Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai

Luận văn thạc sĩ phân tích hay nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quy hoạch 3 loại rừng tại huyện mang yang tỉnh gia lai, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Đỗ Văn Nhân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Sĩ Việt
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang - tỉnh Gia Lai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Phân chia, phân loại rừng đặc dụng
• 1.3. Phân cấp, phân chia rừng phòng hộ đầu nguồn

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang

Nghiên cứu quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang, Gia Lai là một chủ đề quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên rừng. Huyện Mang Yang nằm trong khu vực Tây Nguyên, nơi có hệ sinh thái đa dạng và phong phú. Việc quy hoạch rừng không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho người dân địa phương. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại của rừng tại huyện, cũng như các thách thức và cơ hội trong việc quản lý và phát triển rừng.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Mang Yang

Huyện Mang Yang có địa hình đa dạng với nhiều loại hình sinh thái khác nhau. Đặc điểm khí hậu và đất đai tại đây tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loại rừng. Kinh tế xã hội của huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp và lâm nghiệp, với nhiều hộ gia đình phụ thuộc vào tài nguyên rừng.

1.2. Vai trò của rừng trong phát triển bền vững

Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái, cung cấp gỗ và các sản phẩm lâm sản. Ngoài ra, rừng còn giúp duy trì nguồn nước và bảo vệ đất, góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện Mang Yang.

II. Vấn đề và thách thức trong quy hoạch 3 loại rừng tại Mang Yang

Quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự suy giảm diện tích rừng tự nhiên, tình trạng khai thác rừng trái phép và biến đổi khí hậu. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến đời sống của người dân địa phương. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng.

2.1. Suy giảm diện tích rừng tự nhiên

Diện tích rừng tự nhiên tại huyện Mang Yang đã giảm đáng kể trong những năm qua do khai thác và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Điều này gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường và sinh thái.

2.2. Tình trạng khai thác rừng trái phép

Khai thác rừng trái phép là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại huyện Mang Yang. Việc này không chỉ làm giảm diện tích rừng mà còn ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và môi trường sống của nhiều loài động thực vật.

2.3. Biến đổi khí hậu và tác động đến rừng

Biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến các hệ sinh thái rừng tại huyện Mang Yang. Thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa có thể làm thay đổi cấu trúc và chức năng của rừng, đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài cây và động vật.

III. Phương pháp nghiên cứu quy hoạch 3 loại rừng hiệu quả

Để quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp đưa ra các giải pháp khả thi cho việc quản lý và phát triển rừng.

3.1. Phân tích hiện trạng rừng

Phân tích hiện trạng rừng là bước đầu tiên trong quy hoạch. Cần thu thập dữ liệu về diện tích, chất lượng và tình trạng rừng hiện tại để có cái nhìn tổng quan.

3.2. Đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động môi trường giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến rừng và đề xuất các biện pháp bảo vệ. Việc này cần được thực hiện thường xuyên để đảm bảo sự bền vững của rừng.

3.3. Lập kế hoạch quản lý rừng bền vững

Lập kế hoạch quản lý rừng bền vững là rất quan trọng. Kế hoạch này cần bao gồm các biện pháp bảo vệ, phục hồi và phát triển rừng, đồng thời đảm bảo lợi ích cho cộng đồng địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu quy hoạch rừng

Nghiên cứu quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu đã giúp cải thiện tình hình quản lý rừng và nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ rừng.

4.1. Cải thiện quản lý rừng

Các biện pháp quản lý rừng đã được áp dụng hiệu quả, giúp giảm thiểu tình trạng khai thác trái phép và bảo vệ diện tích rừng tự nhiên.

4.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Chương trình tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về bảo vệ rừng đã giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với tài nguyên rừng.

4.3. Tạo ra cơ hội phát triển kinh tế

Việc quy hoạch rừng hợp lý đã tạo ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế cho người dân địa phương thông qua các hoạt động lâm nghiệp bền vững.

V. Kết luận và tương lai của quy hoạch rừng tại Mang Yang

Quy hoạch 3 loại rừng tại huyện Mang Yang là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Tương lai của quy hoạch này phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ. Việc bảo vệ và phát triển bền vững rừng sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

5.1. Tầm quan trọng của quy hoạch rừng

Quy hoạch rừng không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho người dân địa phương.

5.2. Hướng đi tương lai cho quy hoạch rừng

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp quản lý rừng bền vững, đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ tài nguyên rừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ®ç v¨n nh©n nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn quy ho¹ch 3 lo¹i rõng t¹i huyÖn mang yang - tØnh gia lai chuyªn ngµnh: l©m häc m· sè: 60. luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ t©y - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ®ç v¨n nh©n nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn quy ho¹ch 3 lo¹i rõng t¹i huyÖn mang yang - tØnh gia lai chuyªn ngµnh: l©m häc m· sè: 60. luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn: Ts. Lª Sü ViÖt Hµ t©y – 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Më ®Çu Rõng vµ ®Êt rõng ViÖt Nam chiÕm trªn 1/2 tæng diÖn tÝch tù nhiªn toµn quèc, nã cã ý nhÜa v« cïng quan träng trong viÖc b¶o vÖ m«i tr­êng sinh th¸i, kinh tÕ, x· héi vµ an ninh quèc phßng.

Rõng ph©n bè trªn nh÷ng ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ kinh tÕ - x· héi rÊt kh¸c nhau nh­: VÒ mÆt tù nhiªn, rõng ViÖt Nam ph©n bè trªn nhiÒu d¹ng ®Þa h×nh kh¸c nhau, cã nh÷ng vïng lµ ®åi thÊp trªn ®é cao kho¶ng 50 m, song cã nh÷ng vïng ë ®é cao trªn 3. §é dèc biÕn ®æi rÊt lín, cã n¬i tíi 50 - 60 ®é. T­¬ng tù nh­ vËy, l­îng m­a còng kh«ng ®ång nhÊt, cã n¬i trung b×nh chØ 600 mm, song còng cã nh÷ng n¬i lªn trªn 3. V× ph©n bè trªn nh÷ng ®iÒu kiÖn tù nhiªn nh­ vËy mµ vai trß b¶o vÖ xãi mßn ®Êt, vai trß sinh thuû vµ ®iÒu chØnh dßng ch¶y cña rõng lµ v« cïng to lín.

Rõng ViÖt Nam cßn lµ n¬i kÕt hîp cña c¸c luång ®éng thùc vËt di c­ vµ b¶n ®Þa t¹o cho n­íc ta lµ n­íc cã møc ®é ®a d¹ng sinh häc hµng thø 16 trªn thÕ giíi [6] víi nhiÒu loµi ®Æc h÷u, quý, hiÕm vµ kinh tÕ cao. Do vËy rõng ViÖt Nam cßn cã gi¸ trÞ b¶o tån ®a d¹ng sinh häc rÊt cao. §©y lµ c¸i n«ic høa ®ùng nguån gen quý cho hiÖn t¹i vµ c¸c thÕ hÖ mai sau. §©y còng lµ n¬i tËp trung nhiÒu d©n téc thiÓu sè víi kho¶ng 25 triÖu d©n [24] víi c¸c phong tôc tËp qu¸n ®Æc s¾c mµ hµng ngµy cuéc sèng cña hä phô thuéc vµo rõng.

Do vËy, chøc n¨ng x· héi cña rõng cã mét ý nghÜa s©u s¾c, gi¸n tiÕp ¶nh h­ëng ®Õn an ninh, quèc phßng quèc gia. Bªn c¹nh ®ã, hµng ho¸ l©m s¶n tõ rõng còng lµ mét nguån lùc to lín ®Ó ®¸p øng cho yªu cÇu cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc còng nh­ cho nhu cÇu sinh sèng cña ng­êi d©n. Do sù ph©n bè cña rõng trªn c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi kh¸c nhau nªn vai trß b¶o vÖ m«i tr­êng, b¶o tån ®a d¹ng sinh häc vµ vai trß kinh tÕ x· héi cña rõng còng kh«ng ®ång nhÊt ë mäi n¬i. Nh÷ng n¬i rõng ë ®é cao, dèc, l­îng m­a, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 ®Êt ®ai cã kÕt cÊu thÊp, tÇng máng th× yªu cÇu phßng hé cÇn ®­îc ­u tiªn hµng ®Çu.

Ng­îc l¹i, rõng b»ng ph¼ng, ph©n bè trªn ®é cao, ®é dèc thÊp Ýt ¶nh h­ëng ®Õn chøc n¨ng phßng hé b¶o vÖ m«i tr­êng th× vai trß s¶n xuÊt cÇn ®­îc ­u tiªn. Quy ho¹ch lîi dông tµi nguyªn rõng mét c¸ch hîp lý, dùa trªn nh÷ng c¬ së khoa häc vµ phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tiÔn lµ nÒn t¶ng cña viÖc qu¶n lý vµ ph¸t triÓn rõng bÒn v÷ng T©y Nguyªn lµ mét trong nh÷ng vïng tËp trung nhiÒu ®Êt l©m nghiÖp nhÊt trªn c¶ n­íc, chiÕm 22,2%. Tµi nguyªn thùc ®éng vËt rõng kh¸ phong phó, tr÷ l­îng rõng kh¸ cao, ®Æc biÖt T©y Nguyªn cßn ®­îc coi lµ m¸i nhµ cña ba n­íc §«ng D­¬ng nªn cã vai trß v« cïng quan träng trong viÖc phßng hé ®Çu nguån. Tuy nhiªn, hiÖn t¹i n¬i ®©y tµi nguyªn rõng ®ang bÞ suy tho¸i m¹nh mÏ tr­íc søc Ðp tõ nhiÒu phÝa, diÖn tÝch rõng tù nhiªn hµng n¨m gi¶m trªn 45.000 ha trong giai ®o¹n 1992-2004, diÖn tÝch rõng trång t¨ng kh«ng ®¸ng kÓ [30].

NhiÒu diÖn tÝch rõng tù nhiªn cã chÊt l­îng kÐm, hiÖu qu¶ kinh tÕ còng nh­ m«i tr­êng thÊp vÉn ch­a cã gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao gi¸ trÞ sö dông ®Êt, t¹o viÖc lµm cho gÇn 2 triÖu ng­êi d©n vµ s¶n phÈm cho x· héi. §Æc biÖt lµ tr­íc tr×nh ®é qu¶n lý, sö dông, ph¸t triÓn rõng yÕu kÐm còng nh­ yªu cÇu m¹nh mÏ cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Tr­íc t×nh h×nh ®ã mµ viÖc ph¸t triÓn, sö dông tµi nguyªn rõng mét c¸ch cã c¬ së khoa häc, hîp lý, bÒn v÷ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tiÔn ®Þa ph­¬ng nh»m ph¸t huy mét c¸ch tèi ®a chøc n¨ng cña tõng lo¹i rõng lµ ®ßi hái cÊp b¸ch cña c«ng t¸c quy ho¹ch, cô thÓ lµ c«ng t¸c quy ho¹ch ph©n chia, ph©n cÊp 3 lo¹i rõng ph¶i dùa trªn c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn còng nh­ viÖc tæ chøc qu¶n lý, sö dông vµ ph¸t triÓn 3 lo¹i rõng. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng yªu cÇu nªu trªn, ®Ò tµi “ Nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn quy ho¹ch 3 lo¹i rõng t¹i huyÖn Mang Yang, tØnh Gia Lai” sÏ gãp phÇn hoµn thiÖn c¸c nguyªn t¾c, quan ®iÓm, tr×nh tù, ph­¬ng ph¸p vµ c¸c tiªu chÝ, chØ tiªu ph©n chia, quy ho¹ch 3 lo¹i rõng ë T©y Nguyªn nãi riªng vµ c¶ n­íc nãi chung.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Trªn thÕ giíi 1. VÒ ph©n chia, ph©n lo¹i rõng ®Æc dông - ViÖc giµnh c¸c khu rõng tù nhiªn ®Ó thµnh lËp c¸c khu vùc b¶o vÖ thiªn nhiªn víi c¸c møc ®é kh¸c nhau ®· ®­îc con ng­êi quan t©m tõ l©u ®êi. §Çu tiªn lµ viÖc thµnh lËp VQG Yellowstone ë Mü (n¨m 1872), VQG ë Singapor (n¨m 1883), Australia (n¨m 1887), Nam Phi (n¨m 1897).

Cho ®Õn n¨m 1967 toµn thÕ giíi ®· cã 1204 VQG vµ khu dù tr÷ thiªn nhiªn, n¨m 1990 sè l­îng c¸c khu b¶o vÖ thiªn nhiªn lµ 4545 (IUCN, 1990). - VÒ ph­¬ng ph¸p tiÕp cËn trong ph©n lo¹i, ph©n chia lµm c¬ së cho viÖc x©y dùng c¸c khu rõng b¶o vÖ còng ®­îc quan t©m nhiÒu, n¨m 1994, IUCN x©y dùng bé tiªu chuÈn ph©n h¹ng c¸c khu b¶o tån, gåm: + V­ên quèc gia (National Park) (VQG); + Khu b¶o tån thiªn nhiªn (Nature Reserve) (KBTTN); + Khu b¶o tån loµi vµ hÖ sinh th¸i (Spciese/Habitat Protected areas); + Khu b¶o tån sinh c¶nh (Protected Landscape). Nh»m lµm c¬ së cho viÖc x©y dùng c¸c khu b¶o tån, Ng©n hµng ThÕ giíi vµ Quü ®éng vËt hoang d· Mü ®· chia thµnh c¸c vïng sinh th¸i trªn ph¹m vi toµn cÇu, theo ®ã ViÖt Nam cã 15 vïng sinh th¸i kh¸c nhau [25]. Tæ chøc b¶o tån chim quèc tÕ (Birdlife) ®Ò xuÊt dïng c¸c loµi chim ®Æc h÷u lµm chØ thÞ cho ®a d¹ng sinh häc [25].

VÒ ph©n chia, ph©n cÊp rõng phßng hé ®Çu nguån C«ng t¸c ph©n cÊp rõng phßng hé ®Çu nguån ë ngoµi n­íc ®· ®­îc chó ý còng tõ kh¸ l©u. Khëi ®Çu lµ c¸c nghiªn cøu vÒ xãi mßn ®Êt, tiªu biÓu nh­: - Wischmeier W. (1978) [35] khi nghiªn cøu vÒ l­îng ®Êt mÊt do m­a ®· x©y dùng ®­îc ph­¬ng tr×nh dù b¸o l­îng ®Êt xãi mßn nh­ sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.P Trong ®ã: A = L­îng ®Êt xãi mßn (tÊn/ha/n¨m) 2,47 = hÖ sè chuyÓn ®æi tõ acre sang hecta R = hÖ sè xãi mßn do m­a K = hÖ sè xãi mßn ®Êt LS = nh©n tè ®Þa h×nh C = hÖ s« th¶m thùc vËt P = hÖ sè b¶o vÖ ®Êt + Víi hÖ sè xãi mßn do m­a (R): Theo lý thuyÕt, l­îng m­a b×nh qu©n n¨m cµng cao th× hÖ sè xãi mßn cµng lín, dÉn tíi ®Êt bÞ xãi mßn cµng m¹nh. + Víi hÖ sè xãi mßn ®Êt (K): §Êt cã hÖ sè xãi mßn cao th× dÔ bÞ xãi mßn h¬n lµ ®Êt cã hÖ sè xãi mßn thÊp khi cïng chÞu c­êng ®é m­a nh­ nhau.

Hay nãi c¸ch kh¸c hÖ sè K x¸c ®Þnh møc ®é bÒn v÷ng mét c¸ch t­¬ng ®èi cña c¸c lo¹i ®Êt kh¸c nhau ®èi víi xãi mßn. Qua nghiªn cøu cho thÊy K phô thuéc vµo b¶n chÊt cña ®Êt, tøc phô thuéc mét c¸ch tæng hîp vµo nh÷ng phÇn tö cÊu thµnh nªn ®Êt nh­ thµnh phÇn c¬ giíi, kÕt cÊu bÒn v÷ng trong n­íc, kh¶ n¨ng thÊm n­íc, hµm l­îng chÊt h÷u c¬, ®é Èm tù nhiªn, ®é xèp,. Hai t¸c gi¶ ®· ®­a ra to¸n ®å x¸c ®Þnh hÖ sè xãi mßn cña ®Êt b»ng hÖ sè K. To¸n ®å nµy ®­îc cÊu t¹o bëi 5 th«ng sè c¬ b¶n sau ®©y:  Tû lÖ % h¹t bôi vµ h¹t c¸t mÞn cã kÝch th­íc 0,05 - 0,1 mm;  Tû lÖ % h¹t c¸t cã kÝch th­íc 0,1 - 2,0 mm;  Tû lÖ % chÊt h÷u c¬;  Tû lÖ % h¹t ph©n t¸n vµ h¹t kÕt bÒn trong n­íc;  Tèc ®é thÊm n­íc cña ®Êt.

+ Víi hÖ sè ®Þa h×nh (LS): YÕu tè ®Þa h×nh gåm ®é dèc vµ chiÒu dµi s­ên dèc. ChiÒu dµi s­ên dèc ®­îc tÝnh b»ng kho¶ng c¸ch tõ ®iÓm b¾t nguån dßng ch¶y mÆt ®Õn ®iÓm diÔn ra sù l¾ng ®äng bïn c¸t hoÆc tíi ®iÓm tiÕp xóc víi lßng dÉn nµo ®ã. Trong thùc tÕ mèi liªn hÖ gi÷a ®é dèc vµ chiÒu dµi s­ên dèc lµ rÊt chÆt chÏ nªn hai hÖ sè nµy cã thÓ tÝnh gép vµ x©y dùng mét chuyªn ®Ò duy nhÊt ®Ó ®¸nh gi¸ ¶nh h­ëng cña nã ®Õn xãi mßn ®Êt. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 + Víi hÖ sè thùc b× (C): Thùc b× cã vai trß quan träng trong b¶o vÖ ®Êt, chèng xãi mßn.

Kh¶ n¨ng chèng xãi mßn cña thùc b× phô thuéc vµo ®é che phñ, loµi c©y, tÇng thø, cÊu t¹o t¸n l¸, vá c©y, hÖ rÔ, … HÖ sè C biÓu diÔn cho sù ¶nh h­ëng cña lo¹i c©y trång, ph­¬ng thóc canh t¸c… + Víi hÖ sè b¶o vÖ ®Êt (P): ë ®©y t¸c gi¶ ®­a hÖ sè nµy vµo ph­¬ng tr×nh ®Ó biÓu thÞ t¸c dông cña c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn kh¸c nhau trªn s­ên dèc. P lµ tû sè gi÷a l­îng ®Êt xãi mßn trªn ruéng trång c©y cã ¸p dông c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn ®Êt trªn ruéng kh«ng thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p nªu trªn. Nh­ vËy, P cao nhÊt = 1 khi trong ®iÒu kiÖn canh t¸c kh«ng ¸p dông c¸c biÖn ph¸p chèng xãi mßn ®Êt, P < 1 khi thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p ®ã. - Vµo cuèi nh÷ng n¨m 1980, ë Th¸i Lan sö dông ph­¬ng tr×nh håi quy to¸n häc ®a nh©n tè ®Ó ph©n cÊp phßng hé [34], ph­¬ng tr×nh cã d¹ng: WSC = a + b X1 + cX2 + dX3 + eX4 + fX5 + gX6.