Luận Văn Thạc Sĩ Về Các Yếu Tố Tác Động Đến Dòng Vốn FDI Tại Việt Nam

Tài liệu chuyên sâu Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc cho

• Tác giả: Hồ Kim Vũ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TPHCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Bố cục của luận văn
• 1.5. Điểm mới của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Giới thiệu các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam
• 2.2. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
• 2.3. Tỷ giá hối đoái
• 2.4. Độ mở thương mại
• 2.5. Lãi suất
• 2.6. Mức độ sinh lời
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit Roots Test)
• 3.4. Kiểm định nhân quả Granger (Granger Causality test)
• 3.5. Mô hình vectơ tự hồi qui VAR
• 3.6. Phân tích hàm phản ứng đẩy
• 3.7. Phân rã phương sai
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích xu hướng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam qua các năm
• 4.2. Kết quả nghiên cứu theo tháng
• 4.3. Phân tích sự tương quan giữa FDI và các biến kinh tế vĩ mô
• 4.4. Kiểm định tính dừng của các chuỗi dữ liệu
• 4.5. Xác định độ trễ thích hợp cho mô hình hồi qui
• 4.6. Kết quả kiểm định mô hình VAR
• 4.7. Kiểm định quan hệ nhân quả Granger
• 4.8. Kết quả phân tích hàm phản ứng đẩy
• 4.9. Kết quả nghiên cứu theo quý
• 4.10. Phân tích sự tương quan giữa FDI và các biến kinh tế vĩ mô
• 4.11. Kiểm định tính dừng của các chuỗi dữ liệu
• 4.12. Xác định độ trễ thích hợp cho mô hình hồi qui
• 4.13. Kết quả kiểm định mô hình VAR
• 4.14. Kiểm định quan hệ nhân quả Granger
• 4.15. Kết quả phân tích hàm phản ứng đẩy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc thu hút FDI trở thành một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các yếu tố như tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tỷ giá hối đoái, độ mở thương mại, lãi suất, và lạm phát có tác động như thế nào đến dòng vốn FDI. Mục tiêu là xác định mối quan hệ giữa các yếu tố này và dòng vốn FDI, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho chính sách thu hút đầu tư.

II. Tổng sản phẩm quốc nội GDP

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là chỉ số quan trọng phản ánh sức mạnh kinh tế của một quốc gia. Theo Simon Kuznet, tăng trưởng kinh tế được định nghĩa là sự gia tăng bền vững về sản phẩm tính theo đầu người. GDP lớn không chỉ cho thấy hiệu quả sản xuất mà còn là thước đo độ lớn của thị trường. Khi GDP tăng, khả năng tiêu dùng cũng tăng theo, từ đó thu hút FDI. Nghiên cứu của Moore (1993) chỉ ra rằng đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất tại các quốc gia có GDP lớn sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư. Do đó, GDP được xem là yếu tố quyết định trong việc thu hút FDI.

III. Tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến FDI. Theo Aliber (1970), các công ty từ quốc gia có đồng tiền mạnh thường có lợi thế hơn trong việc đầu tư. Sự biến động của tỷ giá có thể làm thay đổi giá cả xuất khẩu và nhập khẩu, từ đó ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Khi tỷ giá ổn định và có lợi cho xuất khẩu, FDI sẽ có xu hướng tăng. Việc nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến FDI là cần thiết để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

IV. Độ mở thương mại

Độ mở thương mại thể hiện mức độ hội nhập của một quốc gia vào nền kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu của Bengoa và Sachez-Roches (2003) cho thấy rằng FDI được thúc đẩy bởi mức độ tự do hóa thương mại. Việt Nam hiện có độ mở thương mại cao, điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút FDI. Khi có chính sách tự do hóa thương mại, dòng vốn FDI sẽ gia tăng, góp phần vào sự phát triển kinh tế. Do đó, độ mở thương mại là một yếu tố không thể bỏ qua trong việc phân tích FDI.

V. Lãi suất

Lãi suất là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Khi lãi suất cao, chi phí vay mượn tăng, làm giảm khả năng đầu tư của doanh nghiệp. Theo Krykilis (2003), trong trường hợp lãi suất thấp, các nhà đầu tư sẽ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đầu tư vào các quốc gia thiếu vốn. Do đó, lãi suất có tác động trực tiếp đến dòng vốn FDI. Việc theo dõi và điều chỉnh lãi suất là cần thiết để tạo môi trường thuận lợi cho FDI.

VI. Kết luận

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng các yếu tố như GDP, tỷ giá hối đoái, độ mở thương mại, và lãi suất đều có tác động đáng kể đến dòng vốn FDI tại Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm thu hút nhiều hơn FDI. Từ đó, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2013. Theo số liệu thống kê, dòng vốn FDI vào Việt Nam có xu hướng tăng dần qua các năm, tuy nhiên không ổn định, chịu ảnh hưởng bởi các biến động kinh tế toàn cầu như khủng hoảng tài chính năm 2008. Nghiên cứu tập trung phân tích các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến dòng vốn FDI, bao gồm tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tỷ giá hối đoái, độ mở thương mại, lãi suất, mức độ sinh lời (đại diện bằng chỉ số S&P 500), và lạm phát. Mục tiêu chính là xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến dòng vốn FDI tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2013, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách nhằm thu hút hiệu quả hơn nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu theo tháng và theo quý, thu thập từ các nguồn uy tín như Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần làm rõ các nhân tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến dòng vốn FDI, giúp nâng cao hiệu quả chính sách kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế vĩ mô và mô hình kinh tế lượng để phân tích tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến dòng vốn FDI. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế nội sinh nhấn mạnh vai trò của vốn con người và chuyển giao công nghệ trong thu hút FDI, đồng thời lý thuyết chiết trung của Dunning phân tích mối quan hệ giữa lợi thế cạnh tranh của quốc gia và dòng vốn FDI. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tổng sản phẩm quốc nội (GDP): đại diện cho quy mô và sức mạnh thị trường quốc gia.
• Tỷ giá hối đoái (ER): ảnh hưởng đến tính cạnh tranh và chi phí đầu tư.
• Độ mở thương mại (TROP): thể hiện mức độ hội nhập kinh tế quốc tế.
• Lãi suất (IR): phản ánh chi phí sử dụng vốn và chính sách tiền tệ.
• Mức độ sinh lời (S&P 500): đại diện cho kỳ vọng lợi nhuận và sức khỏe kinh tế toàn cầu.
• Lạm phát (INF): biểu thị sự ổn định kinh tế và rủi ro đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng và theo quý từ năm 2005 đến giữa năm 2013, với tổng số 102 quan sát theo tháng và 38 quan sát theo quý. Dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và các nguồn uy tín khác. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Kiểm định nghiệm đơn vị (ADF test) để xác định tính dừng của chuỗi dữ liệu, tránh sai số hồi quy giả tạo.
• Kiểm định nhân quả Granger nhằm xác định mối quan hệ nhân quả ngắn hạn giữa FDI và các biến kinh tế vĩ mô.
• Mô hình tự hồi qui vectơ (VAR) để phân tích tác động qua lại giữa các biến trong ngắn hạn.
• Phân tích hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Function) nhằm đánh giá phản ứng của dòng vốn FDI trước các cú sốc của các yếu tố kinh tế vĩ mô.
• Phân rã phương sai (Variance Decomposition) để xác định mức độ đóng góp của từng yếu tố vào biến động của dòng vốn FDI.

Việc lựa chọn phương pháp VAR và kiểm định Granger dựa trên khả năng mô hình hóa mối quan hệ động giữa các biến kinh tế vĩ mô và dòng vốn FDI trong chuỗi thời gian, đồng thời phù hợp với kích thước mẫu và tính chất dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xu hướng dòng vốn FDI: Dòng vốn FDI vào Việt Nam có xu hướng tăng qua các năm nhưng không ổn định, chịu ảnh hưởng bởi các biến động kinh tế toàn cầu như khủng hoảng tài chính năm 2008. Ví dụ, vốn FDI tăng mạnh giữa năm 2008 nhưng giảm mạnh vào cuối năm.

2. Ảnh hưởng của lãi suất và lạm phát theo tháng: Kết quả mô hình VAR cho thấy lãi suất và lạm phát có tác động cùng chiều đến dòng vốn FDI trong ngắn hạn. Cụ thể, cú sốc về lãi suất làm biến động dòng vốn FDI mạnh trong khoảng 1 đến 4 tháng, sau đó ảnh hưởng giảm dần. Lạm phát cũng có tác động tương tự với độ trễ khoảng 2 tháng. Phân rã phương sai cho thấy cú sốc lãi suất và lạm phát đóng góp lần lượt 9,2% và 6,2% vào biến động FDI trong ngắn hạn.

3. Ảnh hưởng của GDP và độ mở thương mại theo quý: Khi GDP tăng, dòng vốn FDI cũng tăng sau một quý, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng không lớn. Ngược lại, độ mở thương mại có ảnh hưởng đáng kể hơn, khi tăng một quý sau làm tăng dòng vốn FDI rõ rệt. Điều này cho thấy chính sách mở cửa thương mại là yếu tố quan trọng thu hút FDI.

4. Mối quan hệ nhân quả: Kiểm định Granger cho thấy lãi suất và lạm phát có tác động một chiều đến dòng vốn FDI trong ngắn hạn. Đồng thời, dòng vốn FDI có tác động ngược lại đến chỉ số S&P 500, tuy nhiên đây có thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên do cùng chịu ảnh hưởng của nền kinh tế toàn cầu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết kinh tế và các nghiên cứu trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của các yếu tố kinh tế vĩ mô trong việc thu hút dòng vốn FDI. Lãi suất và lạm phát phản ánh sự ổn định kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài. Độ mở thương mại thể hiện mức độ hội nhập kinh tế quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn FDI tăng lên. Mặc dù GDP đại diện cho quy mô thị trường, nhưng tác động của nó đến FDI không mạnh bằng độ mở thương mại trong giai đoạn nghiên cứu, điều này có thể do các nhà đầu tư nước ngoài ngày càng chú trọng đến môi trường kinh doanh và chính sách thương mại hơn là quy mô thị trường thuần túy. Các biểu đồ hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai minh họa rõ ràng sự biến động của FDI trước các cú sốc kinh tế vĩ mô, giúp làm rõ tính ngắn hạn và dài hạn của các tác động này. So sánh với các nghiên cứu tại Ấn Độ và các quốc gia đang phát triển khác, kết quả cũng tương đồng về vai trò của lãi suất, lạm phát và độ mở thương mại trong thu hút FDI.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ổn định chính sách tiền tệ: Cần duy trì lãi suất ở mức hợp lý và ổn định để giảm thiểu biến động dòng vốn FDI, đặc biệt trong ngắn hạn. Ngân hàng Nhà nước nên theo dõi sát sao diễn biến lạm phát và điều chỉnh chính sách tiền tệ phù hợp nhằm tạo môi trường đầu tư ổn định.

2. Tăng cường mở cửa thương mại: Chính phủ cần tiếp tục thúc đẩy các chính sách tự do hóa thương mại, giảm rào cản xuất nhập khẩu, nâng cao độ mở thương mại nhằm thu hút dòng vốn FDI bền vững. Mục tiêu tăng độ mở thương mại lên mức cao hơn trong vòng 3-5 năm tới sẽ góp phần gia tăng hấp dẫn đầu tư nước ngoài.

3. Cải thiện môi trường kinh doanh: Tăng cường cải cách hành chính, nâng cao chất lượng hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài. Các địa phương cần phối hợp thực hiện các chính sách ưu đãi và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực trong vòng 1-2 năm tới.

4. Theo dõi và phân tích thường xuyên các yếu tố kinh tế vĩ mô: Thiết lập hệ thống giám sát và phân tích dữ liệu kinh tế vĩ mô định kỳ để kịp thời điều chỉnh chính sách thu hút FDI phù hợp với diễn biến thị trường trong và ngoài nước. Việc này nên được thực hiện hàng quý bởi các cơ quan quản lý kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến dòng vốn FDI, từ đó xây dựng chính sách tiền tệ, thương mại và đầu tư hiệu quả hơn.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI: Cung cấp thông tin về môi trường kinh tế vĩ mô tại Việt Nam, giúp họ đưa ra quyết định đầu tư chính xác và kịp thời.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế: Là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về kinh tế vĩ mô và đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam và khu vực.

4. Cơ quan quản lý và phát triển kinh tế địa phương: Hỗ trợ trong việc xây dựng chiến lược thu hút FDI phù hợp với đặc điểm kinh tế vùng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến dòng vốn FDI tại Việt Nam?
   Độ mở thương mại và lãi suất là hai yếu tố có ảnh hưởng đáng kể nhất, trong đó độ mở thương mại thúc đẩy dòng vốn FDI tăng lên rõ rệt sau một quý.

2. Lạm phát có tác động như thế nào đến FDI?
   Lạm phát cao và biến động làm giảm sức hấp dẫn của thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, gây biến động dòng vốn FDI trong ngắn hạn.

3. Tại sao GDP không ảnh hưởng nhiều đến FDI như độ mở thương mại?
   Mặc dù GDP phản ánh quy mô thị trường, nhưng nhà đầu tư nước ngoài ngày càng quan tâm đến môi trường kinh doanh và chính sách thương mại hơn là chỉ số quy mô thị trường thuần túy.

4. Dòng vốn FDI có tác động ngược lại đến các yếu tố kinh tế vĩ mô không?
   Nghiên cứu cho thấy dòng vốn FDI có tác động ngược lại đến chỉ số S&P 500 trong một số trường hợp, tuy nhiên đây có thể là sự trùng hợp do cùng chịu ảnh hưởng của nền kinh tế toàn cầu.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa FDI và các yếu tố kinh tế vĩ mô?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi qui vectơ (VAR), kiểm định nhân quả Granger, phân tích hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai để đánh giá mối quan hệ động và tác động qua lại giữa các biến.

Kết luận

• Dòng vốn FDI vào Việt Nam trong giai đoạn 2005-2013 có xu hướng tăng nhưng không ổn định, chịu ảnh hưởng bởi các biến động kinh tế vĩ mô và toàn cầu.
• Lãi suất và lạm phát có tác động ngắn hạn rõ rệt đến biến động dòng vốn FDI, đặc biệt trong khoảng 1-4 tháng sau cú sốc.
• Độ mở thương mại là yếu tố quan trọng thúc đẩy dòng vốn FDI tăng lên, có ảnh hưởng lớn hơn so với GDP trong giai đoạn nghiên cứu.
• Mối quan hệ nhân quả Granger cho thấy lãi suất và lạm phát ảnh hưởng đến FDI, trong khi FDI có tác động ngược lại đến chỉ số S&P 500.
• Các kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách kinh tế vĩ mô nhằm thu hút và duy trì dòng vốn FDI hiệu quả hơn trong tương lai.

Next steps: Tiếp tục theo dõi và cập nhật dữ liệu kinh tế vĩ mô mới, mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao quát các yếu tố khác như chính sách thuế, cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư nên sử dụng kết quả nghiên cứu này để điều chỉnh chiến lược thu hút và sử dụng vốn FDI, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Phần giới thiệu – Tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu của đề tài là gì, các câu hỏi cần phải giải quyết và chỉ ra điểm mới mà đề tài này thực hiện - Chương 2: Tác giả trình bày khái niệm của từng yếu tố kinh tế vĩ mô sử dụng trong bài nghiên cứu này để chỉ ra được lý do vì sao tác giả sử dụng các biến kinh tế vĩ mô này để nghiên cứu trong tình hình hiện nay cho trường hợp Việt Nam, tác giả cũng trình bày một số nghiên cứu trước đây để thấy được sự tác động của một số yếu tố kinh tế vĩ mô đến dòng vốn FDI tại một số quốc gia trên thế giới diễn ra như thế nào. - Chương 3: Trong chương này tác giả trình bày cách thu thập dữ liệu cần thiết cũng như nguồn dữ liệu mà tác giả thu thập để phân tích trong các mô hình kinh tế lượng. Đồng thời tác giả cũng trình bày cơ sở lý thuyết của các kỹ thuật được sử dụng trong nghiên cứu này đó là các phương pháp kiểm định Granger, phân rã phương sai, mô hình tự hồi qui vector để phân tích và kiểm định các kết quả của mô hình nghiên cứu. - Chương 4: Tác giả trình bày kết quả của nghiên cứu và đưa ra những nhận xét và các thảo luận chi tiết của mỗi kết quả thu được, chỉ ra sự thay đổi của từng yếu tố kinh tế vĩ mô sẽ tác động làm thay đổi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI đi vào Việt Nam.

- Chương 5: Thông qua các kết quả thu được của chương 4, tác giả đưa ra kết luận về tác động của mỗi yếu tố kinh tế vĩ mô đến vốn đầu tư trực tiếp FDI, đồng thời đưa ra các điểm mới của bài nghiên cứu cũng như chỉ ra những hạn chế để đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. Điểm mới của đề tài: Bài nghiên cứu này có các điểm mới so với các nghiên cứu trước đây như sau: - Tác giả tiến hành đưa biến độ mở thương mại của Việt Nam vào để xem xét. Ngoài yếu tố GDP thường có ảnh hưởng đến FDI thì việc có những chính sách tăng cường xuất nhập khẩu ngày càng thông thoáng gần đây để đưa nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu với nền kinh tế thế giới có làm cho FDI tăng lên hay không. Việc nghiên cứu độ mở thương mại tại Việt Nam là không mới nhưng đưa độ mở thương mại nghiên cứu đồng thời với nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô cũng như GDP cùng tác động lên FDI là còn mới mẻ.

- Sự khởi sắc của kinh tế toàn cầu thường bắt nguồn từ sự khởi sắc của nền kinh tế Mỹ, cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới mà chỉ số S&P 500 thường phản ánh nền kinh tế Mỹ có đang tốt lên hay không do vậy khi chỉ số chứng khoán S&P500 của Mỹ tăng điểm thì nó có ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư vào các quốc gia đang thu hút FDI hay không .Các nhà đầu tư tin rằng khi nền kinh tế Mỹ khởi sắc thì cơ hội tiêu thụ hàng hoá ở quốc gia này sẽ gia tăng mạnh, và đây là cơ sở để các nhà đầu tư tăng cường sản xuất hàng hoá để xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Do vậy việc nghiên cứu tác động của chỉ số S&P 500 lên dòng vốn đầu tư FDI là vấn đề đáng được thực hiện để tìm hiểu nó có thật sự ảnh hưởng nhiều đến FDI vào Việt Nam hay không. 123doc 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Giới thiệu các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ( FDI) tại Việt Nam: 2.

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP): Tổng sản phẩm quốc nội được định nghĩa là giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ quốc gia trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm). Đây là giá trị cho chúng ta biết mức độ lao động sản xuất hiệu quả của một quốc gia, nó là một chỉ số đo lường sức mạnh về kinh tế của một đất nước. Để biết được nền kinh tế của một quốc gia đang tăng trưởng tốt hay không thì người ta so sánh giá trị GDP của tháng này so với tháng trước, hay là của kỳ này so với cùng kỳ năm trước ( để loại bỏ yếu tố thời vụ) để thấy được mức độ tăng trưởng hay thụt lùi của một nền kinh tế một quốc gia. “Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng bền vững về sản phẩm tính theo đầu người hoặc theo từng công nhân”, Simon Kuznet (1966).

Như chúng ta cũng biết ngoài hiệu quả làm việc của mỗi cá nhân trong một quốc gia tốt như thế nào sẽ đóng góp vào sự tăng trưởng nhiều hay ít của một quốc gia thì một quốc gia có dân số lớn cũng sẽ tạo ra giá trị GDP lớn, do vậy giá trị GDP cũng được cho là giá trị đo lường độ lớn nhỏ của một thị trường. Hoặc một quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao cũng được cho là một quốc gia có thị trường lớn bởi trong kinh tế học khi thu nhập tăng cao thì tiêu dùng cũng tăng theo. Chính vì vậy GDP được chọn là đại diện cho độ lớn của một thị trường. Vì vậy khi một thị trường là lớn, nó sẽ hấp dẫn các nhà sản xuất đầu tư vào.

Cho nên kích cỡ thị trường là một thước đo rất quan trọng cho các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào quốc gia đó, một thị trường lớn sẽ hấp dẫn dòng vốn FDI chảy 123doc 7 vào. Theo Moore (1993) thì đầu tư vào lĩnh vực sản xuất ở các nước Châu Âu đóng vai trò quan trọng đối với các nhà đầu tư, ông nghiên cứu mức độ quan trọng của các yếu tố đó là: điều kiện thị trường lao động, rào cản thuế quan và độ lớn thị trường tác động thế nào đến dòng vốn FDI trong lĩnh vực sản xuất: hoá chất, sắt thép, xe hơi, máy móc,… của các nhà đầu tư Đức đến các quốc gia như thế nào. Và ông phát hiện độ lớn thị trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phân phối vốn đầu tư vào các quốc gia đó, vì thị trường càng lớn thì nó sẽ cung cấp nhiều cơ hội hơn cho việc bán hàng và lợi nhuận cũng sẽ cao hơn xuất khẩu. Theo Lý thuyết tăng trưởng kinh tế nội sinh (được nghiên cứu bởi Lucas 1988&1993), Romer (1986) và Mankiw, Romer và Weil (1992)) đã nhấn mạnh vai trò của vốn con người trong quá trình thu hút đầu tư nước ngoài tại các nước đang phát triển.

Theo quan điểm được đưa ra bởi lý thuyết tăng trưởng nội sinh, đầu tư nước ngoài thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong dài hạn bởi tính tràn công nghệ. Các công ty đa quốc gia được đánh giá là một trong những kênh chuyển giao công nghệ và làm tăng khả năng tích tụ vốn con người tại các nước tiếp nhận nguồn vốn đầu tư thông qua các khóa đào tạo kỹ năng cho đội ngũ lao động địa phương, các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật và công nghệ cho các doanh nghiệp địa phương (các doanh nghiệp cung cấp các yếu tố đầu vào)… (Blomstrom and Kokko 1998). Mặt khác, lý thuyết chiết trung, được phát triển bởi Dunning (1988) đã cung cấp một phương pháp phân tích khác về mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế. Dựa trên phân tích về lợi thế cạnh tranh, lý thuyết này chỉ ra rằng việc thu hút nguồn vốn FDI phụ thuộc rất nhiều vào các nhân tố và đặc tính của nước sở tại.

Một trong các nhân tố đó là tăng trưởng kinh tế. Khi tăng trưởng kinh tế tại một quốc gia là cao và ổn định thì nó cũng sẽ thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đến tìm hiểu và đầu tư. 123doc 8 Chính vì vậy mà nghiên cứu tác động của quy mô thị trường đến dòng vốn FDI là vấn đề cần quan tâm. Tỷ giá hối đoái: Trước hết chúng ta cần hiểu tỷ giá hối đoái là gì: Tỷ giá hối đoái giữa hai đồng tiền của hai quốc gia là tỷ lệ trao đổi mà tại đó một đồng tiền này sẽ được trao đổi cho một đồng tiền khác.

Nó cũng được coi là giá trị tiền tệ của một quốc gia đối với một tiền tệ khác. Sự tăng giá và giảm giá của đồng tiền có ảnh hưởng đến giá của xuất khẩu và nhập khẩu làm tính cạnh tranh và vị thế tương đối của một quốc gia trên thị trường thế giới dao động theo hướng thỉnh thoảng có lợi thế cho quốc gia đầu tư và thỉnh thoảng cũng bất lợi. Theo Aliber (1970) thì những công ty ở những quốc gia có đồng tiền mạnh thì sẽ hỗ trợ họ trong việc đi đầu tư hơn là những công ty từ những quốc gia có đồng tiền yếu hơn. Vậy nên tác giả muốn đưa yếu tố tỷ giá hối đoái vào nghiên cứu thực tế để xem xét nó tác động thế nào đến vốn FDI.

Độ mở thương mại: Độ mở thương mại thể hiện sự hội nhập của một quốc gia vào thương mại quốc tế. Độ mở thương mại của một nền kinh tế nói đến phạm vi mà những quốc gia hay nền kinh tế đó thừa nhận hoặc có thương mại với những quốc gia hoặc nền kinh tế khác. Độ mở thương mại được tính bằng phần trăm theo GDP của xuất khẩu và nhập khẩu cộng lại. Nó cũng được xem như là một yếu tố chính ảnh hưởng đến dòng vốn FDI.

Dòng vốn FDI sẽ bị kìm hãm nếu có một chính sách bảo hộ các nhà sản xuất trong nước, ngược lại thì dòng vốn FDI sẽ tăng lên khi có sự tự do hóa thương 123doc 9 mại cao ở quốc gia đó. Và mức độ xuất nhập khẩu của quốc gia được xem là biến đại diện cho độ mở cửa của một nền kinh tế. Bengoa và Sachez-Roches (2003) đã tiến hành khảo sát 18 quốc gia đang phát triển ở châu Mỹ Latin, tiến hành hồi qui trên dữ liệu bảng từ năm 1970 đến năm 1999 để tìm mối quan hệ giữa tự do thương mại, FDI và tăng trưởng. Bài nghiên cứu phát hiện rằng dòng vốn FDI được thúc đẩy nhờ vào mức độ tự do hoá thương mại của quốc gia thu hút vốn FDI.

Hiện nay Việt Nam là quốc gia được đánh giá là có độ mở thương mại thuộc vào loại cao trên thế giới.