Luận văn nghiên cứu phương pháp dạy truyện ngắn hiệu quả

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu tiếp thu và đi tới một cách dạy thích hợp truyện ngắn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Phổ Thông
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Nghiên Cứu Phương Pháp Dạy Truyện Ngắn Hiệu Quả
• Loại tài liệu: Luận Văn

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp dạy truyện ngắn hiệu quả

Phương pháp dạy truyện ngắn là một phần quan trọng trong giáo dục văn học, đặc biệt ở cấp tiểu học. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo và khả năng phân tích tác phẩm văn học. Nghiên cứu này sẽ khám phá các phương pháp dạy học hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

1.1. Định nghĩa và vai trò của phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là cách thức mà giáo viên sử dụng để truyền đạt kiến thức cho học sinh. Vai trò của nó không chỉ là cung cấp thông tin mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy và khả năng sáng tạo.

1.2. Lợi ích của việc dạy truyện ngắn trong giáo dục

Dạy truyện ngắn giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn hóa, xã hội và con người. Nó cũng kích thích trí tưởng tượng và khả năng cảm thụ nghệ thuật của học sinh, từ đó nâng cao khả năng đọc hiểu và viết.

II. Những thách thức trong việc dạy truyện ngắn hiện nay

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc dạy truyện ngắn cũng gặp phải không ít thách thức. Các giáo viên thường phải đối mặt với sự thiếu hụt tài liệu giảng dạy, cũng như sự không hứng thú của học sinh đối với môn văn học.

2.1. Thiếu tài liệu và phương tiện giảng dạy

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để giảng dạy truyện ngắn. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng bài giảng và sự tiếp thu của học sinh.

2.2. Sự không hứng thú của học sinh

Học sinh thường không cảm thấy hứng thú với môn văn học, dẫn đến việc tiếp thu kiến thức không hiệu quả. Cần có những phương pháp mới để kích thích sự quan tâm của học sinh.

III. Phương pháp dạy truyện ngắn hiệu quả cho học sinh

Để dạy truyện ngắn hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Các phương pháp này bao gồm thảo luận nhóm, phân tích tác phẩm và sáng tạo nội dung.

3.1. Thảo luận nhóm và phân tích tác phẩm

Thảo luận nhóm giúp học sinh trao đổi ý kiến và phân tích sâu hơn về nội dung tác phẩm. Điều này không chỉ giúp nâng cao khả năng tư duy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

3.2. Khuyến khích sáng tạo nội dung

Giáo viên có thể khuyến khích học sinh viết truyện ngắn hoặc tạo ra các phiên bản khác nhau của tác phẩm. Điều này giúp học sinh phát triển khả năng sáng tạo và tự tin hơn trong việc thể hiện ý tưởng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp dạy truyện ngắn

Việc áp dụng các phương pháp dạy truyện ngắn không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết. Các nghiên cứu cho thấy rằng học sinh có khả năng phân tích và đánh giá tốt hơn khi được dạy theo phương pháp này.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả dạy học

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng phương pháp dạy truyện ngắn giúp học sinh cải thiện đáng kể kỹ năng đọc hiểu và viết. Học sinh cũng trở nên tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn văn học khi được dạy theo phương pháp tích cực. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng tiếp thu của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Phương pháp dạy truyện ngắn hiệu quả không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển tư duy sáng tạo. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp mới để nâng cao chất lượng giảng dạy văn học.

5.1. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trong thời đại mới. Cần có sự đầu tư vào tài liệu và phương tiện giảng dạy để nâng cao hiệu quả học tập.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về phương pháp dạy truyện ngắn cần được mở rộng để tìm ra những cách thức mới, phù hợp với sự phát triển của xã hội và nhu cầu của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

më ®Çu I- Lý do chän ®Ò tµi: NghÞ quyÕt héi nghÞ lÇn thø hai Ban chÊp hµnh Trung - ¬ng §¶ng kho¸ VIII ®· nhÊn m¹nh ®Õn viÖc “§æi míi m¹nh mÏ ph- ¬ng ph¸p gi¸o dôc - §µo t¹o, kh¾c phôc lèi truyÒn thô mét chiÒu, rÌn luyÖn thµnh nÕp t duy s¸ng t¹o cña ngêi häc. Tõng bíc ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p tiªn tiÕn vµ ph¬ng tiÖn hiÖn ®¹i vµo qu¸ tr×nh d¹y häc…”. Trong “LuËt gi¸o dôc” ®îc Quèc héi níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam th«ng qua ngµy 02/12/1998 ë ch¬ng I “Nh÷ng quy ®Þnh chung” ®· nhÊn m¹nh tíi yªu cÇu vµ ®æi míi ph¬ng ph¸p gi¸o dôc lµ “Ph¶i ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng, t duy s¸ng t¹o cña häc sinh, båi dìng n¨ng lùc tù häc, lßng say mª häc tËp vµ ý chÝ v¬n lªn”. Thêi ®¹i bïng næ th«ng tin khoa häc kü thuËt nh hiÖn nay yªu cÇu con ngêi cã n¨ng lùc, tr×nh ®é nhËn thøc ph¶i cã tÇm kh¸i qu¸t toµn diÖn vµ s©u s¾c.

Cïng víi c¸c m«n khoa häc kh¸c, m«n v¨n cã mét vÞ trÝ vµ vai trß quan träng trong hÖ thèng gi¸o dôc. Muèn ®¹t ®îc hiÖu qu¶ gi¸o dôc cao nhÊt, viÖc gi¶ng d¹y v¨n häc ph¶i tiÕn hµnh sao cho phï hîp víi ®Æc trng cña bé m«n, võa mang b¶n chÊt x· héi, vµ lµ mét hiÖn tîng thÈm mü, hiÖn t- îng nghÖ thuËt. -1- Lo¹i thÓ v¨n häc lµ mét vÊn ®Ò thuéc h×nh thøc nghÖ thuËt cña v¨n häc, cã liªn quan kh¨ng khÝt ®Õn néi dung. Mçi t¸c phÈm v¨n häc ®Òu tån t¹i díi h×nh thøc mét lo¹i thÓ nhÊt ®Þnh, ®ßi hái mét ph¬ng ph¸p, mét c¸ch thøc ph©n tÝch gi¶ng d¹y phï hîp víi nã.

V× vËy, vÊn ®Ò lo¹i thÓ v¨n häc trong thùc tÕ gi¶ng d¹y ë trêng phæ th«ng ®Æt ra kh«ng nh÷ng nh mét vÊn ®Ò tri thøc mµ chñ yÕu cßn lµ vÊn ®Ò vÒ ph¬ng ph¸p. Nãi ®Õn vÊn ®Ò lo¹i thÓ trong v¨n häc lµ nãi ®Õn tÝnh chÝnh thÓ trong mét t¸c phÈm víi sù thèng nhÊt cña mét néi dung nhÊt ®Þnh trong mét h×nh thøc nhÊt ®Þnh. ViÖc t×m hiÓu ®Æc trng lo¹i thÓ v¨n häc cµng trë nªn quan träng h¬n bao giê hÕt. §ã lµ ch×a kho¸ ®Ó kh¸m ph¸ nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc cña tõng t¸c phÈm, cïng víi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña nÒn v¨n häc.

Muèn nghiªn cøu, gi¶ng d¹y thµnh c«ng mét t¸c phÈm v¨n ch¬ng th× vÊn ®Ò lo¹i thÓ cÇn quan t©m hµng ®Çu. V× nãi ®Õn lo¹i thÓ lµ nãi ®Õn tÝnh chÝnh thÓ trong mét t¸c phÈm v¨n ch- ¬ng. Mçi t¸c phÈm v¨n häc ®Òu chØ tån t¹i ë mét thÓ tµi vµ biÓu hiÖn chñ yÕu tÝnh chÊt cña mét lo¹i h×nh v¨n häc nhÊt ®Þnh. §iÒu ®ã nhÊt thiÕt ®ßi hái ph¶i cã ph¬ng ph¸p vµ biÖn ph¸p d¹y häc phï hîp ®Ó ®¹t hiÖu qu¶.

Trong thùc tiÔn s ph¹m chØ ra r»ng viÖc d¹y häc v¨n ë nhµ trêng ViÖt Nam chóng ta hiÖn nay ®· béc lé kh«ng Ýt nh÷ng h¹n -2- chÕ vÒ nhiÒu mÆt. D¹y vµ häc v¨n ®· kh«ng theo kÞp c«ng t¸c nghiªn cøu vµ còng v× thÕ mµ kh«ng ®¶m nhËn tèt nhiÖm vô cña nã. Thùc tr¹ng c¸c giê d¹y v¨n hiÖn nay cßn ®¬n ®iÖu, tÎ nh¹t, khiÕn häc sinh kh«ng høng thó häc v¨n dÉn ®Õn chÊt lîng c¸c giê häc v¨n ngµy cµng gi¶m sót. C¸c t¸c phÈm v¨n häc thùc sù cã gi¸ trÞ cha cã ®îc chç ®øng xøng ®¸ng trong lßng nh÷ng ngêi yªu v¨n ch¬ng.

Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quan träng dÉn tíi thùc tr¹ng trªn lµ khi ph©n tÝch t¸c phÈm v¨n häc chóng ta kh«ng x¸c ®Þnh ®óng “chÊt cña lo¹i” trong thÓ. Xa rêi b¶n chÊt lo¹i thÓ t¸c phÈm, thùc chÊt lµ xa rêi t¸c phÈm c¶ vÒ “linh hån” lÉn “thÓ x¸c”. V× vËy, khi khai th¸c t¸c phÈm v¨n häc kh«ng nh÷ng kh«ng lµm cho t¸c phÈm trë nªn sèng ®éng, giµu søc gîi mµ tr¸i l¹i lµm cho t¸c phÈm kh« khan, t¸c phÈm chÕt cøng. Bªn c¹nh ®ã, bÖnh c«ng thøc, dËp khu«n m¸y mãc, bÖnh x· héi dung tôc còng ®Òu sinh ra tõ ®ã.

Ngay c¶ gi¸o tr×nh ph¬ng ph¸p d¹y häc v¨n còng cha ®i vµo ®Æc trng lo¹i thÓ t¸c phÈm, ®iÒu ®ã dÉn tíi hiÖn tîng cø thÊy truyÖn lµ d¹y theo tù sù, thÊy th¬ d¹y theo híng tr÷ t×nh. Quan ®iÓm d¹y häc v¨n m¸y mãc vµ thiÕu khoa häc nh vËy ®· lµm gi¶m ®i c¸i hay vèn cã cña ®Æc trng bé m«n, cña tõng t¸c phÈm. T¸c gia Nam Cao trong nÒn v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i vµ trong nhµ -3- trêng phæ th«ng. ¤ng lµ mét nhµ v¨n lín.

C¸c t¸c phÈm cña Nam Cao ®· thÓ hiÖn mét chñ nghÜa nh©n v¨n cao c¶, mét phong c¸ch nghÖ thuËt ®a d¹ng, phong phó. NÕu “§êi thõa”, “L·o H¹c” lµ mét trong nh÷ng ®¹i diÖn xuÊt s¾c cho phong c¸ch nghÖ thuËt Nam Cao theo kiÓu kÕt cÊu míi víi kiÓu diÔn biÕn t©m lý vµ mét giäng ®iÖu tr÷ t×nh kh¸c biÖt th× “ChÝ PhÌo”, “Sèng mßn” lµ hiÖn th©n kh¸c cho mét tµi n¨ng phong c¸ch theo lèi ®iÓn h×nh ho¸ ®Çy kÞch tÝnh. Víi t¸c phÈm “ChÝ PhÌo” trong ch¬ng tr×nh THPT, ®©y lµ mét truyÖn ng¾n rÊt hay, rÊt ®Æc s¾c vÒ ®Ò tµi ngêi n«ng d©n cña Nam Cao. Bªn c¹nh ®ã, cßn cã mét sè t¸c phÈm cã cïng ®Ò tµi nh: T¾t ®Ìn (Ng« TÊt Tè), L·o H¹c cña (Nam Cao)….

Nhng khi gi¶ng d¹y, phÇn lín gi¸o viªn chØ ®i s©u khai th¸c, kh¸m ph¸ gi¸ trÞ hiÖn thùc chung nhÊt mµ cha chó ý ®Õn chiÒu s©u kÞch tÝnh hiÖn thùc cña t¸c phÈm, cha khai th¸c ®îc chiÒu s©u t tëng t¸c phÈm, gi¸ trÞ nghÖ thuËt rÊt riªng cña truyÖn. Yªu cÇu cã tÝnh cÊp thiÕt hiÖn nay lµ ph¶i x¸c ®Þnh ®óng “chÊt cña lo¹i” trong thÓ khi ph©n tÝch t¸c phÈm v¨n ch¬ng. Bëi “Gi¶ng d¹y t¸c phÈm v¨n ch¬ng theo lo¹i thÓ chÝnh lµ mét ph¬ng diÖn lín cña viÖc gi¶ng d¹y t¸c phÈm v¨n häc trong sù thèng nhÊt gi÷a h×nh thøc vµ néi dung, mét sù gi¶ng d¹y ®i ®óng víi quy luËt vµ b¶n chÊt cña v¨n häc, ®ång thêi b¶o ®¶m hiÖu qu¶ gi¸o dôc cao nhÊt” (23/44). -4- XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn chóng t«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi “Híng d¹y häc truyÖn ng¾n “ChÝ PhÌo” cña Nam Cao ë nhµ trêng THPT theo ®Æc trng lo¹i thÓ”.

Hy väng r»ng tõ viÖc øng dông lý luËn hiÖn ®¹i trong thùc tiÔn gi¶ng d¹y t¸c phÈm “ChÝ PhÌo” cña Nam Cao ®¹t kÕt qu¶ tèt, gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ d¹y häc t¸c phÈm v¨n ch¬ng trong nhµ tr- êng phæ th«ng. Mong muèn cña chóng t«i muèn t×m ra ph¬ng ph¸p, biÖn ph¸p d¹y häc thÝch hîp trong “ChÝ PhÌo” nãi riªng, tõ ®ã ¸p dông vµo d¹y häc c¸c thÓ lo¹i truyÖn ng¾n kh¸c trong nhµ trêng phæ th«ng. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò: Sù nghiÖp v¨n häc cña Nam Cao v« cïng phong phó, lµ mét di s¶n cã gi¸ trÞ vµ cã ý nghÜa to lín vÒ nhiÒu mÆt. TÝnh ®éc ®¸o cña t tëng vµ phong c¸ch Nam Cao ®· ®îc giíi nghiªn cøu, phª b×nh, gi¶ng d¹y v¨n häc vµ ®«ng ®¶o b¹n ®äc kh¸m ph¸, kh¼ng ®Þnh tõ l©u.

GÇn nöa thÕ kû qua, ®· cã h¬n 200 c«ng tr×nh lín, nhá viÕt vÒ Nam Cao vµ nh÷ng s¸ng t¸c cña «ng. Qu¶ ®óng nh vËy, viÖc nghiªn cøu vÒ t¸c gia Nam Cao cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng ®· cã c¶ mét qu¸ tr×nh vµ cã c¶ bÒ dµy thêi gian cña nã. Chóng t«i xin ®iÓm qua mét vµi c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ t¸c gia Nam Cao vµ c¸c t¸c phÈm cña «ng cã liªn quan tíi ®Ò tµi. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ Nam Cao: -5- Nam Cao cÇm bót vÎn vÑn chØ cã 15 n¨m, mµ gi¸ trÞ v¨n ch¬ng cña Nam Cao ngµy cµng to¶ s¸ng ¸nh hµo quang.

Song cuéc ®êi, sù nghiÖp v¨n ch¬ng cña Nam Cao trong suèt mét thêi gian dµi kh«ng ®îc giíi nghiªn cøu, phª b×nh, b¹n ®äc kÓ ®Õn. Tríc c¸ch m¹ng Th¸ng T¸m ngoµi lêi tùa cho tËp truyÖn “§«i løa xøng ®«i” (NXB §êi Míi, H,1941) cña Lª V¨n Tr¬ng th× hÇu nh trong nh÷ng n¨m 1940 kh«ng cã mét bµi nghiªn cøu, phª b×nh nµo trùc tiÕp bµn vÒ Nam Cao vµ c¸c t¸c phÈm cña «ng. C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m thµnh c«ng cho tíi nay ®· cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ c¸c bµi viÕt bµn vÒ Nam Cao vµ c¸c s¸ng t¸c cña «ng ë nhiÒu gãc ®é.Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng trong kho¶ng 5-> 6 thËp kû qua, viÖc nghiªn cøu Nam Cao ®· ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu vµ tiÕn bé. Giíi nghiªn cøu phª b×nh hiÖn nay khi ®äc l¹i Nam Cao ®· kh«ng dõng l¹i ë nh÷ng kÕt luËn cã s½n mµ cè g¾ng kh¬i s©u vµo nh÷ng “®Þa tÇng” míi cña v¨n ch¬ng Nam Cao.

VÉn trªn c¬ së kh¼ng ®Þnh con ngêi vµ tµi n¨ng cña Nam Cao nhng tÊt c¶ ®· ®îc n©ng lªn ë nh÷ng chiÒu kÝch míi, víi nh÷ng ph¸t hiÖn s©u h¬n, t©m ®¾c h¬n vÒ cuéc ®êi vÒ nghÖ thuËt s¸ng t¹o, vÒ gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña nhµ v¨n, thÓ hiÖn trong nh÷ng bµi viÕt hoÆc ý kiÕn ph¸t biÓu ë c¸c héi th¶o cña c¸c nhµ nghiªn cøu: Hµ Minh §øc, NguyÔn §¨ng M¹nh, Phong Lª, Lª §×nh KÞ, NguyÔn Hoµnh Khung, NguyÔn -6- V¨n H¹nh, Lª Huy B¾c, V¨n Gi¸, Hoµng Ngäc HiÕn, TrÇn §×nh Sö, TrÇn §¨ng suyÒn… Trong cuèn “Nam Cao – nhµ v¨n hiÖn thùc xuÊt s¾c” in n¨m 1961. Hµ Minh §øc ®· chØ ra nÐt ®éc ®¸o trong t¸c phÈm cña «ng vµ cho r»ng: Nam Cao thiªn vÒ ph©n tÝch nh÷ng biÓu hiÖn néi t©m cña nh©n vËt. Do ®ã hÇu hÕt c¸c t¸c phÈm cña Nam Cao thêng kÕt cÊu theo lèi t©m lý. Vµ Phong Lª trong bµi “§Æc trng bót ph¸p hiÖn thùc Nam Cao” còng ®· cã nh÷ng nhËn ®Þnh s©u s¾c: “Nãi bót ph¸p Nam Cao lµ nãi mét bót ph¸p hiÖn thùc nghiªm ngÆt.

Mét bót ph¸p chñ tr¬ng l¸ch vµo tËn ®¸y s©u sù thËt. L¸ch vµo tõng ý nghÜ, tõng suy tÝnh cïng cùc chi lý”. Còng trong bµi viÕt nµy t¸c gi¶ Phong Lª chØ ra bót ph¸p hiÖn thùc Nam Cao qua c¸c s¸ng t¸c: “§äc Nam Cao ta cã dÞp phanh phui so ®i lÆp l¹i ®Õn tËn ®¸y s©u sù thËt, vµ qua ®ã chiªm nghiÖm sù ®a d¹ng, ®a thanh cña cuéc ®êi. Bªn c¸i chÕt thËt cã c¸i chÕt mßn.

Bªn c¸i chÕt ®ãi cã c¸i chÕt no. Bªn c¸i khïng ®iªn cã c¸i nhÉn nhôc. Bªn ngêi l¬ng thiÖn lµ kÎ läc lâi. Bªn ngêi b×nh thêng cã lo¹i dÞ d¹ng.

Bªn c¸i thuËn cã c¸i nghÞch. Bªn sù tÜnh lÆng lµ biÕt bao ån n¸o”. NguyÔn §¨ng M¹nh trong cuèn “Nhµ v¨n – t tëng vµ phong c¸ch” (NXB §HQG, H, 2001) ®· chØ ra vÎ ®Ñp t tëng nh©n ®¹o trong t¸c phÈm cña Nam Cao: Nam Cao lµ ngêi hay quan t©m -7- ®Õn vÊn ®Ò nh©n phÈm vµ l¬ng t©m.