Luận văn về pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh

Luận văn phân tích pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa tại công ty cổ phần thương mại và dịch vụ Phúc Minh, ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Minh Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thành Thọ
• Trường học: Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Nghiên cứu pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH VẤN ĐỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ PHÚC MINH
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN VIỆC PHÁP LUẬT HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ PHÚC MINH
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh

Hợp đồng mua bán hàng hóa là một trong những loại hợp đồng quan trọng nhất trong hoạt động thương mại của Công ty Phúc Minh. Việc nghiên cứu pháp luật liên quan đến hợp đồng này không chỉ giúp công ty tuân thủ quy định mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh. Hợp đồng mua bán hàng hóa không chỉ đơn thuần là sự thỏa thuận giữa bên mua và bên bán mà còn là cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi của các bên. Do đó, việc hiểu rõ các quy định pháp luật là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm và vai trò của hợp đồng mua bán hàng hóa

Hợp đồng mua bán hàng hóa là sự thỏa thuận giữa bên bán và bên mua về việc chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa. Hợp đồng này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên, từ đó đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong giao dịch.

1.2. Các quy định pháp luật điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa

Pháp luật Việt Nam đã có nhiều quy định liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa, bao gồm Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại. Những quy định này giúp định hình rõ ràng các quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng, từ đó giảm thiểu rủi ro trong giao dịch.

II. Vấn đề và thách thức trong hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh

Mặc dù Công ty Phúc Minh đã có nhiều nỗ lực trong việc ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và uy tín của công ty. Việc nhận diện và giải quyết kịp thời các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Những khó khăn trong việc ký kết hợp đồng

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc thiếu thông tin đầy đủ về đối tác. Điều này có thể dẫn đến việc ký kết hợp đồng không chính xác, gây thiệt hại cho cả hai bên.

2.2. Thách thức trong việc thực hiện hợp đồng

Việc thực hiện hợp đồng cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc giao hàng đúng thời hạn và chất lượng hàng hóa. Những vấn đề này có thể dẫn đến tranh chấp và ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa các bên.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa

Giải quyết tranh chấp hợp đồng là một phần quan trọng trong hoạt động thương mại. Công ty Phúc Minh cần có những phương pháp hiệu quả để xử lý các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của công ty mà còn duy trì mối quan hệ tốt với đối tác.

3.1. Các phương thức giải quyết tranh chấp

Có nhiều phương thức giải quyết tranh chấp như thương lượng, hòa giải, hoặc đưa ra tòa án. Mỗi phương thức đều có ưu và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tính chất của tranh chấp.

3.2. Lợi ích của việc giải quyết tranh chấp hiệu quả

Giải quyết tranh chấp một cách hiệu quả giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho công ty. Đồng thời, nó cũng giúp duy trì uy tín và mối quan hệ tốt với đối tác, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch trong tương lai.

IV. Ứng dụng thực tiễn của pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh

Việc áp dụng pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty đã có những bước tiến trong việc cải thiện quy trình ký kết và thực hiện hợp đồng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng pháp luật

Công ty đã giảm thiểu được các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng, đồng thời nâng cao được sự hài lòng của khách hàng. Điều này góp phần tạo dựng hình ảnh tích cực cho công ty trên thị trường.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Qua quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty Phúc Minh đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc thường xuyên cập nhật và đào tạo nhân viên về pháp luật hợp đồng là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả công việc.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh

Kết luận, hợp đồng mua bán hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại của Công ty Phúc Minh. Để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro, công ty cần tiếp tục hoàn thiện quy trình ký kết và thực hiện hợp đồng. Định hướng tương lai là xây dựng một hệ thống pháp lý vững chắc và hiệu quả hơn.

5.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật hợp đồng

Công ty cần nghiên cứu và áp dụng các quy định pháp luật mới nhất để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong các giao dịch thương mại.

5.2. Tương lai của hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Phúc Minh

Với sự phát triển không ngừng của thị trường, Công ty Phúc Minh cần chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với những thay đổi và thách thức mới trong lĩnh vực hợp đồng mua bán hàng hóa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11 tháng 01 năm 2007, hệ thống pháp luật kinh tế - thương mại trong nước đã có những bước chuyển biến căn bản nhằm tương thích với các chuẩn mực quốc tế. Điểm nhấn của tiến trình này là việc Quốc hội thông qua Bộ luật Dân sự năm 2005 và Luật Thương mại năm 2005, đồng thời chấm dứt hiệu lực của Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế năm 1989. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, hợp đồng mua bán hàng hóa là phương thức pháp lý chủ yếu bảo đảm sự vận động của hàng hóa và dòng tiền, tạo lập doanh thu và lợi nhuận cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, việc nắm bắt và áp dụng các quy định pháp luật mới vào quy trình giao kết và thực hiện hợp đồng tại nhiều doanh nghiệp vẫn còn mang nặng tính hình thức, thiếu chặt chẽ, dẫn đến các rủi ro pháp lý và nợ đọng kéo dài.

Xuất phát từ thực tiễn thực tập và khảo sát tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh – một doanh nghiệp thương mại hoạt động chính trong lĩnh vực phân phối vật liệu xây dựng và xi măng – tác giả Phạm Minh Hoàng (Khoa Kinh tế - Luật, Trường Đại học Thương mại) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa áp dụng thực tiễn tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh", dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thành Thọ.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là luận giải những vấn đề lý luận của pháp luật Việt Nam về hợp đồng mua bán hàng hóa, phân tích và đánh giá thực trạng thực hiện các quy định pháp luật tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả áp dụng tại doanh nghiệp.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của đề tài được xác định gồm 3 nhiệm vụ:

1. Luận giải những vấn đề lý luận của pháp luật Việt Nam về hợp đồng mua bán hàng hóa.
2. Phân tích một cách có hệ thống về thực trạng và thực tiễn áp dụng pháp luật Việt Nam điều chỉnh vấn đề hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh.
3. Đề xuất các giải pháp cũng như kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về hợp đồng mua bán hàng hóa và nâng cao hiệu quả áp dụng tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa và thực trạng áp dụng các quy định pháp luật đó trong thực tiễn doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh (địa chỉ: Số 44TT4, Khu Đô Thị Mỹ Đình, Xã Mỹ Đình, Huyện Từ Liêm, Thành phố Hà Nội).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các quy định pháp lý và thực tiễn liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa trong nước.
• Phạm vi thời gian: Số liệu hoạt động kinh doanh và thực tiễn hợp đồng được khảo sát từ khi thành lập công ty (năm 2009) đến giai đoạn 2013 - 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chế định pháp luật thực định và lịch sử lập pháp của Việt Nam. Khái niệm hoạt động thương mại được viện dẫn theo Khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại 2005; khái niệm hợp đồng dân sự căn cứ theo Điều 388 Bộ luật Dân sự 2005. Bản chất pháp lý của hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại được xác định là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản (Điều 428 Bộ luật Dân sự 2005) kết hợp với định nghĩa mua bán hàng hóa theo Khoản 8 Điều 3 Luật Thương mại 2005. Mối quan hệ giữa hai văn bản này được xử lý theo nguyên tắc: Luật Thương mại 2005 là luật chuyên ngành (áp dụng ưu tiên), Bộ luật Dân sự 2005 là luật chung (áp dụng bổ trợ khi luật chuyên ngành không quy định).

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và nguồn luật được tác giả sử dụng bao gồm:

• Các đạo luật cơ bản: Bộ luật Dân sự 2005, Luật Thương mại 2005, Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Đất đai 2003, Luật Kinh doanh Bất động sản 2006.
• Văn bản dưới luật: Nghị định số 43/2009/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh), Nghị định số 54/2009/NĐ-CP (xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm), Nghị định số 187/2013/NĐ-CP (hướng dẫn thi hành Luật Thương mại về mua bán hàng hóa quốc tế).
• Nguồn luật quốc tế tham chiếu: Công ước Viên 1980 (CISG) về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế và các tập quán thương mại quốc tế.
• Lịch sử lập pháp: Bộ Quốc triều hình luật 1483, Bộ luật Gia Long 1815, Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế 1989, Bộ luật Dân sự 1995, Luật Thương mại 1997.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng, chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để phân tích các điều khoản luật thực định, phân loại hợp đồng, đối chiếu lý luận pháp lý với thực tiễn áp dụng.
• Phương pháp định tính: Phân tích nội dung các điều khoản trong mẫu hợp đồng mua bán, hợp đồng thực tế (hợp đồng mua xi măng từ nhà sản xuất, hợp đồng bán xi măng cho đối tác thi công), đánh giá tính hợp pháp, tính tương thích và những sơ hở trong cấu trúc điều khoản.
• Phương pháp định lượng: Thu thập và xử lý số liệu thống kê từ báo cáo tài chính của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh qua các năm (2009 - 2013), số lượng hợp đồng giao kết bình quân mỗi tháng, tỷ lệ thanh toán đặt cọc và mức dư nợ thực tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những lý luận cơ bản về pháp luật điều chỉnh vấn đề hợp đồng mua bán hàng hóa

Chương I tập trung hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về hợp đồng mua bán hàng hóa trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

• Khái niệm và đặc điểm: Hợp đồng mua bán hàng hóa mang bản chất của hợp đồng mua bán tài sản nhưng có các đặc thù thương mại riêng:
  • Về chủ thể: Ít nhất một bên phải là thương nhân (tổ chức kinh tế thành lập hợp pháp hoặc cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên, có đăng ký kinh doanh theo Khoản 1, 2 Điều 2 Luật Thương mại 2005). Các chủ thể phi thương nhân khi tham gia giao dịch cũng có thể áp dụng Luật Thương mại nếu lựa chọn (Khoản 3 Điều 1).
  • Về hình thức: Được xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể (Điều 24 Luật Thương mại 2005). Pháp luật công nhận các hình thức có giá trị tương đương văn bản gồm điện báo, telex, fax, thông điệp dữ liệu (Khoản 15 Điều 3). Đối với hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, hình thức văn bản là bắt buộc.
  • Về đối tượng: Đối tượng của hợp đồng là hàng hóa, bao gồm động sản và bất động sản được phép lưu thông, hàng hóa hiện có hoặc hàng hóa hình thành trong tương lai.
• Nội dung và hiệu lực của hợp đồng: Phân tích cơ cấu điều khoản hợp đồng thành ba nhóm: điều khoản chủ yếu (bắt buộc phải thỏa thuận để hợp đồng có hiệu lực), điều khoản thông thường (đã được luật định, nếu không thỏa thuận thì mặc nhiên tuân theo luật) và điều khoản tùy nghi (do các bên tự do xác lập khi luật không cấm). Phân tích các căn cứ làm hợp đồng vô hiệu từng phần hoặc vô hiệu toàn bộ theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005 (vi phạm điều cấm, trái đạo đức xã hội, giả tạo, người xác lập không đủ năng lực hành vi, có sự nhầm lẫn, vi phạm hình thức bắt buộc).
• Thực hiện hợp đồng và trách nhiệm do vi phạm:
  • Nghĩa vụ thanh toán (Điều 50 Luật Thương mại 2005), chuyển quyền sở hữu (Điều 62) và chuyển rủi ro đối với hàng hóa (Điều 57 đến Điều 61).
  • Hệ thống chế tài thương mại (Điều 292 Luật Thương mại 2005) gồm: buộc thực hiện đúng hợp đồng, phạt vi phạm (áp dụng khi có thỏa thuận theo Điều 307), buộc bồi thường thiệt hại, tạm ngừng thực hiện, đình chỉ thực hiện và hủy bỏ hợp đồng. Các trường hợp miễn trách nhiệm được quy định tại Điều 294 (thỏa thuận miễn trách nhiệm, sự kiện bất khả kháng, lỗi hoàn toàn do bên kia, thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền).
• Giải quyết tranh chấp và các nguyên tắc điều chỉnh: Trình bày 4 phương thức giải quyết tranh chấp theo Điều 317 Luật Thương mại 2005: thương lượng trực tiếp, hòa giải qua trung gian, trọng tài thương mại (phán quyết chung thẩm, loại trừ thẩm quyền tòa án nếu có thỏa thuận trọng tài hợp pháp) và xét xử tại tòa án (thời hiệu khởi kiện là 02 năm theo Điều 319). Phân tích các nguyên tắc cốt lõi: bình đẳng trước pháp luật, tự do tự nguyện thỏa thuận (Điều 389 Bộ luật Dân sự 2005, Điều 10 - 15 Luật Thương mại 2005), thực hiện trung thực, hợp tác và đúng thời hạn giao hàng (Điều 37 Luật Thương mại 2005, Điều 412 Bộ luật Dân sự 2005).

Chương II: Thực trạng pháp luật điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh

Chương II đi sâu khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật hợp đồng tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh (thành lập ngày 08/09/2009, mã số thuế/ĐKKD: 0103177305, người đại diện theo pháp luật: Tổng Giám đốc Lã Hoàng Hải; vốn điều lệ chia thành 300.000 cổ phần phổ thông):

• Tình hình hoạt động kinh doanh: Doanh nghiệp chuyên phân phối vật liệu xây dựng và xi măng. Tăng trưởng doanh thu thuần qua các năm đạt mức cao: năm 2010 đạt 151 tỉ đồng, năm 2011 đạt 330 tỉ đồng và đến năm 2013 đạt 400 tỉ đồng.
• Hoạt động giao kết hợp đồng: Ngoài hợp đồng lao động, hợp đồng vận tải và hợp đồng tín dụng ngân hàng, hợp đồng mua bán hàng hóa là loại hình chủ đạo với tần suất phát sinh từ 7 đến 10 hợp đồng/tháng. Các hợp đồng đều được xác lập bằng văn bản và ký kết trực tiếp.
• Phân tích thực trạng điều khoản hợp đồng qua các giao dịch cụ thể:
  • Đối tượng và chất lượng: Quy định rõ chủng loại xi măng và tiêu chuẩn kỹ thuật (TCVN 6260-2009 cho xi măng PCB30, PCB40; TCVN 2682-2009 cho xi măng PC40; TCXDVN 324:2004 cho xi măng MC25).
  • Điều khoản giá cả: Có sự bất cân xứng rõ rệt giữa hợp đồng mua và hợp đồng bán. Trong hợp đồng bán xi măng cho Công ty Đầu tư & Xây dựng Hòa Nam, giá bán niêm yết cố định là 1.000 đồng/kg (tương đương 1.000.000 đồng/tấn) đối với xi măng rời PCB40. Ngược lại, trong hợp đồng mua xi măng từ Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Bút Sơn, giá bán lại quy định mập mờ: căn cứ vào quyết định điều chỉnh giá của Vicem Bút Sơn tại từng thời điểm.
  • Điều khoản thanh toán và bảo lãnh: Giao dịch với Vicem Bút Sơn áp dụng hình thức trả chậm có bảo lãnh ngân hàng với hạn mức tối đa 25 tỷ đồng. Đối với khách hàng mua lẻ, công ty thường áp dụng phương thức nhận đặt cọc 30% - 50% giá trị hợp đồng, phần còn lại thanh toán sau khi giao hàng hoàn tất.
  • Thanh lý và tranh chấp: Thủ tục thanh lý thường được tiến hành sau 15 ngày kể từ khi hoàn thành nghĩa vụ. Trong suốt quá trình hoạt động, công ty giải quyết toàn bộ vướng mắc phát sinh bằng hình thức thương lượng trực tiếp, chưa từng khởi kiện ra Tòa án hay Trọng tài.
• Đánh giá những hạn chế, khó khăn:
  • Điều khoản phạt vi phạm bị xem nhẹ, nhiều hợp đồng không quy định hoặc chỉ quy định mức phạt tượng trưng, dẫn đến việc không có công cụ chế tài hữu hiệu khi đối tác cố tình vi phạm do biến động giá.
  • Nợ quá hạn kéo dài: Việc cho phép thanh toán nợ đọng sau giao hàng mà không có biện pháp bảo đảm chắc chắn khiến công ty bị khách hàng chiếm dụng vốn từ vài tháng đến vài năm. Dù có quy định tính lãi suất quá hạn, công ty thường phải nhân nhượng để giữ quan hệ làm ăn.
  • Soạn thảo hợp đồng mang tính rập khuôn theo mẫu, thiếu điều khoản điều chỉnh giá khi thị trường biến động, nội dung hợp đồng bán sơ sài hơn nhiều so với hợp đồng mua.
  • Điều khoản giải quyết tranh chấp ghi chung chung: "thông qua hòa giải, Trọng tài kinh tế hoặc Tòa án", không chỉ định rõ ràng cơ quan tài phán cụ thể.
  • Công ty chưa thành lập phòng/ban pháp chế riêng, cán bộ soạn thảo kiêm nhiệm thiếu chuyên môn sâu về luật.

Chương III: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện việc pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, Chương III đề xuất các định hướng và kiến nghị cụ thể ở hai cấp độ:

• Bốn định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật: Bảo đảm tính ổn định; tính đồng bộ và thống nhất; tính nhất quán và hệ thống; tính minh bạch và khả thi của các văn bản quy phạm pháp luật.
• Sáu kiến nghị hoàn thiện pháp luật đối với Nhà nước:
  1. Mở rộng khái niệm "hàng hóa" tại Khoản 3 Điều 5 Luật Thương mại 2005 bao gồm cả các loại hàng hóa vô hình (cổ phiếu, trái phiếu, quyền sở hữu trí tuệ) nhằm tương thích với thông lệ quốc tế.
  2. Bổ sung quy định điều khoản về "đối tượng" là điều khoản bắt buộc phải có trong hợp đồng mua bán hàng hóa thương mại để tạo căn cứ pháp lý vững chắc, tránh nguy cơ hợp đồng vô hiệu.
  3. Mở rộng và linh hoạt hóa hình thức hợp đồng, cho phép thừa nhận mọi hình thức giao kết hợp pháp (kể cả chứng cứ nhân chứng), đồng thời phân định rõ ràng các trường hợp bắt buộc phải lập thành văn bản.
  4. Giảm bớt sự can thiệp cứng nhắc vào nội dung hợp đồng, không nên bắt buộc phương thức thanh toán, địa điểm và thời hạn giao hàng phải là điều khoản chủ yếu nhằm tăng tính tự do thỏa thuận cho thương nhân.
  5. Sửa đổi, bổ sung quy định của Bộ luật Dân sự về thời hạn trả lời chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng: cần ấn định một khoảng thời gian hợp lý khi đề nghị không nêu rõ thời hạn, tránh ràng buộc bất hợp lý cho bên đề nghị.
  6. Hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử: Ban hành các quy định cụ thể về trách nhiệm bảo mật thông tin, kiểm soát độ chính xác của thông điệp dữ liệu và an toàn giao dịch điện tử.
• Bốn nhóm giải pháp đối với Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh:
  1. Nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị: Thẩm định kỹ năng lực tài chính, mục đích kinh doanh và uy tín của đối tác trước khi đàm phán; chuẩn bị kịch bản đàm phán chu đáo thay vì ký kết vội vã.
  2. Chuẩn hóa nội dung điều khoản hợp đồng: Soát xét lại toàn bộ hợp đồng mẫu; bổ sung chặt chẽ điều khoản phạt vi phạm, điều khoản cơ chế điều chỉnh giá khi có biến động thị trường và lựa chọn duy nhất một cơ quan tài phán cụ thể (Tòa án hoặc Trọng tài).
  3. Đa dạng hóa biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng: Không chỉ dừng lại ở mức đặt cọc 30% - 50%, công ty cần yêu cầu áp dụng các biện pháp bảo đảm bằng tài sản như bảo lãnh ngân hàng, cầm cố, thế chấp hoặc ký quỹ nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng khách hàng chiếm dụng vốn.
  4. Đào tạo nhân sự và kiện toàn tổ chức: Tổ chức các khóa bồi dưỡng ngắn hạn về kỹ năng ngoại giao, đàm phán và soạn thảo hợp đồng cho cán bộ kinh doanh; khẩn trương thành lập phòng pháp chế chuyên trách để hỗ trợ quản trị rủi ro pháp lý, chuẩn bị cho định hướng mở rộng thị trường xuất khẩu sang Lào từ năm 2014.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp được các dữ liệu kinh doanh và thực tiễn áp dụng pháp luật hợp đồng tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh:

Tiêu chí	Dữ liệu / Thực trạng tại doanh nghiệp	Căn cứ pháp lý áp dụng
Doanh thu thuần	Năm 2010: 151 tỉ đồng; Năm 2011: 330 tỉ đồng; Năm 2013: 400 tỉ đồng	Báo cáo tài chính doanh nghiệp
Quy mô hợp đồng	Phát sinh trung bình từ 7 đến 10 hợp đồng mua bán xi măng, vật liệu/tháng	Thực tiễn phòng kinh doanh
Hình thức giao kết	100% hợp đồng lập bằng văn bản, ký trực tiếp	Điều 24 Luật Thương mại 2005
Bảo lãnh ngân hàng	Áp dụng hạn mức tối đa 25 tỷ đồng trong hợp đồng mua với Vicem Bút Sơn	Điều 7 Hợp đồng mua xi măng (Phụ lục 3)
Thanh toán đặt cọc	Thu trước 30% - 50% giá trị hợp đồng bán; số còn lại thu sau giao hàng	Thỏa thuận trong hợp đồng bán vật liệu
Biện pháp giải quyết tranh chấp	100% giải quyết bằng thương lượng trực tiếp, không đưa ra cơ quan tài phán	Điều 317 Luật Thương mại 2005
Hạn chế pháp lý chính	Thiếu ban pháp chế; điều khoản phạt vi phạm và tài phán mơ hồ; nợ quá hạn	Khảo sát thực tế tại Phúc Minh

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa mối quan hệ viện dẫn giữa luật chung (Bộ luật Dân sự 2005) và luật chuyên ngành (Luật Thương mại 2005) trong việc điều chỉnh quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa của doanh nghiệp.
• Về mặt thực tiễn: Phản ánh trực diện sự chênh lệch giữa quy định pháp luật trên văn bản và thực tế áp dụng tại một doanh nghiệp thương mại cổ phần quy mô vừa. Khóa luận cung cấp các kiến nghị lập pháp có cơ sở thực tế cho các cơ quan nhà nước và giải pháp quản trị rủi ro hợp đồng khả thi cho Công ty Phúc Minh cùng các doanh nghiệp thương mại có mô hình tương tự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Khóa luận chỉ tập trung nghiên cứu trong phạm vi hợp đồng mua bán hàng hóa nội địa tại một doanh nghiệp cụ thể (Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh), chưa mở rộng khảo sát so sánh trên diện rộng nhiều doanh nghiệp khác cùng ngành.
• Thời gian khảo sát thực tế và nguồn dữ liệu nghiên cứu của tác giả còn có những giới hạn nhất định về chiều sâu pháp lý chuyên ngành.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả xác định:

• Nghiên cứu các vấn đề pháp lý và tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế cùng các hợp đồng phụ trợ (vận tải, bảo hiểm, đại lý thương mại quốc tế), phục vụ trực tiếp cho quá trình Công ty Phúc Minh mở rộng hoạt động xuất khẩu vật liệu xây dựng sang thị trường Lào trong năm 2014.
• Đi sâu nghiên cứu khung pháp lý và giải pháp bảo đảm an toàn dữ liệu, chống rò rỉ thông tin trong các giao dịch mua bán hàng hóa thông qua phương tiện điện tử.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Thương mại, Quản trị Kinh doanh tại Trường Đại học Thương mại và các cơ sở đào tạo luật khi nghiên cứu đề tài khóa luận về pháp luật hợp đồng thương mại.
• Cán bộ quản lý, chuyên viên kinh doanh và cán bộ pháp chế tại các doanh nghiệp thương mại phân phối vật liệu xây dựng trong việc nhận diện rủi ro hợp đồng mẫu, thiết lập điều khoản bảo lãnh ngân hàng và xử lý nợ quá hạn.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Phần phân tích thực trạng các điều khoản hợp đồng mua bán xi măng cụ thể (Điều khoản giá cả, bảo lãnh thanh toán tại Phụ lục 2 và Phụ lục 3) cùng các giải pháp phòng ngừa rủi ro bị chiếm dụng vốn lưu động.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các căn cứ pháp luật cơ bản nào để phân tích hợp đồng mua bán hàng hóa? Tác giả sử dụng Bộ luật Dân sự 2005 (với tư cách luật chung điều chỉnh hợp đồng dân sự và hợp đồng mua bán tài sản) và Luật Thương mại 2005 (với tư cách luật chuyên ngành điều chỉnh hoạt động thương mại của thương nhân), cùng Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Kinh doanh Bất động sản 2006, Luật Đất đai 2003 và các Nghị định số 43/2009/NĐ-CP, 54/2009/NĐ-CP, 187/2013/NĐ-CP.

2. Tình hình kinh doanh và quy mô hợp đồng của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh được ghi nhận như thế nào trong khóa luận? Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh thành lập năm 2009, kinh doanh mặt hàng chính là vật liệu xây dựng và xi măng. Doanh thu thuần đạt 151 tỉ đồng (năm 2010), 330 tỉ đồng (năm 2011) và 400 tỉ đồng (năm 2013). Mỗi tháng công ty xác lập từ 7 đến 10 hợp đồng mua bán vật liệu xây dựng bằng hình thức văn bản.

3. Điều khoản giá cả và phương thức thanh toán trong hợp đồng mua xi măng giữa Công ty Phúc Minh và Vicem Bút Sơn có điểm gì đặc biệt? Trong hợp đồng mua với Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Bút Sơn, giá bán các loại xi măng không cố định mà căn cứ theo quyết định điều chỉnh từng thời điểm của Vicem Bút Sơn. Về thanh toán, Công ty Phúc Minh được thanh toán trả chậm với điều kiện có bảo lãnh ngân hàng trị giá tối đa 25 tỷ đồng; nếu dư nợ vượt hạn mức bảo lãnh, bên bán sẽ ngừng cấp hàng.

4. Những lỗ hổng pháp lý chủ yếu trong công tác hợp đồng tại Công ty Phúc Minh được tác giả chỉ ra là gì? Các hạn chế bao gồm: điều khoản phạt vi phạm bị xem nhẹ hoặc bỏ trống; soạn thảo hợp đồng bán theo mẫu rập khuôn và sơ sài; thiếu thỏa thuận về nguyên tắc điều chỉnh giá khi thị trường biến động; điều khoản giải quyết tranh chấp ghi chung chung (vừa nêu hòa giải, Trọng tài, vừa nêu Tòa án); chưa có bộ phận pháp chế chuyên trách; tình trạng bị khách hàng chiếm dụng vốn kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm.

5. Tác giả đề xuất các biện pháp bảo đảm nào để xử lý tình trạng chiếm dụng vốn tại Công ty Phúc Minh? Tác giả đề xuất công ty không nên chỉ phụ thuộc vào biện pháp đặt cọc 30% - 50% giá trị hợp đồng, mà cần áp dụng bổ sung các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ theo luật định như: yêu cầu khách hàng cung cấp bảo lãnh ngân hàng, áp dụng cầm cố, thế chấp tài sản hoặc ký quỹ trước khi giao hàng khối lượng lớn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Minh Hoàng đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về pháp luật điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa theo Bộ luật Dân sự 2005 và Luật Thương mại 2005. Thông qua khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Phúc Minh, công trình đã phản ánh chân thực bức tranh thực thi pháp luật, chỉ rõ những sơ hở trong soạn thảo hợp đồng mẫu và rủi ro nợ quá hạn trong ngành kinh doanh vật liệu xây dựng. Các kiến nghị sửa đổi luật gửi đến cơ quan quản lý nhà nước cùng hệ thống giải pháp kiện toàn tổ chức, siết chặt biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng tại doanh nghiệp mang tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác hoàn thiện pháp luật kinh tế và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH VẤN ĐỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA 1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa 1. Khái niệm về hoạt động thương mại Theo Khoản 1, Điều 3, Luật Thương mại (LTM) đã định nghĩa: “Hoạt động thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của thương nhân, bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thương mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích lợi nhuận hoặc thực hiện chính sách kinh tế - xã hội”1. Như vậy hành vi thương mại đã cấu thành nên hoạt động thương mại và hoạt động thương mại cũng gắn liền với chủ thể là thương nhân.

Có thể nói rằng hoạt động thương mại là một khái niệm giản đơn, song phạm vi các hoạt động là rất rộng, nó bao gồm bốn loại: Hoạt động mua bán hàng hóa ở thị trường trong nước (của thương nhân Việt Nam và thương nhân nước ngoài); cung ứng dịch vụ cho khách hàng; các hoạt động xúc tiến thương mại như: quảng cáo, trưng bày giới thiệu hàng hóa, hội chợ, triển làm hàng hóa; các hoạt động trung gian thương mại. Khái niệm về hợp đồng Theo Điều 388 – Bộ luật Dân sự “Hợp đồng dân sự là sự thoả thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự”2. Nguyên tắc giao kết hợp đồng dân sự là tự do, tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác, trung thực và ngay thẳng. Như vậy hợp đồng được hiểu là sự thể hiện ý chí của các bên bằng việc thoả thuận với nhau về quyền và nghĩa vụ của các bên, xác định khi nào và trong điều kiện nào thì các quyền và nghĩa vụ này được xác lập, được thay đổi và chấm dứt.

Các chủ thể tham gia hợp đồng có thể là cá nhân hoặc pháp nhân hoặc các loại chủ thể khác. Khách thể của hợp đồng chính là đối tượng của hợp đồng, có thể là tài sản, hàng hoá hoặc dịch vụ. Nguyên tắc quan trọng và được pháp luật bảo vệ là nguyên tắc tự do thoả thuận, bình đẳng và thiện chí trong việc giao kết, thực hiện hợp đồng, không phân biệt 1 Xem điều 3 – Bộ luật Dân sự 2005 2 Xem điều 388 – Bộ luật Dân sự 2005 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mục đích của hợp đồng là kinh doanh thu lợi nhuận hay nhằm phục vụ cho tiêu dùng. Khái niệm về hợp đồng mua bán hàng hóa 1.

Mua bán hàng hóa “Mua bán hàng hóa là hoạt động thương mại theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; còn bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hóa theo thỏa thuận”1 (Điều 3, Khoản 8, LTM 2005) 1. Hợp đồng mua bán hàng hóa Hợp đồng mua bán hàng hóa (HĐMBHH) có bản chất chung của hợp đồng và mang đầy đủ các đặc điểm mà hợp đồng có, nó là sự thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa các chủ thể trong quan hệ mua bán hàng hóa. LTM không đưa ra định nghĩa về HĐMBHH trong thương mại nhưng chúng ta có thể dựa vào khái niệm của hợp đồng mua bán tài sản trong Bộ luật Dân Sự (BLDS) để xác định bản chất của HĐMBHH. Theo Điều 428, BLDS có quy định “hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao tài sản cho bên mua và nhận tiền, còn bên mua có nghĩa vụ nhận tài sản và trả tiền cho bên bán” 2.

Hàng hóa thuộc tài sản và có phạm vi hẹp hơn tài sản. Từ đó cho thấy, HĐMBHH trong kinh doanh – thương mại là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản. Phân loại hợp đồng mua bán hàng hóa Căn cứ vào yếu tố chủ thể, đối tượng, nơi xác lập và thực hiện hợp đồng thì HĐMBHH bao gồm: - Hợp đồng mua bán hàng hóa trong nước. - Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế áp dụng cho các phương thức: • Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa • Tạm xuất tái nhập hàng hóa.

• Tạm nhập, tái xuất hàng hóa. • Chuyển khẩu hàng hóa. 1 Xem Điều 3, Khoản 8, Luật Thương mại 2005 2 Xem Điều 428, Bộ luật Dân sự 2005 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa 1.

Hợp đồng mua bán hàng hóa có đầy đủ những đặc điểm chung của hợp đồng mua bán tài sản trong dân sự Quan hệ mua bán hàng hoá được xác lập và thực hiện thông qua hình thức pháp lí là hợp đồng mua bán hàng hoá (HĐMBHH). HĐMBHH có bản chất chung của hợp đồng, là sự thoả thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ trong quan hệ mua bán. Dù LTM 2005 không đưa ra định nghĩa về HĐMBHH song có thể các định bản chất pháp lí của HĐMBHH trong thương mại trên cơ sở Điều 428, BLDS về hợp đồng mua bán tài sản (HĐMBTS). Do đó, HĐMBHH trong thương mại là một dạng cụ thể của HĐMBTS, dù vẫn mang những nét đặc thù riêng về chủ thể, đối tượng, hình thức…, thoả thuận về việc MBHH ở hiện tại hoặc MBHH sẽ có ở một thời điểm nào đó trong tương lai đều có thể là một HĐMB.

Quan hệ HĐMBHH sẽ hình thành bất cứ khi nào nếu một chủ thể mua hàng hoá bằng tiền hoặc phương thức thanh toán khác và nhận quyền sở hữu hàng hoá. Hợp đồng mua bán hàng hóa có những đặc điểm riêng xuất phát từ bản chất thương mại của hành vi mua bán hàng hóa - Đặc điểm về chủ thể của hợp đồng mua bán hàng hóa HĐMBHH được thiết lập giữa các chủ thể trong đó ít nhất một trong các bên chủ thể của HĐMBHH là thương nhân. Theo LTM 2005 quy định thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp; cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh.Thương nhân có thể mang quốc tích của Việt Nam hoặc mang quốc tịch nước ngoài. Ngoài ra, các tổ chức, cá nhân không phải là thương nhân cũng có thể trở thành chủ thể của HĐMBHH.

Theo khoản 3 Điều 1 LTM 2005 quy định hoạt động của bên chủ thể không phải là thương nhân và không nhằm mục đích lợi nhuận trong quan hệ mua bán hàng hóa phải tuân theo LTM khi chủ thể này lựa chọn áp dụng LTM. - Đặc điểm về hình thức của hợp đồng mua bán hàng hóa Về hình thức của HĐMBHH có thể được thể hiện dưới hình thức lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể của các bên giao kết. Trong một số trường hợp nhất định, pháp luật bắt buộc các bên phải giao kết hợp đồng dưới hình thức văn bản, ví dụ như HĐMBHH quốc tế- phải được thể hiện dưới hình thức văn bản 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương như điện báo, TELEX, FAX hay thông điệp dữ liệu. - Đặc điểm về đối tượng của hợp đồng mua bán hàng hóa Về đối tượng của HĐMBHH có đối tượng là hàng hóa.

Theo nghĩa thông thường có thể hiểu hàng hóa là sản phẩm lao động của con người, được tạo ra nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu của con người. Càng ngày cùng với sự phát triển của xã hội, hàng hóa càng trở nên phong phú. Khái niệm hàng hóa được quy định trong luật pháp các nước hiện nay dù có những khác biệt nhất định song đều có xu hướng mở rộng các đối tượng là hàng hóa được phép lưu thông. Theo LTM 2005, hàng hóa là đối tượng của quan hệ mua bán có thể là hàng hóa hiện đang tồn tại hoặc hàng hóa sẽ có trong tương lai; hàng hóa có thể là động sản hoặc bất động sản được phép lưu thông thương mại.

Cơ sở ban hành và nội dung pháp luật điều chỉnh vấn đề về hợp đồng mua bán hàng hóa 1. Cơ sở ban hành các văn bản pháp luật điều chỉnh vấn đề hợp đồng mua bán hàng hóa Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa, trong đó các yếu tố “ đầu ra “ và “ đầu vào “ của sản xuất đều thông qua thị trường. Kinh tế hàng hóa là một kiểu tổ chức kinh tế - xã hội trong đó sản phẩm sản xuất ra để bán, để trao đổi trên thị trường. Mục đích của sản xuất trong kinh tế hàng hóa không phải để thỏa mãn nhu cầu trực tiếp của người sản xuất ra sản phẩm mà nhằm để bán, tức để thỏa mãn nhu cầu của người mua, đáp ứng nhu cầu của xã hội.Có thể nói kinh tế thị trường và kinh tế hàng hóa có cùng nguồn gốc và bản chất tuy nhiên chúng khác nhau về trình độ phát triển.

Một trong những đặc điểm cơ bản của nền kinh tế thị trường là tự do trao đổi các sản phẩm hàng hóa giữa người mua và người bán. Người bán bao giờ cũng muốn bán giá cao còn người mua bao giờ cũng muốn mua với giá thấp do đó cần có sự thống nhất ý chí , có sự thỏa thuận giữa người bán và người mua thể hiện qua hợp đồng. Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế của hệ thống các quan hệ hợp đồng, nếu thiếu hợp đồng thì nền kinh tế không thể vận hành được. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năm 1986, chúng ta bắt đầu đi vào đổi mới, các quan hệ kinh tế bắt đầu thay đổi, mọi sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và nười bán, giữa các chủ thể của nền kinh tế đều được thể hiện qua hợp đồng.

Đây là tiền đề cơ bản để Pháp lệnh hợp đồng 1989 ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong việc điều chỉnh các quan hệ trong việc giao kết và thực hiện hợp đồng kinh tế. Sau đó, ngày 28/10/1995 đánh dấu sự ra đời cảu Bộ luật Dân sự; Luật Thương mại thông qua ngày 10/5/1997 cũng có những quy định về hợp đồng trong một số hành vi thương mại, nhưng Pháp lệnh hợp đồng kinh tế 1989 vẫn là căn cứ áp dụng chủ yếu cho các quan hệ hợp đồng trong kinh doanh thương mại. Sau 16 năm áp dụng và thực hiện, song hành với nó là sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường sang nền kinh tế hội nhập.