BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ BAÙN COÂNG TPHCM KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC Ñeà taøi TÌM HIEÅU QUI TRÌNH NAÁU VAØ LEÂN MEN CUÛA NHAØ MAÙY BIA SAØI GOØN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: COÂNG NGHEÄ THÖÏC PHAÅM GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : ThS NGUYEÃN THANH MAI SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : NGUYEÃN THÒ NGUYEÄT HAÈNG KHOÙA HOÏC: 2000 – 2004 LÔØI CAÛM ÔN Em xin chaân thaønh caûm ôn coâ Nguyeãn Thanh Mai ñaõ taän taâm höôùng daãn em hoaøn thaønh baøi luaän naøy. Em xin chaân thaønh caûm ôn thaày coâ khoa coâng ngheä sinh hoïc ñaõ taän taâm giaûng daïy em trong suoát boán naêm qua. Em xin chaân thaønh caûm ôn ban giaùm ñoác nhaø maùy Bia Saøi Goøn, cuøng vôùi caùc coâ chuù ôû phaân xöôûng naáu, phaân xöôûng leân men, phoøng kyõ thuaät ñaõ taän tình giuùp ñôõ em trong quaù trình thöïc taäp ñeå hoaøn thaønh khoùa luaän. Sau cuøng xin caùm ôn gia ñình ñaõ taïo ñieàu kieän vaø tinh thaàn ñeå em hoaøn taát boán naêm hoïc naøy.
1 MUÏC LUÏC Phaàn I: Ñaët vaán ñeà. 1 Phaàn II: Toång quan taøi lieäu 1. Giôùi thieäu nhaø maùy bia Saøi Goøn. Giôùi thieäu veà quaù trình saûn xuaát bia 2.6 Caùc chaát phuï gia.
16 Phaàn III: Noäi dung Chöông I: Kyõ thuaät naáu 1. Thuyeát minh qui trình coâng ngheä 1.3 Taùch raùc, saïn .5 Giai ñoaïn naáu 1.1 Quaù trình thuûy phaân baèng enzyme .2 Quaù trình thuûy phaân protein .3 Quaù trình thuûy phaân Fitin .4 Caùc yeáu toá aûnh höôûng toác ñoä thuûy phaân .7 Quaù trình loïc.8 Ñun soâi dòch nha vôùi hoa Houblon. Thieát bò phaân xöôûng naáu 2.1 Heä thoáng nhaäp nguyeân lieäu .2 Heä thoáng xöû lyù nguyeân lieäu ñeå chuaån bò naáu .4 Maùy loïc eùp khung baûn .5 Noài ñun soâi vôùi hoa Houblon. 40 Chöông II: Kyõ thuaät leân men 1.
Muïc ñích vaø cô sôû lyù thuyeát cuûa quaù trình leân men bia. Leân men chính 2.1 Muïc ñích vaø cô sôû lyù thuyeát .2 Nhöõng bieán ñoåi xaûy ra trong quaù trình leân men .3 Phöông phaùp ñieàu khieån quaù trình leân men .4 Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán quaù trình leân men .5 Muïc ñích boå sung oxy cho dòch leân men .6 Vai troø vaø aûnh höôûng cuûa dòch ñöôøng leân men. Leân men phuï 3.1 Muïc ñích vaø cô sôû lyù thuyeát .2 Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán quaù trình leân men phu .3 Caùc bieán ñoåi aûnh höôûng ñeán chaát löôïng bia. Baõo hoøa CO2.
Thanh truøng vaø hoaøn thieän saûn phaåm. Thuyeát minh sô ñoà leân men 9.2 Khaâu leân men chính .3 Khaâu leân men phuï vaø oån ñònh bia. 72 Phaàn IV: Keát luaän 1. Kyõ thuaät naáu.
Kyõ thuaät leân men. 78 Phaàn V: Nhaän xeùt 1. Phaân xöôûng naáu. Phaân xöôûng leân men.
81 Phaàn VI: Taøi lieäu tham khaûo. 82 Sô ñoà Sô ñoà 2.1 Quaù trình saûn xuaát bia .1 Quaù trình coâng ngheä naáu .2 Giaûn ñoà naáu .3 Löu ñoà kieåm soaùt quaù trình naáu .4 Quaù trình coâng ngheä leân men .5 Giaûn ñoà leân men chính .1 Keát quaû kieåm tra malt .2 Tieâu chuaån chaát löôïng nöôùc duøng naáu bia ôû coâng ty .1 Thieát bò nhaäp lieäu .2 Thieát bò chuaån bò naáu .4 Thieát bò ñun soâi .5 Tieâu chuaån dòch nha sau khi leân men phuï .6 Tieâu chuaån bia baùn thaønh phaåm.7 Tieâu chuaån bia thaønh phaåm .8 Yeâu caàu cuûa bia sau leân men phuï .9 Yeâu caàu cuûa bia sau loïc .10 Thieát bò phaân xöôûng leân men. 75 4 PHAÀN I: ÑAËT VAÁN ÑEÀ Bia laø moät loaïi ñoà uoáng leân men khoâng qua chöng caát, ñöôïc naáu töø malt ñaïi maïch, hoa Houblon vaø nöôùc (coù theå ñöôïc naáu töø nguoàn nguyeân lieäu glucid khaùc). Bia ñöôïc tieâu thuï roäng raõi treân theá giôùi.
So vôùi caùc loaïi thöùc uoáng coù coàn khaùc, bia coù nhieàu öu ñieåm nhö: − Noàng ñoä coàn trong bia töông ñoái thaáp (khoaûng 3-5o) khoâng gaây taùc haïi ñeán cô theå (neáu moãi ngaøy ta chæ uoáng töø 1 ñeán 2 lon bia), ngöôïc laïi bia coøn giuùp ta tieâu hoùa toát hôn. − Moät coác bia 250ml seõ mang laïi 7-14% nhu caàu Mg cho cô theå vaø cung caáp khoaûng 15% toång nhu caàu vitamin trong ngaøy. − Vôùi löôïng CO2 khaù cao (4g-5g/lít) bia giuùp cô theå giaûi khaùt moät caùch nhanh choùng. − Bia coøn laø nguoàn cung caáp naêng löôïng cho cô theå, khoaûng 400-450 kcal/l Bia coù lòch söû phaùt trieån raát laâu ñôøi töø nhöõng naêm tröôùc coâng nguyeân.
Bia xuaát hieän laàn ñaàu taïi Babilon khoaûng 7000 naêm tröôùc coâng nguyeân vôùi teân goïi laø Sikaru, ñöôïc laøm töø quaù trình leân men baùnh mì aåm. Khoaûng 4000 naêm sau, ngöôøi Ai Caäp coå ñaïi baét ñaàu duøng ñaïi maïch ñeå saûn xuaát bia, vaø bieán chuùng thaønh thöùc uoáng truyeàn thoáng. Ñeán naêm 768, taïi Bavieze (thuoäc Ñöùc), ngöôøi ta laàn ñaàu duøng hoa Houblon ñeå naáu bia vaø ñeán taän baây giôø, khoâng nguyeân lieäu naøo coù theå thay theá hoa Houblon ñeå taïo ra muøi vò ñaëc tröng cho bia. Töø naêm 1883, nhôø caùc nghieân cöùu khaúng ñònh vai troø cuûa naám men trong quaù trình leân men kî khí trong bia cuûa Pasteur tröôùc ñoù, Hansen (ngöôøi Ñan Maïch) ñaõ ñeà nghò phöông phaùp nhaân gioáng naám men töø moät teá baøo ban 5 ñaàu duøng canh tröôøng vi sinh vaät thuaàn khieát taïi nhaø maùy bia Carsberg.
Töø ñoù ngaønh coâng nghieäp bia ngaøy caøng phaùt trieån vaø thu ñöôïc nhöõng lôïi nhuaän khoång loà cho nhaø saûn xuaát. Rieâng taïi Vieät Nam, bia laø thöùc uoáng thoâng duïng, khoâng theå thieáu trong haàu heát caùc böõa tieäc lôùn nhoû. Saûn löôïng bia tieâu thuï trung bình trong caû nöôùc hieän nay khoaûng 800 trieäu lít/ naêm. Ñeå ñaùp öùng nhu caàu tieâu thuï ngaøy caøng taêng, caùc nhaø maùy môùi vôùi qui trình hieän ñaïi nhanh choùng ra ñôøi, caùc nhaø maùy ñaõ coù töø tröôùc cuõng lieân tuïc caûi tieán caùc khaâu cheá bieán vaø qui trình saûn xuaát hieän ñaïi hôn.
Coâng ty Bia Saøi Goøn cuõng ñang coá gaéng caûi tieán maùy moùc, coâng ngheä naâng cao naêng suaát, chaát löôïng nhaèm toàn taïi vaø phaùt trieån maïnh hôn trong thò tröôøng saûn xuaát bia coù söï caïnh tranh cuûa raát nhieàu taäp ñoaøn lôùn treân theá giôùi. Do ñoù vai troø cuûa ngöôøi caùn boä noùi chung vaø chuyeân ngaønh coâng ngheä thöïc phaåm noùi rieâng trong thôøi ñaïi môùi caøng trôû neân naëng neà phöùc taïp. Vieäc saûn xuaát ra thaønh phaåm ñoøi hoûi phaûi ñaït chaát löôïng cao, muoán theá thì ngay trong saûn xuaát khaâu leân men vaø naáu caàn phaûi ñöôïc chuù troïng nhaát. Baøi luaän vaên toát nghieäp naøy muïc ñích laø tìm hieåu coâng ngheä vaø thieát bò maùy moùc trong caû hai qui trình naáu vaø leân men cuûa nhaø maùy bia Saøi Goøn.
Ñöôïc trang bò baèng nhöõng kieán thöùc ôû tröôøng vaø kinh nghieäm hoïc hoûi thöïc taäp taïi nhaø maùy. Em mong raèng qua baøi luaän vaên naøy coù theå boài döôõng vaø boå sung theâm kieán thöùc ñeå vaän duïng höõu hieäu vaøo coâng taùc chuyeân moân sau khi ra tröôøng. Vôùi thôøi gian thöïc taäp trong hai thaùng taïi nhaø maùy cho neân kinh nghieäm thöïc teá coøn quaù ít vì theá baøi luaän naøy coøn haïn cheá nghieâng veà lyù 6 thuyeát, chöa chuyeân moân saâu, vì theá nhöõng sai soùt laø khoâng theå thieáu kính mong quí thaày coâ thoâng caûm vaø chæ daãn theâm. PHAÀN II: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 1.
GIÔÙI THIEÄU NHAØ MAÙY BIA SAØI GOØN 1.1 Thaønh laäp vaø phaùt trieån Coâng ty baét ñaàu ñöôïc xaây döïng töø naêm 1875, döôùi cheá ñoä thöïc daân Phaùp do Victor Lame khôûi xöôùng, vôùi teân goïi nhaø maùy bia Chôï Lôùn taïi Saøi Goøn. Nhöng ñeán naêm 1910 môùi ñi vaøo hoaït ñoäng hoaøn chænh, saûn xuaát caû bia, nöôùc ngoït vaø nöôùc ñaù caây. Töø naêm 1954-1961 coâng ty ñaõ ñi vaøo hieän ñaïi hoùa. Caùc cô sôû nöôùc ngoït, nöôùc ñaù laàn löôït taùch ra ñeå thaønh laäp nhaø maùy ñoäc laäp nhö: nhaø maùy nöôùc ngoït Chöông Döông, nhaø maùy nöôùc ñaù Haøm töû, nhaø maùy bia Chôï Lôùn… Nhaø maùy laøm vieäc ba ca lieân tuïc (24/24 giôø) vaø ñaït möùc saûn xuaát cao nhaát vaøo caùc naêm 1970-1972 vôùi naêng suaát laø 140 trieäu lít/ naêm.
Ñeán naêm 1973-1974 saûn xuaát baét ñaàu giaûm xuoáng. Ñeán naêm 1975 saûn löôïng chæ coøn 65 trieäu lít/ naêm do maùy moùc baét ñaàu hao moøn, daãn ñeán naêng suaát thaáp, chi phí cao… Naêm 1977, nhaø maùy ñöôïc giao cho chính phuû Vieät Nam vaø ñöôïc laáy teân laø nhaø maùy bia Saøi Goøn. Töø sau ñaïi hoäi laàn thöù VI cuûa Ñaûng, nhaát laø töø naêm 1988 vôùi quyeát ñònh 217/HÑBT nhaø maùy môùi ñöôïc giao quyeàn haïch toaùn kinh doanh ñaåy maïnh saûn xuaát, taêng chaát löôïng vaø maët haøng, naâng cao töøng böôùc ñôøi soáng coâng nhaân vieân, taêng thu ngaân saùch nhaø nöôùc. Töø naêm 1993 nhaø maùy bia Saøi Goøn ñoåi thaønh coâng ty bia Saøi Goøn.
Coâng ty bia Saøi Goøn laø moät doanh nghieäp nhaø nöôùc, thuoäc söï quaûn lyù cuûa boä 7 coâng nghieäp vaø laø thaønh vieân noøng coát cuûa toång coâng ty Röôïu Bia Nöôùc Giaûi Khaùt Vieät Nam (chieám khoaûng 80% voán ñaàu tö vaø lôïi nhuaän cuûa toång coâng ty). Naêng suaát hieän nay laø 200 trieäu lít/ naêm. Thaùng 4/1999 coâng ty ñöôïc caáp chöùng nhaän ISO 9002. Teân giao dòch quoác teá: SAIGON BREWERY COMPANY, vieát taét laø SABECCO.2 Caùc xí nghieäp thaønh vieân − Nhaø maùy röôïu Bình Taây − Nhaø maùy nöôùc khoaùng Dakai 1.3 Caùc lieân doanh − Xí nghieäp Lieân Doanh Waller Bình Taây − Coâng ty Lieân Doanh TNHH Carnaud Meltabox SG − Coâng ty Lieân Doanh TNHH Thuûy Tinh Malaya − Coâng ty Lieân Doanh Bia Saøi Goøn – Phuù Yeân − Coâng ty Lieân Doanh Bia Saøi Goøn – Caàn Thô − Nhaø maùy Bia Lieân Doanh Saøi Goøn – Bình Thuaän 1.4 Caùc ñôn vò hôïp taùc − Nhaø maùy bia Soùc Traêng 1.5 Caùc saûn phaåm cuûa coâng ty Coâng ty hieän nay saûn xuaát 5 loaïi saûn phaåm chính: − Bia chai SG xanh (450ml) − Bia chai SG ñoû (355ml) − Bia lon SG (330ml) − Bia lon 333 (xuaát khaåu, 330ml) 8 − Bia chai SG special (330ml) Saûn phaåm cuûa coâng ty ñöôïc tieâu thuï roäng raõi treân caû nöôùc vaø ñöôïc xuaát khaåu ñi caùc nöôùc: Myõ, UÙc, Nhaät, Ñöùc, Phaùp, Ñaøi Loan… 1.6 Ñòa ñieåm xaây döïng Truï sôû chính: 187 Nguyeãn Chí Thanh.
Q5, Thaønh Phoá Hoà Chí Minh ÑT: 08-8559595 08-8559488 Fax: 08-8577095 Phoøng kinh doanh: 12 Ñoâng Du Q1. TPHCM ÑT: 08-8294081 08-8294083 Fax: 08-8296856 Coâng ty xaây döïng treân maët baèng roäng 25000 m2 bao goàm caùc phaân xöôûng saûn xuaát, boä phaän vaên phoøng, kho chöùa nguyeân lieäu vaø saûn phaåm. Do ñöôïc ñaët trong loøng thaønh phoá neân coâng ty coù nhöõng thuaän lôïi nhö coù theå khai thaùc söû duïng nguoàn ñieän nöôùc, nguoàn nhaân löïc, nhöõng thoâng tin kyõ thuaät hieän ñaïi ñöôïc caäp nhaät nhanh choùng, ngoaøi ra khoâng phaûi chi phí nhieàu cho vieäc tìm thò tröôøng vaø tieâu thuï saûn phaåm. Tuy nhieân, xung quanh coâng ty laø khu daân cö neân vieäc môû roäng maët baèng saûn xuaát khi coù nhu caàu seõ gaëp raát nhieàu khoù khaên.