Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa FDI và Tăng Trưởng Kinh Tế Tỉnh Bình Định

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu mối quan hệ của fdi và tăng trưởng kinh tế tỉnh bình định, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế tại

• Tác giả: Ngô Thị Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Lê Bảo
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa FDI Và Tăng Trưởng Kinh Tế Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 0.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 0.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Những đóng góp mới của luận án
• 0.6.1. Đóng góp về mặt lý luận
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ CỦA FDI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.1. Các nghiên cứu mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ vốn đầu tư
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.3. Các nghiên cứu mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ năng lực hấp thụ
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.5. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của tác giả
• 1.5.1. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.5.2. Hướng nghiên cứu của tác giả
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MỐI QUAN HỆ CỦA FDI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 2.1. Lý luận về mối quan hệ của FDI và TTKT
• 2.1.1. Một số khái niệm
• 2.1.2. Mối quan hệ của FDI và TTKT
• 2.1.3. Một số lý thuyết được sử dụng trong đề tài
• 2.1.3.1. Lý thuyết TTKT và FDI
• 2.1.3.2. Lý thuyết về năng lực hấp thụ
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ của FDI và TTKT
• 2.2.1. Vốn nhân lực
• 2.2.2. Cơ sở hạ tầng
• 2.2.3. Chất lượng thể chế
• 2.2.4. Ổn định kinh tế vĩ mô
• 2.2.5. Độ mở thương mại
• 2.2.6. Năng lực hấp thụ của DN trong nước
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Khung phân tích
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3.2. Lựa chọn và tính toán các biến đưa vào mô hình
• 3.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.5.1. Thu thập dữ liệu thứ cấp
• 3.5.2. Thu thập dữ liệu sơ cấp
• 3.6. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.6.1. Phân tích dữ liệu thứ cấp
• 3.6.2. Phân tích dữ liệu sơ cấp
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng FDI và TTKT tỉnh Bình Định
• 4.1.1. Giới thiệu khái quát về tiềm năng, lợi thế tỉnh Bình Định
• 4.1.2. Thực trạng về FDI tỉnh Bình Định
• 4.1.3. Thực trạng TTKT tỉnh Bình Định
• 4.1.4. FDI và TTKT tỉnh Bình Định
• 4.2. Kết quả phân tích thống kê mô tả
• 4.2.1. Thống kê mô tả mẫu khảo sát
• 4.2.2. Kết quả phân tích thống kê các yếu tố năng lực hấp thụ trong mối quan hệ của FDI và TTKT
• 4.2.3. Đánh giá về thực trạng năng lực hấp thụ FDI địa phương
• 4.3. Kết quả ước lượng hồi quy
• 4.3.1. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.3.2. Kết quả ước lượng hồi quy về mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ vốn đầu tư
• 4.3.3. Kết quả ước lượng hồi quy về mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ năng lực hấp thụ
• 5. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Định hướng của địa phương về thu hút FDI và TTKT
• 5.1.1. Về thu hút FDI
• 5.1.2. Về tăng trưởng kinh tế
• 5.2. Một số hàm ý chính sách
• 5.2.1. Tăng cường thu hút và thúc đẩy giải ngân nguồn vốn FDI
• 5.2.2. Cải thiện năng lực hấp thụ nhằm phát huy lợi ích FDI
• 5.2.3. Tiếp tục đổi mới mô hình TTKT, nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút FDI
• 5.2.4. Thu hút FDI gắn mục tiêu bảo vệ môi trường
• 5.2.5. Thu hút FDI gắn với mục tiêu phát huy tính kết nối với khu vực kinh tế trong nước
• 5.3. Một số kiến nghị
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu FDI và Tăng Trưởng Kinh Tế Bình Định

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, FDI đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế (TTKT) của các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Tỉnh Bình Định, với vị trí địa lý chiến lược và tiềm năng phát triển, đã và đang nỗ lực thu hút vốn FDI nhằm thúc đẩy TTKT. Tuy nhiên, hiệu quả của FDI đối với TTKT không phải là hiển nhiên, mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là năng lực hấp thụ của địa phương. Nghiên cứu này tập trung vào phân tích mối quan hệ giữa FDI và TTKT tại tỉnh Bình Định, làm rõ vai trò của năng lực hấp thụ trong mối quan hệ này, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng vốn FDI cho TTKT bền vững. Bài viết này đi sâu vào các khía cạnh then chốt của vấn đề, cung cấp cái nhìn toàn diện và sâu sắc về tác động của FDI đến TTKT của Bình Định, đồng thời gợi ý các hướng đi mới cho công tác hoạch định chính sách.

1.1. Tầm quan trọng của FDI đối với tăng trưởng kinh tế

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được xem là một động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế (TTKT) thông qua việc bổ sung vốn, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng suất lao động và tạo ra việc làm. Đối với các tỉnh như Bình Định, FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hiện đại hóa sản xuất và nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Số liệu thống kê cho thấy khu vực FDI đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra nhiều cơ hội việc làm, đồng thời giúp địa phương tiếp cận với các công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản lý từ các quốc gia phát triển. Việc thu hút FDI hiệu quả sẽ tạo ra những tác động lan tỏa tích cực, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ và nâng cao trình độ kỹ thuật của người lao động địa phương. Tăng trưởng kinh tế và vốn FDI có mối quan hệ mật thiết với nhau.

1.2. Bối cảnh thu hút FDI tại tỉnh Bình Định

Bình Định là một trong những tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, có vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển lớn. Tỉnh đã và đang nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, thu hút FDI vào các lĩnh vực có lợi thế như du lịch, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao. Tuy nhiên, so với các tỉnh khác trong khu vực, kết quả thu hút FDI của Bình Định còn khiêm tốn. Theo số liệu của Cục Thống kê Bình Định, vốn FDI giải ngân mới đạt gần 30,9% trong tổng lượng vốn đăng ký. Điều này đặt ra yêu cầu cần có những nghiên cứu sâu sắc để đánh giá thực trạng, xác định các yếu tố cản trở và đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả thu hút FDI. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến thu hút FDI, từ đó đề xuất các chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.

II. Phân Tích Thách Thức Trong Thu Hút FDI vào Bình Định

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Bình Định vẫn đối mặt với không ít thách thức trong quá trình thu hút FDI. Các thách thức này có thể đến từ nhiều phía, bao gồm hạ tầng cơ sở chưa đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, thủ tục hành chính còn phức tạp và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp (DN) trong nước còn yếu. Bên cạnh đó, sự biến động của kinh tế thế giới và các chính sách thương mại quốc tế cũng có thể ảnh hưởng đến dòng vốn FDI vào Bình Định. Để vượt qua những thách thức này, Bình Định cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, tập trung vào cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực hấp thụ, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa các DN FDI và DN trong nước. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích các thách thức này, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể để Bình Định có thể thu hút FDI hiệu quả hơn.

2.1. Hạn chế về hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao

Hạ tầng cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút FDI. Mặc dù Bình Định đã có những cải thiện đáng kể về hạ tầng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế so với các tỉnh khác trong khu vực. Các vấn đề như giao thông, điện, nước, viễn thông chưa đáp ứng được nhu cầu của các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một yếu tố quan trọng. Bình Định cần có những chính sách đào tạo và thu hút nhân tài để đáp ứng nhu cầu của các DN FDI.Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt.

2.2. Môi trường kinh doanh và thủ tục hành chính

Môi trường kinh doanh và thủ tục hành chính cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Bình Định cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các DN FDI hoạt động. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường tính minh bạch là những việc làm cần thiết. Các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, thuế cần được rà soát, sửa đổi để tạo thuận lợi tối đa cho các nhà đầu tư. Cải cách thủ tục hành chính là yếu tố quan trọng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ FDI và Tăng Trưởng

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để phân tích mối quan hệ giữa FDI và TTKT tại Bình Định. Phương pháp định tính được sử dụng để thu thập thông tin thông qua phỏng vấn các chuyên gia, nhà quản lý và DN FDI. Phương pháp định lượng được sử dụng để phân tích dữ liệu thống kê về FDI, TTKT và các yếu tố khác liên quan. Mô hình hồi quy được sử dụng để ước lượng tác động của FDI đến TTKT. Ngoài ra, phương pháp kiểm định nhân quả Granger được sử dụng để xác định mối quan hệ nhân quả giữa FDI và TTKT. Dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu này bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các cơ quan thống kê và dữ liệu sơ cấp từ khảo sát DN FDI. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết các phương pháp nghiên cứu được sử dụng, từ đó đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu

Mô hình hồi quy được sử dụng để ước lượng tác động của FDI đến TTKT. Các biến được sử dụng trong mô hình bao gồm vốn FDI, tăng trưởng GDP, lao động, vốn và các yếu tố khác liên quan. Dữ liệu được sử dụng trong mô hình là dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 1997 đến năm 2019. Mô hình được ước lượng bằng phương pháp bình phương bé nhất. Kết quả ước lượng mô hình sẽ cho biết tác động của FDI đến TTKT và mức độ ý nghĩa thống kê của tác động này. Phân tích dữ liệu là công cụ quan trọng trong nghiên cứu.

3.2. Kiểm định nhân quả Granger và phân tích

Phương pháp kiểm định nhân quả Granger được sử dụng để xác định mối quan hệ nhân quả giữa FDI và TTKT. Kiểm định này sẽ cho biết liệu FDI có gây ra TTKT hay TTKT có gây ra FDI. Kết quả kiểm định sẽ giúp làm rõ mối quan hệ giữa FDI và TTKT và có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách. Kiểm định này cho biết chiều tác động của tăng trưởng kinh tế.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu FDI Tác Động Đến Tăng Trưởng Bình Định

Kết quả nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực đến TTKT của tỉnh Bình Định. Tuy nhiên, tác động này không phải là trực tiếp mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, đặc biệt là năng lực hấp thụ. Các yếu tố năng lực hấp thụ quan trọng bao gồm nguồn nhân lực, hạ tầng cơ sở, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh của các DN trong nước. Nghiên cứu cũng cho thấy mối quan hệ hai chiều giữa FDI và TTKT. FDI thúc đẩy TTKT và ngược lại, TTKT tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút FDI. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết các kết quả nghiên cứu, từ đó đưa ra những kết luận quan trọng về mối quan hệ giữa FDI và TTKT tại Bình Định.

4.1. Tác động tích cực của FDI đến tăng trưởng GRDP

Phân tích cho thấy FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng GRDP của Bình Định. Các dự án FDI tạo ra việc làm, tăng năng suất lao động và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, tác động của FDI đến GRDP không đồng đều giữa các ngành và các khu vực. Các ngành có lợi thế cạnh tranh như du lịch, công nghiệp chế biến thu hút nhiều vốn FDI và có tác động lớn hơn đến GRDP. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc lựa chọn các ngành ưu tiên để thu hút FDI.

4.2. Năng lực hấp thụ FDI ảnh hưởng đến tăng trưởng

Nghiên cứu chỉ ra rằng năng lực hấp thụ có vai trò quan trọng trong việc quyết định hiệu quả của FDI đối với TTKT. Các yếu tố như nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng cơ sở đồng bộ, môi trường kinh doanh thuận lợi và năng lực cạnh tranh của các DN trong nước đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ và phát huy tác động lan tỏa của FDI. Các chính sách cần tập trung vào việc nâng cao năng lực hấp thụ, từ đó tối đa hóa lợi ích của FDI.

V. Hàm Ý Chính Sách Thúc Đẩy FDI và Tăng Trưởng Bền Vững

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy FDI và TTKT bền vững tại Bình Định. Các chính sách này tập trung vào cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực hấp thụ, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa các DN FDI và DN trong nước. Bên cạnh đó, cần có những chính sách khuyến khích FDI vào các ngành có lợi thế cạnh tranh và có tác động lan tỏa lớn đến nền kinh tế. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát các dự án FDI để đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ môi trường. Việc thực hiện đồng bộ các chính sách này sẽ giúp Bình Định thu hút FDI hiệu quả hơn và thúc đẩy TTKT bền vững.

5.1. Cải thiện môi trường đầu tư và đơn giản hóa thủ tục

Chính quyền Bình Định cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các DN FDI hoạt động. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường tính minh bạch là những việc làm cần thiết. Cần rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến đầu tư để tạo thuận lợi tối đa cho các nhà đầu tư. Việc thành lập trung tâm hỗ trợ đầu tư và xúc tiến thương mại là một giải pháp hiệu quả.

5.2. Đầu tư vào nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng

Bình Định cần tăng cường đầu tư vào nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng. Cần có những chính sách đào tạo và thu hút nhân tài để đáp ứng nhu cầu của các DN FDI. Cần nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông để đáp ứng nhu cầu sản xuất và kinh doanh. Việc thu hút vốn đầu tư từ các nguồn khác nhau để phát triển cơ sở hạ tầng là một giải pháp quan trọng.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về FDI Bình Định

Nghiên cứu này đã phân tích mối quan hệ giữa FDI và TTKT tại tỉnh Bình Định, làm rõ vai trò của năng lực hấp thụ trong mối quan hệ này, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng vốn FDI cho TTKT bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực đến TTKT, nhưng tác động này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là năng lực hấp thụ. Các chính sách cần tập trung vào việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực hấp thụ, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa các DN FDI và DN trong nước. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào phân tích tác động của FDI đến các lĩnh vực cụ thể của nền kinh tế Bình Định, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách chi tiết hơn.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng FDI có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy TTKT của tỉnh Bình Định. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối đa, cần chú trọng đến việc nâng cao năng lực hấp thụ, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực. Việc liên kết giữa các DN FDI và DN trong nước cũng là một yếu tố quan trọng.

6.2. Hướng nghiên cứu mở rộng và sâu hơn

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào phân tích tác động của FDI đến các lĩnh vực cụ thể như du lịch, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào phân tích tác động của FDI đến môi trường và xã hội. Việc so sánh kết quả nghiên cứu với các tỉnh khác trong khu vực cũng là một hướng đi thú vị.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam trong hơn 30 năm thực hiện chính sách mở cửa và hội nhập đã khẳng định vai trò đối với nền kinh tế. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (2019), khu vực FDI đóng góp gần 24% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và chiếm hơn 20% tổng sản phẩm trong nước. Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị đã ban hành nghị quyết riêng về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, việc nâng cao chất lượng và phát huy lợi ích thực sự của FDI để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (TTKT) đang đặt ra nhiều thách thức ở cả cấp độ quốc gia và địa phương.

Tại tỉnh Bình Định — một trong 5 tỉnh thuộc vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung (KTTĐMT), có bờ biển dài 134 km, sở hữu cảng Quy Nhơn (cảng đầu mối khu vực loại 1 Nam Trung Bộ), Khu kinh tế Nhơn Hội và sân bay Phù Cát — dòng vốn FDI được xác định là một động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Mặc dù vậy, kết quả thu hút FDI tại địa phương còn khiêm tốn: lũy kế đến ngày 31/12/2019, Bình Định chỉ thu hút được 80 dự án với tổng vốn đăng ký 756,9 triệu USD, chiếm 6,38% vốn đăng ký của vùng KTTĐMT và 0,3% của cả nước. Đáng chú ý, tỷ lệ vốn thực hiện so với vốn đăng ký chỉ đạt gần 30,9% (theo Cục Thống kê Bình Định, 2019), đóng góp của khu vực này vào giải quyết việc làm, thu ngân sách và giá trị gia tăng địa phương còn thấp.

Khoảng trống nghiên cứu lớn được xác định là: các nghiên cứu tại Việt Nam chủ yếu phân tích mối quan hệ giữa FDI và TTKT trên góc độ vốn đầu tư ở cấp quốc gia hoặc cấp vùng; rất ít nghiên cứu tiếp cận ở cấp độ địa phương cụ thể kết hợp đồng thời cả góc độ vốn đầu tư và năng lực hấp thụ. Các nghiên cứu trước đây tại Bình Định (như Hà Thanh Việt, 2009; Nguyễn Duy Thục, 2007) chỉ áp dụng phương pháp định tính đơn giản hoặc thống kê mô tả, chưa lượng hóa được tương tác và chưa xác định rõ các điều kiện hấp thụ.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu mối quan hệ của FDI và TTKT tỉnh Bình Định, làm rõ các vấn đề về năng lực hấp thụ FDI đặt trong mối quan hệ với TTKT, từ đó đưa ra các hàm ý chính sách nhằm thu hút và phát huy vai trò của FDI đối với TTKT địa phương.
• Mục tiêu nghiên cứu cụ thể:
  1. Hệ thống hoá lý thuyết liên quan về mối quan hệ của FDI và TTKT.
  2. Phân tích thực trạng về FDI và TTKT tỉnh Bình Định.
  3. Lượng hóa mối quan hệ của FDI và TTKT tỉnh Bình Định, đồng thời xác định các yếu tố then chốt đóng vai trò năng lực hấp thụ trong mối quan hệ này.
  4. Đề xuất chính sách thu hút, phát huy lợi ích nguồn vốn FDI, thúc đẩy TTKT tỉnh Bình Định.

Câu hỏi nghiên cứu của luận án:

1. Về mặt lý thuyết, có những lý thuyết nào giải thích mối quan hệ của FDI và TTKT?
2. Thực trạng về FDI và TTKT tại Bình Định là như thế nào?
3. Trong điều kiện thực tiễn tại Bình Định, có hay không mối quan hệ có ý nghĩa thống kê giữa FDI và TTKT? Yếu tố nào đóng vai trò then chốt trong mối quan hệ này?
4. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, cần làm gì để thu hút và phát huy lợi ích của FDI, thúc đẩy TTKT Bình Định?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các mối quan hệ của FDI và TTKT tỉnh Bình Định.
• Phạm vi nội dung: Vận dụng lý thuyết để xây dựng, ước lượng mô hình và phân tích mối quan hệ trên hai góc độ vốn đầu tư và năng lực hấp thụ. Chiều tác động của FDI đến TTKT được lượng hóa bằng mô hình hồi quy; chiều tác động của TTKT đến FDI được đánh giá qua kiểm định nhân quả Granger; các yếu tố năng lực hấp thụ được xác định và đánh giá qua khảo sát.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Bình Định.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 1997–2019; dữ liệu sơ cấp được điều tra khảo sát từ tháng 11/2018 đến tháng 02/2019.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã phân loại các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước thành hai nhóm hướng tiếp cận chính:

Hướng nghiên cứu mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ vốn đầu tư

Các kết quả nghiên cứu trước đây chưa đạt được sự đồng thuận:

• Tác động tích cực một chiều từ FDI đến TTKT: Asafu-Adjaye (2000) nghiên cứu tại Indonesia (1970–1996) bằng mô hình VAR; Koojaroenprasit (2012) tại Hàn Quốc (1980–2009); Pegkas (2015) tại 18 nước Eurozone (2002–2012) dùng OLS, FEM, REM; Carkovic và Levine (2005) tại 72 quốc gia dùng GMM; Nguyễn Thị Tuệ Anh và cộng sự (2006) tại Việt Nam (1988–2003); Nguyễn Thị Liên Hoa và Lê Nguyễn Quỳnh Phương (2014) dùng VAR tại Việt Nam (1988–2012); Đặng Thành Cương (2012) tại Nghệ An; Thái Sơn (2017) tại vùng KTTĐMT.
• Tác động tích cực một chiều từ TTKT đến FDI: Umeora (2013) nghiên cứu tại Nigeria (1986–2011) chỉ ra TTKT thúc đẩy FDI nhưng chiều ngược lại không có ý nghĩa thống kê; Hồ Thị Thanh Mai và Phạm Thị Thanh Thủy (2016) nghiên cứu tại Khánh Hòa (1995–2014) qua mô hình VAR và kiểm định Granger cho thấy TTKT tác động tích cực đến thu hút FDI, trong khi FDI không tác động có ý nghĩa đến TTKT.
• Không có mối quan hệ hoặc tác động tiêu cực: Temiz và Gökmen (2014) tại Thổ Nhĩ Kỳ (1992–2007); Belloumi (2014) tại Tunisia (1970–2008) sử dụng ARDL; Saqib, Masnoon và Rafique (2013) tại Pakistan (1981–2010) cho thấy FDI tác động ngược chiều với TTKT.
• Mối quan hệ hai chiều: Bengoa và Sanchez-Robles (2003) tại 18 nước Mỹ Latinh; Mishal và Abulaila (2007) tại Jordan; Tripathi, Seth và Bhandari (2015) tại Ấn Độ; Chowdhury và Mavrotas (2005) tại Chile; Carp (2015) tại Hungary; Hồ Đắc Nghĩa (2014) dùng VAR tại Việt Nam; Phạm Thị Hoàng Anh và Lê Hà Thu (2014); Nguyễn Phú Tụ và Huỳnh Công Minh (2010); Nguyễn Hồng Hà (2015) tại Trà Vinh; Nguyễn Minh Tiến (2014) trên 63 tỉnh thành Việt Nam.
• Hiệu ứng ngưỡng FDI: Demekas, Horváth, Ribakova và Wu (2005) xác định ngưỡng tỷ lệ FDI/GDP là 12,1%; Nguyena và Tob (2017) tại 8 nước ASEAN xác định mức tối ưu là 4,73% GDP; Nguyễn Quỳnh Thơ (2017) áp dụng mô hình hồi quy ngưỡng Hansen (1999) cho dữ liệu bảng tại Việt Nam giai đoạn 2005–2016 và tìm ra mức ngưỡng tối ưu là 8,96% GDP.

Hướng nghiên cứu mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ năng lực hấp thụ

Các nghiên cứu khẳng định FDI tác động đến TTKT là mối quan hệ có điều kiện, phụ thuộc vào năng lực tiếp nhận:

• Balasubramanyam, Salisu và Sapsford (1996) tại 46 quốc gia chỉ ra vai trò của độ mở thương mại và vốn nhân lực.
• Borensztein, De Gregorio và Lee (1998) trên 69 quốc gia nhấn mạnh FDI chỉ phát huy tác dụng khi kết hợp với vốn nhân lực, độ mở và ổn định vĩ mô.
• De Mello Jr (1997) phân tích hiệu ứng lan tỏa với doanh nghiệp nội địa; Zhang (2001) tại 11 quốc gia Đông Á và Mỹ Latinh nhấn mạnh cơ sở hạ tầng và ổn định kinh tế vĩ mô; Jyun-Yi và Chih-Chiang (2008) trên 62 quốc gia; Adegbite và Ayadi (2011) tại Nigeria; Djurovic (2012) tại 28 nước; Fadhil và Almsafir (2015) tại Malaysia.
• Nguyen, Duysters, Patterson và Sander (2009) đưa ra lý thuyết năng lực hấp thụ FDI và mô hình quang hợp, chỉ ra 3 yếu tố quan trọng tại Việt Nam là vốn nhân lực, chất lượng thể chế và cơ sở hạ tầng.
• Kotrajaras (2010) tại 15 nước Đông Á; Nguyễn Khắc Quốc Bảo (2014) tại các nước đang phát triển (nhấn mạnh thể chế và ổn định vĩ mô); Trần Kim Cương (2015) trên 44 quốc gia thu nhập thấp và trung bình với 5 yếu tố địa phương (giáo dục, thể chế kinh tế, ổn định vĩ mô, cơ sở hạ tầng và đô thị hóa).

Tác giả	Phạm vi và dữ liệu	Phương pháp	Kết quả chính
Asafu-Adjaye (2000)	Indonesia (1970–1996)	ECM, VAR	FDI tác động tích cực đến TTKT.
Pegkas (2015)	18 nước Eurozone (2002–2012)	OLS, FEM, REM	FDI tác động tích cực đến TTKT trong dài hạn.
Umeora (2013)	Nigeria (1986–2011)	OLS	TTKT tác động tích cực đến FDI; FDI không có ý nghĩa với TTKT.
Nguyễn Quỳnh Thơ (2017)	Dữ liệu bảng các tỉnh VN (2005–2016)	Hồi quy ngưỡng Hansen	Tồn tại quan hệ ngưỡng với mức FDI tối ưu là 8,96% GDP.
Nguyen và cs (2009)	Việt Nam	Định tính, khảo sát	Lợi ích FDI phụ thuộc vốn nhân lực, thể chế và hạ tầng.
Nguyễn Khắc Quốc Bảo (2014)	Các nước đang phát triển (1993–2012)	GMM dữ liệu bảng	Tác động của FDI phụ thuộc chất lượng thể chế và ổn định vĩ mô.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Dựa trên luận điểm của Lipsey và Sjöholm (2005) về sự khác biệt trong kết quả thực nghiệm bắt nguồn từ điều kiện đặc thù của từng địa phương, luận án giải quyết khoảng trống:

1. Đánh giá toàn diện mối quan hệ hai chiều và có điều kiện giữa FDI và TTKT tại một địa phương cụ thể (tỉnh Bình Định) trên cả hai góc độ: vốn đầu tư và năng lực hấp thụ.
2. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng quy mô vốn FDI tại Bình Định.
3. Nhận diện và lượng hóa vai trò của các yếu tố năng lực hấp thụ của địa phương (vốn nhân lực, hạ tầng, thể chế, năng lực doanh nghiệp nội địa) thông qua tích hợp biến tương tác trong mô hình hồi quy và kiểm định bằng dữ liệu điều tra sơ cấp.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Khái niệm FDI và Tăng trưởng kinh tế: Luận án sử dụng khái niệm FDI theo định nghĩa của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF, trích bởi Phan Thị Quốc Hương, 2014), Phạm Ngọc Linh và Nguyễn Thị Kim Dung (2008), Luật Đầu tư (2014) và Tổng cục Thống kê (2019). Tăng trưởng kinh tế được hiểu theo tiếp cận của Bùi Quang Bình (2010), Ngô Thắng Lợi (2012), Haller (2012), Mankiw (2013), đo lường bằng quy mô (GRDP) và tốc độ tăng GRDP.
• Khung phân tích mối quan hệ tổng thể: Dựa trên mô hình của Nowbutsing (2009) và tiếp cận của Nguyễn Minh Tiến (2014), mối quan hệ giữa FDI và TTKT được phân tích qua 3 kênh: Tác động trực tiếp (kênh vốn đầu tư), Tác động lan tỏa/gián tiếp (thông qua năng lực hấp thụ/yếu tố điều kiện) và Tác động phản hồi (TTKT tác động ngược lại thu hút FDI).
• Lý thuyết tăng trưởng cổ điển: Mô hình Harrod–Domar với phương trình $g_y = s/ICOR$, trong đó tỷ lệ tiết kiệm $s$ và hệ số gia tăng vốn–sản lượng $ICOR$ quyết định tốc độ tăng trưởng $g_y$.
• Lý thuyết tăng trưởng ngoại sinh (Tân cổ điển): Mô hình Solow (1956) dựa trên hàm sản xuất Cobb–Douglas $Y = K^\alpha L^{1-\alpha}$ và hàm mở rộng có yếu tố công nghệ $Y = K^\alpha (LE)^{1-\alpha}$. Lý thuyết chứng minh tại trạng thái dừng $s.k^\alpha = (\delta + g + n)k$, tích lũy vốn từ FDI chỉ làm gia tăng mức sản lượng trong ngắn hạn mà không làm thay đổi tốc độ tăng trưởng dài hạn nếu công nghệ và lao động là ngoại sinh.
• Lý thuyết tăng trưởng nội sinh: Mô hình bắt kịp công nghệ của Lucas Jr (1988) với hàm $Y = K^\alpha (u.EL)^{1-\alpha}$, nhấn mạnh vai trò tích lũy vốn con người ($EL$) và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP); hàm sản xuất mở rộng của Fadhil và Almsafir (2015) $Y_t = A_t K_t^\alpha H_t^\beta$ giải thích tác động dài hạn của FDI thông qua chuyển giao công nghệ và nâng cao kỹ năng lao động.
• Lý thuyết chiết trung (Mô hình OLI): Dunning (2001) với 3 lợi thế: Sở hữu (O), Nội bộ hóa (I) và Địa điểm (L). Lợi thế địa điểm của địa phương (thị trường, tốc độ tăng trưởng, chi phí lao động) quyết định sức hút dòng vốn FDI (kết hợp các nghiên cứu của Lean, 2008; Alavinasab, 2013; UNCTAD, 1998; Athukorala, 2009).
• Lý thuyết năng lực hấp thụ FDI: Dahlman và Nelson (1995), Lumbila (2005), Farkas (2012), Khordagui và Saleh (2013), mô hình quang hợp của Nguyen và cộng sự (2009) chia năng lực hấp thụ thành 2 cấp độ (doanh nghiệp trong nước và địa phương tiếp nhận), lý thuyết điều kiện của Findlay (1978), cùng các nghiên cứu của Bengoa và Sanchez-Robles (2003), Nguyễn Khắc Quốc Bảo (2014), Trần Kim Cương (2015).

     [ GÓC ĐỘ VỐN ĐẦU TƯ ]                           [ GÓC ĐỘ NĂNG LỰC HẤP THỤ ]
  - FDI tác động trực tiếp TTKT                   - Lý thuyết hấp thụ (Nguyen và cs, 2009)
  - TTKT tác động phản hồi FDI                    - Điều kiện vĩ mô (Findlay, 1978)
  - Hiệu ứng ngưỡng FDI (Hansen, 1999)            - Yếu tố địa phương (Trần Kim Cương, 2015)

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Quy trình nghiên cứu kết hợp phương pháp định lượng và định tính:

• Phương pháp định lượng dữ liệu thứ cấp:
  • Kiểm định tính dừng bằng kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF).
  • Ước lượng mô hình Phân phối trễ tự hồi quy (ARDL) và Mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) nhằm đánh giá tác động ngắn hạn và dài hạn của FDI cũng như các biến tương tác đối với GRDP.
  • Kiểm định nhân quả Granger để xác định chiều tác động từ TTKT đến FDI.
  • Ước lượng mô hình hồi quy ngưỡng FDI theo phương pháp của Hansen (1999) nhằm xác định điểm ngưỡng quy mô vốn.
• Phương pháp định tính và dữ liệu sơ cấp:
  • Phương pháp chuyên gia và điều tra khảo sát bằng bảng hỏi.
  • Phân tích thống kê mô tả mẫu khảo sát, đánh giá thực trạng các yếu tố năng lực hấp thụ địa phương.
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập chuỗi thời gian 1997–2019 từ Niên giám thống kê, Cục Thống kê tỉnh Bình Định, Tổng cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Định.
  • Dữ liệu sơ cấp: Điều tra khảo sát ý kiến của các doanh nghiệp FDI, các chuyên gia và nhà quản lý tại Bình Định từ tháng 11/2018 đến tháng 02/2019.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu về mối quan hệ của FDI và tăng trưởng kinh tế

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam. Tác giả phân chia bức tranh tổng quan thành hai nhánh tiếp cận:

• Nhánh 1: Mối quan hệ FDI và TTKT trên góc độ vốn đầu tư, chỉ ra sự thiếu thống nhất trong các kết luận thực nghiệm (tác động thuận chiều, ngược chiều, hai chiều, hoặc không có ý nghĩa), đồng thời điểm lại các nghiên cứu về hiệu ứng ngưỡng FDI (Demekas và cs, 2005; Nguyena và Tob, 2017; Nguyễn Quỳnh Thơ, 2017).
• Nhánh 2: Mối quan hệ trên góc độ năng lực hấp thụ, tổng hợp các yếu tố điều kiện quyết định khả năng hưởng lợi từ FDI (vốn nhân lực, độ mở thương mại, thể chế, hạ tầng, năng lực doanh nghiệp trong nước).

Chương 1 xác định khoảng trống học thuật: chưa có công trình nào đánh giá toàn diện cả hai góc độ trên trong điều kiện đặc thù của tỉnh Bình Định.

Chương 2. Cơ sở lý thuyết về mối quan hệ của FDI và tăng trưởng kinh tế

Chương 2 trình bày hệ thống lý luận và các khái niệm cốt lõi:

• Làm rõ định nghĩa về FDI, dòng vốn FDI và tăng trưởng kinh tế.
• Phân tích các mô hình tăng trưởng: Harrod–Domar (vai trò vốn và ICOR), Solow (trạng thái dừng khi thay đổi tỷ lệ tiết kiệm và khi có tiến bộ công nghệ), Lucas Jr (tăng trưởng nội sinh, vốn con người và TFP), và Dunning (mô hình OLI, lợi thế địa điểm L).
• Phân tích lý thuyết năng lực hấp thụ FDI (Nguyen và cs, 2009), mô hình quang hợp, lý thuyết Findlay (1978).
• Xây dựng khung phân tích gồm 3 kênh: tác động trực tiếp từ vốn FDI, tác động lan tỏa qua năng lực hấp thụ địa phương (vốn nhân lực, cơ sở hạ tầng, chất lượng thể chế, năng lực doanh nghiệp nội địa, ổn định vĩ mô, độ mở thương mại), và tác động phản hồi của TTKT đối với dòng vốn FDI.

Chương 3. Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 thiết lập quy trình nghiên cứu, xây dựng mô hình và phương pháp thu thập, xử lý dữ liệu:

• Đề xuất mô hình kinh lượng tổng quát và lựa chọn các biến: biến phụ thuộc GRDP (đại diện cho TTKT); biến độc lập FDI; các biến đại diện cho năng lực hấp thụ gồm vốn nhân lực ($H$), cơ sở hạ tầng ($FR$), chất lượng thể chế ($PCI$), năng lực hấp thụ doanh nghiệp trong nước ($FI$), cùng các biến tương tác ($FDI \times H$, $FDI \times FR$, $FDI \times PCI$, $FDI \times FI$).
• Xây dựng các giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ trực tiếp, mối quan hệ tương tác có điều kiện và mối quan hệ nhân quả.
• Trình bày quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp (1997–2019) và sơ cấp (khảo sát doanh nghiệp FDI, cán bộ quản lý giai đoạn 11/2018–02/2019).
• Chi tiết hóa các kỹ thuật phân tích: kiểm định nghiệm đơn vị ADF, ước lượng ARDL/ECM, kiểm định Granger, mô hình ngưỡng FDI và thống kê mô tả dữ liệu điều tra.

Chương 4. Kết quả nghiên cứu

Chương 4 trình bày các phát hiện thực nghiệm trên dữ liệu tỉnh Bình Định:

• Phân tích thực trạng: Giai đoạn 1997–2019, Bình Định thu hút được 80 dự án FDI với 756,9 triệu USD vốn đăng ký. Tỷ lệ giải ngân vốn FDI còn thấp (đạt gần 30,9%). Tốc độ tăng trưởng GRDP, năng suất lao động xã hội và các thành phần vốn đầu tư được thống kê chi tiết qua các bảng biểu.
• Kết quả phân tích dữ liệu sơ cấp: Khảo sát mức độ quan trọng và thực trạng các yếu tố năng lực hấp thụ tại Bình Định, xác định thứ tự đánh giá đối với vốn nhân lực ($H$), chất lượng thể chế ($PCI$), cơ sở hạ tầng ($FR$) và năng lực doanh nghiệp nội địa ($FI$).
• Kết quả kiểm định kinh lượng:
  • Kiểm định nghiệm đơn vị ADF xác nhận tính dừng của các chuỗi dữ liệu.
  • Ước lượng mô hình ARDL ban đầu ARDL(1,1,0,1,0,1,0,1,1) và mô hình cuối cùng ARDL(1,0,1,1,0,1,0), cùng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) cho thấy tác động ngắn hạn và dài hạn của các biến.
  • Kết quả kiểm định nhân quả Granger khẳng định tồn tại tác động tích cực của TTKT đối với thu hút dòng vốn FDI.
  • Kết quả mô hình ngưỡng FDI khẳng định tác động tích cực của FDI đến TTKT chỉ phát huy khi quy mô vốn đạt qua một ngưỡng nhất định.
  • Kết quả ước lượng biến tương tác khẳng định 2 yếu tố điều kiện then chốt là vốn nhân lực và cơ sở hạ tầng; đồng thời chất lượng thể chế và năng lực doanh nghiệp nội địa đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ tác động lan tỏa từ FDI.

Chương 5. Hàm ý chính sách

Dựa trên kết quả định lượng và định hướng phát triển của địa phương, chương 5 đề xuất các giải pháp:

• Thúc đẩy giải ngân nguồn vốn FDI, nâng cao tỷ lệ vốn thực hiện trên vốn đăng ký.
• Nâng cao năng lực hấp thụ của tỉnh, tập trung phát triển vốn nhân lực và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng khu kinh tế.
• Đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh (chỉ số PCI) để thu hút các dự án FDI có chất lượng.
• Gắn thu hút FDI với mục tiêu bảo vệ môi trường sinh thái.
• Tăng cường tính kết nối giữa doanh nghiệp FDI và khu vực doanh nghiệp trong nước.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định mối quan hệ giữa FDI và TTKT là mối quan hệ tác động qua lại và có điều kiện, được đánh giá đồng thời trên cả hai góc độ: kênh vốn đầu tư và kênh năng lực hấp thụ tại một địa phương cụ thể.
2. Kiểm chứng và củng cố luận điểm của Lipsey và Sjöholm (2005), chứng minh rằng tác động của FDI đối với tăng trưởng phụ thuộc vào mức độ thu hút vốn và các điều kiện đặc thù của địa phương tiếp nhận đầu tư.
3. Xây dựng khung phân tích tích hợp các biến tương tác giữa FDI và các yếu tố địa phương, xác định vốn nhân lực và cơ sở hạ tầng là hai yếu tố then chốt, bên cạnh vai trò của chất lượng thể chế và năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước.
4. Củng cố bằng chứng thực nghiệm về tác động thuận chiều của TTKT đến FDI qua kiểm định Granger; đồng thời củng cố quan điểm của Nguyễn Quỳnh Thơ (2017) về sự tồn tại của hiệu ứng ngưỡng quy mô vốn FDI đối với TTKT.

Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Về mặt thực tiễn: Luận án chỉ ra rằng để FDI đóng góp vào tăng trưởng của Bình Định, quy mô vốn phải đạt ngưỡng và chính quyền địa phương cần đặc biệt chú trọng đẩy nhanh tiến độ giải ngân (vốn thực hiện đạt 30,9% là mức thấp). Đồng thời, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hạ tầng là điều kiện tiên quyết để hấp thụ công nghệ và tri thức quản lý.
• 5 nhóm hàm ý chính sách đề xuất:
  1. Tăng cường thu hút và thúc đẩy giải ngân nguồn vốn FDI đã đăng ký.
  2. Cải thiện năng lực hấp thụ FDI của địa phương (ưu tiên vốn nhân lực và cơ sở hạ tầng).
  3. Tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút FDI.
  4. Thu hút FDI gắn liền với mục tiêu bảo vệ môi trường.
  5. Thu hút FDI gắn với mục tiêu phát huy tính liên kết, kết nối với khu vực kinh tế trong nước.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu thực nghiệm trên địa bàn tỉnh Bình Định trong khoảng thời gian dữ liệu thứ cấp từ 1997 đến 2019; mẫu khảo sát sơ cấp được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 11/2018 đến tháng 02/2019. Các đặc thù về cơ cấu ngành và quy mô kinh tế của Bình Định có thể tạo ra những điểm khác biệt so với các tỉnh thành có mức độ công nghiệp hóa cao hơn.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng kiểm chứng mô hình năng lực hấp thụ và hiệu ứng ngưỡng FDI trên toàn bộ các tỉnh thuộc vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung hoặc so sánh đối sánh giữa các vùng kinh tế có điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tương đồng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tại tỉnh Bình Định và các địa phương vùng duyên hải miền Trung: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm về thực trạng giải ngân FDI, xác định các nút thắt về vốn nhân lực, hạ tầng và thể chế cần ưu tiên cải thiện trong các kế hoạch xúc tiến đầu tư.
• Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển: Là tài liệu tham khảo về phương pháp luận kết hợp mô hình kinh lượng chuỗi thời gian (ARDL, ECM, Granger, mô hình ngưỡng) với phương pháp điều tra khảo sát sơ cấp trong phân tích mối quan hệ có điều kiện của FDI ở cấp độ địa phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ giải ngân vốn FDI tại tỉnh Bình Định trong giai đoạn nghiên cứu đạt mức bao nhiêu?
Theo số liệu của Cục Thống kê Bình Định (2019) được trích dẫn trong luận án, tính lũy kế đến ngày 31/12/2019, Bình Định thu hút được 80 dự án với tổng vốn đăng ký 756,9 triệu USD, trong đó vốn FDI thực hiện (giải ngân) mới đạt gần 30,9% tổng vốn đăng ký.

2. Luận án xác định những yếu tố nào đóng vai trò then chốt trong năng lực hấp thụ FDI của địa phương?
Kết quả ước lượng mô hình hồi quy với các biến tương tác và phân tích dữ liệu điều tra sơ cấp xác định hai yếu tố điều kiện then chốt là vốn nhân lực ($H$) và cơ sở hạ tầng ($FR$). Bên cạnh đó, chất lượng thể chế ($PCI$) và năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước ($FI$) cũng giữ vai trò quan trọng.

3. Kết quả kiểm định nhân quả Granger giữa FDI và TTKT tại Bình Định cho thấy điều gì?
Kiểm định nhân quả Granger khẳng định tồn tại mối quan hệ tác động tích cực từ tăng trưởng kinh tế (TTKT) đến thu hút dòng vốn FDI trên góc độ vốn đầu tư tại địa phương.

4. Mối quan hệ giữa FDI và TTKT tại Bình Định có phải là quan hệ tuyến tính đơn thuần không?
Không. Kết quả nghiên cứu của luận án chỉ ra rằng mối quan hệ này là phi tuyến và có điều kiện: dòng vốn FDI tác động tích cực đến TTKT khi đạt đến một ngưỡng quy mô vốn nhất định và đi kèm với các điều kiện về năng lực hấp thụ của địa phương.

5. Giai đoạn thu thập dữ liệu thứ cấp và thời gian khảo sát sơ cấp của luận án được thực hiện khi nào?
Dữ liệu thứ cấp được thu thập cho giai đoạn 1997–2019. Dữ liệu sơ cấp được điều tra khảo sát thông qua bảng hỏi đối với doanh nghiệp FDI, chuyên gia và nhà quản lý từ tháng 11 năm 2018 đến tháng 02 năm 2019.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Ngô Thị Thanh Thúy đã nghiên cứu mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế tại tỉnh Bình Định trên cả hai góc độ vốn đầu tư và năng lực hấp thụ. Bằng việc kết hợp phương pháp kinh lượng chuỗi thời gian (ARDL, ECM, kiểm định Granger, mô hình ngưỡng) với điều tra khảo sát sơ cấp, công trình chứng minh tác động của FDI đến tăng trưởng tại địa phương là mối quan hệ có điều kiện, phụ thuộc vào quy mô ngưỡng giải ngân và các yếu tố hấp thụ then chốt như vốn nhân lực, cơ sở hạ tầng, chất lượng thể chế và năng lực doanh nghiệp nội địa. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định 5 nhóm chính sách nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và phát huy lợi ích dòng vốn FDI phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bình Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ CỦA FDI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ 1. Các nghiên cứu mối quan hệ của FDI và TTKT trên góc độ vốn đầu tư 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong thời gian qua, mối quan hệ của FDI và TTKT là đề tài được quan tâm nghiên cứu ở Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới.

Trên góc độ vốn đầu tư, rất nhiều nghiên cứu được thực hiện nhằm trả lời cho câu hỏi FDI và TTKT có mối quan hệ hay không. Nếu có mối quan hệ này là tích cực hay tiêu cực. Đồng thời, cũng có một số nghiên cứu về mối quan hệ này trong hiệu ứng ngưỡng để xem ứng với mức vốn FDI bao nhiêu là hợp lý có thể tác động tích cực đến TTKT. Tuy nhiên, kết quả các nghiên cứu chưa có xu hướng thống nhất, cụ thể:  Có nhiều nghiên cứu đã cho thấy được mối quan hệ một chiều, FDI tác động tích cực đến TTKT.

Một số nghiên cứu sử dụng dữ liệu thời gian để nghiên cứu về vấn đề này như nghiên cứu của Asafu-Adjaye (2000), kiểm tra tác động của FDI đến TTKT tại Indonesia giai đoạn 1970-1996. Trong đó, tác giả sử dụng mô hình hồi quy đa biến với GDP là biến phụ thuộc, đại diện cho TTKT. Các biến độc lập bao gồm vốn FDI và các biến kiểm soát như vốn nhân lực và tổng tiết kiệm trong nước. Nghiên cứu đã ứng dụng mô hình VAR với dữ liệu thời gian, kết quả nghiên cứu cho thấy FDI tác động tích cực đến TTKT.

Ngoài ra, vốn nhân lực và tiết kiệm trong nước cũng ảnh hưởng thuận chiều với TTKT. Tương tự Koojaroenprasit (2012), nghiên cứu mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng ở Hàn Quốc giai đoạn 1980-2009 cũng cho kết quả tương tự. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng trong phân tích mối quan hệ này. Điển hình như nghiên cứu của Pegkas (2015), đánh giá tác động của FDI đến TTKT ở 18 nước khu vực EUROZONE giai đoạn 2002-2012.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp ước lượng OLS kết hợp với phương pháp ước lượng FEM và REM trên mô hình hồi quy: L(GDPit) = β0 + β1FDIit. Kết quả cho thấy FDI đóng vai trò quan trọng và tác động tích cực lên TTKT các nước này trong dài hạn. Nghiên cứu còn đưa ra nhận định, các quốc gia này cần ổn định kinh tế vĩ mô để tạo dựng môi trường đầu tư tốt nhằm thu hút dòng vốn FDI, và đây là điều kiện cần thiết có thể thúc đẩy TTKT. Hay nghiên cứu 10 của Carkovic và Levine (2005), sử dụng dữ liệu của 72 quốc gia (bao gồm các nước phát triển và đang phát triển) với phương pháp ước lượng GMM, cũng cho kết quả tương tự là FDI tác động tích cực đến TTKT ở các quốc gia này.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu khẳng định vai trò của FDI đối với TTKT cũng được kiểm chứng qua nhiều nghiên cứu khác nhau, cụ thể như: công trình của Nguyễn Thị Tuệ Anh, Vũ Xuân Nguyệt Hồng, Trần Toàn Thắng và Nguyễn Mạnh Hải (2006), đánh giá tác động FDI đến TTKT Việt Nam giai đoạn 1988-2003. Kết quả cho thấy mối quan hệ tác động này là tích cực. Tuy nhiên, trình độ lao động thấp đã làm cản trở đóng góp của nguồn vốn này vào tăng trưởng. Tiếp theo có thể kể đến là nghiên cứu của Nguyễn Thị Liên Hoa và Lê Nguyễn Quỳnh Phương (2014), thông qua việc sử dụng mô hình tự hồi quy vector (VAR) để kiểm định thực nghiệm về mối quan hệ giữa FDI, đầu tư trong nước và TTKT của Việt Nam giai đoạn 1988 - 2012.

Kết quả cũng cho thấy tồn tại mối quan hệ tích cực một chiều của FDI với TTKT.