CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Ý nghĩa của đề tài Hiện nay, các tổ chức đều thực hiện các hoạt động kinh doanh quốc tế nhằm đạt được các lợi thế cạnh tranh bền vững (Porter, 1990). Thông thường các hoạt động kinh doanh quốc tế sẽ tính đến các chi phí bỏ ra và các lợi ích thu được từ đó đưa ra các mức hiệu quả hoạt động khác nhau nếu các chiến lược này không được lên kế hoạch rõ ràng (Hitt et al. Mối quan hệ chiến lược này giữa hoạt động kinh doanh quốc tế với kết quả hoạt động kinh doanh hiện đang là một chủ đề quan trọng mà các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản trị kinh doanh quốc tế theo đuổi.
Vai trò quan trọng của hoạt động kinh doanh quốc tế đối với kết quả hoạt động kinh doanh xuất phát từ những tác động của nó đến chiến lược tăng trưởng, từ đó góp phần gia tăng kết quả hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, những nghiên cứu trước đây lại có những kết luận khác nhau về mối quan hệ chiến lược này. Các công ty trong ngành công nghiệp sản xuất phần cứng (hardware), với tính chất “quốc tế hoá” đặc trưng của nó, tuy nhiên lại ít nhận được sự quan tâm từ các chuyên gia quốc tế. Với đặc trưng là ngành công nghiệp chú trọng đến phát triển sáng tạo, tận dụng những lợi thế khác nhau để hình thành chuỗi giá trị có lợi nhất, hoạt động kinh doanh quốc tế và nâng cao hiệu quả sáng tạo trở thành hai gọng kiềm chủ yếu điều tiết hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong ngành (American Education, 2014).
Với tốc độ phát triển nhanh chóng của quá trình toàn cầu hoá, các công ty trong ngành công nghiệp phần cứng hiện phải đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội đến từ quá trình kinh doanh quốc tế hoá với những sự khác biệt đáng kể so với các công ty sản xuất truyền thống khác. Dựa trên ý tưởng đó, tác giả hy vọng sẽ góp phần lấp đầy khe hổng nghiên cứu này bằng việc lựa chọn đề tài “Nghiên cứu mối quan hệ giữa hoạt động kinh doanh quốc tế, hoạt động sáng tạo và kết quả hoạt động kinh doanh – Một nghiên cứu thực nghiệm trong ngành công nghiệp phần cứng” để tìm hiểu mối quan hệ giữa hoạt động TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 kinh doanh quốc tế với kết quả hoạt động kinh doanh và hoạt động sáng tạo của các công ty công nghiệp phần cứng cũng như kiểm định vai trò điều tiết của các nhân tố khác. Mục tiêu nghiên cứu Mặc dù có rất nhiều nghiên cứu trước đây tập trung vào tìm hiểu hoạt động kinh doanh quốc tế, hoạt động sáng tạo và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh, những nghiên cứu này vẫn còn nhiều hạn chế và đưa ra các kết quả nghiên cứu trái ngược nhau. Một vài nghiên cứu gần đây cũng đã đồng ý với nhận định này khi nghiên cứu về mối quan hệ giữa hoạt động kinh doanh quốc tế, hoạt động sáng tạo với kết quả hoạt động kinh doanh (Delios & Beamish, 1999; Hitt et al., 1997; Kotabe et al.
Tuy nhiên, những nghiên cứu trước đây dường như không tính đến khả năng xảy ra mối quan hệ tương tác giữa hoạt động kinh doanh quốc tế với hiệu quả hoạt động sáng tạo cũng như phụ thuộc quá nhiều vào dữ liệu dạng chéo (cross-sectional data). Vì vậy, mục tiêu nghiên cứu của Luận văn là để tránh được những hạn chế vừa nêu, đồng thời đưa ra một cái nhìn chính xác hơn về mối quan hệ giữa các hoạt động kể trên. Cụ thể hơn, thực hiện bài Luận văn này, tác giả hy vọng thực hiện được ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể sau đây. Mục tiêu thứ nhất là kiểm định lại mối quan hệ giữa hoạt động kinh doanh quốc tế với kết quả hoạt động kinh doanh trong ngành công nghiệp phần cứng.
Mục tiêu thứ hai là kiểm tra vai trò chiến lược của hoạt động sáng tạo đối với kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phần cứng. Và mục tiêu cuối cùng là kiểm tra mối quan hệ tương tác giữa hai hoạt động hoạt động kinh doanh quốc tế và sáng tạo của các doanh nghiệp này. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Luận văn tập trung thu thập mẫu là các tập đoàn công nghiệp phần cứng tại Mỹ hiện đang hoặc sắp có kế hoạch hoạt động tại Việt Nam vì bốn đặc trưng cụ thể của các công ty này (sẽ được trình bày cụ thể hơn trong chương 3). Bài nghiên cứu thu thập TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 được 176 mẫu, sau khi lọc dữ liệu và xử lý dữ liệu sạch, số công ty còn lại trong mẫu là 136 công ty (ở một số mô hình cụ thể, dữ liệu mẫu phân tích sẽ được ghi kèm theo rõ ràng).
Bên cạnh đó, luận văn cũng tập trung nghiên cứu một số lý thuyết tổng quan về kinh doanh quốc tế và hoạt động sáng tạo. Việc phân tích các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cũng là một trong các đối tượng nghiên cứu giúp chỉ ra vai trò và mức độ tác động của hai hoạt động chiến lược kể trên. Và cuối cùng, việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các công ty phần cứng tại Việt Nam trong việc thu hút đầu tư FDI cũng như tiến tới phát triển chuỗi hoạt động kinh doanh độc lập cũng là một trong các đối tượng nghiên cứu của bài luận văn này. Phạm vi nghiên cứu Luận văn thu thập dữ liệu từ năm 2006 đến năm 2014.
Mốc thời gian 9 năm này nhằm giúp tăng độ chính xác cho kết quả nghiên cứu cũng như phản ánh chính xác hơn những tác động của hoạt động R&D và hoạt động kinh doanh quốc tế đối với mức tăng trưởng và sự phát triển bền vững của ngành. Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với dữ liệu thứ cấp về các chỉ số tài chính và các số liệu khác liên quan đến hoạt động sáng tạo và hoạt động kinh doanh quốc tế của doanh nghiệp để đo lường ảnh hưởng qua lại giữa các biến. Việc sử dụng phương pháp nghiên cứu này đã được sử dụng và cho ra nhiều giá trị có ý nghĩa của các nghiên cứu thực nghiệm tương tự trước đây. Các nguồn dữ liệu để thu thập từ các nguồn: Standard & Poor’s COMPUSTAT, DataStream, Bloomberg và các báo cáo kết quả kinh doanh của công ty.
Bên cạnh đó, Espacenet và Lexis- Nexis cũng được sử dụng để cung cấp dữ liệu về hiệu quả của hoạt động sáng tạo. Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính được lựa chọn áp dụng trong luận văn để xác định các nhân tố thực sự ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động kinh doanh, mức độ ảnh hưởng của nhân tố cũng được chỉ rõ thông qua hệ số của các nhân tố trong mô hình hồi quy tuyến tính (Hoàng & Chu, 2008). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đóng góp của đề tài Trước tiên, luận văn hệ thống lại các lý thuyết về hoạt động kinh doanh quốc tế và những ảnh hưởng của nó đến kết quả hoạt động kinh doanh.
Hoạt động sáng tạo với việc xem xét như là một chiến lược phát triển sản phẩm cạnh tranh cũng được đưa vào nghiên cứu để đánh giá vai trò của nó đến kết quả hoạt động toàn doanh nghiệp. Góp phần hoàn thiện khe hổng nghiên cứu về mối quan hệ giữa hoạt động kinh doanh quốc tế, hoạt động sáng tạo và hiệu quả kinh doanh, luận văn bổ sung những kết quả nghiên cứu về các hoạt động này cũng như hoàn thiện hệ thống lý thuyết về các hoạt động kinh doanh quốc tế và hoạt động sáng tạo của các tập đoàn đa quốc gia. Kinh doanh quốc tế hiện đang được đánh giá là một chiến lược chủ chốt để phát triển của tất cả các ngành, kết quả nghiên cứu của bài luận văn này hy vọng đóng góp vào sự hiểu biết về ảnh hưởng của chiến lược này đối với sự phát triển của công ty. Bên cạnh đó, việc phát triển và hoàn thiện hệ thống các lý thuyết mới về vai trò của hoạt động kinh doanh quốc tế như lý thuyết về ba giai đoạn phát triển của hoạt động kinh doanh quốc tế cũng được thực hiện trong nghiên cứu này.
Với Việt Nam được xem là điểm đến đầu tư cho các doanh nghiệp trong thời gian sắp đến, luận văn giúp các doanh nghiệp Việt Nam nhận ra tầm quan trọng của các hoạt động kinh doanh quốc tế đối với hoạt động sáng tạo và hiệu quả kinh doanh, từ đó làm nền tảng xây dựng các chiến lược hợp tác dài hạn sau này với các tập đoàn đa quốc gia nhằm đạt được mục tiêu phát triển ngành ICT dài hạn tại nước ta giai đoạn 2015 – 2020. Để hiểu rõ hơn về các đóng góp thực tiễn của đề tài này cũng như giúp phần phân tích kết quả nghiên cứu được dễ dàng và nhanh chóng hơn, phần tiếp theo của chương sẽ mang lại cái nhìn tổng quan về ngành công nghiệp phần cứng cũng như các đặc thù, đặc trưng của nó mà từ đó hình thành nên những khác biệt trong kết quả nghiên cứu so với các bài nghiên cứu trước đây. Vì thế, thay vì giống với các bài nghiên cứu trước đây về việc giới thiệu tổng quan về ngành công nghiệp phần cứng sẽ được bố trí giới thiệu trong chương 2, trong bài luận văn này, phần giới TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 thiệu tổng quan về ngành công nghiệp phần cứng sẽ được trình bày ngay trong phần cuối chương một này. Tổng quan về ngành công nghiệp phần cứng Là một trong những ngành quan trọng và lớn nhất trên thế giới, ngành công nghiệp phần cứng đã phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây.
Đóng góp vào sự bùng nổ kinh tế, tăng trưởng và phát triển bền vững của các quốc gia công nghiệp trên thế giới, các hoạt động kinh tế thuộc ngành này đã trở thành một bộ phận tích hợp trong hầu hết các ngành kinh tế. Từ xây dựng đến IT và dệt may, từ sản xuất đồ nội thất đến ngân hàng và sinh học, ngành công nghiệp phần cứng có mặt ở khắp mọi nơi (Hardware Marketplace, 2014). Ngành công nghiệp phần cứng có thể được hiểu rộng là ngành kinh doanh cung cấp phương tiện cho sự tăng trưởng, phát triển và hoạt động trơn tru của các khía cạnh khác nhau trong đời sống và xã hội.