Luận văn thạc sĩ kĩ thuật tài nguyên nước nghiên cứu phân bổ hợp lý tài nguyên nước mặt của sông thương thuộc tỉnh bắc giang trong điều kiện biến đổi khí hậu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kĩ thuật tài nguyên nước nghiên cứu phân bổ hợp lý tài nguyên nước mặt của sông thương thuộc tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thu Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Viết Ôn
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quy hoạch và Quản lý tài nguyên nước
• Đề tài: Nghiên cứu phân bổ tài nguyên nước mặt sông Thương tỉnh Bắc Giang dưới tác động biến đổi khí hậu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM DOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ VÙNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu
• 1.1.1. Bài toán của cân bằng nước hệ thống
• 1.1.2. Ứng dụng mô hình toán thủy văn tính toán CBN ở Việt Nam và trên thế giới
• 1.1.2.1. Trên thế giới
• 1.1.2.2. Trong nước
• 1.2. Tổng quan về khu vực nghiên cứu
• 1.2.1. Đặc điểm địa lý tự nhiên
• 1.2.1.1. Vị trí địa lý
• 1.2.2. Đặc điểm khí hậu
• 1.2.2.1. Nhiệt độ
• 1.2.2.2. Độ ẩm
• 1.2.2.3. Mưa
• 1.2.2.4. Bốc hơi
• 2. CHƯƠNG II: HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 2.1. Hiện trạng tài nguyên nước
• 2.1.1. Đặc điểm nguồn nước
• 2.1.2. Hiện trạng khai thác, sử dụng và xả nước thải vào nguồn nước
• 2.2. Các vấn đề liên quan đến khai thác, sử dụng phân bổ và bảo vệ tài nguyên nước
• 2.2.1. Tốc độ phát triển kinh tế xã hội gây áp lực lớn đối với nguồn nước
• 2.2.2. Chất lượng nước
• 3. CHƯƠNG III: NHU CẦU NƯỚC VÀ XU THẾ BIẾN ĐỘNG NGUỒN NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 3.1. Biến đổi khí hậu và các kịch bản biến đổi khí hậu
• 3.1.1. Kịch bản biến đổi khí hậu
• 3.1.2. Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam
• 3.1.3. Thực trạng, diễn biến và tác động của biến đổi khí hậu tới Bắc Giang
• 3.2. Tính toán nhu cầu nước
• 3.2.1. Cơ sở tính toán - Điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch xây dựng và phát triển thủy lợi tỉnh Bắc Giang đến năm 2020 và định hướng đến 2030
• 3.2.2. Nhu cầu sử dụng nước cho các ngành
• 3.2.3. Phương pháp xác định
• 3.2.4. Dòng chảy tối thiểu trên sông
• 3.2.5. Phân tích, đánh giá xu thế biến động nguồn nước trong điều kiện biến đổi khí hậu
• 3.2.5.1. Nguồn nước mặt
• 3.2.5.2. Dự báo mức độ gia tăng nguồn thải, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt
• 3.2.5.3. Đánh giá khả năng đáp ứng nguồn nước
• 3.2.6. Xác định các vấn đề liên quan đến phân bổ, điều hòa và bảo vệ nguồn nước
• 4. CHƯƠNG IV: XÂY DỰNG PHƯƠNG ÁN PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC MẶT CỦA SÔNG THƯƠNG ĐẾN NĂM 2020 VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2025
• 4.1. Quan điểm, định hướng và nguyên tắc phân bổ và bảo vệ tài nguyên nước
• 4.1.1. Quan điểm, định hướng quy hoạch phân bổ và bảo vệ tài nguyên nước
• 4.1.2. Nguyên tắc phân bổ và bảo vệ tài nguyên nước
• 4.1.3. Mục tiêu của phương án phân bổ
• 4.1.3.1. Mục tiêu tổng quát
• 4.1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 4.2. Cơ sở lý thuyết mô hình WEAP
• 4.2.1. Tổng quan mô hình WEAP
• 4.2.2. Tiếp cận mô hình WEAP
• 4.2.3. Khả năng của mô hình WEAP
• 4.2.4. Sử dụng mô hình WEAP vào tính toán nhu cầu nước
• 4.2.4.1. Phương pháp tính toán
• 4.2.4.2. Số liệu nhập vào WEAP
• 4.2.4.2.1. Các số liệu về thủy văn
• 4.2.4.2.2. Nhu cầu sử dụng nước các hộ ngành
• 4.2.4.2.3. Số liệu hồ chứa
• 4.3. Tính toán cân bằng nước giai đoạn 2015-2025
• 4.3.1. Các kịch bản, phương án phân bổ tài nguyên nước
• 4.3.2. Tính toán cân bằng nước theo kịch bản, phương án
• 4.3.3. Đề xuất phương án phân bổ tài nguyên nước lưu vực sông Thương
• 4.3.3.1. Tiêu chí lựa chọn phương án phân bổ
• 4.3.3.2. Phân tích lựa chọn phương án phân bổ
• 4.4. Đánh giá tác động của việc thực hiện phương án phân bổ tài nguyên nước mặt của sông Thương đối với phát triển kinh tế xã hội và môi trường
• 4.4.1. Đánh giá hiệu quả phân bổ với sự phát triển kinh tế
• 4.4.2. Đánh giá tác động môi trường
• 4.5. Các giải pháp quản lý phân bổ tài nguyên nước mặt trên sông Thương
• 4.5.1. Tra, đánh giá tài nguyên nước
• 4.5.2. Giải pháp tài chính
• 4.5.3. Giải pháp về phát triển nguồn tài nguyên nước
• 4.5.4. Giải pháp về tăng cường năng lực và sự tham gia của các bên liên quan
• 4.5.5. Giải pháp về bảo vệ, cải tạo và phục hồi tài nguyên môi trường nước nội địa
• KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ
• 1. Những kết quả đạt được của luận văn
• 2. Những hạn chế và hướng mở rộng của luận văn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nước là tài nguyên nước thiên nhiên quý giá, đóng vai trò thiết yếu trong sự sống và phát triển bền vững. Tình trạng suy thoái và cạn kiệt tài nguyên nước mặt đang trở thành vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt dưới tác động của biến đổi khí hậu. Sông Thương, nguồn nước chính phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất tại tỉnh Bắc Giang, hiện đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc khai thác và sử dụng nước cần phải được thực hiện một cách hợp lý để đảm bảo phát triển kinh tế xã hội mà không gây hại cho môi trường. Nghiên cứu này nhằm mục đích đề xuất giải pháp phân bổ hợp lý tài nguyên nước trên sông Thương, đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai.

II. Mục tiêu của đề tài

Mục tiêu chính của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách và xây dựng văn bản quy định về bảo vệ tài nguyên nước. Nghiên cứu cũng nhằm phát triển mô hình quản lý tổng hợp tài nguyên nước mặt trên sông Thương, đảm bảo sự bền vững cho các mục đích sử dụng. Ngoài ra, nghiên cứu sẽ đề xuất các giải pháp cụ thể để phân bổ tài nguyên nước một cách hợp lý, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất tại Bắc Giang, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính là tài nguyên nước mặt của Sông Thương, bao gồm các yếu tố như lưu lượng, chất lượng nước và khả năng cung cấp nước cho các nhu cầu khác nhau. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong khu vực lưu vực sông Thương thuộc tỉnh Bắc Giang, nơi có diện tích lưu vực khoảng 3. Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc phân tích hiện trạng tài nguyên nước, các yếu tố tác động từ biến đổi khí hậu, và nhu cầu sử dụng nước trong các lĩnh vực kinh tế xã hội.

IV. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê và mô hình hóa để phân tích tài nguyên nước. Cụ thể, mô hình WEAP (Water Evaluation and Planning) sẽ được áp dụng để tính toán và dự báo nhu cầu nước trong tương lai. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của các yếu tố như biến đổi khí hậu, khai thác tài nguyên, và phát triển kinh tế xã hội đến nguồn nước. Việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các nguồn tài liệu có sẵn cũng sẽ được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của nghiên cứu.

V. Tổng quan về khu vực nghiên cứu

Khu vực nghiên cứu tập trung vào tỉnh Bắc Giang, nơi có điều kiện địa lý và khí hậu đặc thù. Sông Thương bắt nguồn từ dãy núi Na Pa Phước, chảy qua nhiều huyện và thành phố, với chiều dài khoảng 157km. Đặc điểm khí hậu nơi đây được chia thành hai mùa rõ rệt, mùa khô và mùa mưa, ảnh hưởng đến lượng nước và chất lượng nước trong sông. Việc hiểu rõ các yếu tố này là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp phân bổ tài nguyên nước hợp lý và hiệu quả, đảm bảo phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tài nguyên nước mặt là nguồn tài nguyên quý giá, đóng vai trò thiết yếu trong sự sống và phát triển kinh tế - xã hội. Lưu vực sông Thương, với diện tích lưu vực khoảng 3.000 km², là nguồn nước chính phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho tỉnh Bắc Giang và các vùng lân cận. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH) và phát triển kinh tế xã hội nhanh chóng, tài nguyên nước mặt tại đây đang chịu áp lực lớn về cả chất lượng và lượng nước. Lưu lượng dòng chảy trên sông Thương biến động mạnh theo mùa, với mùa lũ chiếm 75-85% tổng lượng dòng chảy năm, trong khi mùa kiệt chỉ chiếm khoảng 20-25%. Nhiệt độ trung bình năm tại Bắc Giang có xu hướng tăng từ 0,7 đến 0,75°C trong 10 năm gần đây, cùng với sự gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, mưa lớn, bão lũ.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng phương án phân bổ hợp lý tài nguyên nước mặt trên sông Thương nhằm đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt, sản xuất và bảo vệ môi trường trong điều kiện BĐKH. Nghiên cứu tập trung trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, với phạm vi thời gian dự báo đến năm 2025, nhằm hỗ trợ các cơ quan quản lý trong hoạch định chính sách và chiến lược phát triển bền vững tài nguyên nước. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì cân bằng nước hệ thống, giảm thiểu rủi ro do thiếu nước mùa khô và ngập lụt mùa mưa, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nguyên lý cân bằng nước hệ thống, thể hiện mối quan hệ giữa lượng nước đến, lượng nước đi và trữ lượng nước trong lưu vực. Cân bằng nước được phân tích theo hai chiều: cân bằng nước thẳng đứng và cân bằng nước nằm ngang, trong điều kiện tự nhiên và có tác động của con người.

Mô hình WEAP (Water Evaluation And Planning) được ứng dụng làm công cụ chính để mô phỏng và phân tích cân bằng nước mặt lưu vực sông Thương. WEAP là mô hình thủy văn toán học phổ biến trên thế giới, được sử dụng trong hơn 30 dự án tại nhiều quốc gia nhằm đánh giá tác động của BĐKH và khai thác sử dụng nước. Các khái niệm chính bao gồm: nhu cầu sử dụng nước (NCSDN) cho các ngành nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt; dòng chảy tối thiểu duy trì hệ sinh thái; phân bổ nguồn nước theo vùng thủy lợi; và các kịch bản biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến nguồn nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thủy văn, khí tượng, kinh tế xã hội và chất lượng nước thu thập từ 10 trạm thủy văn trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, số liệu khai thác sử dụng nước và xả thải từ các cơ sở công nghiệp, nông nghiệp, cùng các báo cáo quy hoạch phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bắc Giang đến năm 2025. Cỡ mẫu dữ liệu thủy văn là số liệu quan trắc nhiều năm, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

Phương pháp phân tích bao gồm: thống kê mô tả, phân tích xu thế biến đổi dòng chảy và nhiệt độ, đánh giá chất lượng nước theo tiêu chuẩn quốc gia, và mô phỏng cân bằng nước bằng mô hình WEAP. Phương pháp chọn mẫu là chọn các trạm quan trắc đại diện cho các vùng thủy lợi chính trên lưu vực sông Thương. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến 2025, với các kịch bản phân bổ nước được xây dựng cho các năm 2015, 2020 và 2025, đồng thời đánh giá tác động của BĐKH theo các kịch bản phát thải khí nhà kính trung bình (B2).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động dòng chảy và cân bằng nước: Lưu lượng trung bình nhiều năm trên sông Thương là khoảng 6,38 m³/s tại trạm Bắc Giang, với mùa lũ chiếm 75-85% tổng dòng chảy năm, mùa kiệt chỉ chiếm 20-25%. Dòng chảy mùa kiệt có thể giảm xuống dưới 0,3 m³/s, gây thiếu nước nghiêm trọng cho sinh hoạt và sản xuất.

2. Nhu cầu sử dụng nước tăng cao: Tổng nhu cầu sử dụng nước mặt trên lưu vực sông Thương dự báo tăng từ khoảng 150 triệu m³ năm 2015 lên khoảng 200 triệu m³ năm 2025, trong đó nhu cầu nước cho công nghiệp và sinh hoạt chiếm tỷ trọng lớn, tăng lần lượt 30% và 25% so với năm 2015.

3. Chất lượng nước suy giảm: Có 6 xã thuộc 4 huyện trên lưu vực sông Thương bị ô nhiễm Asen vượt tiêu chuẩn cho phép. Lượng nước thải công nghiệp chiếm tới 98,46% tổng lượng nước thải, gây ô nhiễm cục bộ nguồn nước mặt, đặc biệt tại các khu công nghiệp và đô thị như thành phố Bắc Giang, huyện Yên Dũng.

4. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm tại Bắc Giang dự báo tăng từ 1,4°C vào giữa thế kỷ 21 lên 2,7°C vào cuối thế kỷ. Lượng mưa mùa mưa tăng 6-12%, trong khi lượng mưa mùa khô giảm 10-15%, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước mùa kiệt và lũ lụt mùa mưa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự biến động dòng chảy và suy giảm chất lượng nước là do sự gia tăng khai thác nước mặt, phát triển công nghiệp, đô thị hóa nhanh và tác động của BĐKH. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả mô hình WEAP cho thấy khả năng dự báo cân bằng nước chính xác hơn nhờ tích hợp dữ liệu thủy văn, khí tượng và kinh tế xã hội chi tiết. Biểu đồ lượng nước thiểu theo các kịch bản phân bổ nước minh họa rõ sự thiếu hụt nước vào mùa kiệt nếu không có giải pháp quản lý hiệu quả.

Việc ô nhiễm Asen và các chất ô nhiễm khác vượt tiêu chuẩn tại một số xã cảnh báo nguy cơ sức khỏe cộng đồng và cần được giám sát chặt chẽ. Tác động của BĐKH làm tăng áp lực lên nguồn nước, đòi hỏi phải có các phương án phân bổ và bảo vệ tài nguyên nước linh hoạt, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và triển khai phương án phân bổ nước mặt hợp lý: Ưu tiên phân bổ nước cho sinh hoạt và công nghiệp trong mùa kiệt, đảm bảo dòng chảy tối thiểu duy trì hệ sinh thái. Thời gian thực hiện: ngay từ năm 2020, chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các ngành liên quan.

2. Tăng cường giám sát và xử lý ô nhiễm nguồn nước: Thiết lập hệ thống quan trắc chất lượng nước liên tục tại các khu vực ô nhiễm Asen và nước thải công nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả xử lý nước thải. Thời gian: 2020-2025, chủ thể: các cơ quan quản lý môi trường và doanh nghiệp.

3. Phát triển hạ tầng thủy lợi và công trình điều tiết nước: Nâng cấp các hồ chứa, trạm bơm và kênh tưới để tăng khả năng điều tiết nước, giảm thiểu rủi ro thiếu nước mùa khô và ngập lụt mùa mưa. Thời gian: 2020-2025, chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

4. Ứng dụng mô hình WEAP trong quản lý tổng hợp tài nguyên nước: Đào tạo cán bộ kỹ thuật và xây dựng phần mềm quản lý dựa trên mô hình WEAP để cập nhật, dự báo và ra quyết định phân bổ nước hiệu quả. Thời gian: 2020-2023, chủ thể: Viện nghiên cứu thủy lợi, các trường đại học và Sở Tài nguyên.

5. Tăng cường nhận thức và tham gia cộng đồng: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về bảo vệ nguồn nước và thích ứng với BĐKH cho người dân và doanh nghiệp trong lưu vực. Thời gian: liên tục, chủ thể: các tổ chức chính quyền địa phương và cộng đồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý tài nguyên nước và môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường, các phòng ban liên quan có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và giám sát tài nguyên nước.

2. Các nhà quy hoạch và phát triển kinh tế xã hội: Sở Kế hoạch và Đầu tư, các đơn vị quy hoạch có thể tham khảo để cân đối phát triển kinh tế với bảo vệ tài nguyên nước, đặc biệt trong bối cảnh BĐKH.

3. Doanh nghiệp và khu công nghiệp: Các nhà máy, khu công nghiệp trên lưu vực sông Thương cần hiểu rõ về nhu cầu và giới hạn nguồn nước để điều chỉnh hoạt động, giảm thiểu ô nhiễm và sử dụng nước hiệu quả.

4. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Trường đại học, viện nghiên cứu thủy lợi, môi trường có thể ứng dụng mô hình WEAP và dữ liệu nghiên cứu để phát triển các đề tài tiếp theo, đào tạo chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần phân bổ tài nguyên nước mặt hợp lý trên sông Thương?
   Phân bổ hợp lý giúp đảm bảo cung cấp đủ nước cho sinh hoạt, sản xuất và duy trì hệ sinh thái, đồng thời giảm thiểu rủi ro thiếu nước mùa khô và ngập lụt mùa mưa, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế nhanh.

2. Mô hình WEAP có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   WEAP tích hợp dữ liệu thủy văn, khí tượng và nhu cầu sử dụng nước, cho phép mô phỏng cân bằng nước chi tiết theo các kịch bản khác nhau, hỗ trợ ra quyết định phân bổ nước hiệu quả và thích ứng với biến đổi khí hậu.

3. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến nguồn nước sông Thương?
   Nhiệt độ tăng làm tăng bốc hơi, lượng mưa mùa mưa tăng nhưng mùa khô giảm, gây biến động dòng chảy lớn hơn, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước mùa kiệt và lũ lụt mùa mưa, ảnh hưởng đến cung cấp nước và chất lượng nước.

4. Giải pháp nào hiệu quả để giảm ô nhiễm nguồn nước mặt?
   Tăng cường xử lý nước thải công nghiệp, giám sát chất lượng nước liên tục, áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến và nâng cao nhận thức cộng đồng là các giải pháp thiết thực để giảm ô nhiễm nguồn nước.

5. Làm thế nào để cộng đồng tham gia bảo vệ tài nguyên nước?
   Thông qua các chương trình tuyên truyền, đào tạo, khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm, báo cáo các hành vi gây ô nhiễm và tham gia giám sát nguồn nước, cộng đồng có thể góp phần bảo vệ tài nguyên nước bền vững.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng được phương án phân bổ hợp lý tài nguyên nước mặt trên sông Thương, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và bảo vệ môi trường trong điều kiện biến đổi khí hậu.
• Mô hình WEAP được ứng dụng hiệu quả trong mô phỏng cân bằng nước và đánh giá các kịch bản phân bổ nước.
• Nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh, trong khi nguồn nước mùa kiệt giảm mạnh, đòi hỏi quản lý và phân bổ nước chặt chẽ.
• Ô nhiễm nguồn nước, đặc biệt do Asen và nước thải công nghiệp, là thách thức lớn cần được kiểm soát.
• Đề xuất các giải pháp quản lý tổng hợp, nâng cao năng lực giám sát và tăng cường sự tham gia của cộng đồng là hướng đi thiết thực cho phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực sông Thương.

Tiếp theo, cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời cập nhật dữ liệu và mô hình để điều chỉnh chính sách phù hợp. Các cơ quan quản lý và cộng đồng được khuyến khích phối hợp chặt chẽ nhằm bảo vệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước mặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TONG QUAN LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ VUNG NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu. LL Bài toán của cân bằng nước hệ thắng Cân bằng nước là nguyên lý chủ yếu được sử dụng cho tính toán, quy hoạch và quản lý tài nguyên nước. Nó biểu thị mỗi quan hệ cân bằng giữa lượng nước. đến, nước đi và lượng trữ của một khu vực, một lưu vực hoặc của một hệ thông.

sông trong điều kiện tự nhiên hay có tác động của con người. Tuy từng trường hợp cụ thé, có thé phân ra: cân bằng nước thẳng đứng và cân bằng nước nằm ngang; cân bằng nước trong điều kiện tự nhiên hay có hoạt động. kinh tế của con người, cân bằng nước kinh tế 1.2 Úng dụng mô hình toán thiy văn tính toán CBN ở Việt Nam và trên thégiái.1 Trên thé giới Hi nay, do yêu cầu phát triển tài nguyên nước lưu vực sông để đáp ứng các yêu cầu về phát trién kinh tế - xã hội, trên thé giới đã và đang tiến hành xây đựng các mô hình, hệ thông các mô hình dé đánh giá tác động của con người, các điều kiện mặt đệm đến tài nguyên nước, tính toán tới cân bằng nước hệ thống các lưu vue sông,. như mô hình GIBSI, mô hình BASINS, mô hình SWAT, mô hình WEAP.

Tính đến thời điểm hiện tại, liên quan đến vi ứng dụng mô hình WEAP ở các nước trên thé giới có khoảng hơn 30 dự án đánh giá nước ở các quốc gia trên hau hết các châu lục bao gồm Mỹ, Trung Quốc, Thái Lan, An Độ, Mexico, Brazil, Đức, Han Quốc, Ghana, Kenya, Nam Phi, Ai Cập, Israel và Oman, 1.2 Trong nước Các dự án phát triển nguồn nước những năm 80 chủ yếu của Viện Quy hoạch thủy lợi dưới đạng các dự án quy hoạch chuyên ngành có liên quan đến nguồn. nước với các tên gọi như quy hoạch thủy lợi: quy hoạch tưới, tiêu; quy hoạch sử ‘dung tông hợp nguồn nước và bảo vệ môi trường, thời ky đó việc tỉnh toán cân bằng nước chủ yếu áp dụng công cụ mô hình MITSIM chạy trên môi trường DOS. Sau những năm 2000 đặc biệt là sau năm 2002 với sự hỗ trợ từ tổ chức. DANIDA của Đan Mạch đã hợp tác hỗ trợ thực hiện dự án “Tang cường năng, lực các viện ngành nước” và đưa bộ công cụ mô hình MIKE do DHI (viện thủy.

lực Đan Mạch) phát triển vào ứng dụng rộng rãi và mạnh mẽ ở Việt Nam, từ đó việc tính toán cân bing nước ngoài cơ quan đầu mối là Viện Quy hoạch Thủy. lợi với kinh nghiệm và thực tiễn sử đụng mô hình MITSIM cùng với các cơ quan thuộc Viện Khoa học Thủy lợi (nay là viện nghiên cứu Thủy lợi); các trường Trường Đại học (tiêu biểu là Đại học Thủy lợi); các Viện nghiên cứu vv đã bắt đầu tiếp cận ứng dụng mô hình MITSIM. Gin đây, tham gia vào việc tính toán cân bằng nước trên các lưu vực sông ở Việt Nam ngoài việc ứng dụng mô hình MITSIM (đã được cải tiến chạy trên môi 5 trường for Window), mô hình MIKE BASIN (đã trở nên phổ biến), mô hình 1QQM (tích hợp trong bộ MRC Toolbox của Uy hi \g Mêkong quốc tổ) thì còn có thêm mô hình WEAP (do vi môi trường Stockhom có trụ sở tại Mỹ phát triển) tham gia vào việc tính toán cân bằng nước và lập kế hoạch sử dụng nước.2 Tổng quan về khu vực nghiên cứu.1 Đặc diém địa lý tự nhiên 1.1 Vị tí địa lý Tinh Bắc Giang thuộc ving trung du và miễn núi phía Bắc, phía Bắc giáp tinh Lạng Sơn, phí Đông giáptinh Quảng Ninh, phía Tây giáptỉnh Thái Nguyên và thành phố Hà Nội, phía Nam giáp các tỉnh Bắc Ninh, Hải Dương. Song Thương bắt nguồn từ day núi Na Pa Phước, làng Man, xã Vân thủy, huyện Chỉ Lăng, tỉnh Lạng Sơn và chảy vào địa phận tỉnh Bắc Giang, đi qua các huyện Lạng Giang, Yên Thế, Tân Yên, Thành phố Bắc Giang và huyện Yên Dũng, địa hình chia cắt mạnh, sườn dốc với các đỉnh cao, thấp khác nhau va các thung lũng giữanúi, hoặc các bãi bồi ven sông.

Độ cao trung bình từ 300 - 400m, độ đốc trung bình từ 20:30° và nhập lưu với sông Cầu thị trấn Phả Lại của tỉnh Hải Dương và nhập lưu với sông Lục Nam tại xã Trí Yên huyện Yên Dũng. Sông Thương là phụ lưu Cấp I của sông Cầu, dòng chính sông Thương có chiều dai 157km, trong đó chiều dài chảy qua địa bàn tỉnh Bắc G ing khoảng 80 km. Thượng nguồn nước chảy theo hướng Bắc - Nam, trung và hạ nguồn chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam. Sông Thương có lưu vực là 3.

Đặc điểm khí hậu 4) Nhiệt độ Do ảnh hưởng mạnh mẽ của gió mùa cực đới đã phân chia chế độ nhiệt trong lưu vực thành hai mùa nóng và lạnh rõ rộ à hình thành nên chu kỳ nối tiếp nhau. Mùa nóng từ thang V đến tháng IX, nhiệt độ không khí trung bình các tháng này biến đổi từ 22,7223,4°C tuỳ từng tháng, từng nơi. Thắng nóng nhất là tháng VII trong năm, nhiệt độ không khí trung bình tháng ở hầu hết các điểm đo đạt tới 28,2 + 28,9°C. Thái lạnh nhất rơi vào tháng I với nền nhiệt độ trung bình tháng này là từ 15,2 + 16,I Bảng 1.1: Nhiệt độ không khí trung bình tháng nhiều năm tại trạm Bắc Giang.

Don vị: !C hy Thing 1B 1723141516718 19 11011112 nam TB 149 178 193 239 278 293 294 283 276 259 222 175 236 Nguồn: Niên giám thống kê Bắc Giang 2015 9) Độ im Độ âm trung bình năm ở tỉnh Bắc Giang khoảng 81,5%, mùa mưa độ ẩm cao. khoảng 80 + 85%, mùa khô khoảng 77 + 78% Bảng 1.2: Độ âm không khí trung bình tháng nhiễu năm (%) tại trạm Bắc Giang Tháng TB Năm 1121314) 516171819 10111112 nam TB 78 84258275 85 82,75, 83 R25 8475 82,5 8075 795 7475 §2 Nguồn: Niên giám thống kê Bắc Giang 2015 ©) Mua Do lượng mưa phân bé không đều trên đã gây ra nên tinh trạng thiếu nước trong. mùa khô và gây ding trong mùa mưa.3: Lượng mưa trung bình tháng nhiều năm (%) tại trạm Bắc Giang, Đơn vị: mm Thang 1B Nam 2/3) 4) 5) 6/7] 8 19 1011112 năm TB 41.5 15002 Nguồn niên giám thông kê Bac Giang 2015 4) Bắc hơi Lượng bốc hơi trung bình hàng năm trên toàn tỉnh đạt 1.073,2mm, cao nhất (năm 2011) đạt 1. Lượng bốc hơi biến đổi theo tháng, từ cao nhất 132mm (tháng 7) đến thấp nhất 7,9mm (tháng 2).

Theo không gian, lượng bốc. hơi cũng giám dân từ vùng đông bằng chuyền sang miễn núi cao.4: Lượng bốc hơi trung bình tháng nhiều năm tại trạm Bắc Giang. Đơn vị: mm Tháng Năm Tổng 1 3ó 4 6789101112 TB (65.5 1073,2 Nguồn: Trung tâm khí tượng thay văn Quốc gia 4) Giá. Hướng gió chủ đạo trong năm được phân chia theo 2 mia: mùa Hè theo hướng.

Đông - Nam, từ tháng 4-10, tốc độ gió trung bình 2m/s; mùa Đông theo hướng. Đông - Bắc, từ tháng 11- 3 năm sau, tốc độ gió trung bình 1,9m/s. Tốc độ gió lớn nhất đạt 2§m/s, được tạo ra bởi các trận bão xa. Hệ sinh thái thủy sinh Trên sông Thương có một số loài cá đặc thù như cá Sặc Bướm, Rô phi vẫn, Rô phí den trong đó Rô phí đen là loài di nhập từ nơi khác đến nhưng đến nay đã có mặt ngoài tự nhiên với số lượng tương đối khá, số loài lớn nhất là cá Chép.

Trong khu vực có 5 loài được ghi vio Sách đỏ động vật Việt Nam năm 1996, trong đó có 2 loài sếp vào bậc T là cá trim den bậc V, cá Vén bậc V, cá Sinh bậc V, cá chày bậc T va cá chuối hoa bậc T. Trong thành phan cá có 12 loài cá nuôi tại các ao, hd, ven sông như cá trim cỏ, cá trôi ấn, cá trôi, cá Mrigan, cá Mè hoa, cá Mè trắng, cá Chép, cá Rô phi vin, cá Rô phi den, các Chim trắng, cá Trê phi. Điều kiện kinh tế - xã hội ân số. Theo niên giám thống kê năm 2015, của thành phố Bắc Giang và 4 huyện Tan 'Yên, Yên Thể, Lạng Giang, Yên Dũng thi huyện Lang Giang có tông số dân cao nhất, với tổng số 191.160 người và thấp nhất là huyện Yên Thể với tổng số dân 14 96.579 người tủa các huyện/thành phổ thuộc vùng dự án Đơn vị: Người Dân số năm 2015 (người) Tổng Đô thị Nông thôn 1 Ì Think phe Bie Giang | HĐI2T | 76557 7350 ? Yên Thể 96579 Ô 719 O38 3 Tang Giang TLI@® 9132182028 4 Tân Yên H6l239 7 SÁT ` 152832 5 Yên Dũng 19639 H2 TIR360 Nguồn: Niên giám thống kê tinh Bắc Giang, năm 2015 10 b.

Hiện trạng kinh tế * Chăn nuôi ‘Chan nuôi là thế mạnh của các tỉnh miền núi, vài năm gin đây chăn nuôi của Bi Giang đã có bước chuyển din theo hướng đầu tư chị iu, nâng cao chất lượng đàn gia súc, gia cằm, tăng quy mô hàng hóa trong cơ cấu phát triển. Nam 2005 giá trị sản xuất chăn nuôi đạt 1.967 triệu đồng, năm 2010 đạt giá trị 5. Tông hợp số gia súc, gia cầm khu vực các huyén/thanh phố thuộc vùng dự án được thể hiện trong bảng sau.6: Số lượng gia súc, gia cằm phân theo huyện, thị năm 2015 TTỊ Huyện Trâu(eom) | Bo(con) | Lon (con) | Giacäm(eom) T | TPBieGiang | 4T 5220 | "505M 258.000 1| Tin Yen e736 | 20A4 | 202724 | 2197000 4 | Yin Ding I456 | SƠ | 7H94 565.092 | 4799000 Nguồn: Niên giám thống kê tinh Bắc Giang, năm 2015 *®Sản xuất Công nghiệp 'Công nghiệp của tỉnh Bắc Giang có những tiềm năng và thé mạnh phát triển, nhất là phát triển công nghiệp phân bón - hóa chất, vật liệu xây dựng, chế biển nông lâm sản, cơ khí lắp ráp, chế tạo và công nghiệp may mặc. Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2015 đạt 27.445 tỷ đồng bằng 111% kê hoạch, tăng 37,9% so với năm 2014.

Các cơ sở sản xuất kinh doanh tập trung chủ yếu ở thành phố Bắc Giảng “Theo Niên giám thống kê 2015 của thành phố Bắc Giang và 4 huyện thuộc vùng dự án , giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh của từng đơn vị hành chính thé hiện trong bảng sau: in Bảng 1.7: Gi trị SXCN ngoài quốc doanh của TPKT năm 2015 Đơn vị: Triệu đồng. Von | Khu Huyện/Thành Tư TT Tổng Tập thé Cá thể | Han hợp| nước | công phố nhân ngoài | nghiệp 1 TP.195 Nguồn: Niên giám thống kê tinh Bắc Giang, năm 2015 *Thuy san Theo thống kê năm 2015, Sản lượng nuôi trồng và khai thác của 4 huyện va thành phố thuộc vùng dự án thể n trong bảng sau.