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 2.2.3. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2.2.4. Tình hình phát triển các KCN ở một số địa phương trên cả nước
• 2.2.5. Tình hình quy hoạch và phát triển các KCN ở Vĩnh Phúc
• 2.2.6. Tình hình quy hoạch và phát triển các KCN ở Bắc Ninh
• 2.3. THỰC TRẠNG CÁC CỤM CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.3.1. Chính sách ưu đãi đầu tư để phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.2. Các chính sách giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống người dân vùng ảnh hưởng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã An Khánh
• 3.2.2. Thực trạng ảnh hưởng của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp An Khánh 1 đến đời sống kinh tế - xã hội của các hộ nông dân ở xã An Khánh, huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• 3.2.3. Một số giải pháp quy hoạch sử dụng đất cơ bản nhằm ổn định và nâng cao đời sống hộ gia đình, ổn định tình hình biến động sử dụng đất ở khu vực xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Phương pháp tham khảo và thừa kế tài liệu sẵn có (Phương pháp điều tra thứ cấp)
• 3.3.2. Phương pháp điều tra sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường
• 3.3.4. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 4. KẾT QUẢ THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CỤM CÔNG NGHIỆP AN KHÁNH I ĐẾN BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT XÃ AN KHÁNH - ĐẠI TỪ VÀ GIẢI PHÁP
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên xã An Khánh
• 4.1.2. Vị trí địa lý. Đánh giá hiện trạng Kinh tế - Xã hội
• 4.1.3. Tình hình phát triển kinh tế
• 4.1.4. Các vấn đề về xã hội. Hiện trạng sử dụng đất năm 2013
• 4.1.4.1. Nhóm đất nông nghiệp
• 4.1.4.2. Nhóm đất phi nông nghiệp
• 4.1.4.3. Nhóm đất chưa sử dụng
• 4.1.5. Biến động đất đai giai đoạn 2010-2013
• 4.1.6. Nhận xét chung
• 4.1.7. Khó khăn - hạn chế
• 4.2. ẢNH HƯỞNG CỦA CỤM CÔNG NGHIỆP AN KHÁNH I ĐẾN BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT Ở XÃ AN KHÁNH – ĐẠI TỪ - THÁI NGUYÊN
• 4.2.1. Thực trạng phát triển cụm công nghiệp An Khánh I
• 4.2.2. Khái quát chung về thực trạng phát triển cụm công nghiệp huyện Đại Từ
• 4.2.3. Thực trạng cụm công nghiệp An Khánh I
• 4.2.4. Ảnh hưởng của cụm công nghiệp An Khánh I đến hộ nông dân
• 4.2.4.1. Ảnh hưởng đến đất đai
• 4.2.4.2. Ảnh hưởng đến ngành nghề
• 4.2.4.3. Ảnh hưởng đến thu nhập
• 4.2.4.4. Ảnh hưởng đến môi trường
• 4.2.4.5. Ảnh hưởng đến các vấn đề xã hội
• 4.2.5. Đánh giá chung
• 4.2.5.1. Ảnh hưởng tích cực
• 4.2.5.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 4.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM ỔN ĐỊNH TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT TẠI XÃ AN KHÁNH – ĐẠI TỪ
• 4.3.1. Giải pháp lao động - việc làm
• 4.3.2. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng
• 4.3.3. Giải pháp về vốn
• 4.3.4. Giải pháp bảo vệ môi trường
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tác Động Cụm Công Nghiệp An Khánh I

Nghiên cứu về tác động cụm công nghiệp An Khánh I đến kinh tế xã hội Thái Nguyên là vô cùng cấp thiết. Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tạo áp lực lớn lên tài nguyên, đặc biệt là đất đai. Cụm công nghiệp An Khánh I, với diện tích 64,6 ha, đã thu hút nhiều dự án đầu tư, góp phần tăng nguồn thu ngân sách và tạo việc làm. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng gây ra những biến động đáng kể về sử dụng đất tại xã An Khánh. Nghiên cứu này nhằm đánh giá toàn diện những ảnh hưởng này, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững. Theo tài liệu gốc, Cụm công nghiệp An Khánh 1 có diện tích 64,6 ha, do Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh làm chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng. Thu hút được 03 dự án đầu tư, tổng vốn đăng ký 4.572 tỷ đồng, diện tích đăng ký 64,6 ha, vốn thực hiện ước đạt 660 tỷ đồng. Tỷ lệ lấp đầy 100%.

1.1. Bối Cảnh Phát Triển Công Nghiệp Thái Nguyên Hiện Nay

Thái Nguyên đang trên đà phát triển mạnh mẽ về công nghiệp, với nhiều khu và cụm công nghiệp được hình thành. Điều này tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu hút đầu tư, góp phần vào tăng trưởng kinh tế Thái Nguyên. Tuy nhiên, cũng đặt ra những thách thức về quản lý đất đai, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân địa phương. Việc quy hoạch và phát triển các cụm công nghiệp cần được thực hiện một cách bài bản và bền vững.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Tác Động Kinh Tế Xã Hội

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng biến động sử dụng đất, ảnh hưởng của cụm công nghiệp An Khánh I đến đời sống người dân, và đề xuất các giải pháp ổn định và nâng cao chất lượng sống. Mục tiêu là cung cấp thông tin và cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại xã An Khánh và các khu vực lân cận. Nghiên cứu cũng hướng đến việc áp dụng tại một số các khu công nghiệp lấy vào đất nông nghiệp.

II. Thách Thức Từ Biến Động Đất Đai Do Cụm Công Nghiệp

Sự phát triển của cụm công nghiệp An Khánh I đã dẫn đến những biến động đáng kể về sử dụng đất tại xã An Khánh. Diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương. Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi của người dân và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Theo tài liệu, quá trình phát triển nhanh các khu công nghiệp đã làm diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, nhu cầu về sử dụng đất chuyên dung xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng và đất đô thị tăng lên rất nhanh.

2.1. Mất Đất Nông Nghiệp và Ảnh Hưởng Đến Nông Dân

Việc thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng cụm công nghiệp đã ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhiều hộ nông dân. Họ mất đi phương tiện sản xuất truyền thống và đối mặt với nguy cơ mất việc làm. Cần có các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm mới để giúp người dân chuyển đổi sinh kế một cách bền vững. Viện thu hồi đất nông nghiệp đã tác động tới đời sống của các hộ dân vì họ thiếu phương tiện lao động và kế sinh nhai truyền thống, trong đó có nhiều hộ rơi vào tình trạng bần cùng hóa.

2.2. Quản Lý Sử Dụng Đất Hiệu Quả và Bền Vững

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cần có quy hoạch sử dụng đất chi tiết và khoa học. Việc quản lý sử dụng đất cần tuân thủ các quy định của pháp luật và đảm bảo tính minh bạch, công khai. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng đất để ngăn chặn tình trạng sử dụng đất sai mục đích, gây ô nhiễm môi trường.

2.3. Tác Động Môi Trường Của Cụm Công Nghiệp An Khánh I

Quá trình hoạt động của cụm công nghiệp An Khánh I có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và ô nhiễm tiếng ồn. Cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả để bảo vệ môi trường sống của người dân địa phương. Các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp cần tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn.

III. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Tại An Khánh

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của xã An Khánh, cần có các giải pháp đồng bộ về kinh tế, xã hội và môi trường. Các giải pháp này cần hướng đến việc tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới, nâng cao thu nhập cho người dân, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong việc thực hiện các giải pháp này.

3.1. Đào Tạo Nghề và Tạo Việc Làm Mới Cho Người Dân

Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động để giúp người dân chuyển đổi sinh kế một cách dễ dàng. Ưu tiên đào tạo các ngành nghề có tiềm năng phát triển trong cụm công nghiệp và các khu vực lân cận. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào các ngành nghề tạo ra nhiều việc làm mới.

3.2. Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao và Du Lịch Sinh Thái

Bên cạnh phát triển công nghiệp, cần chú trọng phát triển nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái để tạo ra các nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Khuyến khích người dân áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Đồng thời, cần khai thác tiềm năng du lịch sinh thái của địa phương để thu hút du khách và tạo việc làm cho người dân.

3.3. Chính Sách Hỗ Trợ và Đền Bù Thỏa Đáng

Cần có các chính sách hỗ trợ và đền bù thỏa đáng cho người dân bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất. Mức đền bù cần đảm bảo bù đắp đầy đủ những thiệt hại về tài sản và thu nhập của người dân. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ tái định cư và ổn định cuộc sống cho người dân.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Đánh Giá Thực Trạng Sử Dụng Đất An Khánh

Nghiên cứu này đã tiến hành đánh giá thực trạng sử dụng đất tại xã An Khánh, huyện Đại Từ. Kết quả cho thấy có sự biến động đáng kể về cơ cấu sử dụng đất trong giai đoạn 2010-2013. Diện tích đất nông nghiệp giảm, trong khi diện tích đất công nghiệp và đất ở tăng lên. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ để đảm bảo sử dụng đất hiệu quả và bền vững.

4.1. Phân Tích Biến Động Đất Đai Giai Đoạn 2010 2013

Phân tích biến động đất đai cho thấy sự chuyển dịch từ đất nông nghiệp sang đất công nghiệp và đất ở. Điều này phản ánh quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ tại xã An Khánh. Cần có các giải pháp quy hoạch và quản lý đất đai phù hợp để đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Thu Nhập và Việc Làm

Nghiên cứu cũng đánh giá tác động của cụm công nghiệp An Khánh I đến thu nhập và việc làm của người dân. Kết quả cho thấy có sự phân hóa về thu nhập giữa các hộ gia đình. Một số hộ có thu nhập tăng lên nhờ làm việc trong cụm công nghiệp, trong khi một số hộ khác lại gặp khó khăn do mất đất nông nghiệp. Cần có các chính sách hỗ trợ để giảm thiểu sự bất bình đẳng về thu nhập.

V. Kết Luận Tác Động và Hướng Phát Triển Bền Vững An Khánh

Nghiên cứu đã chỉ ra những tác động tích cực và tiêu cực của cụm công nghiệp An Khánh I đến kinh tế xã hội Thái Nguyên. Để phát triển bền vững, cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong việc thực hiện các giải pháp phát triển.

5.1. Bài Học Kinh Nghiệm và Khuyến Nghị Chính Sách

Nghiên cứu rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về quản lý và phát triển cụm công nghiệp. Cần có quy hoạch chi tiết, quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các ngành nghề tạo ra nhiều việc làm mới và thân thiện với môi trường.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phát Triển Công Nghiệp

Nghiên cứu này là một đóng góp quan trọng vào việc hiểu rõ hơn về tác động của cụm công nghiệp đến kinh tế xã hội. Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá sâu hơn về các khía cạnh khác nhau của vấn đề này, như tác động đến môi trường, tác động đến sức khỏe người dân và tác động đến văn hóa xã hội.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tại Việt Nam tạo ra nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất trên diện rộng, chuyển dịch từ đất sản xuất nông nghiệp sang đất công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật. Tại tỉnh Thái Nguyên, việc quy hoạch và xây dựng các khu, cụm công nghiệp là một trong những định hướng trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao tỷ trọng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp của địa phương. Tuy nhiên, việc thu hồi đất nông nghiệp phục vụ xây dựng hạ tầng kỹ thuật cũng trực tiếp làm thu hẹp tư liệu sản xuất của người dân nông thôn, kéo theo những xáo trộn về việc làm, nguồn thu nhập, tập quán sinh hoạt và chất lượng môi trường sống.

Cụm công nghiệp (CCN) An Khánh I tại xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên được thành lập với quy hoạch chi tiết 64,6 ha, do Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh làm chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng. Cụm công nghiệp này thu hút 03 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký 4.572 tỷ đồng, tỷ lệ lấp đầy đạt 100%, gồm: Nhà máy Nhiệt điện An Khánh, Nhà máy Xi măng Quan Triều và Nhà máy sản xuất vật liệu siêu nhẹ. Sự hình thành và đi vào hoạt động của các dự án này đã tác động mạnh mẽ đến cơ cấu sử dụng đất và đời sống kinh tế - xã hội của cư dân bản địa.

Trước thực tế đó, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp An Khánh I đến phát triển kinh tế xã hội xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng biến động sử dụng đất trên địa bàn xã An Khánh, huyện Đại Từ trong giai đoạn 2010 – 2013 dưới tác động của quá trình công nghiệp hóa.
2. Đánh giá những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của quá trình xây dựng, phát triển Cụm công nghiệp An Khánh I tới đời sống kinh tế, việc làm, thu nhập và môi trường của người dân trong vùng dự án.
3. Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm ổn định tình hình sử dụng đất, giải quyết việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho các hộ gia đình bị thu hồi đất tại xã An Khánh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Sự biến động đất đai (trọng tâm là đất sản xuất nông nghiệp) và những ảnh hưởng của quá trình xây dựng, phát triển Cụm công nghiệp An Khánh I đến đời sống kinh tế - xã hội của các hộ dân trong khu vực chịu tác động.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (tập trung tại các xóm bị thu hồi đất: Tân Tiến, Chàm Hồng, Cửa Nghè, Bãi Chè).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2009 – 2013; số liệu sơ cấp điều tra thực địa tại các hộ gia đình năm 2013. Thời gian triển khai thực hiện nghiên cứu từ tháng 02/2014 đến tháng 04/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu vận dụng lý luận về mối quan hệ giữa công nghiệp hóa với đô thị hóa, vai trò liên kết ngành trong nền kinh tế và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh. Tác giả tiếp cận khái niệm cụm công nghiệp theo các quy định hiện hành của Nhà nước: cụm công nghiệp là khu vực tập trung do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt thành lập, có quy mô diện tích không quá 50 ha (trường hợp mở rộng không vượt quá 75 ha), được bố trí tách biệt khu dân cư, gắn với nguồn lao động và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Văn bản quy phạm pháp luật và chính sách được sử dụng làm căn cứ đối chiếu gồm:

• Luật Đất đai năm 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.
• Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và Nghị định số 84/2007/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
• Nghị định số 69/2009/NĐ-CP và Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
• Quyết định số 27/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế hỗ trợ vốn đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp.
• Các quy định, đề án của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên: Đề án phát triển cụm công nghiệp tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 – 2015; các văn bản quy định giá thuê đất và chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh lý thuyết trong nước, khóa luận tổng quan kinh nghiệm quốc tế về phát triển khu công nghiệp tại Nhật Bản (chính sách cơ sở pháp lý, phân vùng khu công nghiệp ven biển và nội địa), Hàn Quốc (lộ trình công nghệ, gắn kết công nghiệp - viện nghiên cứu - trường đại học) và kinh nghiệm thực tiễn từ các tỉnh có tốc độ công nghiệp hóa nhanh như Vĩnh Phúc, Bắc Ninh.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Tác giả kết hợp đồng thời phương pháp định tính và định lượng qua các kỹ thuật thu thập, xử lý dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa các báo cáo thống kê đất đai, báo cáo kinh tế - xã hội thường niên của UBND xã An Khánh giai đoạn 2009 – 2013; Báo cáo quy hoạch sử dụng đất huyện Đại Từ; Báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án Cụm công nghiệp An Khánh I; Đề án phát triển cụm công nghiệp tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 – 2015.
• Phương pháp điều tra sơ cấp: Sử dụng bảng hỏi cấu trúc để phỏng vấn cá nhân trực tiếp 77 hộ gia đình bị thu hồi đất trên địa bàn xã. Mẫu khảo sát được phân tầng thành 02 nhóm đối tượng đại diện:
  • Nhóm 1: Hộ bị thu hồi từ 50% tổng diện tích đất trở lên (29 hộ).
  • Nhóm 2: Hộ bị thu hồi dưới 50% tổng diện tích đất (48 hộ).
• Phương pháp xử lý và tổng hợp số liệu: Thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu số liệu trước và sau thời điểm thu hồi đất bằng bảng biểu và tỷ lệ phần trăm; đánh giá hiệu quả kinh tế, biến động ngành nghề, cơ cấu thu nhập và ý kiến cộng đồng về tác động môi trường.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ áp lực công nghiệp hóa lên quỹ đất nông nghiệp tại huyện Đại Từ nói chung và xã An Khánh nói riêng. Xác định 03 mục tiêu nghiên cứu, chỉ rõ ý nghĩa lý luận, thực tiễn và các yêu cầu kỹ thuật đối với độ tin cậy của số liệu thống kê.

Phần II: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Phần này hệ thống hóa các vấn đề lý luận về vai trò của công nghiệp hóa, bản chất của khu/cụm công nghiệp và tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm, sinh kế của hộ nông dân. Tác giả dẫn chứng số liệu cả nước giai đoạn 2001 – 2005 đã thu hồi gần 370 nghìn ha đất nông nghiệp, tác động đến khoảng 2,5 triệu nhân khẩu (trung bình 1 ha đất thu hồi làm mất việc làm của hơn 10 lao động).

Đồng thời, phần tổng quan phân tích thực trạng phát triển cụm công nghiệp tại tỉnh Thái Nguyên: tính đến hết năm 2010, toàn tỉnh có 18 cụm công nghiệp được phê duyệt quy hoạch chi tiết với 14 cụm có chủ đầu tư hạ tầng (tổng diện tích 518,86 ha, vốn đăng ký 935 tỷ đồng). Bảng thống kê chi tiết vốn đầu tư hạ tầng của 16 cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh cho thấy CCN An Khánh I có vốn đăng ký xây dựng hạ tầng là 86,84 tỷ đồng (vốn đã thực hiện đến hết năm 2009 đạt 50 tỷ đồng, năm 2010 thực hiện 70,6 tỷ đồng).

Phần III: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định không gian nghiên cứu tại xã An Khánh, thời gian thực địa đầu năm 2014. Trình bày chi tiết phương pháp điều tra chọn mẫu 77 hộ gia đình thuộc 4 xóm bị ảnh hưởng bởi CCN An Khánh I và các quy trình tổng hợp, xử lý số liệu sơ cấp, thứ cấp.

Phần IV: Kết quả thực trạng ảnh hưởng của cụm công nghiệp An Khánh I đến biến động sử dụng đất xã An Khánh - Đại Từ và giải pháp

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

Xã An Khánh có tổng diện tích tự nhiên là 1.452,46 ha, địa hình đồi núi trung du thấp dần từ Tây sang Đông, khí hậu nhiệt độ trung bình năm 22,9°C. Năm 2013, dân số toàn xã là 5.617 người, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 1,2%, tăng cơ học 0,11%. Lực lượng lao động đạt 3.950 người (chiếm 61,2% dân số), tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp (16,7%), tỷ lệ hộ nghèo là 11,69%. Cơ cấu kinh tế năm 2013 thuần nông với nông nghiệp chiếm 90,3%, thương mại - dịch vụ 3,4%, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 6,3%. Thu nhập bình quân đạt 10 triệu đồng/người/năm.

Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 và biến động giai đoạn 2010 – 2013 được tổng hợp qua bảng số liệu:

STT	Mục đích sử dụng đất	Mã đất	Năm 2010 (ha)	Năm 2013 (ha)	Biến động Tăng (+)/Giảm (-) (ha)
1	Đất nông nghiệp	NNP	1.229,78	1.159,28	-70,50
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	655,07	585,02	-70,05
	Trong đó: Đất trồng lúa	LUA	427,33	364,25	-63,08
	Đất trồng cây hàng năm khác	HNK	58,45	56,58	-1,87
	Đất trồng cây lâu năm	CLN	169,29	164,19	-5,10
1.2	Đất lâm nghiệp (rừng sản xuất)	LNP	549,10	549,10	0,00
1.3	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	25,61	25,16	-0,45
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	215,90	286,48	+70,58
2.1	Đất ở nông thôn	ONT	71,96	69,96	-2,00
2.2	Đất chuyên dùng	CDG	118,89	194,33	+75,44
	Trong đó: Đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp	CSK	21,95	94,75	+72,80
	Đất có mục đích công cộng	CCC	94,80	99,58	+4,78
2.3	Các loại đất phi nông nghiệp khác (nghĩa trang, sông suối...)	-	25,05	22,19	-2,86
3	Đất chưa sử dụng	CSD	6,78	6,70	-0,08
	Tổng diện tích tự nhiên		1.452,46	1.452,46	0,00

Nguồn: UBND xã An Khánh và tính toán của tác giả

Số liệu cho thấy đất sản xuất nông nghiệp giảm 70,05 ha, trong đó đất trồng lúa giảm mạnh nhất (-63,08 ha). Ngược lại, đất chuyên dùng tăng 75,44 ha, tập trung chủ yếu vào đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp (+72,80 ha) phục vụ mặt bằng Cụm công nghiệp An Khánh I.

Thực trạng phát triển CCN An Khánh I và các đợt thu hồi đất

CCN An Khánh I quy hoạch 64,6 ha với cơ cấu phân bổ: Nhà máy Nhiệt điện An Khánh 30,0 ha (46,44%), Nhà máy Xi măng Quan Triều 18,841 ha (29,16%), Nhà máy sản xuất vật liệu siêu nhẹ và cây xanh 11,05 ha (17,10%), đất đường giao thông 4,709 ha (7,30%).

Tính đến hết năm 2013, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành 03 quyết định thu hồi đất với tổng diện tích 295.296 m² của 120 hộ gia đình thuộc các xóm Tân Tiến, Chàm Hồng, Cửa Nghè và Bãi Chè:

• Đợt 1 (Quyết định số 2088/QĐ-UBND ngày 27/05/2010): Thu hồi 6.436 m² của 07 hộ (5.180 m² đất lúa còn lại, 1.256 m² đất trồng cây hàng năm khác).
• Đợt 2 (Quyết định số 5485/QĐ-UBND ngày 27/10/2010): Thu hồi 274.872 m² của 105 hộ (11.605 m² đất ở nông thôn; 139.211 m² đất trồng cây hàng năm; 116.093 m² đất cây lâu năm; 5.849 m² đất thủy sản; 2.114 m² đất lâm nghiệp).
• Đợt 3 (Quyết định số 2768/QĐ-UBND ngày 28/04/2011): Thu hồi 13.988 m² của 08 hộ (800 m² đất ở nông thôn; 2.293 m² đất trồng cây hàng năm; 723 m² đất cây lâu năm; 1.150 m² đất thủy sản; 3.021 m² đất lâm nghiệp; 307 m² đất chuyên trồng lúa; 5.694 m² đất lúa còn lại).

Ảnh hưởng của CCN An Khánh I đến các hộ nông dân điều tra

1. Ảnh hưởng đến quỹ đất bình quân:

• Nhóm thu hồi ≥ 50% diện tích (29 hộ): Tổng diện tích đất bình quân giảm từ 8.242,05 m²/hộ xuống 2.462,05 m²/hộ (giảm 70,13%). Trong đó, đất sản xuất nông nghiệp giảm từ 7.682,94 m²/hộ xuống còn 2.295,99 m²/hộ (giảm hơn 3,3 lần).
• Nhóm thu hồi < 50% diện tích (48 hộ): Tổng diện tích đất bình quân giảm từ 8.084,25 m²/hộ xuống 6.570,83 m²/hộ. Đất nông nghiệp giảm từ 7.523,15 m²/hộ xuống 6.063,69 m²/hộ.

2. Chuyển dịch cơ cấu ngành nghề:

Nhóm ngành nghề	Nhóm thu hồi ≥ 50% đất (29 hộ)		Nhóm thu hồi < 50% đất (48 hộ)
	Trước THĐ (%)	Sau THĐ (%)	Trước THĐ (%)	Sau THĐ (%)
Thuần nông	65,52	13,79	79,17	56,25
Kiêm nông nghiệp	34,48	72,41	20,83	41,67
Phi nông nghiệp	0,00	13,79	0,00	2,08

Tỷ lệ hộ thuần nông giảm mạnh ở cả hai nhóm; phần lớn các hộ chuyển sang hình thức kiêm nghề (làm nông kết hợp phụ hồ, buôn bán nhỏ, lao động tự do) hoặc chuyển hẳn sang phi nông nghiệp do mất toàn bộ đất canh tác.

3. Biến động thu nhập và cơ cấu nguồn thu:

• Nhóm thu hồi ≥ 50% diện tích: Tổng thu nhập bình quân tăng từ 30.018,61 nghìn đồng lên 51.727,59 nghìn đồng/hộ/năm. Cơ cấu thu nhập biến động sâu sắc: nguồn thu nông nghiệp giảm sút nghiêm trọng từ 22.389,31 nghìn đồng (chiếm 74,58%) xuống 7.530,00 nghìn đồng (chiếm 14,56%). Ngược lại, lãi tiền gửi ngân hàng tăng vọt lên 24.127,59 nghìn đồng/hộ/năm (chiếm 46,64% tổng thu nhập) do các hộ nhận tiền bồi thường lớn nhưng chưa chuyển đổi mô hình sản xuất nên gửi tiết kiệm lấy lãi. Nguồn thu từ lương lao động tăng lên 12.724,14 nghìn đồng (24,60%).
• Nhóm thu hồi < 50% diện tích: Tổng thu nhập bình quân tăng từ 25.722,92 nghìn đồng lên 33.454,17 nghìn đồng/hộ/năm; thu nông nghiệp vẫn giữ vai trò chính dù giảm tỷ trọng từ 87,18% xuống 59,61%.

4. Tình hình sử dụng tiền đền bù: Đối với nhóm hộ mất ≥ 50% đất: 93,10% số hộ dùng tiền đền bù để xây dựng lại nhà ở (do bị giải tỏa đất ở); 82,76% hộ gửi tiết kiệm ngân hàng; 44,83% đầu tư sản xuất kinh doanh; 41,38% mua sắm tiện nghi sinh hoạt; chỉ có 24,14% hộ dành chi phí cho học tập và đào tạo nghề.

5. Đánh giá tác động môi trường và xã hội: Khảo sát 77 hộ dân về chất lượng môi trường khu vực quanh CCN An Khánh I cho kết quả:

• Môi trường xấu hơn: 52 hộ (chiếm 67,53%).
• Môi trường không đổi: 25 hộ (chiếm 32,47%).
• Môi trường tốt hơn: 0 hộ (0%). Nguyên nhân chủ yếu do bụi phát tán từ bãi than xỉ, khói bụi vận chuyển vật liệu xây dựng, tiếng ồn máy móc và tình trạng ô nhiễm, sụt giảm mạch nước ngầm sinh hoạt do quá trình thi công hạ tầng.

Một số giải pháp cơ bản nhằm ổn định tình hình biến động sử dụng đất

Tác giả đề xuất 04 nhóm giải pháp:

1. Giải pháp lao động - việc làm: Phối hợp giữa chính quyền địa phương và các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp (đặc biệt là Nhà máy Nhiệt điện An Khánh và Xi măng Quan Triều) tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, ưu tiên tuyển dụng lao động thuộc diện bị thu hồi đất vào làm công nhân kỹ thuật hoặc dịch vụ phụ trợ.
2. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng: Trên diện tích đất nông nghiệp còn lại, chuyển đổi sang thâm canh cây chè chất lượng cao và phát triển rau màu hàng hóa có giá trị kinh tế nhằm bù đắp phần sản lượng lúa bị mất.
3. Giải pháp về vốn: Tuyên truyền, tư vấn quản lý tài chính để người dân tránh tiêu xài lãng phí tiền bồi thường; khuyến khích chuyển dòng vốn từ gửi tiết kiệm sang đầu tư các mô hình kinh doanh, dịch vụ thương mại nông thôn bền vững.
4. Giải pháp bảo vệ môi trường: Tăng cường giám sát việc xả thải, yêu cầu các nhà máy vận hành nghiêm ngặt hệ thống xử lý khí thải, nước thải tập trung, che chắn bãi tập kết vật liệu và bãi thải xỉ than để hạn chế bụi phát tán vào khu dân cư.

Phần V: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các phát hiện về biến động đất đai và chuyển dịch sinh kế tại xã An Khánh. Đưa ra kiến nghị đối với UBND tỉnh Thái Nguyên, UBND huyện Đại Từ và các đơn vị đầu tư hạ tầng trong việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề dài hạn cho nông dân mất đất.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác định biến động diện tích đất đai cụ thể tại xã An Khánh giai đoạn 2010 – 2013: đất nông nghiệp giảm 70,50 ha (đất chuyên trồng lúa mất 63,08 ha), đất phi nông nghiệp tăng tương ứng 70,58 ha (riêng đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp tăng 72,80 ha để phục vụ mặt bằng CCN).
• Bóc tách chi tiết 03 đợt thu hồi đất xây dựng CCN An Khánh I với tổng diện tích 295.296 m² liên quan trực tiếp đến 120 hộ dân tại 4 xóm Tân Tiến, Chàm Hồng, Cửa Nghè và Bãi Chè.
• Đo lường tác động phân hóa qua mẫu điều tra 77 hộ:
  • Nhóm hộ thu hồi ≥ 50% diện tích đất nông nghiệp sụt giảm nghiêm trọng (từ 7.682,94 m² xuống 2.295,99 m²/hộ); tỷ lệ hộ thuần nông giảm từ 65,52% xuống 13,79%.
  • Cơ cấu thu nhập của nhóm mất nhiều đất có sự gia tăng ảo về mặt tài chính ngắn hạn: tiền lãi ngân hàng từ nguồn bồi thường chiếm tới 46,64% tổng thu nhập năm 2013, trong khi thu nhập thuần nông nghiệp giảm từ 74,58% xuống 14,56%.
  • Ghi nhận 67,53% hộ dân đánh giá chất lượng môi trường không khí và nguồn nước sinh hoạt bị suy giảm do hoạt động của các dự án công nghiệp.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã cung cấp hệ thống dữ liệu vi mô độc lập về thực trạng đời sống kinh tế - xã hội của nông dân sau thu hồi đất tại địa bàn một xã trung du miền núi phía Bắc. Điểm đóng góp nổi bật của nghiên cứu là chỉ rõ hiện tượng gia tăng thu nhập của người dân sau giải phóng mặt bằng chủ yếu dựa vào nguồn lãi tiền gửi ngân hàng (vốn đền bù) chứ không phải từ sinh kế việc làm ổn định mới. Đây là phát hiện thực tế có giá trị phản biện đối với công tác quy hoạch chuyển đổi ngành nghề sau thu hồi đất nông nghiệp tại các địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Thời gian khảo sát thực địa ngắn (tháng 02/2014 – 04/2014) nên việc theo dõi diễn biến thu nhập của các hộ mới chỉ dừng lại ở thời điểm ngay sau khi nhận tiền đền bù (năm 2013).
• Mẫu điều tra sơ cấp gồm 77 hộ tập trung tại địa bàn xã An Khánh, chưa khảo sát đối chứng với các xã lân cận cùng chịu ảnh hưởng của khói bụi và tiếng ồn từ Cụm công nghiệp An Khánh I (như xã Cù Vân, xã Phúc Hà).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng đánh giá dài hạn tác động kinh tế hộ gia đình sau khi nguồn tiền gửi tiết kiệm bồi thường cạn kiệt hoặc lãi suất thay đổi, nhằm kiểm chứng mức độ bền vững của các mô hình sinh kế phi nông nghiệp.
• Thực hiện các quan trắc định lượng độc lập về nồng độ bụi ($SO_2, CO, NO_2$) và kim loại nặng trong đất, nguồn nước xung quanh bãi than xỉ của Nhà máy Nhiệt điện An Khánh khi cụm công nghiệp vận hành tối đa công suất.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Địa chính Môi trường, Quản lý đất đai, Phát triển nông thôn và Kinh tế tài nguyên trong việc thiết kế phương pháp luận điều tra phân tầng mẫu hộ dân bị ảnh hưởng bởi các dự án hạ tầng công nghiệp.
• Cán bộ làm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và xã; cung cấp căn cứ thực tiễn để xây dựng chính sách đào tạo nghề và chuyển dịch lao động thích ứng với tình hình mất đất sản xuất.
• Phần đáng tham khảo nhất là hệ thống bảng số liệu điều tra chi tiết tại Bảng 4.5, 4.6, 4.7 và 4.8, minh họa rõ nét mối tương quan giữa diện tích đất bị thu hồi với cơ cấu việc làm, cơ cấu thu nhập và hành vi phân bổ nguồn tiền bền bù của nông dân.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cụm công nghiệp An Khánh I có quy mô bao nhiêu hecta và bao gồm những dự án nào?
Cụm công nghiệp An Khánh I có tổng diện tích quy hoạch chi tiết là 64,6 ha, tỷ lệ lấp đầy đạt 100% với 03 dự án đầu tư: Nhà máy Nhiệt điện An Khánh (chiếm 30,0 ha), Nhà máy Xi măng Quan Triều (chiếm 18,841 ha) và Nhà máy sản xuất vật liệu siêu nhẹ kết hợp cây xanh (chiếm 11,05 ha).

2. Tính đến hết năm 2013, diện tích đất thu hồi và số hộ dân bị ảnh hưởng tại xã An Khánh là bao nhiêu?
Đã có 03 quyết định thu hồi đất với tổng diện tích thu hồi là 295.296 m² của 120 hộ gia đình, cá nhân thuộc 4 xóm: Tân Tiến, Chàm Hồng, Cửa Nghè và Bãi Chè.

3. Vì sao tổng thu nhập bình quân của nhóm hộ mất trên 50% đất lại tăng mạnh sau khi bị thu hồi?
Thu nhập bình quân của nhóm này tăng từ 30.018,61 nghìn đồng lên 51.727,59 nghìn đồng/hộ/năm chủ yếu nhờ khoản lãi tiền gửi tiết kiệm ngân hàng (đạt 24.127,59 nghìn đồng, chiếm 46,64% tổng thu nhập). Các hộ nhận được số tiền bồi thường lớn nhưng chưa tìm được hướng sản xuất mới nên tạm thời gửi ngân hàng lấy lãi hàng tháng.

4. Đa số tiền bồi thường thu hồi đất được các hộ gia đình sử dụng vào mục đích gì?
Đối với nhóm hộ bị thu hồi từ 50% diện tích đất trở lên, mục đích sử dụng tiền đền bù phổ biến nhất là xây dựng lại nhà ở (93,10% số hộ) và gửi tiết kiệm ngân hàng (82,76% số hộ). Chi phí dành cho học tập và đào tạo nghề chuyển đổi sinh kế chỉ có 24,14% số hộ lựa chọn.

5. Đánh giá của người dân địa phương về tác động môi trường của Cụm công nghiệp An Khánh I như thế nào?
Qua điều tra 77 hộ gia đình, có 67,53% số hộ cho rằng môi trường xung quanh xấu đi rõ rệt do chịu tác động của khói bụi, khí thải, tiếng ồn máy móc và tình trạng ô nhiễm, cạn kiệt mạch nước ngầm; 32,47% cho rằng môi trường không đổi và 0% hộ đánh giá môi trường tốt hơn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy đã phản ánh toàn diện tác động hai mặt của quá trình xây dựng Cụm công nghiệp An Khánh I đến cơ cấu sử dụng đất và đời sống cư dân xã An Khánh giai đoạn 2010 – 2013. Mặc dù cụm công nghiệp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và gia tăng thu nhập danh nghĩa của người dân trong ngắn hạn thông qua nguồn tiền bồi thường, việc mất đất nông nghiệp quy mô lớn đã làm thay đổi sinh kế bền vững và gia tăng ô nhiễm môi trường địa phương. Các số liệu điều tra thực địa 77 hộ gia đình là luận cứ xác đáng giúp chính quyền cơ sở nhận diện rõ những rủi ro sinh kế sau giải phóng mặt bằng, từ đó định hình các chính sách đào tạo việc làm và bảo vệ môi trường phù hợp hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội thì quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đã gây áp lực lớn tới các nguồn tài nguyên thiên nhiên nói chung và với đất đai nói riêng. Thực tiễn kinh tế thế giới cho thấy cho tới nay các nước có nền kinh tế phát triển đều trải qua quá trình công nghiệp hoá, đô thị hóa đất nước. Về cơ bản có thể xem công nghiệp hoá là quá trình xây dựng và phát triển hệ thống cơ sở vật chất của ngành công nghiệp, của các ngành sản xuất khác và các ngành thương mại và dịch vụ, đồng thời đó cũng là quá trình xây dựng và phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và phục vụ yêu cầu nâng cao đời sống về mọi mặt của dân cư.

Công nghiệp hoá dẫn đến biến động về vấn đề sử dụng đất, và từ đó sẽ hình thành các khu đô thị mới. Cụm công nghiệp An Khánh số I cũng là một trong các Cụm công nghiệp thuộc tỉnh Thái Nguyên đã có quy hoạch chi tiết được xây dựng. Cụm công nghiệp An Khánh 1 có diện tích 64,6 ha, do Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh làm chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng. Thu hút được 03 dự án đầu tư, tổng vốn đăng ký 4.572 tỷ đồng, diện tích đăng ký 64,6 ha, vốn thực hiện ước đạt 660 tỷ đồng.

Tỷ lệ lấp đầy 100%. Xây dựng nhà máy Nhiệt điện An Khánh, Nhà máy xi măng Quan Triều, Nhà máy sản xuất vật liệu siêu nhẹ, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tiến hành xây dựng công trình nhằm tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương, thu hút và tạo việc làm cho lao động tại địa phương. Sự hình thành các khu công nghiệp mới, các khu đô thị mới trong thời gian qua là một xu hướng tất yếu để hoà nhập với sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, song song với sự phát triển, tình hình sử dụng đất trên địa bàn xã An Khánh đã có sự biến động đáng kể.

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này và nhu cầu thực tiễn, đồng thời được sự đồng ý của Ban giám hiệu, Ban chủ nhiêm khoa Tài nguyên và Môi trường trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, tôi thực hiện đề tài: 2 " Nghiên cứu ảnh hưởng của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp An Khánh 1 đến phát triển kinh tế - xã hội tại xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" 1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Đánh giá được thực trạng biến động sử dụng đất trên địa bàn xã An Khánh, huyện Đại Từ. - Đánh giá được những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp An Khánh tới đời sống của người người dân trong vùng. - Đề ra được một số giải pháp cơ bản góp phần ổn định và nâng cao chất lượng sống của người dân vùng chịu ảnh hưởng của khu vực xã An Khánh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy những kiến thức đã học tập vào nghiên cứu. - Nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này. - Nâng cao khả năng tự học tập, nghiên cứu và tìm tài liệu.

- Bổ sung tư liệu cho học tập. Ý nghĩa trong thực tiễn - Áp dụng tại một số các khu công nghiệp lấy vào đất nông nghiệp. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI - Công tác điều tra thu thập thông tin + Thông tin và số liệu thu được chính xác, trung thực, khách quan. + Chỉ ra được những biến động về đất đai của khu vực đánh giá trong giai đoạn 2009 – 2012.

+ Đánh giá đầy đủ, chính xác các yếu tố hạn chế và tích cực của quá trình xây dựng và phát triển cụm công nghiệp đến việc sử dụng đất và sự phát triển kinh tế xã hội thông qua các nguồn thông tin. - Giải pháp kiến nghị đưa ra phải thực tế, có tính khả thi và phù hợp với điều kiện của địa phương. 3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, KHU CÔNG NGHIỆP, CỤM CÔNG NGHIỆP 2.

Vai trò của công nghiệp hóa - Thứ nhất: Công nghiệp hóa với quá trình đô thị hóa. Thông qua việc quy hoạch phát triển sản xuất công nghiệp, công nghiệp hóa, thúc đẩy quá trình phân bố lại dân cư các vùng tạo điều kiện đô thị hóa đất nước. Thực tế cho thấy quá trình công nghiệp hóa thường đi đôi với quá trình đô thị hóa. Công nghiệp hóa với sự mở rộng sản xuất công nghiệp, theo đó là sự phát triển các ngành dịch vụ.

Sự phát triển của các ngày này đã thu hút một lượng lớn lao động ở nông thôn vào thành thị, dẫn đến yêu cầu phải mở rộng các khu vực thành thị vốn đã trở nên trật hẹp so với yêu cầu mới làm cho các vùng nông thôn ven các đô thị lớn dần trở thành các đô thị vệ tinh. Sự mở rộng sản xuất công nghiệp nhiều khi được thực hiện bằng việc xây dựng các khu công nghiệp mới ngay tại các vùng nông thôn, miền núi. Điều này đã thu hút lực lượng lao động tại chỗ cho yêu cầu sản xuất công nghiệp và một bộ phận dân cư khác lại tổ chức các hoạt động dịch vụ đáp ứng những yêu cầu mới của khu công nghiệp.[3] - Thứ hai: Công nghiệp hóa thúc đẩy các mối liên kết trong kinh tế. Để thực hiện quá trình sản xuất, ngành này phải sử dụng sản phẩm các ngành khác và ngược lại.

Quá trình này tạo ra các mối liên kết xuôi, ngược giữa các ngành với nhau. Hoạt động sản xuất của công nghiệp chế biến yêu cầu đầu vào từ sản phẩm của công nghiệp khai thác, của nông nghiệp và chính bản thân các ngành công nghiệp chế biến với nhau. Ngược lại, hoạt động sản xuất của nông nghiệp lại yêu cầu phân bón hóa học, thuốc trừ sâu và các công cụ sản xuất từ công nghiệp. Trong các quá trình trên, để đưa sản phẩm từ nơi này đến nơi khác lại phảo có các dịch vụ vận chuyển, thương mại.công nghiệp hóa đã thúc đẩy các mối liên kết ngày càng phát triển sâu rộng.

Đây chính là cơ sở để tạo ra cơ đấu kinh tế ngày càng năng động cho đất nước.[3] - Thứ ba: Công nghiệp hóa là con đường cơ bản nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Sức mạnh cạnh tranh quốc gia, theo cách tiếp cận của “diễn đàn kinh 4 tế thế giới” về đánh giá khả năng cạnh tranh quốc gia đã xếp hạng trên cơ sở 371 chỉ tiêu của 8 nhóm đó là: • Sức cạnh tranh của nền kinh tế, trên cơ sở đánh giá toàn bộ nền kinh tế vĩ mô. • Vai trò của Chính phủ trong việc đưa ra các chính sách tạo môi trường cho cạnh tranh. • Nền tài chính quốc gia, hoạt động thị trường tài chính và chất lượng dịch vụ tài chính.

• Cơ sở hạ tầng phục vụ cho sản xuất kinh doanh. • Trình độ khoa học – công nghệ, cùng với sự thành công trong nghiên cứu cơ bản và ứng dụng. • Chất lượng nguồn lực.[3] Cụm công nghiệp là tên gọi chung của các khu, cụm, điểm công nghiệp do UBND cấp tỉnh phê duyệt và Quyết định thành lập. [9] - Về qui mô diện tích: cụm công nghiệp có diện tích không quá 50 ha.

Trường hợp cần thiết phải mở rộng CCN hiện có thì tổng diện tích sau khi mở rộng cũng không vượt quá 75 ha. Đối với các CCN có diện tích lớn hơn 75ha thì lập đề án bổ sung vào qui hoạch khu công nghiệp, gửi Bộ kế hoạch đầu tư, Bộ Công Thương trình Thủ tướng Chính phủ quyết định hoặc điều chỉnh lại qui mô diện tích. Phát triển cụm công nghiệp phải theo quy hoạch, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch tổng thể phát triển công nghiệp của tỉnh. Phát triển cụm công nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc: tách biệt với khu dân cư, có sở hạ tầng thuận lợi, gắn với vùng nguyên liệu và nguồn lao động, có điều kiện xử lý và bảo vệ môi trường.

Phát triển cụm công nghiệp trên cơ sở nhu cầu phát triển của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển công nghiệp trên cơ sở sử dụng đất hiệu quả, đảm bảo cho công nghiệp phát triển bền vững. Phát triển cụm công nghiệp gắn với việc phát triển các khu công nghiệp, trung tâm kinh tế, với dịch vụ và xúc tiến thương mại. Ưu tiên xây dựng và phát triển các cụm công nghiệp phục vụ nhu cầu di dời của các cơ sở sản xuất có khả năng ô nhiễm từ khu vực đông dân cư; các dự án đầu tư mở rộng sản xuất các ngành công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản tại khu vực nông thôn. Huy động nguồn lực của mọi thành phần kinh tế để xây dựng hạ tầng cụm công nghiệp.

Xây dựng hệ thống cụm công nghiệp cơ bản đồng bộ về hệ thống hạ tầng, phát huy được lợi thế và nguồn lực của từng địa phương. Tạo bước đột phá trong thu hút đầu tư phát triển CN - TTCN, tăng khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập kinh tế, tiếp tục nâng cao tốc độ tăng trưởng của ngành 2. Tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, nhằm khai thác và sử dụng đất có hiệu quả, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, thúc đẩy phát triển công nghiệp và dịch vụ nông thôn. Xây dựng cơ chế, chính sách nhằm động viên, khuyến khích các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đầu tư phát triển hạ tầng cụm công nghiệp; thu hút các cơ sở sản xuất, dịch vụ đầu tư vào cụm công nghiệp.

Đầu tư đồng bộ và hoàn thiện kết cấu hạ tầng các cụm công nghiệp hiện có, mở rộng và thành lập mới một các cụm công nghiệp nằm trong quy hoạch. Ưu tiên phát triển một cách có chọn lọc một số cụm công nghiệp. Khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vai trò của khu công nghiệp, cụm công nghiệp đến phát triển kinh tế - xã hội nông thôn.