Luận án tiến sĩ luật học nam nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn những vấn đề lý luận và thực tiễn

Chuyên đề về quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn: Lý luận và thực tiễn, tiếp cận liên ngành, kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao

• Tác giả: Lê Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGSTS Nguyễn Thị Lan
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Quan Hệ Nam Nữ Chung Sống Không Đăng Ký Kết Hôn: Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NAM, NỮ CHUNG SỐNG NHƯ VỢ CHỒNG KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của việc nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 1.2. Sơ lược lịch sử phát triển của pháp luật điều chỉnh việc chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn tại Việt Nam
• 1.3. Pháp luật của một số nước trên thế giới điều chỉnh việc nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 1.3.1. Pháp luật điều chỉnh việc nam, nữ chung sống như vợ chồng không kết hôn ở Vương quốc Anh
• 1.3.2. Pháp luật về chung sống như vợ chồng không kết hôn ở Hợp chủng quốc Hoa Kỳ
• 1.3.3. Pháp luật về chung sống như vợ chồng không kết hôn tại Cộng hòa Pháp
• 1.3.4. Pháp luật về chung sống như vợ chồng không kết hôn tại Úc
• 1.3.5. Pháp luật về chung sống như vợ chồng không kết hôn tại Trung Quốc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH ĐIỀU CHỈNH VIỆC NAM, NỮ CHUNG SỐNG NHƯ VỢ CHỒNG KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
• 2.1. Các loại thức nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn theo pháp luật hiện hành
• 2.2. Hậu quả pháp lý của các trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn theo luật hiện hành
• 2.3. Các biện pháp xử lý trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn vi phạm pháp luật theo các ngành luật khác
• 2.3.1. Các biện pháp xử lý theo pháp luật Hành chính
• 2.3.2. Các biện pháp xử lý theo pháp luật Hình sự
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH VIỆC NAM, NỮ CHUNG SỐNG NHƯ VỢ CHỒNG KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
• 3.1. Các trường hợp chung sống như vợ chồng trên thực tế tại Việt Nam
• 3.2. Thực tiễn thực hiện pháp luật và những vướng mắc trong quá trình giải quyết tranh chấp liên quan đến các trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 3.2.1. Trong việc giải quyết công nhận hay không công nhận là vợ chồng trong trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 3.2.2. Trong việc xác định thời điểm xác lập quan hệ vợ chồng trong trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 3.2.3. Trong việc xác định thời điểm chấm dứt quan hệ vợ chồng trong trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 3.2.4. Trong giải quyết tranh chấp liên quan đến tài sản
• 3.3. Hướng hoàn thiện pháp luật về điều chỉnh nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 3.3.1. Những yêu cầu cơ bản của việc hoàn thiện pháp luật về nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• 3.3.2. Những kiến nghị hoàn thiện về nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục A. Phiếu khảo sát về thực trạng nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn tại Việt Nam
• Phụ lục B. Báo cáo kết quả khảo sát về thực trạng nam, nữ chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn tại Việt Nam
• Phụ lục C. Bản án liên quan đến đề tài luận án

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn

Nghiên cứu về quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn đang trở thành một chủ đề nóng trong xã hội hiện đại. Hiện tượng này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân mà còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý và xã hội cần được giải quyết. Việc tìm hiểu lý luận và thực tiễn về chung sống không đăng ký kết hôn giúp làm rõ những khía cạnh pháp lý, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn

Khái niệm về hôn nhân không chính thức thường được hiểu là mối quan hệ giữa nam và nữ sống chung như vợ chồng mà không có giấy đăng ký kết hôn. Đặc điểm của mối quan hệ này bao gồm sự tự nguyện, cam kết lâu dài và thường xuyên có sự gắn bó về mặt tài chính và tình cảm.

1.2. Tình hình thực tiễn về quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn

Thực tiễn cho thấy, quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Nhiều cặp đôi lựa chọn hình thức này do nhiều lý do khác nhau, từ việc tránh ràng buộc pháp lý đến việc tìm kiếm sự tự do trong mối quan hệ.

II. Vấn đề và thách thức trong quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn

Mặc dù chung sống không đăng ký kết hôn mang lại nhiều lợi ích cho các cặp đôi, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức pháp lý. Các vấn đề như quyền lợi tài sản, quyền nuôi con và trách nhiệm pháp lý khi xảy ra tranh chấp là những vấn đề cần được giải quyết. Việc thiếu khung pháp lý rõ ràng khiến cho các cặp đôi gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

2.1. Quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ không đăng ký

Trong mối quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên thường không được pháp luật công nhận. Điều này dẫn đến nhiều bất công và khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp khi có phát sinh.

2.2. Những rủi ro pháp lý khi không đăng ký kết hôn

Các cặp đôi sống chung mà không đăng ký kết hôn có thể gặp phải nhiều rủi ro pháp lý, như việc không được công nhận quyền thừa kế, quyền nuôi con, và các quyền lợi khác. Điều này có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng khi mối quan hệ kết thúc.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề trong quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn

Để giải quyết các vấn đề phát sinh từ quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng và đầy đủ sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên và giảm thiểu tranh chấp.

3.1. Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý cho quan hệ không đăng ký

Cần thiết phải xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho chung sống không đăng ký kết hôn. Điều này bao gồm việc quy định quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, cũng như các biện pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

3.2. Các giải pháp thực tiễn để bảo vệ quyền lợi

Các giải pháp thực tiễn như việc ký kết hợp đồng dân sự giữa các bên có thể giúp bảo vệ quyền lợi của họ trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Điều này sẽ tạo ra một cơ chế pháp lý để giải quyết các vấn đề phát sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn

Nghiên cứu về quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận và quản lý các mối quan hệ này để phù hợp với thực tiễn xã hội.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng quan hệ không đăng ký

Khảo sát cho thấy, nhiều cặp đôi chung sống không đăng ký kết hôn gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Họ thường không biết đến các quyền lợi mà mình có thể được hưởng.

4.2. Những bài học từ thực tiễn quốc tế

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các quốc gia khác cho thấy, việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng và đầy đủ là rất cần thiết. Các quốc gia như Pháp và Anh đã có những quy định cụ thể để bảo vệ quyền lợi của các cặp đôi không đăng ký kết hôn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quan hệ chung sống không đăng ký kết hôn

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy, quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc và có hệ thống. Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên và tạo ra một môi trường pháp lý ổn định hơn cho các cặp đôi.

5.1. Tương lai của quan hệ không đăng ký kết hôn tại Việt Nam

Dự báo rằng, trong tương lai, chung sống không đăng ký kết hôn sẽ tiếp tục gia tăng. Do đó, cần có những chính sách phù hợp để quản lý và bảo vệ quyền lợi của các bên.

5.2. Những khuyến nghị cho việc hoàn thiện pháp luật

Cần có những khuyến nghị cụ thể cho việc hoàn thiện pháp luật về hôn nhân không chính thức. Điều này bao gồm việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế và lắng nghe ý kiến của các bên liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những van dé lý luận về việc nam, nữ chung sóng như vợ chong không đăng ký kết hôn Chương 2. Thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh việc nam, nữ chung sông như vợ chông không đăng ký kết hôn Chương 3. Thực tiến thực hiện va hướng hoàn thiện pháp luật điều chỉnh việc nam, nữ chung sông như vợ chông không đăng ký kết hôn TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU LIÊN QUAN DEN DE TAP 1.

Các công trình nghiên cứu khoa học trong nước đã được công bố có liên quan đến đề tài luận án 1. Luận an, luận van *Hoàng Hạnh Nguyên (2011), “Những khia canh pháp I của thực tễ chung sống với nhan nine vơ chong không đăng i kết hôn ở Vit Nam”, luận văn thạc sĩ, Khoa Luật- Trường Đại học Quốc gia Hà Nội. Nội dung trong tâm luận văn đã trình bảy một số van dé ly luận liên quan đến. chung sông với nhau như vợ chồng như: xây dựng được khái niệm, chỉ ra được đặc điểm của chung sông với nhau nhu vợ chồng.

Nhận diện và hệ thông hóa những van dé ly luận vẻ két hôn, thông qua đó thay được vai trò quan trọng của việc đăng ky kết hôn * Nguyễn Thi Phương Thảo, (2015), “Chung sống như vợ chéng- Một số van đề IS luận và thực tiễn), luân văn thạc sĩ iuật học, Trường Đại học Luật Hà nội. Nội dung trong tâm luận văn đã phân tích quy định của pháp luật Việt Nam về chung sông như vợ chồng, luận văn có so sánh với quy định về chung sông như vo chông trong Bộ luật dân sự của Công hòa Pháp, Luật của liên bang Mỹ, của Anh và của một sô nước Châu A. Tử do đưa ra những kiến nghị hoản thiện cho pháp luật Việt Nam vẻ van dé có liên quan. “Bui Thị Mừng (2015), “Chế định kết hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình - Vấn đề I luận và thực tiễn”, Luân dn tiến sĩ luật.

Trường đại học Luật Hà Nội Nội dung trọng tâm của luận án xoay quanh những van dé liên quan đến chế định kết hôn như khái niệm, mục đích, bản chất kết hồn, điều kiên kết hôn, đăng ký kết hôn; xử lý vi phạm pháp luật về kết hon. Bên cạnh đó tác giả đã phân tích thuật ngữ “hôn nhân thực té” và “nam nữ chung sống như vo chồng không đăng ky kết hôn” có môi liên hệ nhất định. * Bùi Thị Hang (2016), “Một số vẫn đề về quyên nhân thân liên quan đến nhóm LGBT trong pháp luật dan sự Viet Nam `, Luận văn thạc sĩ luật hoc, Trường Đại học Luật Hà Nội Luận văn làm rõ được những khái niệm cơ bản về quyển nhân thân, đặc điểm quyên nhân thân của nhóm LGBT, ý nghĩa của việc bảo vệ quyên nhân thân của * Nội dung chủ tiết của Chuyên dé tang quan direc toimh bày củ tiết tai PHU LUC 1 của Luận nnày 9 nhóm LGBT. Tác giả cũng đã khai thác các nhóm quyển cụ thể ma pháp luật dan sự có quy định như: các quyền liên quan đến cá biệt hóa cá nhân, quyên liên quan đến gia trị của con người trong xã hội, quyền liên quan đến thân thể của con người, quyền liên quan tới hoạt đông lao đông sáng tao của cả nhân và quyền nhân gắn liên với chủ thể trong quan hệ hôn nhân va gia định “Tran Thi Tìm Hiền (2017), “Thực trang giải quyết hậu quả pháp I của việc nam nit chung sống như vợ chông tai tòa dn nhân dân tinh Thanh Hóa”, Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Luật Hà Nội Luận văn phân tích làm sáng tỏ khái niệm về chung sống như vợ chồng, xác định được các trường hợp chung song như vợ chong.

Trên cơ sở nghiên cứu về lý luân và pháp luật tác giả chỉ ra được hậu quả pháp lý của việc chung sông như vợ chồng và thực tiễn giải quyết tai Tòa án nhân dân thành phó Thanh Hóa. Bên cạnh đó tác già dé xuất các giải pháp để hoàn thiên khung pháp luật va nâng cao chat lượng xét xử các vụ án HN&GĐ. * Nong Thi Hong Yen (2015), “Hau quả pháp ij: của việc nam nit chung sông như vơ chong theo pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam hiện hành”, Luận văn thạc sĩ Khoa Luật- Trường Đại hoc Quốc gia Hà Nội. Luân văn dé cập và phân tích được những van dé lý luận của việc kết hôn vả đăng ký kết hôn.

Tác giả đã có những đánh giá được các quy định của pháp luật về chung sóng như vợ chông không dang ky kết hôn Bến cạnh đó, tác giả phân tích sâu về hâu quả pháp lý của việc nam, nữ chung sông như vợ chồng không đăng ký kết hôn theo pháp luật hiện hành. Sách tham khảo, cluyyên khảo. + Cuôn “Bind luận khoa học Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam’, Nhà xuất bản Trẻ, TP Hỏ Chi Minh năm 2002 của tác giả Nguyễn Ngoc Điện. Nội dung cuốn sách tiếp cận van dé chung sóng như vợ chồng thảnh hai tiêu chi: quan hệ chung sống như vợ chông vi pham các điều kiện về nội dung kết hôn va quan hệ chung sống như vợ chong không vi phạm các điêu kiên về nội dung kết hôn theo Luật HN&GĐ năm 2000.

Tác giả đi sâu phân tích môi quan hệ giữa hai người chung sống với nhau như vợ chông, quan hệ giữa hai người chung sống với nhau như vợ chong với người thứ ba và những căn cứ châm dứt quan hệ chung sông như vơ chồng. + Cuốn “Binh hiận Luật Hôn nhân và gia đình (Biên soạn theo các tài liệu mới nhat)” Nhà xuất bản Lao déng- Hà Nội năm 2018 của tác giả Nguyễn Thi Chi. 10 Tac giả cũng dé cập tới tat cả các van dé, ché định trong quan hệ HN&GD. Phân tích, bình luận các điều luật của Luật Hôn nhân và gia đỉnh năm 2014 về những qui định chung.

Vân dé chung sáng như vơ chong được tác giả đề cập tới qua bình luận Điều 14, Diéu 15 va Điều 16, qua đó tác giả cũng đã đưa những nhân định của minh tuy chưa thật sâu vẻ van đề nay. + Cuốn “Binh luận khoa học Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam”, nhà xuat bản Chỉnh trị Quốc gia, Hà Nội năm 2004 của tác giả Dinh Thi Mai Phuong. Chung sông như vợ chồng được tác giả dé cập với tư cách như một dang thức của kết hôn, chưa thật sâu cũng bởi đối với Luật HN&G năm 2000 chưa có quy định cụ thể, trực tiếp về van dé nay. Đề tài nghiên cứu khoa học.

* Đề tai nghiên cứu khoa học cập trường: Giải quyết hôn nhân thee fế theo Luật Hôn nhâu và gia đình năm 2000”, năm 2003, do ThS. Nguyễn Văn Cừ chủ nhiệm dé tai. Day được đánh gia là một công trình khoa hoc nghiêm túc có ý nghĩa rat lớn về mặt khoa học. Một trong những công trình đâu tiến dé cập một cach trọn vẹn, chi tiết mọi khía cạnh của hôn nhân thực tế.

Nội dung các bai viết không chi đi sâu về mặt nôi dung luật ma còn rất rộng bởi dé cập về mặt xã hội, xu hướng phát triển của hôn nhân thực tế và có sự khảo sát về hôn nhân thực tế ở các địa phương trong nước. Bên cạnh đó đê tài đã tham khảo những quy định về chung sóng như vợ chong của một sô nước trên thé giới. * Dé tai nghiên cứu khoa học cập trường “Cơ sở hi luận và thực tiễn của những điểm mới trong Luật Hôn nhân và gia dink năm 2014", năm 2015, do TS Nguyễn Văn Cừ chủ nhiệm đề tài. Đề tai là một công trình có ý nghĩa lớn về mat khoa hoc.

Détai phản ánh được tính can thiết về ban hành Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Theo do, dé tai đã nhận định Luật Hôn nhân va gia định năm 2014 đã điều chỉnh van dé chung sống như vợ chồng một cách hoan thiên hơn, cụ thể hơn. * Để tai nghiên cứu khoa học cấp trường “ Quyên của nhóm LGBT - Một số van đề lý luận và thực tiễn", năm 2015 do TS. Nguyễn Thị Lan lam chủ nhiệm dé tar Đây 1a một công trình rat đô sô va toàn diện khai thác các nhóm quyền của nhóm LGBT duới khía cạnh quyển con người.

Công trình đã dé cập tới các quyên ma nhôm LGBT được hưởng như trong quan hệ dân sự, trong quan hệ HN&GD trong quan hệ lao động, an sinh xã hội, trong Tư pháp hinh sự. Theo đó, tại chuyên dé 5 "1 của dé tai, tác giả đã khai thác quyền của nhóm người LGBT nói chung va người đồng tính nói riêng về quyên kết hôn, chung sông với nhau như vợ chông và những hậu quả pháp lý phát sinh. * Để tai nghiên cửu khoa hoc cap trường: “Van dé chuyên đôi giới tinh trong Bộ luật Dân sự năm 2015 và kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Name’, năm 2018 do TS. Nguyễn Văn Hoi làm chủ nhiệm dé tải.

Dé tai la một công trình nghiên cứu nghiêm túc về những khía canh xoay quanh van dé chuyển đổi giới tính. Những van dé họ gặp phải về nhân thân về tai sản khi ho chung sông với nhau hay những van dé liên quan trực tiếp tới van dé chung sống của họ như mong muốn có con thì sé thực hiện bang cách nao? Bên cạnh đó còn là những vướng mắc, khỏ khăn họ gặp phải trong quả trình chung sống với nhau. Bài viết trên tap chú. *Bài viết của tác gid Nguyễn Văn Cừ về “Van dé hôn nhâu thực té theo Luật hôm nhân và gia đình Việt Nam’, Tạp chi Luật học, Trường ĐH Luật Ha Nội, số 5/2000, tr 8-13.

Trong nội dung của bai viết, tac giả đưa ra khái niệm về “hôn nhân thực té” và các yêu tổ khách quan, chủ quan dẫn đến trường hợp nay “Bai viết của tác giả Nguyễn Đức Kiên và “Hôn nhân thực tế- Nên thừa nhận giá trị pháp lý từ thời điểm nào”, Tap chi Dân chủ và Pháp luật. Bộ Tu pháp, Số 1/2001, tr. 12 - 14 Bài việt nêu được những cách hiểu khác nhau về hôn nhân thực tế, cách hiểu về mặt xã hội va cách hiểu về mặt pháp lý va thời điểm thừa nhận giá trị pháp lý của hôn nhân thực tế *Bài việt của tác gid Nguyễn Văn Thắng về “Tình trạng hôn nhân thực tế ở Kim vực biên giới Viét- Lào và một số giải pháp giải quyết”, Tạp chi Dan chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp, Sô 2/2010, tr. Bai viết đưa ra thực trang chung sóng như vợ chồng của công dân Lao và công dân Việt Nam qua lại sinh sông dọc biên giới chung của hai nước “Ban viet của tác giả Đỗ Van Đại và La Thi Man “Về khái niémva hệ quả pháp 5 của hôn nhân thực té”.