Nghiên cứu về nghĩa của giới từ "in" trong tiếng Anh và các tương đương của nó trong tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis a study on meanings of the english preposition in and its vietnamese equivalents from a, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Khánh
• Người hướng dẫn: Dr. Hà Cẩm Tâm
• Trường học: Vietnam National University – Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Study On Meanings Of The English Preposition “In” And Its Vietnamese Equivalents From A Cognitive Semantic Perspective (Nghiên cứu các nghĩa của giới từ “in” trong tiếng Anh và các nghĩa tương đương trong tiếng Việt dưới góc độ ngữ nghĩa học tri nhận)
• Loại tài liệu: Minor Thesis
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Declaration
• Acknowledgements
• Abbreviations and Symbols
• Table of Contents
• Statement of the Problem
• Aims of the Study
• Scope of the Study
• Significance of the Study
• Design of the Study
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL PRELIMINARIES
• 1.1. A Brief Overview of Cognitive Linguistics
• 1.2. A Brief Overview of Cognitive Semantics
• 1.3. Definition of Spatial Prepositions
• 1.4. Syntactic Perspectives on Spatial Prepositions
• 1.5. Semantic Perspectives on Spatial Prepositions
• 1.6. Cognitive Semantics Approach to Spatial Prepositions
• 1.7. Experiential Realism, Image Schemas and Spatial Prepositions
• 1.8. Metaphor and Spatial Prepositions
• 1.9. Prototype, Radial Category and Spatial Prepositions
• 1.10. Polysemy and Spatial Prepositions
• 1.11. Perspective and Subjectivity
• 2. CHAPTER 2: THE STUDY
• 2.1. Data Analysis, Findings and Discussion
• 2.2. Meanings of the English Preposition “in”
• 2.2.1. Prototypical Schema for “in”
• 2.2.2. Non-prototypical Meanings of ‘in’
• 2.2.3. Metaphorical extension of the enclosure prototype
• 2.2.4. Metaphorical extension of the inclusion sense
• 2.2.5. Metaphorical extension of the medium sense
• 2.3. Radial Category of “in”
• 2.4. The English Preposition “in” and its Vietnamese Equivalents
• 2.4.1. “in” in English corresponds to “trong” in Vietnamese
• 2.4.2. “in” in English corresponds to “ngoài” in Vietnamese
• 2.4.3. “in” in English corresponds to “trên” in Vietnamese
• 2.4.4. “in” in English corresponds to “dưới” in Vietnamese
• 2.4.5. “in” in English corresponds to “ở” in Vietnamese
• 2.4.6. “in” in English corresponds to “trước” in Vietnamese
• 2.4.7. “in” in English corresponds to “sau” in Vietnamese
• 2.4.8. “in” in English corresponds to “bên” in Vietnamese
• 2.4.9. “in” in English corresponds to “bằng” in Vietnamese
• 2.4.10. “in” in English corresponds to “về” in Vietnamese
• 2.4.11. “in” in English corresponds to “vào” in Vietnamese
• 2.4.12. “in” in English corresponds to other Vietnamese Non-prepositional Expressions
• 2.5. Similarities and Differences between English and Vietnamese Spatial Cognition
• CONCLUSION
• Limitations of the Research and Suggestions for Further Research

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghĩa của giới từ in trong tiếng Anh

Giới từ 'in' là một trong những giới từ phổ biến nhất trong tiếng Anh, thường được sử dụng để chỉ vị trí, thời gian và trạng thái. Nghiên cứu về nghĩa của giới từ này không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về cách sử dụng mà còn giúp họ nhận diện được các tương đương trong tiếng Việt. Việc nắm vững nghĩa của giới từ 'in' sẽ hỗ trợ người học trong việc giao tiếp hiệu quả hơn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của giới từ in

Giới từ 'in' thường được sử dụng để chỉ vị trí bên trong một không gian hoặc thời gian cụ thể. Ví dụ, trong câu 'The book is in the bag', 'in' chỉ ra rằng quyển sách nằm bên trong túi. Vai trò của giới từ này rất quan trọng trong việc xác định mối quan hệ không gian giữa các đối tượng.

1.2. Các nghĩa chính của giới từ in

Giới từ 'in' có nhiều nghĩa khác nhau, bao gồm nghĩa chỉ vị trí, thời gian và trạng thái. Nghĩa chỉ vị trí có thể được hiểu là 'bên trong', trong khi nghĩa chỉ thời gian có thể là 'trong khoảng thời gian'. Việc phân tích các nghĩa này giúp người học có cái nhìn sâu sắc hơn về cách sử dụng giới từ 'in' trong ngữ cảnh.

II. Thách thức trong việc sử dụng giới từ in cho người học tiếng Anh

Người học tiếng Anh thường gặp khó khăn trong việc sử dụng chính xác giới từ 'in'. Một trong những lý do chính là sự khác biệt giữa cách sử dụng giới từ trong tiếng Anh và tiếng Việt. Nhiều người học có xu hướng dịch trực tiếp từ tiếng Anh sang tiếng Việt mà không xem xét ngữ cảnh, dẫn đến việc sử dụng sai giới từ.

2.1. Sự khác biệt giữa in và các giới từ khác

Giới từ 'in' thường bị nhầm lẫn với các giới từ khác như 'on' và 'at'. Mỗi giới từ này có những quy tắc sử dụng riêng biệt. Ví dụ, 'on' thường chỉ vị trí trên bề mặt, trong khi 'at' chỉ một điểm cụ thể. Việc hiểu rõ sự khác biệt này là rất quan trọng để tránh nhầm lẫn.

2.2. Những lỗi phổ biến khi sử dụng giới từ in

Nhiều người học thường mắc lỗi khi sử dụng giới từ 'in' trong các ngữ cảnh không phù hợp. Ví dụ, họ có thể nói 'in the table' thay vì 'on the table'. Những lỗi này không chỉ gây khó khăn trong giao tiếp mà còn ảnh hưởng đến khả năng hiểu ngữ nghĩa của câu.

III. Phương pháp nghiên cứu nghĩa của giới từ in trong tiếng Anh

Nghiên cứu về nghĩa của giới từ 'in' có thể được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích ngữ nghĩa, khảo sát ngữ liệu và so sánh với các ngôn ngữ khác. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp người học có cái nhìn toàn diện hơn về cách sử dụng giới từ 'in'.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của giới từ in

Phân tích ngữ nghĩa giúp xác định các nghĩa khác nhau của giới từ 'in' trong các ngữ cảnh khác nhau. Điều này bao gồm việc xem xét các ví dụ cụ thể và cách mà giới từ này được sử dụng trong các câu khác nhau.

3.2. Khảo sát ngữ liệu từ các nguồn khác nhau

Khảo sát ngữ liệu từ các tác phẩm văn học, bài báo và hội thoại thực tế sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà giới từ 'in' được sử dụng trong thực tế. Việc này giúp người học nhận diện được các mẫu câu phổ biến và cách sử dụng chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu về giới từ in

Nghiên cứu về giới từ 'in' không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập tiếng Anh. Việc hiểu rõ nghĩa và cách sử dụng của giới từ này sẽ giúp người học cải thiện khả năng giao tiếp và viết tiếng Anh.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy tiếng Anh

Giáo viên có thể sử dụng các phương pháp giảng dạy dựa trên nghiên cứu về giới từ 'in' để giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng. Việc áp dụng các ví dụ thực tế và bài tập tương tác sẽ giúp học sinh ghi nhớ và áp dụng hiệu quả hơn.

4.2. Ứng dụng trong dịch thuật

Nghiên cứu về giới từ 'in' cũng có thể hỗ trợ trong việc dịch thuật. Việc hiểu rõ các tương đương tiếng Việt của giới từ này sẽ giúp người dịch truyền đạt chính xác ý nghĩa của câu trong ngữ cảnh cụ thể.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về giới từ in

Nghiên cứu về nghĩa của giới từ 'in' trong tiếng Anh và các tương đương tiếng Việt là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học. Việc hiểu rõ về giới từ này không chỉ giúp người học cải thiện khả năng ngôn ngữ mà còn mở ra nhiều cơ hội nghiên cứu mới trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng giới từ 'in' có nhiều nghĩa khác nhau và việc sử dụng chính xác phụ thuộc vào ngữ cảnh. Các tương đương tiếng Việt cũng rất đa dạng và cần được xem xét kỹ lưỡng.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc so sánh sâu hơn giữa giới từ 'in' và các giới từ khác trong tiếng Anh cũng như tiếng Việt. Điều này sẽ giúp mở rộng hiểu biết về ngôn ngữ và cách mà con người nhận thức không gian.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quá trình tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai, hơn 70% người học tiếng Anh thường gặp khó khăn nghiêm trọng khi xử lý các hư từ, đặc biệt là hệ thống giới từ chỉ không gian. Quan niệm truyền thống trong giảng dạy ngữ pháp thường xem các nét nghĩa của giới từ mang tính võ đoán, rời rạc và thuần túy chức năng. Điều này dẫn đến thói quen chuyển dịch máy móc theo tỷ lệ tương đương một - một, điển hình như việc mặc định gán giới từ "in" đồng nghĩa tuyệt đối với từ "trong" của tiếng Việt mà bỏ qua ngữ cảnh nhận thức.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm giải mã toàn diện cấu trúc ngữ nghĩa của giới từ "in" trong tiếng Anh dưới lăng kính ngữ nghĩa học tri nhận, đồng thời đối chiếu để xác định các phương thức biểu đạt tương đương trong tiếng Việt. Mục tiêu cụ thể là chứng minh các nghĩa phái sinh của giới từ không hề ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ sơ đồ không gian gốc thông qua các cơ chế chuyển dịch nhận thức và ẩn dụ hóa.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 681 ngữ cảnh thực tế được thu thập thủ công từ các tác phẩm văn học kinh điển của Anh và tài liệu giảng dạy dịch thuật tại Học viện Khoa học Quân sự vào năm 2009. Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị, đóng góp giải pháp nâng cao từ 40% đến 50% độ chính xác trong diễn đạt và dịch thuật cho sinh viên chuyên ngữ, đồng thời mở rộng khung phân tích đối chiếu liên ngôn ngữ cho giới nghiên cứu ngữ học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng của Ngôn ngữ học tri nhận và Ngữ nghĩa học tri nhận được phát triển bởi các học giả tiên phong như George Lakoff (1987), Mark Johnson (1987), và Ronald Langacker (1987, 1990). Nghiên cứu xây dựng mô hình phân tích dựa trên 4 khái niệm cốt lõi:

• Tính hiện thân và Sơ đồ hình ảnh: Nhận thức không gian bắt nguồn từ trải nghiệm thể chất trực tiếp của con người trong môi trường sống. Trong đó, sơ đồ vật chứa (Container Schema) đóng vai trò nền tảng cấu tạo nên nghĩa gốc của giới từ "in".
• Cấu trúc Đối tượng định vị và Điểm mốc quy chiếu: Không gian được phân tích qua mối quan hệ giữa thực thể chuyển động hoặc được định vị (Trajector - TR) và điểm mốc chuẩn không gian (Landmark - LM).
• Lý thuyết nguyên mẫu và Phạm trù xuyên tâm: Các nghĩa của một từ đa nghĩa tổ chức thành mạng lưới ngữ nghĩa xuyên tâm, tỏa ra từ một nghĩa nguyên mẫu trung tâm qua các phép chiếu nhận thức.
• Ẩn dụ ý niệm: Cơ chế ánh xạ từ miền nguồn không gian cụ thể sang các miền đích trừu tượng như thời gian, trạng thái tâm lý, hoàn cảnh xã hội và thể chế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích ngữ liệu kết hợp phân tích đối chiếu ngôn ngữ nhằm vượt qua giới hạn của phương pháp nội quan trực giác thuần túy.

• Quy mô mẫu và nguồn trích xuất dữ liệu: Tổng cộng 681 cấu trúc câu chứa giới từ "in" được sàng lọc kỹ lưỡng, bao gồm 221 mẫu từ tiểu thuyết Vanity Fair của William Thackeray, 198 mẫu từ Jane Eyre của Charlotte Brontë, và 262 mẫu từ giáo trình dịch Anh - Việt năm thứ 3 và thứ 4.
• Tiêu chí chọn mẫu: Mẫu được thu thập dưới hai dạng cú pháp chuẩn là cụm danh từ kết hợp giới từ (NP) + in + NP và cụm vị ngữ NP + V + in + NP. Nghiên cứu loại trừ hoàn toàn các trường hợp "in" hoạt động như một phó từ hoặc tiền tố.
• Lý do lựa chọn: Việc kết hợp ngữ liệu văn học cổ điển và tài liệu dịch chuyên ngành giúp phản ánh trung thực mức độ bám rễ ngữ nghĩa trong cộng đồng ngôn ngữ (onomasiological entrenchment), bảo đảm tính khách quan và tính xác thực cho các đối ứng dịch thuật. Quá trình xử lý và thống kê tỷ lệ phần trăm được tiến hành liên tục trong khung thời gian 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng trên 681 cứ liệu thực tế đã làm sáng tỏ cấu trúc đa nghĩa dạng mạng lưới của giới từ "in" cùng sự đa dạng bất ngờ của các biến thể tương đương trong tiếng Việt:

• Nghĩa không gian nguyên mẫu và các biến thể hình học: Nghĩa bao chứa hoàn toàn trong không gian 3 chiều chiếm 59 trường hợp (8,43%). Các biến thể chuyển dịch sơ đồ hình ảnh trực tiếp bao gồm bao chứa một phần chiếm 37 trường hợp (5,43%), bao hàm trong giới hạn diện tích 2 chiều hoặc 1 chiều chiếm 78 trường hợp (11,45%), và đối tượng nằm trong môi chất chiếm 46 trường hợp (6,75%).
• Sự áp đảo của các nghĩa mở rộng ẩn dụ: Các nghĩa ẩn dụ chiếm tỷ lệ vượt trội lên tới 58,74% (400 trường hợp). Cụ thể, ẩn dụ từ sơ đồ bao chứa chiếm 38,77% (264 trường hợp) trải rộng trên 19 miền ý niệm (như tâm trí, cảm xúc, cơ quan, tổ chức, hoàn cảnh, lĩnh vực lý thuyết). Ẩn dụ bao hàm chiếm 11,01% (75 trường hợp) tiêu biểu là ẩn dụ thời gian, và ẩn dụ môi chất chiếm 8,96% (61 trường hợp) khi xem ngôn ngữ, hoạt động là môi trường bao bọc.
• Phổ tương đương giới từ trong tiếng Việt: Có 629 trường hợp (92,82%) được dịch bằng giới từ tiếng Việt. Tuy nhiên, giới từ "trong" chỉ chiếm 59,17% (403 trường hợp). Giới từ "in" còn tương đương với 10 giới từ khác: "ở" chiếm 9,98% (68 trường hợp), "trên" chiếm 5,87% (40 trường hợp), "vào" chiếm 3,82% (26 trường hợp), "tại" chiếm 3,67% (25 trường hợp), "dưới" chiếm 3,38% (23 trường hợp), "bằng" chiếm 2,79% (19 trường hợp), "về" chiếm 2,23% (15 trường hợp), cùng các tỷ lệ nhỏ hơn cho "ngoài" (1,17%), "trước" (1,17%), "sau" (0,73%), và "bên" (1,17%).
• Hiện tượng tương đương phi giới từ: Nghiên cứu phát hiện 52 trường hợp (7,64%) không sử dụng bất kỳ giới từ nào trong tiếng Việt mà chuyển đổi linh hoạt thành động từ hành động chỉ trang phục ("mặc", "đội"), động từ định hướng ("chìm xuống"), cụm trạng thái tâm lý, hoặc mệnh đề trạng ngữ chỉ thời gian.

Phân bố phương thức biểu đạt tương đương của "in" sang tiếng Việt:
==================================================================
1. Nhóm dịch bằng giới từ (92,82% - 629 mẫu):
   - "trong" : 59,17% (403 mẫu) |████████████████████████████
   - "ở"     :  9,98% ( 68 mẫu) |█████
   - "trên"  :  5,87% ( 40 mẫu) |███
   - "vào"   :  3,82% ( 26 mẫu) |██
   - "tại"   :  3,67% ( 25 mẫu) |██
   - "dưới"  :  3,38% ( 23 mẫu) |██
   - "bằng"  :  2,79% ( 19 mẫu) |█
   - "về"    :  2,23% ( 15 mẫu) |█
   - Nhóm khác ("ngoài", "trước", "bên", "sau"): 4,24% (29 mẫu)
2. Nhóm dịch phi giới từ (7,64% - 52 mẫu): |████
==================================================================
Tổng cộng: 100,00% (681 mẫu)

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ nét giữa hai ngôn ngữ phản ánh hai chiến lược tri nhận không gian đặc thù. Người bản ngữ tiếng Anh mã hóa giới từ "in" chủ yếu dựa trên quan hệ hình học cấu trúc tô-pô mang tính khách quan giữa thực thể và mốc quy chiếu. Khi một thực thể nằm gọn trong đường biên 3 chiều hoặc ranh giới xác định, giới từ "in" luôn được kích hoạt.

Ngược lại, tiếng Việt mang đậm tính chủ quan và phụ thuộc sâu sắc vào điểm nhìn quan sát (vantage point) cùng hệ quy chiếu nhị phân gắn liền với văn hóa bản địa. Điển hình như:

• Quy chiếu trong - ngoài: Người Việt quan niệm không gian rộng mở, xa xôi là "ngoài" và không gian kín đáo, gần gũi là "trong". Do đó, "in the bedroom" dịch là "trong buồng", nhưng "in the living room" lại được chuyển dịch tự nhiên thành "ngoài nhà", "in the island" thành "ngoài đảo".
• Quy chiếu trên - dưới: Người Việt xem mặt đất và tầm mắt người nói làm trục chuẩn. Các vật thể ở độ cao lớn hơn tầm mắt như chim trên cây hay mây trên trời ("in the tree", "in the sky") được tri nhận là "trên", trong khi những gì thấp hơn điểm nhìn như "in the rain", "in the river" được nhận thức là "dưới mưa", "dưới sông".
• Quy chiếu trung tâm tự ngã (bên): Khái niệm "bên" được dùng khi có sự phân tách giữa không gian cá nhân của người nói và không gian của đối tượng, ví dụ "a sing-song in my ears" dịch thành "điệp khúc bên tai" thay vì "trong tai".

Dữ liệu này chứng minh tính hợp lý tuyệt đối của mô hình mạng ngữ nghĩa xuyên tâm Lakoff và khẳng định tri nhận không gian luôn bị chi phối bởi các quy ước văn hóa xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc giáo trình giảng dạy ngữ pháp tiếng Anh: Giảng viên đại học và giáo viên THPT cần từ bỏ phương pháp liệt kê danh sách nghĩa ngẫu nhiên; thay vào đó, triển khai giảng dạy giới từ bằng sơ đồ hóa tri nhận (sơ đồ TR - LM) ngay trong học kỳ 1 nhằm nâng cao 35% khả năng ghi nhớ dài hạn và giảm 50% lỗi dùng sai giới từ của sinh viên.
• Biên soạn sổ tay đối chiếu ngữ nghĩa chuyên sâu: Tổ bộ môn biên dịch tại các trường đại học ngoại ngữ cần phối hợp xây dựng cẩm nang dịch thuật đối chiếu 11 nhóm tương đương của giới từ "in" trong vòng 6 tháng, cung cấp hệ thống bài tập ngữ cảnh giúp người học thoát khỏi thói quen dịch thô từng từ.
• Đổi mới phương pháp đánh giá môn thực hành dịch: Khoa chuyên ngữ cần tích hợp 20 modul bài tập phân tích ẩn dụ tri nhận vào chương trình dịch thuật nâng cao, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ bài thi đạt chuẩn độ tự nhiên trong tiếng Việt lên mức trên 85% trong năm học tới.
• Tối ưu hóa cơ sở dữ liệu cho công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên: Các chuyên gia ngôn ngữ học tính toán và nhóm phát triển phần mềm dịch máy cần tích hợp bộ quy tắc ánh xạ 19 miền ý niệm ẩn dụ vào thuật toán dịch tự động, đặt mục tiêu nâng độ chuẩn xác khi dịch giới từ theo ngữ cảnh từ mức 65% hiện tại lên 90% trong vòng 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh (EFL/ESL): Cung cấp khung lý thuyết vững chắc và phương pháp trực quan hóa sơ đồ hình ảnh để thiết kế bài giảng sinh động, giúp học viên hiểu bản chất thay vì học vẹt.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Sư phạm Ngoại ngữ: Hỗ trợ nguồn tư liệu học thuật giá trị cao cho các học phần Ngữ nghĩa học, Ngữ pháp học, và Thực hành Biên dịch Anh - Việt.
• Biên dịch viên chuyên nghiệp: Nắm bắt cơ chế chuyển dịch linh hoạt giữa hai hệ thống tri nhận để tạo ra các bản dịch tự nhiên, mượt mà, loại bỏ triệt để dấu vết dịch máy móc trong văn bản báo chí và tác phẩm văn học.
• Nhà biên soạn từ điển và nghiên cứu ngôn ngữ học: Cung cấp mô hình phân loại mục từ trực quan theo mạng lưới xuyên tâm và đóng góp cứ liệu thực nghiệm cho các công trình nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ học liên văn hóa.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao người học tiếng Anh thường mặc định dịch "in" thành "trong"? Do thói quen liên tưởng một - một giữa các mục từ tương đương bề mặt. Trong thực tế, giới từ "trong" chỉ chiếm 59,17% trong tổng số 681 mẫu khảo sát, phần còn lại phân bố trên 10 giới từ khác hoặc diễn đạt phi giới từ.
• Sơ đồ nguyên mẫu của giới từ "in" là gì? Đó là sơ đồ vật chứa biểu đạt ý niệm bao chứa toàn phần trong không gian 3 chiều có ranh giới bao quanh khép kín, chiếm 8,43% tần suất xuất hiện trực tiếp trong văn bản mẫu.
• Giới từ "in" có bao nhiêu tương đương giới từ trong tiếng Việt? Nghiên cứu chỉ ra ít nhất 11 giới từ tiếng Việt tương đương, bao gồm: trong, ở, trên, vào, tại, dưới, bằng, về, ngoài, trước, sau và bên, tùy thuộc vào góc nhìn và bối cảnh tri nhận.
• Vì sao cụm từ "in the sky" lại được dịch là "trên trời" thay vì "trong trời"? Vì người Việt tri nhận không gian theo trục tọa độ thẳng đứng dựa trên vị trí người quan sát. Mọi thực thể nằm ở vị trí cao hơn tầm mắt đều được kích hoạt bằng giới từ "trên", trong khi người Anh nhìn nhận bầu trời như một vật chứa khổng lồ.
• Ẩn dụ tri nhận đóng vai trò gì trong việc mở rộng nghĩa của giới từ? Ẩn dụ là cầu nối chuyển giao từ các trải nghiệm vật lý cụ thể sang các miền trừu tượng. Nhờ cơ chế này, giới từ "in" chiếm tới 58,74% tần suất ở các lớp nghĩa chỉ thời gian, trạng thái cảm xúc, hoàn cảnh xã hội và khái niệm lý thuyết.

Kết luận

• Khẳng định tính hệ thống và phi ngẫu nhiên của 681 ngữ cảnh sử dụng giới từ "in" thông qua mô hình mạng ngữ nghĩa xuyên tâm của Ngữ nghĩa học tri nhận.
• Xác lập bằng chứng thực nghiệm cho thấy nghĩa ẩn dụ chiếm ưu thế tuyệt đối (58,74%) so với nghĩa không gian cụ thể.
• Chỉ rõ sự phong phú trong hệ thống tương đương tiếng Việt với 11 biến thể giới từ và 52 trường hợp chuyển dịch phi giới từ linh hoạt.
• Làm sáng tỏ sự khác biệt giữa tư duy định vị không gian khách quan của tiếng Anh và tư duy không gian chủ quan gắn liền văn hóa của tiếng Việt.
• Mở ra định hướng ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy ngoại ngữ, biên dịch học và xây dựng cơ sở dữ liệu dịch máy hiện đại.

Các giảng viên, dịch thuật viên và học viên quan tâm đến phương pháp tiếp cận ngữ nghĩa học tri nhận có thể ứng dụng ngay mô hình này vào công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật để tối ưu hóa hiệu quả tiếp cận ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY – HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES DEPARTMENT OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ VÂN KHÁNH A STUDY ON MEANINGS OF THE ENGLISH PREPOSITION “IN” AND ITS VIETNAMESE EQUIVALENTS FROM A COGNITIVE SEMANTIC PERSPECTIVE (NGHIÊN CỨU CÁC NGHĨA CỦA GIỚI TỪ “IN” TRONG TIẾNG ANH VÀ CÁC NGHĨA TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT DƯỚI GÓC ĐỘ NGỮ NGHĨA HỌC TRI NHẬN) M. Minor Thesis Field: English Linguistics Code: 60 22 15 HANOI - 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY – HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES DEPARTMENT OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ VÂN KHÁNH A STUDY ON MEANINGS OF THE ENGLISH PREPOSITION “IN” AND ITS VIETNAMESE EQUIVALENTS FROM A COGNITIVE SEMANTIC PERSPECTIVE (NGHIÊN CỨU CÁC NGHĨA CỦA GIỚI TỪ “IN” TRONG TIẾNG ANH VÀ CÁC NGHĨA TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT DƯỚI GÓC ĐỘ NGỮ NGHĨA HỌC TRI NHẬN) M. Minor Thesis Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: Dr. Hà Cẩm Tâm HANOI - 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v TABLE OF CONTENTS Declaration ………………………………………………………………………… i Acknowledgements ……………………………………………………………….

iii Abbreviations and Symbols ………………………………………………………. iv Table of Contents …………………………………………………………………. Statement of the Problem ………………………………………………. Aims of the Study ………………………………………………………….

Scope of the Study …………………………………………………………. Significance of the Study …………………………………………………. Design of the Study ………………………………………………………. 5 CHAPTER 1: THEORETICAL PRELIMINARIES …………………….

A Brief Overview of Cognitive Linguistics ……………………………. A Brief Overview of Cognitive Semantics ……………………………… 6 1. Definition of Spatial Prepositions ………………………………….2 Syntactic Perspectives on Spatial Prepositions. Semantic Perspectives on Spatial Prepositions …………………….

Cognitive Semantics Approach to Spatial Prepositions …………………. Experiential Realism, Image Schemas and Spatial Prepositions……. Metaphor and Spatial Prepositions …………………………………. Prototype, Radial Category and Spatial Prepositions ……………….

Polysemy and Spatial Prepositions …………………………………. Perspective and Subjectivity ………………………………………. 14 CHAPTER 2: THE STUDY …………………………………………………. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Data Analysis, Findings and Discussion ………………………………… 19 2. Meanings of the English Preposition “in” …………………………. Prototypical Schema for “in”…………………………………. Non-prototypical Meanings of ‘in’…………………………….

Metaphorical extension of the enclosure prototype ……… 22 2. Metaphorical extension of the inclusion sense …………… 25 2. Metaphorical extension of the medium sense ……………. Radial Category of “in” ……………………………………….

The English Preposition “in” and its Vietnamese Equivalents ……. “in” in English corresponds to “trong” in Vietnamese ……. “in” in English corresponds to “ngoài” in Vietnamese …. “in” in English corresponds to “trên” in Vietnamese.

“in” in English corresponds to “dưới” in Vietnamese ……. “in” in English corresponds to “ở” in Vietnamese ………. “in” in English corresponds to “trước” in Vietnamese …. “in” in English corresponds to “sau” in Vietnamese …….

“in” in English corresponds to “bên” in Vietnamese ……. “in” in English corresponds to “bằng” in Vietnamese …… 36 2. “in” in English corresponds to “về” in Vietnamese ……. “in” in English corresponds to “vào” in Vietnamese …… 37 2.

“in” in English corresponds to other Vietnamese Non-prepositional Expressions………………………………. Similarities and Differences between English and Vietnamese Spatial Cognition …………………………………………………………. 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii CONCLUSION ………………………………………………………………. Limitations of the Research and Suggestions for Further Research ……….

I LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv ABBREVIATIONS AND SYMBOLS EFL: English as a Foreign Language ESL: English as a Second Language L2: Second Language LM: Landmark LMs: Landmarks MSA: Military Science Academy NP: Noun Phrase TR: Trajector TRs: Trajectors V: Verb LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Statement of the problem There is a well-established fact that learners of English as a Foreign Language more often than not confront a great many difficulties in actively mastering the language. As a general rule, they seemingly hold the view that English notional categories, namely nouns, verbs, adjectives and adverbs are crucial, hence striving to learn as many of them as possible, and that such functional categories as prepositions are of minor significance because they are limited in number and their meanings are not important to the meaning of the whole sentence. What is more, the traditional view considers that all the senses of a preposition are highly arbitrary and are not related to one another.