Luận văn thạc sĩ về quan hệ Mỹ - Đài Loan từ 2016 đến 2022

Luận văn thạc sĩ phân tích quốc tế học quan hệ mỹ đài loan 2016 2022, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Mai Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thiện Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế
• Đề tài: Nghiên cứu Quan hệ Mỹ - Đài Loan giai đoạn 2016-2022
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ ĐÀI LOAN — MỸ GIAI ĐOẠN 2016-2022
• 1.1. Yếu tố cá nhân. Lãnh đạo Mỹ
• 1.2. Yếu tố trong nước
• 1.2.1. Tình hình chính trị, kinh tế và xã hội Đài Loan
• 1.2.2. Tình hình chính trị, kinh tế và xã hội Mỹ
• 1.3. Yếu tố liên quốc gia
• 1.3.1. Quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan trước năm 2016
• 1.3.2. Quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc về vấn đề Đài Loan trước năm 2016
• 1.3.3. Quan hệ giữa Mỹ và Đài Loan trước năm 2016
• 1.4. Yếu tố hệ thống quốc tế
• 1.4.1. Xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển
• 1.4.2. Xu thế cạnh tranh nước lớn
• 1.5. Tiểu kết chương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUAN HỆ ĐÀI LOAN - MỸ GIAI ĐOẠN 2016-2022
• 2.1. Lĩnh vực chính trị - ngoại giao
• 2.1.1. Chuyến thăm ngoại giao cấp cao
• 2.1.2. Cơ chế đối thoại song phương thường niên
• 2.2. Lĩnh vực kinh tế - phát triển
• 2.2.1. Về thương mại
• 2.2.2. Các lĩnh vực phát triển
• 2.3. Lĩnh vực an ninh - quốc phòng
• 2.4. Lĩnh vực khoa học - công nghệ
• 2.5. Hợp tác trong các cơ chế đa phương
• 2.5.1. Sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Loan trong các cơ chế đa phương
• 2.5.2. Hợp tác Đài Loan - Mỹ trong các cơ chế đa phương
• 2.6. Tiểu kết chương
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ TÁC ĐỘNG
• 3.1. Tác động đến khu vực và thế giới
• 3.2. Tác động đến Việt Nam
• 3.3. Triển vọng quan hệ đến năm 2030
• 3.4. Tiểu kết chương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những nhân tố tác động đến quan hệ Đài Loan Mỹ giai đoạn 2016 2022

Giai đoạn 2016-2022 chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong quan hệ quốc tế giữa Mỹ và Đài Loan. Một trong những yếu tố quan trọng nhất là sự lãnh đạo của bà Thái Anh Văn, Tổng thống Đài Loan, người đã thúc đẩy chính sách đối ngoại mạnh mẽ nhằm tăng cường quan hệ với Mỹ. Bà đã khẳng định lập trường của Đài Loan trong bối cảnh tình hình chính trị căng thẳng với Trung Quốc. Sự hỗ trợ từ Mỹ không chỉ dừng lại ở hợp tác kinh tế mà còn mở rộng sang lĩnh vực an ninh khu vực. Điều này thể hiện rõ qua các hiệp định hợp tác quốc phòng và các cuộc diễn tập quân sự chung. Sự gia tăng tác động của Trung Quốc trong khu vực đã khiến Mỹ phải điều chỉnh chính sách, từ đó tạo ra một môi trường thuận lợi cho Đài Loan. Các yếu tố như tình hình xã hội và kinh tế của cả hai bên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình mối quan hệ này.

1.1. Cấp độ cá nhân

Lãnh đạo của hai bên, đặc biệt là bà Thái Anh Văn và các Tổng thống Mỹ như Donald Trump và Joe Biden, đã có những ảnh hưởng lớn đến đối thoại chiến lược giữa Đài Loan và Mỹ. Bà Thái Anh Văn đã thể hiện sự quyết tâm trong việc duy trì độc lập và chủ quyền của Đài Loan, điều này đã được Mỹ ủng hộ mạnh mẽ. Sự thay đổi trong chính quyền Mỹ cũng đã tạo ra những điều chỉnh trong chính sách đối ngoại, từ đó ảnh hưởng đến mối quan hệ đồng minh giữa hai bên. Các cuộc gặp gỡ cấp cao và các tuyên bố công khai đã làm nổi bật sự gắn kết giữa hai bên, đồng thời cũng thể hiện rõ ràng tác động của Trung Quốc trong việc định hình chính sách của Mỹ đối với Đài Loan.

1.2. Cấp độ trong nước

Tình hình chính trị, kinh tế và xã hội tại Đài Loan và Mỹ đã có những biến động đáng kể trong giai đoạn này. Tại Đài Loan, sự gia tăng của Đảng Dân Tiến và chính sách Đài Loan độc lập đã tạo ra một bối cảnh chính trị mới, thúc đẩy mối quan hệ với Mỹ. Trong khi đó, Mỹ cũng đang đối mặt với nhiều thách thức nội bộ, từ kinh tế đến an ninh, điều này đã ảnh hưởng đến cách thức mà Mỹ tiếp cận Đài Loan. Sự hỗ trợ từ Mỹ không chỉ dừng lại ở hợp tác kinh tế mà còn mở rộng sang lĩnh vực an ninh khu vực, thể hiện qua các hiệp định hợp tác quốc phòng và các cuộc diễn tập quân sự chung.

II. Thực trạng quan hệ Đài Loan Mỹ giai đoạn 2016 2022

Thực trạng quan hệ Đài Loan - Mỹ trong giai đoạn 2016-2022 cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực. Hợp tác kinh tế giữa hai bên đã gia tăng đáng kể, với nhiều hiệp định thương mại được ký kết. Đài Loan đã trở thành một đối tác quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao. Tình hình chính trị cũng có những chuyển biến tích cực, khi cả hai bên đều cam kết duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực. Tuy nhiên, tác động của Trung Quốc vẫn là một yếu tố lớn, ảnh hưởng đến các quyết định chính trị và kinh tế của cả hai bên. Sự gia tăng căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc đã khiến Đài Loan trở thành một điểm nóng trong quan hệ quốc tế.

2.1. Lĩnh vực chính trị ngoại giao

Trong lĩnh vực chính trị - ngoại giao, Đài Loan đã có những bước tiến quan trọng trong việc củng cố mối quan hệ với Mỹ. Các cuộc gặp gỡ cấp cao giữa lãnh đạo hai bên đã diễn ra thường xuyên, thể hiện sự gắn kết chặt chẽ. Mỹ đã tăng cường hỗ trợ Đài Loan trong các diễn đàn quốc tế, giúp Đài Loan khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế. Điều này không chỉ giúp Đài Loan nâng cao tình hình chính trị mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho hợp tác kinh tế. Tuy nhiên, tác động của Trung Quốc vẫn là một thách thức lớn, khi Bắc Kinh không ngừng gia tăng áp lực đối với Đài Loan và Mỹ.

2.2. Lĩnh vực an ninh quốc phòng

Lĩnh vực an ninh - quốc phòng giữa Đài Loan và Mỹ đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Mỹ đã cung cấp nhiều trang thiết bị quân sự hiện đại cho Đài Loan, giúp nâng cao khả năng phòng thủ của hòn đảo này. Các cuộc diễn tập quân sự chung cũng được tổ chức thường xuyên, thể hiện sự gắn kết trong hợp tác quốc phòng. Sự gia tăng căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc đã khiến Đài Loan trở thành một điểm nóng trong quan hệ quốc tế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tình hình an ninh khu vực mà còn tác động đến các chính sách đối ngoại của cả hai bên.

III. Nhận xét và tác động

Nhận xét về quan hệ Đài Loan - Mỹ trong giai đoạn 2016-2022 cho thấy sự phát triển mạnh mẽ nhưng cũng đầy thách thức. Mối quan hệ này không chỉ ảnh hưởng đến tình hình chính trị trong khu vực mà còn có tác động lớn đến quan hệ quốc tế. Sự hỗ trợ từ Mỹ đã giúp Đài Loan khẳng định vị thế của mình, nhưng cũng đồng thời tạo ra những căng thẳng với Trung Quốc. Tác động của mối quan hệ này không chỉ dừng lại ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương mà còn lan rộng ra toàn cầu, ảnh hưởng đến các chính sách của nhiều quốc gia khác. Việc nghiên cứu sâu hơn về tình hình chính trị và kinh tế của Đài Loan trong bối cảnh này là cần thiết để hiểu rõ hơn về tương lai quan hệ Mỹ - Đài Loan.

3.1. Tác động đến khu vực và thế giới

Mối quan hệ giữa Đài Loan và Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến tình hình chính trị trong khu vực mà còn có tác động lớn đến quan hệ quốc tế. Sự hỗ trợ từ Mỹ đã giúp Đài Loan khẳng định vị thế của mình, nhưng cũng đồng thời tạo ra những căng thẳng với Trung Quốc. Điều này đã dẫn đến những thay đổi trong chính sách đối ngoại của nhiều quốc gia khác, đặc biệt là các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Việc nghiên cứu sâu hơn về tình hình chính trị và kinh tế của Đài Loan trong bối cảnh này là cần thiết để hiểu rõ hơn về tương lai quan hệ Mỹ - Đài Loan.

3.2. Triển vọng quan hệ đến năm 2030

Triển vọng quan hệ Đài Loan - Mỹ đến năm 2030 có thể sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong bối cảnh tình hình chính trị và kinh tế toàn cầu đang có nhiều biến động. Sự gia tăng căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc có thể khiến Đài Loan trở thành một điểm nóng trong quan hệ quốc tế. Tuy nhiên, việc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực sẽ là một thách thức lớn. Các nhà lãnh đạo của cả hai bên cần phải có những chiến lược hợp tác hiệu quả để đảm bảo rằng mối quan hệ này không chỉ mang lại lợi ích cho Đài Loan mà còn cho cả Mỹ và các quốc gia khác trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ Đài Loan - Mỹ trong giai đoạn 2016-2022 là một chủ đề nghiên cứu có tính thời sự và ý nghĩa chiến lược sâu sắc trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc. Từ năm 2016, khi bà Thái Anh Văn trở thành Tổng thống Đài Loan, mối quan hệ song phương này đã chứng kiến nhiều chuyển biến quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, an ninh và văn hóa xã hội. Theo số liệu của hải quan Đài Loan, năm 2022, Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai của Đài Loan với tổng giá trị xuất nhập khẩu đạt hàng chục tỷ USD, đồng thời Mỹ cũng là nguồn đầu tư lớn thứ ba tại Đài Loan với hơn 26 tỷ USD vốn đầu tư. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các nhân tố tác động đến quan hệ Đài Loan - Mỹ, phân tích thực trạng quan hệ trên các lĩnh vực chủ chốt, đồng thời đánh giá tác động của mối quan hệ này đến Trung Quốc, khu vực và quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ 2016 đến 2022, gắn liền với nhiệm kỳ của Tổng thống Thái Anh Văn, với trọng tâm phân tích các chính sách và sự kiện nổi bật trong quan hệ song phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia nghiên cứu quan hệ quốc tế, đồng thời giúp Việt Nam có cái nhìn toàn diện hơn về xu hướng chính sách của Mỹ và tác động đến khu vực Đông Á - Thái Bình Dương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính để phân tích quan hệ Đài Loan - Mỹ. Thứ nhất là lý thuyết quan hệ quốc tế về các cấp độ phân tích (cấp độ cá nhân, trong nước, liên quốc gia và hệ thống quốc tế), giúp làm rõ các nhân tố tác động đa chiều đến quan hệ song phương. Thứ hai là mô hình tam giác Mỹ - Trung - Đài, phân tích mối quan hệ phức tạp giữa ba chủ thể trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược. Các khái niệm chính bao gồm: “chính sách Một Trung Quốc”, “Đài Loan độc lập”, “cạnh tranh chiến lược”, “hợp tác kinh tế song phương” và “an ninh khu vực”. Lý thuyết về vai trò cá nhân lãnh đạo cũng được sử dụng để đánh giá ảnh hưởng của Tổng thống Thái Anh Văn và các Tổng thống Mỹ trong giai đoạn nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu với việc thu thập và phân tích các văn bản chính thức, báo cáo, tuyên bố, hợp đồng hợp tác và các bài viết học thuật liên quan đến quan hệ Đài Loan - Mỹ từ năm 2016 đến 2022. Cỡ mẫu tài liệu được chọn lọc kỹ lưỡng từ các nguồn chính thống trong và ngoài nước. Phương pháp phân tích so sánh được áp dụng để đối chiếu quan hệ Đài Loan - Mỹ giai đoạn 2016-2022 với các giai đoạn trước đó nhằm đánh giá sự phát triển hay thụt lùi. Phương pháp lịch sử được sử dụng để theo dõi diễn tiến và bối cảnh chính trị - xã hội ảnh hưởng đến quan hệ song phương. Cuối cùng, phương pháp dự báo được áp dụng để đưa ra các xu hướng phát triển quan hệ Đài Loan - Mỹ đến năm 2030. Timeline nghiên cứu tập trung vào các sự kiện chính trị, chuyến thăm ngoại giao, hợp đồng kinh tế và các diễn biến quân sự trong giai đoạn 2016-2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của lãnh đạo cá nhân: Tổng thống Thái Anh Văn với nền tảng học vấn luật tại Mỹ và Anh, cùng tư tưởng chính trị của Đảng Dân Tiến, đã thúc đẩy chính sách “Đài Loan độc lập” và tăng cường quan hệ với Mỹ. Trong khi đó, các Tổng thống Mỹ từ Obama, Trump đến Biden đều có những chính sách và thái độ khác nhau nhưng đều tăng cường hỗ trợ Đài Loan, đặc biệt dưới thời Trump với các hợp đồng bán vũ khí trị giá khoảng 18,3 tỷ USD từ 2017-2020.

2. Phát triển quan hệ kinh tế: Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai của Đài Loan năm 2022, với giá trị xuất nhập khẩu tăng từ hơn 42 tỷ USD năm 2017 lên hơn 60 tỷ USD năm 2020. Mỹ cũng là nguồn đầu tư lớn thứ ba tại Đài Loan với hơn 26 tỷ USD vốn đầu tư. Quan hệ kinh tế song phương được củng cố qua các hiệp định thương mại và hợp tác trong lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là chất bán dẫn.

3. Tăng cường hợp tác an ninh - quốc phòng: Mỹ đã ký nhiều hợp đồng bán vũ khí cho Đài Loan với tổng giá trị gần 70 tỷ USD trong 39 năm qua, trong đó riêng nhiệm kỳ Tổng thống Trump chiếm hơn 18 tỷ USD. Các chuyến thăm ngoại giao cấp cao của Mỹ đến Đài Loan, như chuyến thăm của Bộ trưởng Y tế Alex Azar năm 2020 và Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi năm 2022, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ về mặt chính trị và an ninh.

4. Tác động đến khu vực và quốc tế: Quan hệ Đài Loan - Mỹ đã làm gia tăng căng thẳng trong tam giác Mỹ - Trung - Đài, ảnh hưởng đến ổn định khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Trung Quốc phản ứng bằng các biện pháp quân sự và kinh tế nhằm cô lập Đài Loan. Việt Nam và các nước trong khu vực cần theo dõi sát sao để điều chỉnh chính sách đối ngoại phù hợp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện cho thấy vai trò quyết định của lãnh đạo cá nhân trong việc định hình chính sách đối ngoại, đặc biệt là Tổng thống Thái Anh Văn với tư tưởng dân chủ và thân Mỹ đã tạo điều kiện cho sự phát triển quan hệ song phương. Sự gia tăng hợp tác kinh tế và an ninh giữa Mỹ và Đài Loan phản ánh chiến lược của Mỹ nhằm kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc trong khu vực. So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn ảnh hưởng của yếu tố cá nhân và các chính sách cụ thể trong giai đoạn 2016-2022. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thương mại Mỹ - Đài Loan và bảng tổng hợp các hợp đồng bán vũ khí theo từng nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ, giúp minh họa rõ nét xu hướng phát triển. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cái nhìn toàn diện về mối quan hệ phức tạp này, từ đó hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia trong việc dự báo và ứng phó với các biến động trong khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đối thoại đa phương: Khuyến nghị các bên liên quan, đặc biệt là Mỹ, Đài Loan và Trung Quốc, thúc đẩy các cơ chế đối thoại đa phương nhằm giảm căng thẳng và xây dựng lòng tin, hướng tới ổn định lâu dài tại eo biển Đài Loan trong vòng 3-5 năm tới.

2. Phát triển hợp tác kinh tế bền vững: Đài Loan và Mỹ cần tiếp tục mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là chất bán dẫn, nhằm tăng cường chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, với mục tiêu tăng trưởng thương mại ít nhất 10% mỗi năm trong giai đoạn 2023-2027.

3. Củng cố an ninh khu vực: Mỹ nên duy trì và nâng cao các cam kết hỗ trợ an ninh cho Đài Loan, đồng thời phối hợp với các đồng minh trong khu vực để xây dựng các chiến lược phòng thủ chung, đảm bảo an ninh khu vực trong vòng 5 năm tới.

4. Đẩy mạnh hợp tác văn hóa - xã hội: Tăng cường các chương trình giao lưu văn hóa, giáo dục và y tế giữa Mỹ và Đài Loan nhằm củng cố mối quan hệ nhân dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương, với kế hoạch triển khai các chương trình mới trong 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và phân tích sâu sắc giúp các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam và các nước trong khu vực xây dựng chiến lược đối ngoại phù hợp với bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung.

2. Chuyên gia nghiên cứu quan hệ quốc tế: Các học giả và chuyên gia phân tích chính trị quốc tế có thể sử dụng luận văn để hiểu rõ hơn về vai trò của lãnh đạo cá nhân và các nhân tố đa chiều trong quan hệ song phương Mỹ - Đài Loan.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, thương mại và quốc phòng có thể tham khảo để đánh giá cơ hội và rủi ro trong môi trường kinh tế - chính trị khu vực Đông Á - Thái Bình Dương.

4. Sinh viên và học viên cao học: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho sinh viên ngành Quan hệ quốc tế, Chính trị học và các ngành liên quan, giúp nâng cao hiểu biết về các vấn đề địa chính trị phức tạp và phương pháp nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan hệ Đài Loan - Mỹ có ảnh hưởng thế nào đến quan hệ Mỹ - Trung?
   Quan hệ Đài Loan - Mỹ là một trong những điểm nóng trong quan hệ Mỹ - Trung, làm gia tăng căng thẳng và cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc, đặc biệt khi Mỹ tăng cường hỗ trợ quân sự và chính trị cho Đài Loan.

2. Tại sao Tổng thống Thái Anh Văn lại có ảnh hưởng lớn đến quan hệ Đài Loan - Mỹ?
   Với nền tảng học vấn luật tại Mỹ và Anh cùng tư tưởng chính trị của Đảng Dân Tiến, bà Thái Anh Văn thúc đẩy chính sách “Đài Loan độc lập” và tăng cường quan hệ với Mỹ, tạo nên bước ngoặt trong quan hệ song phương từ năm 2016.

3. Mỹ đã hỗ trợ Đài Loan như thế nào trong giai đoạn 2016-2022?
   Mỹ đã ký nhiều hợp đồng bán vũ khí trị giá hàng chục tỷ USD, tăng cường các chuyến thăm ngoại giao cấp cao, hỗ trợ y tế và thúc đẩy hợp tác kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và chất bán dẫn.

4. Tác động của quan hệ Đài Loan - Mỹ đến khu vực Đông Á là gì?
   Quan hệ này làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, ảnh hưởng đến ổn định an ninh và kinh tế, đồng thời tạo ra thách thức cho các quốc gia láng giềng trong việc cân bằng quan hệ với Mỹ, Trung Quốc và Đài Loan.

5. Việt Nam có thể học hỏi gì từ nghiên cứu này?
   Việt Nam có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách đối ngoại, tăng cường hợp tác kinh tế và ngoại giao với các đối tác lớn, đồng thời duy trì cân bằng trong quan hệ với các cường quốc nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.

Kết luận

• Luận văn làm rõ vai trò quan trọng của lãnh đạo cá nhân và các nhân tố đa chiều trong quan hệ Đài Loan - Mỹ giai đoạn 2016-2022.
• Mối quan hệ song phương phát triển mạnh mẽ trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, an ninh và văn hóa xã hội, với sự hỗ trợ đáng kể từ Mỹ.
• Quan hệ này có tác động sâu rộng đến tam giác Mỹ - Trung - Đài và ổn định khu vực Đông Á - Thái Bình Dương.
• Các đề xuất nhằm tăng cường đối thoại, hợp tác kinh tế, củng cố an ninh và phát triển giao lưu văn hóa được đưa ra nhằm duy trì ổn định và phát triển bền vững.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc phân tích xu hướng quan hệ Đài Loan - Mỹ đến năm 2030, đồng thời kêu gọi các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách tiếp tục theo dõi và cập nhật tình hình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 áp dụng cách tiếp cận các cấp độ phân tích dé làm rõ những nhân tố tác động đến quan hệ Dai Loan — Mỹ giai đoạn 2016-2022. Các cấp độ phân tích tập trung vào 4 cấp độ: (1) Cấp độ cá nhân với vai trò của lãnh đạo Đài Loan là bà Thái Anh Văn, và lãnh đạo Mỹ gồm tổng thống Donald J. Trump, và Joe Biden; (ii) cấp độ trong nước với những diễn biến quan trọng về chính trị, kinh tế và xã hội của Đài Loan va Mỹ có ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa hai bên; (iii) cấp độ liên quốc gia với mối quan hệ Đài Loan — Mỹ trong lịch sử đến trước khi bà Thái Anh Văn 10 nam quyền làm nền tảng cho mối quan hệ giai đoạn 2016-2022, mối quan hệ giữa Đài Loan — Trung Quốc và mối quan hệ Mỹ - Trung, va (iv) cấp độ hệ thống với những xu thé và van đề lớn đang có ảnh hưởng tới mối quan hệ Đài Loan -Mỹ. Chương 2: Thực trang quan hệ Đài Loan-Mỹ giai đoạn từ 2016-2022 Chương 2 áp dụng phương pháp lịch sử và phương pháp so sánh nhằm thể hiện chiều hướng phát triển mối quan hệ Đài Loan-Mỹ giai đoạn từ 2016-2022, trong đó chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực: chính trị-ngoại giao, kinh tế, an ninh- quốc phòng và văn hóa-xã hội.

Quá trình và mục đích diễn ra các hoạt động hợp tác trong mỗi lĩnh vực giữa Đài Loan và Mỹ sẽ cho thấy xu hướng chính sách mà các nhà lãnh đạo Mỹ hướng tới trong mối quan hệ với Đài Loan và ngược lại, để từ đó xây dựng mối quan hệ đối tác bền chặt giữa Mỹ và Đài Loan trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng lớn mạnh và mong muốn hiện thực hóa việc thu hồi Đài Loan. Chương 3: Đánh giá và tac động Chương 3 đánh giá và tác động của mối quan hệ Đài Loan-Mỹ đến các cặp quan hệ song phương liên quan, trong đó có tác động đến chính mối quan hệ Đài Loan-Mỹ, tác động đến quan hệ Mỹ-Trung và quan hệ giữa hai bờ eo biển, cũng như tác động đến sự ôn định của môi trường khu vực và quốc tế, trong đó có Việt Nam. Từ đó đưa ra dự báo về xu hướng phát triển của mối quan hệ Đài Loan-Mỹ đến năm 2030. NHỮNG YEU TO TÁC DONG DEN QUAN HỆ DAI LOAN - MY GIAI DOAN 2016-2022 1.

Yếu tổ cá nhân 1. Lãnh dao Dai Loan Cá nhân lãnh đạo luôn có nhiều ảnh hưởng đến các quyết sách lớn của một quốc gia. Mặc dù quá trình hoạch định chính sách luôn diễn ra với quy trình khiến cho quyền lực của các cá nhân được kiểm soát nhất định nhưng thực tế những ý tưởng và định hướng chính sách đều được đề xuất bởi các cá nhân. Đối với chế độ Tổng thống, vai trò cá nhân của Tổng thống có ảnh hưởng tương đối lớn.

Về tông thé, Trung Hoa Dân quốc (gọi tắt là Dai Loan) được thành lập vào ngày 01/01/1912. Ké từ khi được thành lập đến nay, tên gọi chức vụ của người đứng đầu Đài Loan đã được thay đổi nhiều lần, qua các thời kỳ: Đại Tổng thống lâm thời (1912-1913), Đại Tổng thống (1914-1924), Chấp chính lâm thời (1924- 1926), Đại nguyên soái Hải Lục Quân (1927-1928), Chủ tịch Chính phủ Quốc dân (1928-1948), Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc (từ 1947-nay). Tính đến nay, Đài Loan đã trải qua 07 đời Tổng thống: Tưởng Trung Chính (Tưởng Giới Thạch) (1949-1978), Nghiêm Gia Cam (1978-1984), Tưởng Kinh Quốc (1984-1996), Lý Đăng Huy (1996-2000), Trần Thủy Biển (2000-2008), Mã Anh Cửu (2008-2016), Thái Anh Văn (2016-nay). Tổng thống của Đài Loan hiện nay là bà Thái Anh Văn.

Bà đắc cử vào năm 2016 và tiếp tục tái đắc cử vào năm 2020. Thứ nhất, Tổng thống Thái Anh Văn có một quá trình đào tạo tương đối dài tại Anh và Mỹ về chuyên ngành Luật, đây là nên tảng cho những thiện cảm và moi quan hệ gan gũi với phương Tây, đặc biệt là Mỹ, đồng thời cũng mang lại kinh nghiệm giúp đỡ rất nhiều cho sự nghiệp của bà trong tương lai. Bà Thái Anh Văn là chính trị gia người Đài Loan, sinh năm 1956 tại thành phố Đài Bắc, tốt nghiệp khoa Luật trường Đại học quốc lập Đài Loan vào năm 1978, sau đó tiếp tục học tập tại Mỹ và Anh. Bà giành được băng Thạc sĩ Luật tại Học viện Luật Cornell thuộc Đại học Cornell (Mỹ) vào năm 1980 và bằng Tiến sĩ Luật tại Học viện Kinh tế và Chính trị London (Anh) vào năm 1984.

Sau khi trở về Đài Loan, bà Thái Anh Văn 12 được mời giữ chức phó Giáo sư và Giáo sư khoa Luật tại nhiều trường đại học tại Đài Loan [Office of the President Republic of China (Taiwan), 2016, tr. Trong một số bài viết chúc mừng ba Thai Anh Văn đắc cử va tai đắc cử Tổng thống Đài Loan vào năm 2016 và 2020 được đăng trên báo của trường Đại học Cornell Mỹ có đoạn viết: “Bên cạnh những kỹ năng chính trị đáng gờm của mình, Thái Anh Văn còn là một học giả luật, người luôn đánh giá cao sự phức tạp trong các vấn đề chính sách và tìm kiếm giải pháp thông qua chuyên môn kỹ thuật phức tạp.” [Blaine Friedlander, 2016, tr. 102], “Chúng tôi chắc chắn muốn nghĩ rằng, những bai học mà Tổng thống Thái Anh Văn đã học được tại Myron Taylor Hall về tính tập thê và tầm quan trọng của pháp quyền đã có tác động đến sự nghiệp của bà ké từ khi tốt nghiệp” [Sherrie Negrea, 2020, tr. Việc bà Thái Anh Văn trở thành Tổng thống Đài Loan có tác động rất lớn đến ngôi trường mà trước đây bà từng theo học — Đại học Cornell, “mở ra chương mới trong lịch sử hợp tác lâu dài của Trường Luật Cornell với quốc tế và đặc biệt là với Đông A.” [Blaine Friedlander, 2016, tr.

Với những kinh nghiệm phong phú va là chuyên gia trong lĩnh vực luật, ba Thái Anh Văn từng là có van cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia Dai Loan, trở thành cố van tin cậy của Tổng thống Dai Loan Lý Dang Huy về các van đề với Trung Quốc, đồng thời cũng là nhà lãnh đạo kế thừa tư tưởng dân chủ của ông Lý Đăng Huy. Thứ hai, Tổng thong Thái Anh Van có lập trường tư tưởng chính trị theo đảng Dân chủ tiến bộ (gọi tắt là Dân tiến đảng) và điều này ảnh hưởng đến chính sách của Đài Loan với Mỹ khi bà nắm quyền. Trong khoảng thời gian từ năm 1992- 2000, ba Thái Anh Văn đã đảm nhiệm nhiều chức vụ như: Chủ tịch Hội đồng có van pháp luật của Tổ chức kinh tế quốc tế thuộc bộ Kinh tế Đài Loan, Ủy viên ủy ban điều tra thương mại thuộc bộ Kinh tế Đài Loan, người đứng đầu kế hoạch tiểu tổ nghiên cứu phác thảo “Điều lệ Hồng Kông-Macau”, Ủy viên tu van thuộc Uy ban đại lục Viện hành chính Đài Loan. Từ năm 2000-2004, bà Thái Anh Văn giữ chức Chủ tịch Ủy ban đại lục Viện hành chính Đài Loan.

Năm 2004, bà chính thức tham gia vào Dân tiến đảng; từ năm 2006-2007, bà giữ chức Viện phó Viện hành chính 13 Đài Loan; từ năm 2007-2008, bà Thái Anh Văn là cố vấn chính sách của phủ Tổng thống Đài Loan. Năm 2008, sau khi Dân tiến đảng thất bại trong cuộc bầu cử Tổng thống Đài Loan, và Thái Anh Văn đã tham gia vào cuộc bầu cử Chủ tịch Dân tiến đảng khóa 12 và liên tiếp giữ chức Chủ tịch Dân tiến đảng khóa 12 và 13. Lần đầu tiên bà Thái Anh Văn đại diện Dân tiến đảng tham gia tranh cử Tổng thống Đài Loan vào năm 2012 nhưng that bại, và đã giành chiến thắng trong cuộc bau cử Tông thống Đài Loan thứ 14 năm 2016 với tư cách là Chủ tịch Dân tiến đảng khóa 15 [rH f#£#Hlýl2šil, 2016, tr. Tổng thống Thái Anh Văn là một trong số những người tham gia soạn thảo “Thuyết hai nhà nước” (1999) [China News, 2011, tr.

“Mối quan hệ đặc biệt giữa hai nhà nước” hay còn được gọi là “Thuyết hai nhà nước”, được Tổng thống Đài Loan Lý Đăng Huy đưa ra trong buổi tiếp Dieter Weirich — Chủ tịch hãng truyền thông Đức Deutsche Welle, Gunter Knabe — Giám đốc Ban châu Á của Deutsche Welle và phóng viên Simone de Manso Cabral tại Phủ Tổng thống vào ngày 09/7/1999. Khi được hỏi làm thé nao dé ứng phó với việc Trung Quốc luôn coi Dai Loan là một “tinh nổi loạn” — nguyên nhân chính gây căng thắng giữa hai bờ eo biển, Tổng thống Đài Loan Lý Đăng Huy đã trả lời rằng: “Hiến pháp Đài Loan được sửa đổi vào năm 1991 đã sửa đổi Điều 10 (nay là Điều 11), theo đó thu hẹp hiệu lực lãnh thổ của Hiến pháp tại Đài Loan, đồng thời thừa nhận tính hợp pháp quyền lãnh đạo của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Trung Quốc dai luc; sửa đổi Điều 1 và 4 quy định các thành viên của cơ quan Dân ý Đại hội Quốc dân và Viện Lập pháp chỉ được phép bầu từ người dân Đài Loan, Hiến pháp sửa đổi năm 1992 tăng cường sửa đổi Điều 2, quy định Tổng thống và phó Tổng thống do người dân Đài Loan trực tiếp bầu ra, khiến các cơ quan nhà nước được tạo nên chỉ dé đại diện cho người dân Dai Loan, tính chính đáng của quyền lãnh đạo nhà nước được ủy quyền bởi người dân Đài Loan, hoàn toàn không liên quan đến người dân Trung Quốc đại lục”; “Kê từ sau khi sửa đổi Hiến pháp vào năm 1991 đến nay, quan hệ giữa hai bờ eo biển đã được định vị là quan hệ quốc gia với quốc gia, hoặc ít nhất là quan hệ đặc biệt giữa hai quốc gia; không phải là mối quan hệ nội bộ một chính phủ hợp pháp, một đoàn thê nỗi loan, hoặc một chính phủ 14 trung ương, một chính quyền địa phương theo nguyên tắc một Trung Quốc”. Tại cuộc phỏng vấn, ông Ly Dang Huy cũng nhắn mạnh việc Đài Loan luôn coi trọng hợp tác với Mỹ, đồng thời khăng định, việc hợp tác an ninh Mỹ-Đài Loan “vẫn sẽ là một trong những yếu tố quan trong dé duy trì sự ôn định của hai bờ eo biển Dai Loan” [tH£#I|¿4ZJ#f, 1999, tr. Bà Thái Anh Văn cũng được coi là đã kế thừa các chính sách đối ngoại cốt lõi và chịu nhiều anh hưởng từ Tổng thống Lý Đăng Huy, đặc biệt là việc ủng hộ thiết lập “mối quan hệ bang giao đặc biệt” giữa Đài Loan và Trung Quốc.

Do đó, ké từ khi bà Thái Anh Văn đắc cử chức Tổng thống Đài Loan vào năm 2016, các hành động của Đài Loan luôn hướng đến chính sách “Đài Loan độc lập”, trong đó việc tăng cường củng cố quan hệ giữa Đài Loan và Mỹ được đặc biệt chú trọng.