Nghiên Cứu Phương Pháp Dạy Học Dựa Trên Dự Án Trong Giáo Dục Sinh Học

Luận văn tốt nghiệp giáo dục nghiên cứu tốt nghiệp sư phạm sinh học vận dụng dạy học dựa trên dự án trong dạy học chuyên để sinh học phân, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sư Phạm Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Phương Pháp Dạy Học Dựa Trên Dự Án Trong Giáo Dục Sinh Học
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÓ VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN ĐỐI VỚI CHUYÊN ĐỀ SINH HỌC PHÂN TỬ, SINH HỌC 12
• 2.1. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC CHUYÊN ĐỀ SINH HỌC PHÂN TỬ, SINH HỌC 12
• 2.2. THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY CÓ VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TRÊN DỰ ÁN CHO CHUYÊN ĐỀ SINH HỌC PHÂN TỬ, SINH HỌC 12
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. MỤC TIÊU THỰC NGHIỆM
• 3.2. THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG VÀ ĐỊA ĐIỂM THỰC NGHIỆM
• 3.3. NỘI DUNG THỰC NGHIỆM
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM
• 3.5. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phương Pháp Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Nghiên cứu phương pháp dạy học dựa trên dự án (DHDTDA) trong giáo dục sinh học đang trở thành xu hướng quan trọng. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện. Theo tài liệu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, DHDTDA được áp dụng rộng rãi trong các trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Việc áp dụng phương pháp này trong môn sinh học giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm phức tạp thông qua các dự án thực tiễn.

1.1. Khái Niệm Về Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Dạy học dựa trên dự án là phương pháp giáo dục mà trong đó học sinh tham gia vào các dự án thực tế. Phương pháp này giúp học sinh phát triển các kỹ năng như làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Cường & Nguyễn Thị Diệu Thảo (2004), DHDTDA khuyến khích học sinh chủ động trong việc tìm hiểu và khám phá kiến thức.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Phương pháp DHDTDA mang lại nhiều lợi ích cho học sinh. Nó không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các năng lực mềm như giao tiếp và hợp tác. Học sinh có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng tự học và tự nghiên cứu.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Áp Dụng DHDTDA

Mặc dù phương pháp dạy học dựa trên dự án mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong giáo dục sinh học cũng gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt về tài liệu và nguồn lực hỗ trợ cho giáo viên. Ngoài ra, không phải tất cả giáo viên đều có đủ kỹ năng để triển khai phương pháp này một cách hiệu quả.

2.1. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu và nguồn lực để triển khai DHDTDA. Việc thiếu tài liệu hỗ trợ có thể dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả và không đạt được mục tiêu giáo dục đề ra.

2.2. Kỹ Năng Của Giáo Viên

Không phải tất cả giáo viên đều được đào tạo để sử dụng DHDTDA. Việc thiếu kỹ năng và kinh nghiệm trong việc triển khai phương pháp này có thể ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và sự tiếp thu của học sinh.

III. Phương Pháp Dạy Học Dựa Trên Dự Án Trong Giáo Dục Sinh Học

Để triển khai DHDTDA hiệu quả trong giáo dục sinh học, cần có một kế hoạch rõ ràng và cụ thể. Việc thiết kế các hoạt động học tập dựa trên dự án cần phải phù hợp với nội dung chương trình và yêu cầu cần đạt của môn học. Các hoạt động này nên khuyến khích học sinh tham gia tích cực và phát triển các kỹ năng cần thiết.

3.1. Thiết Kế Hoạt Động Học Tập

Thiết kế hoạt động học tập dựa trên dự án cần phải đảm bảo tính thực tiễn và liên quan đến nội dung sinh học. Các hoạt động này nên được xây dựng dựa trên các yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục, giúp học sinh có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức.

3.2. Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Đánh giá kết quả học tập là một phần quan trọng trong quá trình triển khai DHDTDA. Việc đánh giá không chỉ dựa trên kết quả bài kiểm tra mà còn cần xem xét quá trình tham gia và sự phát triển của học sinh trong suốt dự án.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của DHDTDA Trong Giáo Dục Sinh Học

Việc áp dụng DHDTDA trong giáo dục sinh học đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường học đã triển khai thành công các dự án học tập, giúp học sinh nâng cao kiến thức và kỹ năng. Các dự án này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về sinh học mà còn phát triển các phẩm chất cá nhân như trách nhiệm và sáng tạo.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Các Trường

Nghiên cứu tại các trường THPT cho thấy rằng học sinh tham gia vào các dự án học tập có sự tiến bộ rõ rệt về kiến thức và kỹ năng. Các dự án này đã giúp học sinh áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng tư duy và giải quyết vấn đề.

4.2. Phản Hồi Từ Giáo Viên Và Học Sinh

Phản hồi từ giáo viên và học sinh về DHDTDA là rất tích cực. Nhiều giáo viên nhận thấy rằng phương pháp này giúp học sinh hứng thú hơn với môn học, trong khi học sinh cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Phương Pháp Dạy Học Dựa Trên Dự Án

Nghiên cứu phương pháp dạy học dựa trên dự án trong giáo dục sinh học đã chỉ ra rằng đây là một phương pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc áp dụng DHDTDA không chỉ giúp học sinh phát triển kiến thức mà còn rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho tương lai. Tương lai của phương pháp này trong giáo dục sinh học hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng.

5.1. Triển Vọng Phát Triển DHDTDA

Triển vọng phát triển DHDTDA trong giáo dục sinh học là rất lớn. Với sự hỗ trợ từ các cơ quan giáo dục và sự quan tâm từ giáo viên, phương pháp này có thể được áp dụng rộng rãi hơn trong các trường học.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Để cải thiện việc áp dụng DHDTDA, cần có các giải pháp như tăng cường đào tạo giáo viên, cung cấp tài liệu hỗ trợ và tạo điều kiện cho học sinh tham gia vào các dự án thực tiễn. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của phương pháp dạy học này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VA CƠ SỞ THỰC TIEN. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu, sử dụng day học dựa trên dựa ắn.

Tình hình nghiên cứu, sử dụng day học dựa trên dự an tại Việt Nam. Khai niệm dự án va day học dựa trên dự an. Phan loại dạy học dựa trên dự ắn. Đặc điểm của day học dựa trên đự án.

Qui trinh thiết kế hoạt động học vận dụng dạy học dự án. CƠ SỞ THỰC TIEN. Thực trạng sử dung các phương pháp giảng dạy trong dạy hoc Sinh học ở 008/00800 I0 7a. Thực trạng vận dụng DHDTDA ứng từng loại nội dung của môn Sinh học 1.

Kết quả khảo sát về những thuận lợi và khó khăn gặp phải khi triển khai ĐHDTĐDA:. Khảo sát giáo viên vẻ việc tìm hiểu và vận đụng day học dựa trên dự án đối với chuyên dé Sinh học phân tử, Sinh học 12. Chương trình giáo dục phô thông CHƯƠNG 2. THIET KE KE HOẠCH BAI DẠY CÓ VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰA TREN DỰ AN DOI VỚI CHUYEN ĐÈ SINH HỌC PHAN TU, SINH HỌC 1221 2.

PHAN TÍCH CÁU TRÚC CHUYEN ĐÈ SINH HỌC PHAN TU, SINH HỌQGLð:--. Xác định mach nội dung chuyên. Phân tích kiến thức ứng với nội dung day học của yêu cầu can đạt. THIẾT KE KE HOẠCH BÀI DẠY CÓ VAN DỤNG DẠY HỌC DỰA TREN DỰ ÁN CHO CHUYEN ĐÈ SINH HỌC PHAN TỬ, SINH HỌC 12.

Xác định chủ dé học tập nhỏ trong chuyên dé Sinh học phân tử, Sinh học 12 ssuaguesssessoususesieusevesstes{vasssessuesdssaduessssesaveitessesstvesisensuesiessdsesiseaiuesssuaiaeaitatiesstsesiesutverits 23 2. Quy trinh thiét ké day hoạt động học có vận dung day học dựa trên dự án 24 2. Xây đựng học liệu dé sử đụng trong day học dya trên dự án cho chủ đề “Trién WONG CONG MANGE BERE”-:::::. Kế hoạch bai day cho chuyên dé Sinh học phân tử, Sinh học I2.

THỰC NGHIEM SƯ PHÌM. MỤC TIÊU THỰC NGHIỆM.22 2222C2222EEZ22EEZcE222eccEEEecrrrcree 38 3. THỜI GIAN, DOL TƯỢNG VÀ DIA DIEM THỰC NGHIỆM. NOI DUNG THỰC NGHIỆM.

PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆỆM. Các bước thực nghiệm sư phạm.-- Ăn ng 39 li cố. KET QUÁ THỰC NGHIỆM. Kết quả thực nghiệm ở trường THPT Dương Văn Dương.

Kết quả thực nghiệm của trường Vinschool Central Park. Kết qua so sánh ở hai lớp thuộc hai trường thực nghiệm. Phan tích điểm trung bình của học sinh theo các mức độ. =-—=S——-—=——-===———-=- 46 TÀI LIỆU THAM 7 ẽ ẽ .ÔÀÔÙÔỎ a DANH MỤC CHU VIET TAT Viết tắt Viết day đủ CTGDPT 2018 Chương trình giáo dục phỏ thông 2018 DHDTDA Dạy học dựa trên dy án Giáo viên KTDH Kĩ thuật dạy học NL Năng lực PPDH Phương pháp dạy học THPT YCCD Yêu cầu cần đạt vì DANH MỤC BANG Bang 1.

Kết quả khảo sát mứcc độ sử dụng PPDH dự án của giáo viên trong quá trình day học món Sinh (ñQẽ:::-:::::::::::c::-cccscicssisoiisgiiasiisSEi2g125512355246113535335514655383535553685353538858 14 Bang 1. Kết quả khảo sát về việc sử dụng PPDH dự án ứng với từng loại nội dung va ứng với Boat động day 0C:::c:::cc:scccsccecoissisoiasiissioaoiiasiiSS12351026115515355146154515355536555518858556 15 Bang 1. Kết quả khảo sát những thuận lợi của giáo viên khi triển khai day học dựa Bang 1. Kết quả khảo sát những khó khăn mà giáo viên gặp phải khi triển khai PPDH diairổndVWá4N.

Kết qua khảo sát mức độ quan tâm, hiểu biết của của giáo viên về Chương trinh Sinh hoe 2018 122. Kết qua khảo sát mức độ tim hiểu của giáo viên về các yêu cầu cần đạt trong chuyên đề Sinh học phân tử (Sinh học 12, CTGDPT 2018). Két qua khảo sat mức độ phù hợp việc vận dung dung dạy học dựa trên dự án ứng với các yêu cầu cần đạt trong chuyên đề Sinh học phân tử. Các YCCD trong chuyên dé Sinh học phan tit.

Yêu cau can đạt ứng với loại nội dung kiến thức và mã hoá. Thời lượng các chủ dé trong chuyên dé Sinh học phân tử. Thời gian, địa điểm và đối tượng thực nghiệm ở hai trường THPT trên địa bản thành p hÕ. Kết qua so sánh điểm trung bình giữa điểm bài kiểm tra chủ dé trước và diém trung Bình:dự án lốp IZA (:ácecccoeiiieiiiiniieiiiigii351121112611311185316351353383588553853585538383855 85858640 Bảng 3.

Kết quả kiêm định phép thử One Sample T - test của lớp 12A9. Kết quả so sánh điểm trung bình giữa điểm bài kiểm tra đầu vào. 4I và điểm trung bình dự Sin EDA ss aisscsssanssivosssnssnnssacasscosnsassssisannsanivossnassonsssosnnecased 41 Bang 3. Kết qua kiểm định phép thir One Sample T - Test của lớp 12A3.

Kết quả so sánh điểm trung bình dau vào ở hai lớp thực nghiệm. Kết quả kiểm định Independent Samples T - test ở hai lớp thực nghiệm. Kết quả kiểm định phép thứ Independent Samples T-test.---- 43 OF haan erp thine nghiệm:::::;:::::::::c::ciictiiciiitiiiitii112011121113112033134133315933383353582934523856512533530 43 vũ DANH MỤC HÌNH Hình 1. Biểu đồ biêu thị mức độ sử dụng phương pháp day học trong day học môn Hình 2.

Mạch nội dung của chuyên đề Sinh học phân tử. Biêu đỗ thê hiện tỉ lệ phan trim học sinh ứng với từng mức độ. LÝ DO CHỌN DE TÀI Chương trình giáo dục phô thông 2018 hay Chương trình giáo dục phô thông (CTGDPT) được ban hanh theo theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, gồm 2 giai đoạn: 1) giai đoạn cơ ban (từ lớp 1 đến lớp 9) và 2) giai đoạn định hướng nghề nghiệp (lớp 10 đến lớp 12). Theo đó, mục tiêu giáo dục ở bậc Trung học phô thông (THPT) là .giúp HS tiếp tục phát triển những phẩm chat, năng lực cần thiết đổi với người lao động, ., khả năng lựa chọn nghé nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của ban than để tiếp tuc học lên, học nghè hoặc tham gia vào cuốc song lao động, khả năng thích ứng với những đối thay trong béi cảnh toàn cau hoá và cách mạng công nghiệp moi” (trang 6; Chương trình GDPT tổng thé).

Trong nội dung giáo dục ở giai đoạn định hướng nghé nghiệp, chương trình môn Sinh học thuộc nhóm các môn lựa chọn khoa học tự nhiên. Ngoài những nội dung cốt lõi về khái niệm, cơ chế sinh lí, quá trình sinh học, qui luật, học thuyết và kiến thức ứng dụng, chương trình môn Sinh học còn có các chuyên đề học tập “nhdm thực hiện yêu cầu phan hoá sâu, giúp học sinh tăng cường kién thức và kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học giải quyết những vẫn dé của thực tiễn, đáp ứng yêu cau định hướng nghề nghiệp” (trang 12: Chương trình tông thẻ). Nội dung giáo dục ở mỗi khối lớp từ 10 đến lớp 12, gồm 3 chuyên dé học tập. Trong đó, lớp 12 có 3 chuyên đẻ là: Sinh học phân tử; Kiểm soát Sinh học; Sinh thái nhân văn.

Chuyên đề Sinh học phân tử gồm những yêu cầu cần đạt (YCCĐ) ứng với những nội dung chuyên sâu về lĩnh vực sinh học phân tử — trung tâm của công nghệ sinh học hiện đại. Thông qua chuyên dé này, HS có cơ hội tìm hiểu, khám pha vẻ các nội dung tri thức gồm khái niệm, nguyên li, các quy trình, ứng dụng của sinh học phân tử trong thực tiễn. Một số ngành nghé liên quan đến lĩnh vực nảy có thé kê đến như: kĩ sư công nghệ cao, nghiên cứu viên, kĩ thuật viên xét nghiệm ở các bệnh viện, cảnh sát hình sự,. Từ đó, HS dựa trên điều kiện của gia đình, ban than, nắng lực (NL),.

dé lựa chon được nganh nghề phù hợp. Ung với các YCCĐ trong chuyên dé nay, thành phan NL sinh học tương ứng là nhận thức sinh học vả tìm hiểu thé giới sông; trong đó thành phan NL tìm hiểu thé giới sông chiếm 34%. Thanh phần NL tìm hiểu thế giới sống giúp HS “thie hiện được quy trình tìm hiéu thé giới song, cụ thé như sau: để xuất van dé liên quan đến thé giới sông; đưa ra phán đoán và xây dựng giả thuyết; lập kế hoạch thực hiện; thực hiện kế hoạch; viết, trình bày báo cáo và thảo luận" (trang 6; Chương trình môn Sinh học). Đề đạt được mục tiêu nói trên (YCCD), việc lựa chọn phương pháp day học (PPDH) hoặc kĩ thuật dạy học (KTDH) đóng vai trò rất quan trọng.

Những PPDH được lựa chọn phải đảm bảo tính tích cực, phải giúp HS tìm hiéu, khám phá tri thức và vận dụng kiến thức, ki năng đã học vào đời sống thực tiễn hoặc ngành nghề trong tương lai. Trong những PPDH phát triển phẩm chat và NL người học như day học trực quan, day học hợp tác, day học giải quyết van dé, day học khám pha,. day học dựa trên dự án (DHDTDA) cũng có vai trò phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Thật vậy, nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ rõ DHDTDA hướng người học đến việc chủ động chiếm lĩnh kiến thức, từ đó hình thành những kĩ năng.

những NL cần thiết thông qua quá trình hoạt động tích cực tìm hiểu và giải quyết vẫn đề do giáo viên (GV) hoặc GV cùng HS đưa ra (Nguyễn Văn Cường & Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2004). Trong hoạt động học có sử dụng DHDTDA, nhiệm vụ học tập là những nhiệm vụ mang tính phức hợp. người học phái tự chủ và tự lực thực hiện nhiệm vụ ấy (Nguyễn Văn Cường & Bernd Meier, 2010). Ngoài việc phat triển NL sinh học, thông qua việc thực hiện các nhiệm vụ của dự án, người học có cơ hội rèn luyện va phát triển các phâm chất chủ yếu như: chăm chỉ, trách nhiệm, trung thực và các NL chung như: tự chủ và tự học, giải quyết vẫn đề và sáng tao, giao tiếp và hợp tác.

Đây là mục tiêu của CTGDPT 2018. Vi vậy, từ những lí do trên, đẻ tài “Van dung dạy học dựa trên dự án trong day học chuyên dé Sinh học phân tử, Sinh học 12” được tiễn hành. MỤC TIÊU NGHIÊN CUU Vận dụng đạy học dựa trên dự án tổ chức hoạt động cho học sinh khám phá chuyên để Sinh học phân tử, Sinh học 12, CTGDPT nhằm phát triên thành phan NL nhận thức sinh học va tìm hiểu thé giới sống. GIÁ THIET NGHIÊN CỨU Nếu HS thực hiện được dự án tìm hiểu về các nguyên lí, qui trình, ứng dụng của công nghệ gene trong thực tiễn thì HS sẽ đạt được YCCĐ vẻ công nghệ gene, từ đó rèn luyện và phát triển được thành phan NL nhận thức sinh học và tìm hiểu thé giới song.

DOL TƯỢNG VA KHACH THE NGHIÊN CUU 1. Déi tượng nghiên cứu Quy trình dạy học dự án và các yêu cầu cân đạt thuộc chuyên đè Sinh học phân tử, Sinh học 12. Khách thể nghiên cứu GV day Sinh học và HS lớp 12 ở 2 trường THPT trong thành pho Hỗ Chí Minh. PHAM VI NGHIÊN CỨU Nội dung: Xây dựng kế hoạch bài day chuyên dé Sinh học phân từ, trong đó vận dụng DHDTDA cho mạch nội dung “Cong nghệ gene” và “Trién vong công nghệ gene”.

Thời gian thực hiện: Từ tháng 10/2022 đến tháng 04/2023. Địa điểm: Thực nghiệm tại 2 trường THPT trên địa ban Thành phố Hỗ Chi Minh, mỗi trưởng 2 tiệt. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1.