Chương 1: Những vấn đề cơ bản về sản phẩm du lịch đặc thù. - Chương 2: Thực trạng phát triển sản phẩm du lịch tỉnh Hậu Giang. - Chương 3: Định hƣớng và giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù của Hậu Giang. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ 1.
Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về sản phẩm du lịch. Khi đề cập đến bất kỳ hoạt động kinh doanh nào, chúng ta cũng không thể không nhắc đến sản phẩm của hoạt động đó. Sản phẩm là trung tâm của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh.
Theo Tiêu chuẩn Quốc tế ISO 9000:2000 thì “sản phẩm” là kết quả của một quá trình tập hợp các hoạt động có liên quan lẫn nhau hoặc tƣơng tác với nhau để biến đổi đầu vào thành đầu ra. Nhƣ vậy, các đầu vào của một quá trình thƣờng là đầu ra của các quá trình khác. Cũng có khái niệm khác cho rằng sản phẩm là bất cứ cái gì có thể đƣa vào thị trƣờng để tạo sự chú ý, mua sắm, sử dụng hay tiêu dùng nhằm thỏa mãn một nhu cầu hay ƣớc muốn. Nó có thể là những vật thể, dịch vụ, con ngƣời, địa điểm, tổ chức và ý tƣởng.
Theo 2 nhà nghiên cứu là Kotler và Turner đã định nghĩa về sản phẩm nhƣ sau: “Một sản phẩm là tất cả những gì có thể cung cấp cho sự chiếm hữu, sự sử dụng hoặc sự tiêu thụ của một thị trường: điều đó bao gồm những vật thể, những khoa học, những nhân vật, nơi chốn, những tổ chức và những ý tưởng”. Cũng nằm trong khái niệm về sản phẩm nói chung nhƣng sản phẩm du lịch có những đặc trƣng riêng biệt. Sản phẩm du lịch là một trong những khái niệm quan trọng trong lý luận và thực tiễn hoạt động du lịch, nó mang tính tổng hợp, bao hàm nhiều yếu tố hữu hình và vô hình, các thành phần này kết hợp với nhau tạo thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh phục vụ nhu cầu và mong muốn của du khách. Nhƣ vậy, sản phẩm du lịch bao gồm những yếu tố nào? Chúng có những đặc tính giống những sản phẩm thông thƣờng khác không? Để trả lời cho các câu hỏi này các nhà nghiên cứu đƣa ra khái niệm về sản phẩm du lịch nhƣ sau: Theo Michael M.Coltman: “Sản phẩm du lịch là một tổng thể bao gồm các thành phần không đồng nhất hữu hình và vô hình” tính hữu hình của nó đƣợc thể 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hiện cụ thể nhƣ thức ăn đồ uống, các sản phẩm lƣu niệm.
còn tính vô hình của nó đƣợc thể hiện đó là các loại hình dịch vụ du lịch và các dịch vụ bổ trợ khác. Còn Robert Christie Mill lại cho rằng sản phẩm du lịch có 4 chiều định vị: Điểm hấp dẫn du lịch, các cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch, vận chuyển du lịch và lòng hiếu khách. Các nhà nghiên cứu du lịch của Việt Nam lại cho rằng: “Sản phẩm du lịch là các dịch vụ, hàng hoá cung cấp cho du khách, được tạo nên bởi sự kết hợp của việc khai thác các yếu tố tự nhiên, xã hội với việc sử dụng các nguồn lực cơ sở vật chất kỹ thuật và lao động tại cơ sở hoặc tại một vùng, miền, quốc gia hoặc lãnh thổ”. Cũng có ngƣời định nghĩa: “Sản phẩm du lịch là sự kết hợp những dịch vụ và phương tiện vật chất trên cơ sở khai thác các tiềm năng du lịch nhằm cung cấp cho du khách một khoảng thời gian thú vị, một kinh nghiệm du lịch trọn vẹn và sự hài lòng”.
Trong Luật Du lịch đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng CHXHCN Việt Nam thông qua năm 2005: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Các dịch vụ đó bao gồm: các dịch vụ lữ hành, dịch vụ vận chuyển khách, dịch vụ lƣu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ vui chơi giải trí, dịch vụ thông tin hƣớng dẫn và các dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của du khách. Nhƣ vậy theo quan điểm trong Luật Du lịch Việt Nam thì sản phẩm du lịch chỉ đơn thuần là các hoạt động dịch vụ du lịch nhƣng trên thực tế thì nội dung về sản phẩm du lịch còn đa dạng và phong phú. Trong các nghiên cứu đúc kết thực tiễn và xu hƣớng phát triển du lịch hiện đại thì sản phẩm du lịch đƣợc đề cập nhƣ một trải nghiệm của du khách.
Các tác giả thuộc trƣờng phái nghiên cứu này cho rằng ngoài những điểm chung nhƣ việc cung cấp các dịch vụ ăn, nghỉ, vận chuyển, tham quan. thì việc tạo ra cho du khách một trải nghiệm có giá trị chính là phần quan trọng của sản phẩm du lịch hiện đại, tạo ra giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh của sản phẩm. Theo Ritchie va Crounch, những nhà nghiên cứu về cạnh tranh cũng cho rằng “Sản phẩm cơ bản trong du lịch là sự trải nghiệm và điểm đến”. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com * Các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch là tổng hợp các yếu tố khác nhau nhằm cung cấp cho du khách thêm kiến thức du lịch và sự hài lòng.
Sản phẩm du lịch thƣờng đƣợc cấu thành từ 7 yếu tố sau: o Di sản thiên nhiên: đồi, núi, sông, biển, ghềnh, thác, rừng, đảo, hồ, hang động,… o Di sản do con ngƣời tạo ra: chùa chiền, thánh đƣờng, lăng, đền thờ, các công trình kiến trúc mang tính lịch sử, bảo tàng, tƣợng đài, công viên,… o Các yếu tố mang tính chất xã hội: thái độ của cƣ dân bản địa, của nhân viên phục vụ nơi có khách du lịch, chính sách du lịch của quốc gia. o Các yếu tố hành chính: thủ tục xuất nhập cảnh, qui chế gia hạn thị thực, điều kiện ngoại tệ,… o Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho ngành du lịch: hệ thống nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí, khu điều dƣỡng, bảo hiểm,. o Các dịch vụ công cộng: hạ tầng kỹ thuật giao thông, phƣơng tiện vận chuyển, thông tin liên lạc,…. o Tình hình kinh tế, chính trị và xã hội của quốc gia đón khách du lịch.
Các yếu tố trên cho thấy bản thân chúng không phải là một sản phẩm du lịch nhƣng trực tiếp hay gián tiếp vì chúng chắc chắn đã tham gia vào quá trình làm thoả mãn đƣợc nhu cầu của du khách. Đồng thời chúng cũng là một trong những bộ phận cấu thành của sản phẩm du lịch. Khái niệm về sản phẩm du lịch đặc thù. Phạm Trung Lƣơng, trong bài viết Phát triển du lịch đặc thù nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam đăng trên tạp chí Du lịch Việt Nam số tháng 8/2007, thì sản phẩm du lịch đặc thù đƣợc ông quan niệm nhƣ sau: “Sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm có được yếu tố hấp dẫn, độc đáo, duy nhất, nguyên bản và đại diện về tài nguyên du lịch (tự nhiên và nhân văn) cho một lãnh thổ hoặc một điểm đến du lịch; với những dịch vụ không chỉ làm thỏa mãn nhu 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cầu, mong đợi của du khách mà còn tạo được ấn tượng bởi tính độc đáo và sáng tạo”1 Còn theo TS.
Đỗ Cẩm Thơ2 lại cho rằng: Sản phẩm đặc thù là sản phẩm đảm bảo phát huy đƣợc các giá trị tài nguyên có tính đặc trƣng cao nhất, sử dụng những tài nguyên du lịch đặc biệt, có tính độc đáo của địa phƣơng mà nơi khác không có đƣợc. Sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm có khả năng tạo ra sự phân biệt giữa địa phƣơng này với địa phƣơng khác, điểm đến này với điểm đến khác. Sản phẩm du lịch đặc thù có thể có tính độc đáo, đặc sắc nhƣng có thể hấp dẫn hoặc không hấp dẫn, phụ thuộc vào việc sản phẩm này có phù hợp với nhu cầu của thị trƣờng hay không. Hai quan niệm của hai tác giả trên đều có cùng điểm chung, đã là sản phẩm đặc thù thì phải thể hiện yếu tố cốt lõi, độc đáo hấp dẫn và làm hài lòng du khách.
Việc xây dựng sản phẩm du lịch có tính đặc thù là một trong những yếu tố hàng đầu quan trọng góp phần tạo nên sự cạnh tranh của sản phẩm. Xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù sẽ tạo ra sự khác biệt, độc đáo của riêng sản phẩm, từ đó có khả năng cạnh tranh cao. Chính vì vậy mà sản phẩm đặc thù thƣờng dựa vào nét đặc thù, đặc trƣng của tài nguyên điểm đến. Phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tạo ra một lợi thế to lớn trong việc khai thác các giá trị vốn có của tài nguyên du lịch, tránh lãng phí tài nguyên và các nguồn lực khác, đồng thời nó tạo ra tính khác biệt cao, gây sự chú ý cho du khách.
Mặc dù, sản phẩm du lịch đặc thù có thể không phải là sản phẩm du lịch đặc sắc đối với mọi đối tƣợng du khách, nhƣng sản phẩm du lịch đặc thù có thể thu hút một số thị trƣờng du khách cá biệt nào đó, phụ thuộc vào từng thị trƣờng mục tiêu mà địa phƣơng hƣớng đến. Ngoài ra, lợi thế của việc phát triển sản phẩm du lịch đặc thù là xây dựng thƣơng hiệu một cách dễ dàng, chúng ta không phải tốn nhiều thời gian và chi phí để quảng bá thƣơng hiệu và xúc tiến điểm đến… 1 Tạp chí Du lịch Việt Nam số tháng 8/2007 2 Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Xây dựng sản phẩm du lịch Việt Nam có tính cạnh tranh trong khu vực và quốc tế” 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Một lợi thế nữa khi xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch đặc thù là nó tạo động lực cho các sản phẩm du lịch khác cùng phát triển. Ví dụ, Chợ nổi là nét độc đáo, có thể xem là sản phẩm du lịch đặc thù của vùng ĐBSCL, khi du khách đến đây mục đích chính là muốn đƣợc tận mắt chứng kiến cảnh sinh hoạt, mua bán trên sông của cƣ dân vùng sông nƣớc, ngoài tham quan chợ nổi trong hành trình tour khám phá miền Tây họ còn tham quan các làng nghề truyền thống, các nhà vƣờn và sử dụng những dịch vụ có liên quan.