Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE QUYỀN THỪA KE CUA CÁ NHÂN VA BAO DAM QUYỀN THỪA KÉ CUA CÁ NHÂN ĐƯỢC SINH RA BANG KY THUẬT HỒ TRỢ SINH SAN 1.MỌT SỐ VAN ĐÈ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN THỪA KE CUA CÁ NHÂN 1. Khái niệm và bản chất của quyền thừa kế của cá nhân. Nghiên cứu lich sử ra đời của thửa kế co thể thấy rng "thửa kể la một hiện tượng xế hội hình thành tử việc một người chết có để Iai tài sẵn va quá trình dịch chuyển tài sin đó cho người khác xuất hiện ngay từ thời kỷ sơ khai của xã hội loài người"15, Theo đó, thửa ké không chỉ xuất hiện trong xã hội có nhà nước và pháp luật ma nó “được hình thành ở bắt cử một xã hồi nao và di nhiên, khi chưa có nha nước va pháp luật, nó được thực hiện theo tập tục 2 hồi nên được goi là thừa kế ?"! Như vay, ở thời điểm ma nha nước vả pháp luật chưa xuất hiện. thì thửa kế chưa phải lả quyền năng của chủ thể ma chỉ la một hiện tượng zã hội, phat sinh va chấm dứt một cách tự nhiên va chỉ chiu tác động bởi phong tục, tập quán.
Bởi vi "quyển thửa kế chỉ xuất hiện và tôn tai trong xã hội có nhà nước". pháp luật iêu chỉnh việc chuyển dich tai sin của người đã chết cho những người khác còn sông theo một trình tự nhất định Đồng thời pháp luất bảo vệ quyển sở hữu tải sản của những người được thừa kế đó" Từ đó, "thừa kế xuất hiện ngay cả khi xã hội chưa phân chia giai cấp, chưa có nhà nước và pháp luật thì quyền thửa kế cla cả nhân chỉ ra đời va tổn tai trong những xã hội đã phân chia giai cấp và có nha nước 1%. Với những mỗi quốc gia khác nhau, phụ thuộc `" Nguễn Vin Hy 2017), Thừa lý ng phíp li insu it Now, gh Tháp, Hi Nội g7 "sham Văn Tuyệt 2007), Thừa quy nh cia pháp tt và thọ tên ip dụng, ob Chih tị quốc gi Bà Tưng ' Bhụn Vin Tuyết G007), Thừa kể - quy dn cin pháp bắt vì thục tốn dp đụng, Nob Cth trị quốc ga, Bà _— DP Nguyễn Minh Tain 1998),ngnp đong vd qÊn da kd mong Bồ ute Đn Pit Non, bàn văn ‘uc hột học, Trưởng Đạ học Lajt Ba NOLS WAL Thủ That Nạn C012), Quyên và ghia vu của người tun theo pháp ht rng Bộ hột Din sự Việt ‘Nun, hận vin the sĩ hột học, Trường Đạthọc Thật Hà Nội, 15 vào chế đồ chỉnh tr, ché độ sỡ hữu va phong tục, tập quán của nhân dân trong quốc gia dé mà mỗi nha nước điều chỉnh quan hệ thửa kế khác nhau 5. 6 Việt Nam, thừa kế noi chung va quyền thừa ké nói riêng la những nội dung được luật hoá từ rất sớm.
Cu thé, trong thời kỷ phong kiến, các Bồ luật đã cho thay vai trò của các quy định vẻ thừa kế trong việc điều chỉnh các quan hệ liên quan đến việc để lại va việc hưởng di sản của người chết. Từ đó đến nay, các quy định pháp luật về thừa kế nói chung và quyển thừa kế của cả nhân nói tiêng đã được sửa đổi, bỗ sung để bao đầm sự phù hợp với thực tiễn cuộc sống Mặc dit, chủ thể của quyền thửa kế không chỉ bao gồm cả nhân ma con bao gồm. các chi thể không là cá nhân'4, nhưng quyền thừa kế của cả nhân vẫn là quyển năng tư nhiên va la một trong những quyền cơ bản nhất của con người, được ghi nhân, bao đảm thực hiện và được bao vệ bằng các quy định cia pháp luật "Trong khoa học pháp lý dân sự hiện nay, quyền thừa ké được nhìn nhân ở nhiêu cách tiếp cận khác nhau như. Tint nhất, quyền thừa kê co thể tiếp cân đưới góc độ pháp luật la chế định thửa kế trong luật dén sự.
Với từ cách là một chế định pháp luật, quyền thừa kế Ja tổng hợp các quy định của Nha nước, quy định những tài sản nảo được chuyển dịch, phạm vi chủ thể để lại di sản và nhận di sản, quyển nghĩa vụ của các chủ thé, 1” Thứ hai, quyền thừa kế được hiểu là quyền dan sự cơ bản của mỗi công, én được pháp luật bảo vệ. Theo phương diện nay, mọi công dân déu có quyển như nhau trong việc để lại tải sẵn của mình cho những người thừa kể va đều có quyển như nhau trong việc nhận di sẵn thừa ké do người khác để lai!* Có thé thay, dù tiếp cân dưới góc đồ La một chế định luật hay dưới gúc độ là một quyển dan sự cơ bản thi cả hai cách tiếp cân nảy đều đi đến khẳng định quyền thừa kế không chỉ là quyển của người dé lại di sản ma còn là quyển của s Ngyễn nh t0570, ng ay med buaXf woe rợt Dn nứt, bận văn am pd 13 Bà xế đang ‘syn Bh Tin 2000), Pp tt thần ca Diệt an — nung Nhb Lao vấn đỄ lý uận và rực tn, Ging 14 hội HANG H, ` Phùng Tang Tận (2004), Mab LÍ deo pip it cia công din Vật Nem tim 1945 dồn uy, Neb Tephip, Tà Nội, 23 16 người hưởng thừa kế di sản Trong Bộ luật dan sự năm 2015, quyển thừa kế được ghi nhân khái quất tại Điều 613 cũng có sư tương déng với hai cách tiép cận nay. Cụ thé: “Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tải sản của mình, để lại tải sản của minh cho người thừa kế theo pháp luật, hưởng di sin theo di chúc hoặc theo pháp luật”. Theo đó, quyển thừa kế đưới góc độ pháp lý cũng, tao gồm quyển của người để lại di sản và quyển của người hưởng di sản.
Tuy nhiên, khi xem xét đưới góc độ lý luận, quyền thừa kế của cá nhân có được hiểu. 1a quyền của người để lại di sản vả người hưỡng di sẵn hay không? Cụ thể, đưới góc độ lý luận, quan hệ thừa kế la một trong những loại quan hé pháp luật dân sự, mã “nội dung của quan hệ pháp luật dân sự lá tổng hợp các quyển và nghĩa vụ của các bên tham gia vào các quan hệ d6"!". Do đó, quyển thừa kê nói chung, quyển thừa kế của cá nhân nói riếng là một trong các nội dung của quan hệ pháp luật về thừa kế. Tức là, quyển thừa kế của cá nhân chỉ xuất hiện cing với sự xuất hiện của quan hệ pháp luật về thừa kế Trong khi đó, thừa kế chi phát sinh khí người để lại tài sản đã chết”, Điều nảy hoàn toàn phù hợp với quan điểm lý luận.
chung về nha nước va pháp luật với khẳng định “để có quan hệ pháp luật nay sin trong thực tế, thi cin có sự kiện pháp lý”?! Theo đó, bản thân người có tải san không thé 1a chủ thể của quan hệ thừa kể béi vi năng lực chủ thể của cả nhân được tao thành béi năng lực pháp luật và năng lực hành vi”, trong khí đó tai thời điểm. họ chết, năng lực pháp luật dân sự của họ đã chim ditt. Chính vi vậy, dưới góc đô lý luân việc khẳng định quyền thừa kế của cá bao gồm cả quyền của người để lại di sản là không phù hợp với bản chất của quan hệ pháp luật nói chung, quan hệ pháp, luật đân sự nói riêng. Việc cá nhân có tải sản được quyết định việc để lại tài sản của trình cho chủ thể khác sau khi chết chi là yêu tổ thể hiện quyền đính đoạt tài sẵn của chủ sở hữu.
"rng Đ học Hà Nội GIN, Ci tb Lt Din ay Vit Mơ (ip), 30 ingen in i, HÀ iis Vin no Q00), in windmcain ap cho 6,47 "Sg Dele Hat Xã Nộ BI, Cie ah 1h cag BỸ ei ip, HP Dopp 2 ng ạ học Ini HANG: G04), ho Lk Din sự Vất Ne Gp 3), Cig enn in, Bà "San hồn 3 bin lồ Bộ hộ dân seni 2015 7 Tit cách diễn gidi trên trên tác giã cho rằng quyền từ thừa kế của cá nhân. chi nên được hiểu là quyển của cá nhân trong việc hưởng di sin thừa kế do. người khác dé lại. Quyển năng nay vừa là một trong các nội dung năng lực pháp luật dân sự của cá nhân"! vừa là một trong các nội dung của quan hệ pháp luật về thửa kế mã khoa học pháp lý nói chung, khoa học luật dân sự nói riêng đã chỉ ra.
Để hiểu được khái niệm quyền thửa ké của cá nhân một cách phủ hợp nhất, cần phải nghiên cứu các thuật ngữ có trong khái niệm nay. Dưới góc độ lịch sử, quyền thừa kế được hiểu lả một quyển tự nhiên nhất của con người. Bồi vi, như những phân tích ở trên đã chỉ ra rằng “thửa kế xuất hiên ngay cả khi xã hội chưa phân chia giai cấp, chua có nha nước và pháp luêt"35, Theo đó, việc một cá nhân được hưởng di sản của người chết để lại nó giống như một lẽ tự nhiên không lệ thuộc vào việc nó có được nhả nước ghỉ nhân hay không, Dui góc độ ngôn ngữ học, quyển được hiểu lä điều mã pháp luật hoặc xã hôi công nhận cho được hưởng, được làm, được đòi hỏi (quyền công dân, quyền. ‘bau cit vả quyền ứng cử), và thừa kế được hiểu là hưởng của người chết để lại cho”.
Theo cách giãi nghĩa này, quyển thừa kế là quyền năng của chủ thể trong việc hưởng những thứ ma người chết để lại vả quyển nay được ghi nhận bởi pháp luật hoặc xã hội.