Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu pháp luật về an toàn lao động Ch-¬ng 2: Cơ sở lý luËn vÒ an toµn lao ®éng vµ ph¸p luËt về an toµn lao ®éng. Ch-¬ng 3: Thùc tr¹ng ph¸p luËt về an toµn lao ®éng ë ViÖt Nam. Ch-¬ng 4: Ph-¬ng h-íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt về an toµn lao ®éng ở Việt Nam. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN LAO ĐỘNG 1.
Tình hình nghiên cứu pháp luật về an toàn lao động ở Việt Nam Ở ViÖt Nam tõ khi chuyÓn ®æi từ nÒn kinh tÕ quan liêu, bao cấp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa th× trong mäi lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi ®Òu ®· ®-îc mæ xÎ, nghiªn cøu, t×m tßi mong muèn t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, ph¸t triÓn vµ theo kÞp nÒn khoa häc c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ph¸t triÓn kinh tÕ ®-a ®Êt n-íc v-ît qua ®ãi nghÌo vµ trong thêi gian ng¾n ®uæi kÞp c¸c n-íc trong khu vùc. Về khÝa c¹nh ph¸p lý, ph¸p luËt còng tõng b-íc hoµn thiÖn ®Ó ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi phï hîp tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ. Ph¸p luËt về ATL§ Việt Nam kh«ng n»m ngoµi tiÕn tr×nh Êy. Ph¸p luËt về ATL§ Việt Nam ®·, ®ang vµ tõng b-íc c¶i thiÖn c¶ néi dung, c¶ h×nh thøc, c¶ ph-¬ng ph¸p tiÕp cËn ®Ó ®iÒu chØnh kÞp thêi c¸c quan hÖ ATL§.
Kể từ nh÷ng n¨m 90 của thế kỷ trước, khi mà các quan hệ an toàn lao động được điều chỉnh bởi pháp lệnh - Pháp lệnh bảo hộ lao động rồi Bộ Luật lao động và cho đến nay các quy định về an toàn lao động luôn được hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội. Tuy nhiên do nền kinh tế hội nhập, phát triển tương đối nhanh nên pháp luật nói chung, pháp luật về an toàn lao động nói riêng đã không chuyển hóa theo kịp nhịp độ chung, vì thế nhiều quy định về an toàn lao động lạc hậu, mâu thuẫn đã gây khó khăn không nhỏ cho quá trình triển khai áp dụng. Chính từ bối cảnh ấy, nhiều nhà nghiên cứu, nhiều công trình nghiên cứu đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu từng góc cạnh cụ thể và đã có những công trình đã được áp dụng trên thực tế, có những đề xuất để hoàn thiện chính sách, chế độ về an toàn lao động và đã có những kết quả nhất định. Đèi víi c¸c vÊn ®Ò nghiªn cøu lÜnh vùc ATL§ cã thÓ xem xÐt d-íi hai gãc ®é: D-íi gãc ®é khoa häc kü thuËt th×, ATL§ lµ lÜnh vùc kü thuËt cã tÝnh ®Æc thï v× b¶n th©n ATL§ g¾n kÕt víi s¶n xuÊt, kinh doanh, lao ®éng vµ liªn quan 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trùc tiÕp ®Õn søc kháe, tÝnh m¹ng cña con ng-êi.
ë ViÖt Nam cã ViÖn nghiªn cøu khoa häc kü thuËt B¶o hé lao ®éng trùc thuéc Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam. Cho ®Õn nay cã rÊt nhiÒu ®Ò tµi, c«ng tr×nh khoa häc nghiªn cøu vÒ khoa häc kü thuËt b¶o hé lao ®éng vµ nhiÒu c«ng tr×nh ®· ®-îc ¸p dông rÊt hiÖu qu¶ trªn thùc tÕ, vÝ dô c¸c tiªu chuÈn, quy chuÈn kü thuËt an toàn lao động. ë Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam cã t¹p chÝ khoa häc B¶o hé lao ®éng, mçi th¸ng ra 1 kú, cã nhiÒu bµi viÕt nghiªn cøu khoa häc kü thuËt vÒ ATL§, tuy nhiªn néi dung chñ yÕu lµ khoa häc kü thuËt vÒ B¶o hé lao ®éng. D-íi gãc ®é ph¸p luËt, cã thÓ nãi ë ViÖt Nam hiÖn nay cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vµ c¸c bµi viÕt ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ khoa häc, tuy nhiªn qua t×m hiÓu, kh¶o s¸t th× ch-a cã c«ng tr×nh nghiªn cøu s©u, réng ph¸p luËt về ATL§.
Ch-a cã c«ng tr×nh nghiªn cøu cÊp Nhµ n-íc hoÆc cÊp Bé vÒ tổng thể ph¸p luËt về ATL§. Về luận án tiến sĩ, tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có luận án tiến sĩ luật với đề tài “Hoàn thiện pháp luật về bồi thường tai nạn lao động” của nghiên cứu sinh Lê Kim Dung. Trong luận án này tác giả đã đi sâu nghiên cứu tính bất cập trong các quy định của pháp luật về an toàn lao động đối với việc bồi thường tai nạn lao động và đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật về bồi thường tai nạn lao động và các giải pháp hoàn thiện. Trong luận án tác giả đề xuất 03 phương án quy định về bồi thường tai nạn lao động, cả ba phương án tôi cho rằng cũng là phù hợp với Việt Nam hiện nay.
VÒ c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu d-íi d¹ng luËn v¨n th¹c sÜ, kho¸ luËn tèt nghiÖp ®Õn nay cã 9 ®Ò tµi. T¹i tr-êng §¹i häc Quèc gia Hµ Néi cã luËn v¨n th¹c sÜ cña nghiªn cøu: Lª ThÞ Ph-¬ng Thuý víi ®Ò tµi "An toµn, vÖ sinh lao ®éng ®èi víi lao ®éng n÷ trong ph¸p luËt lao ®éng ViÖt Nam”. Trong luận văn tác giả chỉ nghiên cứu một khía cạnh của pháp luật về an toàn lao động là an toàn, vệ sinh lao động đối với lao động nữ, chỉ nhắm tới một đối tượng là lao động nữ nhưng cũng chỉ thể hiện tính khái quát, chung chung. T¹i §¹i häc LuËt Hµ Néi cã 8 ®Ò tµi trong ®ã cã mét luËn v¨n th¹c sÜ víi ®Ò tµi “Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña ph¸p luËt AT-VSL§” cña 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiªn cøu: §ç Ng©n B×nh n¨m 2001.
Trong luận văn, về phạm vi và đối tượng nghiên cứu, tác giả cũng thể hiện một số vấn đề về an toàn lao động mang tính khái quát; có một số giải pháp hoàn thiện nhưng dưới góc độ tổ chức thực hiện là cơ bản. Về khóa luận, tới thời điểm hiện tại có 07 kho¸ luËn tèt nghiÖp: §Ò tµi "c¸c chÕ ®é b¶o hé lao ®éng vµ thùc tr¹ng vÊn ®Ò an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng ë n-íc ta" cña Lý ThÞ Xu©n Hoa - kho¸ luËn tèt nghiÖp n¨m 1997; §Ò tµi "Tr¸ch nhiÖm cña ng-êi sö dông lao ®éng ®èi víi ng-êi lao ®éng trong viÖc lµm, an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng" cña sinh viªn §Æng ThÞ Sen - kho¸ luËn tèt nghiÖp n¨m 2006; §Ò tµi "ChÕ ®é b¶o ®¶m an toµn, vÖ sinh lao ®éng vµ c¸c gi¶i ph¸p" cña NguyÔn ThÞ Thu HiÒn - kho¸ luËn tèt nghiÖp n¨m 2000; §Ò tµi "Ph¸p luËt an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng thùc tr¹ng vµ kiÕn nghÞ" cña sinh viªn M¹c Ph-¬ng Khanh - khãa luËn tèt nghiÖp n¨m 2009; §Ò tµi "Ph¸p luËt an toµn, vÖ sinh lao ®éng vµ thùc hiÖn t¹i c«ng ty cæ phÇn khai th¸c chÕ biÕn kho¸ng s¶n H¶i D-¬ng" cña §µm ThÞ Ngäc Mai, kho¸ luËn tèt nghiÖp n¨m 2012. Néi dung c¸c kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p cña c¸c ®Ò tµi nãi trªn tËp trung vµo mét sè bÊt cËp trong ph¸p luËt ATL§ ViÖt Nam. Nội dung nghiên cứu trong các khóa luận tốt nghiệp thì mỗi một khóa luận cũng chỉ nghiên cứu, đề cấp một khía cạnh cụ thể, riêng lẻ của pháp luật về an toàn lao động.
§èi víi c¸c bµi nghiªn cøu ®¨ng trªn t¹p chÝ khoa häc nh- T¹p chÝ LuËt häc cña tr-êng §¹i häc LuËt Hµ Néi, t¹p chÝ B¶o hé lao ®éng cña Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam. Cã mét sè bµi viÕt còng mæ xÎ nhiÒu vÊn ®Ò ®ang cßn chång chÐo, m©u thuÉn vµ cã mét sè ®Ò xuÊt, gi¶i ph¸p nh»m h-íng tíi x©y dùng ph¸p luËt về ATL§ hoµn thiÖn h¬n. VÝ dô: Bµi tr¸ch nhiÖm cña doanh nghiÖp trong viÖc b¶o ®¶m an toµn, vÖ sinh lao ®éng vµ b¶o vÖ søc khoÎ ng-êi lao ®éng ®¨ng trªn T¹p chÝ LuËt häc sè 3 n¨m 2011cña t¸c gi¶ §ç ThÞ Dung; Bµi ®¨ng trªn t¹p chÝ B¶o hé lao ®éng sè 8 n¨m 2011 “MÊy vÊn ®Ò cÇn ®îc quan t©m khi nghiªn cøu x©y dùng dù th¶o luËt ATL§ cña níc ta” cña Phã Gi¸o s-, TiÕn sÜ NguyÔn An L-¬ng Chñ tÞch héi ATVSL§ ViÖt Nam. Néi dung cña bµi viÕt ®Ò xuÊt 5 vÊn ®Ò liªn quan ®Õn quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com n-íc, vÊn ®Ò x· héi ho¸, tÝnh ®Õn ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi cña ViÖt Nam, vµ coi träng ®Õn kü thuËt so¹n th¶o LuËt AT-VSL§.
Bộ Luật Lao động được ban hành năm 1994 và được sửa đổi, bổ sung vào các năm 2002, 2005, 2007 và gần đây nhất là được sửa đổi năm 2012 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 18/6/2012 và có hiệu lực từ ngày 01/5/2013. Bộ luật lao động sửa đổi, bổ sung vào các năm 2002, 2005, 2007 không sửa đổi, bổ sung về an toàn, vệ sinh lao động. Bộ luật lao động sửa đổi năm 2012 có sửa đổi chương an toàn lao động, vệ sinh lao động, nội dung có sửa đổi, bổ sung như sau: Một là, về phạm vi, có mở rộng hơn so với Bộ luật Lao động hiện hành; Hai là, bổ sung thêm khoản 2, Điều 134: khuyến khích phát triển các dịch vụ về an toàn lao động, vệ sinh lao động. khoản 2, Điều 135: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định chương trình An toàn lao động, vệ sinh lao động trong phạm vi địa phương và đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Ba là, thay thế cụm từ: "luận chứng" bằng cụm từ "phương án" về các biện pháp bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động khi doanh nghiệp xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo các công trình, cơ sở để sản xuất, sử dụng, bảo quản, lưu giữ các loại máy, thiết bị, vật tư, chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, vệ sinh lao động. Ngoài ra, có thay đổi về bố cục, xắp xếp lại logic và khoa học hơn. Nhìn chung Bộ luật Lao động sửa đổi năm 2012 bổ sung thêm một số điểm mới về ATLĐ so với Bộ luật Lao động hiện hành song không nhiều và còn nhiều vấn đề bức xúc, mâu thuẫn về an toàn lao động vẫn chưa được tháo gỡ. Tóm lại, nhìn một cách tổng thể thì ở Việt Nam hiện nay thực sự ch-a cã mét c«ng tr×nh nghiªn cøu toàn diện ph¸p luËt về ATL§, chưa nghiên cứu mét c¸ch s©u, réng pháp luật về an toàn lao động.
Những vấn đề quan trọng, cốt lõi của pháp luật về an toàn lao động chưa được mổ xẻ, nghiên cứu như về đối tượng và phạm vi; về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý và cơ chế quản lý cũng như cơ chế thực hiện; quyền và nghĩa vụ cử các bên liên 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.