Graduation paper a study on grammatical errors in translating vietnamese english made by third year english majored students in thuongmai university

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các lỗi ngữ pháp tiếng Việt trong quá trình dịch sang tiếng Anh của sinh… 57 trang · Thuongmai University · 2021.

• Tác giả: Quyen Duong To
• Người hướng dẫn: MA. Nguyen Thuy Linh
• Trường học: Thuongmai University
• Chuyên ngành: English
• Đề tài: Nghiên cứu về lỗi ngữ pháp trong dịch tiếng Việt sang tiếng Anh của sinh viên năm ba trường Đại học Thương Mại
• Loại tài liệu: graduation paper
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENTS
• 1. CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY
• 1.1. Aims of the study
• 1.2. Scope of the study
• 1.3. Organization of the study
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Dynamics of translation (Peter Newmark)
• 2.2. SL norms and TL norms
• 2.3. SL culture and TL culture
• 2.4. SL setting and tradition and TL setting and tradition
• 2.5. Criteria of a good translation
• 2.6. Rendering the cultural and historical context of original text
• 2.7. Being culturally appropriate for the target readers
• 2.8. Classification of grammatical errors
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH FINDINGS
• 3.1. Result of the study
• 3.2. Grammatical errors relating to tense
• 3.3. Grammatical errors relating to active voice and passive voice
• 3.4. Grammatical errors relating to subject-verb agreement
• 3.5. Grammatical errors relating to misuse of relative pronouns
• 3.6. Grammatical errors relating to incorrect structure
• 3.7. The negative influence of the mother tongue
• 3.8. Different characteristics of Vietnamese and English
• 3.9. Lack of background knowledge
• 3.10. Poor language competence
• 3.11. Lack of study motivation
• 4. CHAPTER 4: RECOMMENDATIONS AND SUGGESTIONS
• 4.1. Suggestions for students
• 4.2. Suggestions for teachers
• 4.3. Suggestion for further studies
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES AND FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu lỗi ngữ pháp trong dịch tiếng Việt sang tiếng Anh

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các lỗi ngữ pháp tiếng Việt trong quá trình dịch sang tiếng Anh của sinh viên năm ba tại trường Đại học Thương Mại. Mục tiêu chính là xác định các lỗi phổ biến và nguyên nhân dẫn đến những lỗi này. Việc hiểu rõ các vấn đề này sẽ giúp cải thiện kỹ năng dịch thuật của sinh viên, từ đó nâng cao chất lượng dịch thuật trong môi trường học thuật và nghề nghiệp.

1.1. Tầm quan trọng của dịch thuật trong giáo dục

Dịch thuật không chỉ là việc chuyển đổi ngôn ngữ mà còn là cầu nối văn hóa. Việc nắm vững kỹ năng dịch thuật giúp sinh viên có thể giao tiếp hiệu quả hơn trong môi trường quốc tế.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu này nhằm phân tích các lỗi ngữ pháp mà sinh viên năm ba gặp phải trong quá trình dịch. Đối tượng tham gia là 30 sinh viên chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Thương Mại.

II. Các thách thức trong việc dịch tiếng Việt sang tiếng Anh

Việc dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh gặp nhiều thách thức, đặc biệt là về ngữ pháp. Các sinh viên thường mắc phải những lỗi phổ biến như sai thì, sai cấu trúc câu và không tuân thủ quy tắc về chủ ngữ và động từ. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch mà còn gây khó khăn trong việc truyền đạt ý nghĩa chính xác.

2.1. Lỗi ngữ pháp thường gặp trong dịch thuật

Các lỗi như sai thì, sai cấu trúc câu và không phù hợp giữa chủ ngữ và động từ là những vấn đề phổ biến. Những lỗi này thường xuất phát từ việc sinh viên chưa nắm vững quy tắc ngữ pháp cơ bản.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến lỗi ngữ pháp

Nguyên nhân chính dẫn đến các lỗi này bao gồm sự ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ, thiếu kiến thức về ngữ pháp tiếng Anh và thiếu động lực học tập. Những yếu tố này cần được xem xét để cải thiện kỹ năng dịch thuật của sinh viên.

III. Phương pháp nghiên cứu lỗi ngữ pháp trong dịch thuật

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng để thu thập dữ liệu. Các sinh viên được yêu cầu thực hiện bài dịch và trả lời bảng hỏi để xác định các lỗi ngữ pháp. Phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn sâu sắc về các vấn đề mà sinh viên gặp phải trong quá trình dịch.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và bài dịch. Bảng hỏi giúp hiểu rõ hơn về thái độ và nhận thức của sinh viên về dịch thuật.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu thu thập được phân tích để xác định tỷ lệ lỗi ngữ pháp. Kết quả cho thấy rằng phần lớn sinh viên mắc lỗi ở cấp độ vi mô liên quan đến ngữ pháp và từ vựng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sinh viên thường xuyên mắc phải các lỗi ngữ pháp trong dịch thuật. Những lỗi này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch mà còn gây khó khăn trong việc giao tiếp. Việc nhận diện và phân tích các lỗi này sẽ giúp sinh viên cải thiện kỹ năng dịch thuật của mình.

4.1. Tác động của lỗi ngữ pháp đến chất lượng dịch

Các lỗi ngữ pháp có thể dẫn đến hiểu lầm trong việc truyền đạt thông điệp. Điều này đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực như thương mại và giao tiếp quốc tế.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện kỹ năng dịch thuật

Để cải thiện kỹ năng dịch thuật, sinh viên cần được hướng dẫn về ngữ pháp và thực hành thường xuyên. Các giảng viên cũng nên cung cấp tài liệu học tập phù hợp để hỗ trợ sinh viên.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về lỗi ngữ pháp trong dịch tiếng Việt sang tiếng Anh của sinh viên năm ba tại Đại học Thương Mại đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc cải thiện kỹ năng dịch thuật không chỉ giúp sinh viên nâng cao khả năng giao tiếp mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải thiện kỹ năng dịch

Kỹ năng dịch thuật tốt sẽ giúp sinh viên có lợi thế cạnh tranh trong thị trường lao động. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng để xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến kỹ năng dịch thuật, chẳng hạn như sự khác biệt văn hóa và phương pháp giảng dạy.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam không ngừng mở rộng giao lưu văn hóa, kinh tế, chính trị và xã hội với nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, rào cản ngôn ngữ là một thách thức lớn đối với các hoạt động giao thương, du lịch, y tế, giáo dục và hợp tác đầu tư. Dịch thuật đóng vai trò là chiếc cầu nối, là phương thức truyền tải thông tin chuẩn xác giữa các quốc gia. Đặc biệt trong môi trường kinh doanh và pháp lý quốc tế, tính chính xác về mặt ngôn ngữ trong các hợp đồng thương mại là yếu tố cốt lõi quyết định sự thành bại của các tổ chức và doanh nghiệp lớn. Tiếng Anh hiện nay giữ vị thế là ngôn ngữ giao tiếp quốc tế phổ biến hàng đầu và là ngoại ngữ thứ hai bắt buộc tại nhiều quốc gia.

Đối với sinh viên chuyên ngành tiếng Anh – nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai, việc làm chủ kỹ năng biên dịch Việt - Anh là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng đòi hỏi của thị trường lao động toàn cầu hóa. Mặc dù vậy, chuyển ngữ từ tiếng Việt sang tiếng Anh là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi người dịch không chỉ thay thế từ vựng đơn thuần mà còn phải chuyển tải trọn vẹn ngữ nghĩa, phong cách và sắc thái văn hóa một cách tự nhiên. Trên thực tế, sinh viên chuyên ngành tiếng Anh vẫn gặp nhiều trở ngại và thường xuyên mắc các lỗi ngữ pháp trong quá trình dịch thuật.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dương Tố Quyên, thực hiện năm 2021 dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thùy Linh tại Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương mại, tập trung giải quyết vấn đề này.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Khảo sát, nhận diện và phân loại các lỗi ngữ pháp phổ biến trong quá trình dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh của sinh viên năm thứ 3 chuyên ngành Tiếng Anh tại Trường Đại học Thương mại.
2. Phân tích, xác định các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến các lỗi ngữ pháp nêu trên.
3. Đề xuất các giải pháp, khuyến nghị sư phạm mang tính thực tiễn dành cho sinh viên và giảng viên nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn biên dịch.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các lỗi ngữ pháp trong bài dịch Việt - Anh và các yếu tố tác động dẫn đến lỗi của sinh viên.
• Khách thể khảo sát: 30 sinh viên năm thứ 3 thuộc Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương mại (TMU).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các lỗi ngữ pháp phát sinh trong bài dịch Việt - Anh; không đi sâu vào các khía cạnh ngoài ngữ pháp như dịch thuật Anh - Việt hay các lỗi về thuật ngữ chuyên ngành thuần túy.
• Thời gian và địa bàn: Thực hiện tại Trường Đại học Thương mại, Hà Nội, hoàn thành vào tháng 12 năm 2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các công trình nghiên cứu dịch thuật và ngôn ngữ học ứng dụng:

• Khái niệm dịch thuật: Tổng hợp quan điểm của Wilss (1982) về dịch thuật là quá trình chuyển giao văn bản nguồn (SL) sang văn bản đích (TL) đạt mức tương đương tối ưu trên cả ba bình diện cú pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng; quan điểm của Peter Newmark (1987) về việc truyền tải ý định của tác giả văn bản gốc; quan điểm của Roger Thomas Bell (1991) về việc bảo toàn tương đương ngữ nghĩa và phong cách học; cùng hệ thống lý thuyết của Jeremy Munday.
• Mô hình Động lực dịch thuật (Dynamics of translation) của Peter Newmark: Phân tích 10 yếu tố tác động lên văn bản dịch gồm: người viết SL (SL writer/idiolect), chuẩn mực ngôn ngữ SL và TL (SL/TL norms), văn hóa SL và TL (SL/TL culture), bối cảnh và truyền thống SL/TL (SL/TL setting and tradition), độc giả đích (TL readership), sự thật/bản chất sự việc (The truth), và quan điểm chủ quan của người dịch (Translator).
• Tiêu chuẩn đánh giá bản dịch: Mô hình chức năng của Juliane House (1977); ba tiêu chuẩn Độ chính xác (Accuracy), Độ dễ đọc (Readability), và Tính tự nhiên (Naturalness) của Mildred Larson (1984); cùng các tiêu chí của Abdellah (2002) và Massoud về tính tự nhiên, thành ngữ và khả năng tái hiện bối cảnh văn hóa - lịch sử.
• Khung lý thuyết phân tích lỗi (Error Analysis): Định nghĩa về ngữ pháp của Jeremy Harmer (2003); phân biệt "lỗi hệ thống" (error) và "lỗi sơ suất/nhầm lẫn nhất thời" (mistake) của H. Douglas Brown (2004, 2007) và S. Pit Corder (1967) với 3 giai đoạn (pre-systematic, systematic, post-systematic); phân loại lỗi cục bộ (local errors) và lỗi toàn cục (global errors) của Hsu (2013); phân loại phân loại cấu trúc bề mặt (Surface structure taxonomy) của Dulay, Burt và Krashen (1982) gồm 4 dạng: Lược bỏ (Omission), Bổ sung thừa (Addition), Biến dạng cấu trúc (Misformation), và Sai trật tự từ (Misordering); cùng lý thuyết về lỗi liên ngôn ngữ (interlingual errors) và lỗi nội ngôn ngữ (intralingual errors) của Jack C. Richards (trong Bagheri & Heydari, 2012) và lý thuyết giao thoa ngôn ngữ của Uriel Weinreich.

Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính (Qualitative) và định lượng (Quantitative):

• Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng câu hỏi khảo sát trực tuyến (Online Questionnaire) gồm 2 phần. Phần 1 thu thập ý kiến, thái độ học tập và tự đánh giá nguyên nhân gây lỗi của sinh viên. Phần 2 là bài kiểm tra dịch thực hành (Translating task) trong thời gian 30 phút, sử dụng ngữ liệu là các câu văn kinh tế - xã hội trích từ báo điện tử Thesaigontimes.vn.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Thống kê mô tả định lượng (tần suất, tỷ lệ phần trăm số lỗi và nguyên nhân theo biểu đồ, bảng biểu) kết hợp phân tích định tính chuyên sâu trên các ngữ liệu bài dịch thực tế của sinh viên đối chiếu với câu chuẩn.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Overview of the study (Tổng quan nghiên cứu)

Chương này phác thảo tính cấp thiết, mục tiêu, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Đáng chú ý, tác giả thực hiện tổng quan có hệ thống 4 công trình nghiên cứu tiền nhiệm để làm rõ khoảng trống nghiên cứu:

1. Hendra Kuswara (2020) tại Đại học Hồi giáo Kadiri (Indonesia): Khảo sát lỗi ngữ pháp dịch Indonesia - Anh của sinh viên kỳ 6, chỉ ra lỗi dùng danh từ số nhiều chiếm tỷ lệ cao nhất (29%), thiếu chủ ngữ và vị ngữ chiếm 5%.
2. Trần Thị Hoài Nam (2016) tại Đại học Công nghệ Đồng Nai (DNTU): Khảo sát sinh viên năm 3 chuyên ngành tiếng Anh qua bài kiểm tra dịch và phỏng vấn, chỉ ra 91% lỗi dịch thuật thuộc cấp độ vi mô (micro-level) liên quan đến từ vựng và ngữ pháp (thì, cấu trúc câu, trật tự từ, thể bị động), trong khi lỗi liên kết (cohesion) chiếm 42% trong nhóm 9% lỗi vĩ mô (macro-level).
3. Phạm Phú Quỳnh Na: Nghiên cứu lỗi dịch cấu trúc đề - thuyết (topic-comment structures) từ tiếng Việt sang tiếng Anh trên 95 sinh viên tại Trường ĐH KHXH&NV - ĐHQG TP.HCM, phát hiện 5 dạng lỗi chính khi xử lý chủ ngữ bị khuyết hoặc thành phần rỗng.
4. Bùi Thị Kim Phụng: Nghiên cứu trên 150 sinh viên chuyên ngành tiếng Anh qua bài dịch 30 câu trong 60 phút tại Đại học Duy Tân, chỉ ra 6 dạng lỗi cấu trúc, trong đó lỗi lược bỏ chủ ngữ chiếm cao nhất (42% với 63 trường hợp).

Chương 2: Literature review (Cơ sở lý thuyết)

Chương 2 tổng thuật toàn bộ hệ thống khái niệm cốt lõi:

• Phân tích chi tiết các định nghĩa dịch thuật của Wilss, Newmark, Roger Bell và Munday, qua đó rút ra 3 điểm đồng thuận: dịch thuật là quá trình chuyển giao thông điệp từ SL sang TL, phải bảo toàn nghĩa văn bản gốc và duy trì tính tương đương giữa hai ngôn ngữ.
• Làm rõ mô hình Động lực dịch thuật 10 hướng của Peter Newmark và các yêu cầu chất lượng: Tính chính xác (Accuracy), Tính rõ ràng (Clarity), Tính tự nhiên (Naturalness) và Tính thích hợp về văn hóa đối với độc giả tiếp nhận (Cultural appropriateness). Tác giả đưa ra các ví dụ chuyển ngữ thành ngữ Việt - Anh mang tính tương đương văn hóa (như "Tay làm hàm nhai" $\rightarrow$ "No pains no gains", "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn" $\rightarrow$ "Handsome is as handsome does", "Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã" $\rightarrow$ "Every Jack has his Jill").
• Trình bày hệ thống phân loại lỗi ngữ pháp, cơ chế can thiệp của tiếng mẹ đẻ (L1) lên việc tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai (L2), cùng các tiêu chí nhận diện lỗi cú pháp, hình thái và cấu trúc bề mặt.

Chương 3: Research findings (Kết quả nghiên cứu và thảo luận)

Chương 3 trình bày các số liệu định lượng thu được từ bài kiểm tra dịch và khảo sát 30 sinh viên TMU, đồng thời phân tích ngữ liệu định tính theo từng nhóm lỗi:

• Lỗi hòa hợp chủ ngữ - vị ngữ (Subject-verb agreement): Chiếm tỷ lệ cao nhất (38%). Sinh viên thường nhầm lẫn khi xác định chủ ngữ số ít hay số nhiều trong các câu phức có cụm danh từ dài hoặc mệnh đề quan hệ (ví dụ: chia sai động từ số ít is, moves, has worked cho chủ ngữ số nhiều amount/number of enterprises, hoặc dùng sai motivate, make, put với chủ ngữ số ít Điều này/This).
• Lỗi sai cấu trúc câu (Incorrect structure): Chiếm 35%. Nguyên nhân xuất phát từ việc tiếng Việt là ngôn ngữ có cấu trúc đề - thuyết, thường khuyết chủ ngữ hoặc bắt đầu bằng động từ/trạng từ. Sinh viên dịch nguyên xi cấu trúc dẫn đến câu tiếng Anh thiếu chủ ngữ (omission of subject) hoặc thiếu vị ngữ chính (lack of main clause).
• Lỗi dùng sai đại từ quan hệ (Misuse of relative pronouns): Chiếm 28%. Sinh viên nhầm lẫn giữa đại từ chỉ người và chỉ vật trong các cấu trúc phức tạp (ví dụ: dùng which thay cho who khi bổ nghĩa cho Foreign investors, hoặc dùng who thay cho which khi bổ nghĩa cho A large number of enterprises).
• Lỗi về thì của động từ (Tense): Chiếm 25%. Tiếng Việt không biến đổi hình thái động từ theo thời gian mà dùng phó từ thời gian, trong khi tiếng Anh có 12 thì nghiêm ngặt. Sinh viên thường dùng thì Hiện tại đơn cho sự việc đã diễn ra trong quá khứ xác định, hoặc dùng thì Hiện tại đơn/Quá khứ đơn thay vì thì Hiện tại hoàn thành đối với sự việc bắt đầu từ quá khứ kéo dài đến hiện tại.
• Lỗi về thể chủ động và bị động (Active and passive voice): Chiếm 21%. Sinh viên gặp khó khăn trong việc lựa chọn dạng câu phù hợp với ngữ cảnh tiếp nhận, dẫn đến việc lạm dụng bị động sai quy tắc ngữ pháp (ví dụ: would be competed with, were competed with).

Về nguyên nhân, tác giả phân chia và định lượng các yếu tố:

• Năng lực ngôn ngữ còn hạn chế (Poor language competence): 60.8% sinh viên gặp khó khăn về vốn từ và cấu trúc ngữ pháp phức tạp.
• Sự khác biệt về đặc trưng giữa tiếng Việt và tiếng Anh (Different characteristics of Vietnamese and English): 58.4% sinh viên gặp trở ngại do khác biệt về cấu trúc hình thái (tiếng Anh biến đổi tiếp vĩ ngữ -s số nhiều, tiếng Việt dùng từ rời những/các), trật tự từ (Tính từ đứng trước Danh từ trong tiếng Anh vs Tính từ đứng sau Danh từ trong tiếng Việt), và sự đa nghĩa theo ngữ cảnh.
• Ảnh hưởng tiêu cực từ tiếng mẹ đẻ (Negative influence of the mother tongue): 45% sinh viên mắc lỗi do thói quen dịch từng từ (word-by-word) và áp đặt ngữ pháp tiếng Việt sang tiếng Anh.
• Thiếu kiến thức nền tảng và lý thuyết dịch thuật (Lack of background knowledge): 46% sinh viên thiếu kiến thức thời sự kinh tế - xã hội và chưa chú trọng lý thuyết dịch thuật.
• Áp lực thời gian (Time pressure): 10% sinh viên xem đây là nguyên nhân gây lỗi do phải dịch vội và không kịp kiểm tra lại bài.
• Thái độ và động lực học tập: Biểu đồ 3.3 và 3.4 cho thấy 70% sinh viên có thái độ học môn dịch ở mức trung bình, 22% rất thích học; 84% nhận định môn dịch "khó nhưng thú vị", 8% cho là "dễ và thú vị", và 2% cho rằng "khó và nhàm chán".

Chương 4: Recommendations and suggestions (Khuyến nghị và đề xuất)

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, chương này đưa ra các giải pháp đồng bộ:

• Khuyến nghị cho sinh viên: Nâng cao tinh thần tự học; củng cố ngữ pháp chuyên sâu thông qua các giáo trình chuẩn (English Grammar in Use của Raymond Murphy, Collins Cobuild English Grammar, The Grammar Book của Marianne Celce-Murcia & Diane Larsen-Freeman, The Good Grammar Book của Oxford); tận dụng tài liệu học trực tuyến; tạo thói quen ghi chép sổ tay ngữ pháp; chủ động khắc phục lối dịch word-by-word; nâng cao động lực qua hình thức học nhóm/học đôi; chuẩn bị bài đầy đủ trước khi lên lớp và kiên trì luyện dịch mỗi ngày theo phương châm "Practice makes perfect".
• Khuyến nghị cho giảng viên: Đổi mới phương pháp giảng dạy, lồng ghép bài tập dịch với tình huống thực tế; thường xuyên sửa lỗi bài dịch bằng phương pháp trực quan (cho sinh viên phân tích câu sai, nhận diện thành phần thiếu hụt hoặc sai trật tự); tổ chức thảo luận nhóm trong giờ học để sinh viên trao đổi kinh nghiệm.
• Khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát sang các khoa khác tại TMU; thu thập dữ liệu qua nhiều bài kiểm tra thay vì chỉ một bài đánh giá đơn lẻ; kéo dài thời gian nghiên cứu để tăng độ tin cậy và bao quát toàn diện các loại lỗi dịch thuật.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp cụ thể các số liệu định lượng về tần suất lỗi ngữ pháp và nguyên nhân gây lỗi của sinh viên chuyên ngành tiếng Anh Trường Đại học Thương mại:

Nhóm lỗi ngữ pháp trong dịch Việt - Anh	Tỷ lệ sinh viên mắc lỗi (%)
Hòa hợp chủ ngữ - vị ngữ (Subject-verb agreement)	38%
Sai cấu trúc câu (Incorrect structure - khuyết chủ ngữ, thiếu vị ngữ chính)	35%
Dùng sai đại từ quan hệ (Misuse of relative pronouns)	28%
Lỗi về thì của động từ (Tense)	25%
Thể chủ động và bị động (Active and passive voice)	21%

Nguyên nhân chính dẫn đến lỗi	Tỷ lệ xác nhận (%)
Năng lực ngôn ngữ còn hạn chế (Poor language competence)	60.8%
Khác biệt đặc trưng loại hình ngôn ngữ Việt - Anh	58.4%
Thiếu kiến thức nền tảng và lý thuyết dịch (Lack of background knowledge)	46%
Ảnh hưởng tiêu cực từ tiếng mẹ đẻ (Negative transfer / Interference)	45%
Áp lực thời gian trong phòng thi (Time pressure)	10%

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp bức tranh thực trạng về năng lực biên dịch thực tế của sinh viên năm 3 chuyên ngành tiếng Anh tại Trường Đại học Thương mại thông qua số liệu khảo sát cụ thể.
• Chỉ ra các điểm nghẽn ngôn ngữ học mang tính đặc thù khi chuyển ngữ văn bản kinh tế - xã hội Việt - Anh, đặc biệt là các cấu trúc khuyết chủ ngữ và sự hòa hợp ngữ pháp.
• Đóng góp hệ thống tài liệu tham khảo và các giải pháp sư phạm thực chứng giúp người học và giảng viên điều chỉnh phương pháp dạy - học môn Biên dịch.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự chỉ ra một số hạn chế nội tại:

• Quy mô mẫu hạn chế: Khảo sát chỉ được thực hiện trên 30 sinh viên thuộc Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương mại, nên khả năng khái quát hóa kết quả cho toàn bộ sinh viên ngôn ngữ nói chung còn giới hạn.
• Công cụ thu thập dữ liệu đơn lẻ: Dữ liệu ngữ liệu thực hành mới chỉ dựa trên một bài kiểm tra dịch trực tuyến duy nhất của mỗi sinh viên, chưa đối chiếu qua nhiều lần kiểm tra định kỳ để đánh giá tính ổn định của lỗi.
• Thời gian nghiên cứu ngắn: Nghiên cứu được triển khai trong thời gian ngắn, chưa thể bao quát hết toàn bộ các dạng lỗi ngữ pháp phức tạp khác trong dịch thuật Việt - Anh.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi và quy mô mẫu khảo sát sang các khoa, ngành và các trường đại học khác để nâng cao tính đại diện.
• Tăng cường số lượng bài kiểm tra thực hành và kết hợp thêm các phương pháp thu thập dữ liệu chuyên sâu như phỏng vấn bán cấu trúc hoặc ghi nhật ký dịch thuật.
• Kéo dài thời gian nghiên cứu theo một kế hoạch chi tiết nhằm theo dõi tiến trình khắc phục lỗi của người học sau khi áp dụng các giải pháp can thiệp sư phạm.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu học thuật hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Tiếng Anh thương mại: Giúp người học nhận diện rõ các lỗi ngữ pháp thường gặp khi thực hành dịch văn bản Việt - Anh, từ đó điều chỉnh phương pháp học tập, nâng cao ý thức rà soát cấu trúc câu, thì động từ và sự hòa hợp chủ - vị.
• Giảng viên giảng dạy bộ môn Biên dịch: Cung cấp dữ liệu thực tế về các khó khăn phổ biến của sinh viên, hỗ trợ thiết kế giáo trình, bài tập thực hành và xây dựng tiêu chí chữa lỗi dịch thuật hiệu quả.
• Người nghiên cứu về Ngôn ngữ học đối chiếu và Phân tích lỗi (Error Analysis): Cung cấp khung tham chiếu lý thuyết kết hợp với dữ liệu ngữ liệu thực tế về sự can thiệp của tiếng Việt đối với quá trình sản sinh văn bản tiếng Anh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận này nghiên cứu trên nhóm đối tượng cụ thể nào và cỡ mẫu là bao nhiêu? Nghiên cứu được tiến hành trên 30 sinh viên năm thứ 3 chuyên ngành Tiếng Anh thuộc Khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Thương mại (TMU).

2. Lỗi ngữ pháp nào có tỷ lệ sinh viên mắc phải cao nhất trong bài kiểm tra dịch? Lỗi về sự hòa hợp chủ ngữ - vị ngữ (Subject-verb agreement) chiếm tỷ lệ cao nhất với 38% sinh viên mắc lỗi, theo sau là lỗi sai cấu trúc câu (35%).

3. Ngữ liệu sử dụng cho bài tập kiểm tra dịch thực hành được trích từ nguồn nào? Tác giả đã lựa chọn các câu văn thực tế từ các bài báo kinh tế - xã hội trên báo điện tử Thesaigontimes.vn để thiết kế bài kiểm tra dịch Việt - Anh trong thời gian 30 phút.

4. Hai nguyên nhân hàng đầu khiến sinh viên mắc lỗi ngữ pháp được xác định là gì? Hai nguyên nhân chính chiếm tỷ lệ cao nhất gồm: Năng lực ngôn ngữ còn hạn chế về từ vựng và ngữ pháp (60.8%) và sự khác biệt về đặc trưng loại hình giữa tiếng Việt và tiếng Anh (58.4%).

5. Tác giả đã gợi ý những tài liệu ngữ pháp cụ thể nào để sinh viên tự củng cố kiến thức? Tác giả khuyến nghị 4 cuốn sách ngữ pháp chuẩn: English Grammar in Use (Raymond Murphy), Collins Cobuild English Grammar, The Grammar Book (Marianne Celce-Murcia & Diane Larsen-Freeman), và The Good Grammar Book (Oxford).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dương Tố Quyên đã phân tích toàn diện thực trạng lỗi ngữ pháp trong dịch thuật Việt - Anh của 30 sinh viên năm thứ 3 chuyên ngành Tiếng Anh tại Trường Đại học Thương mại. Kết quả nghiên cứu chỉ ra 5 nhóm lỗi ngữ pháp nổi bật, trong đó lỗi hòa hợp chủ - vị (38%) và sai cấu trúc câu (35%) chiếm tỷ lệ cao nhất, chủ yếu bắt nguồn từ hạn chế năng lực ngôn ngữ và sự khác biệt loại hình giữa hai thứ tiếng. Công trình cung cấp hệ thống giải pháp sư phạm thực tế cho cả người học và người dạy, đồng thời gợi mở những hướng phát triển nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THUONGMAI UNIVERSITY ENGLISH DEPARTMENT ------ GRADUATION PAPER A study on grammatical errors in translating Vietnamese-English made by third-year English majored students in Thuongmai University Hanoi, 2021 HÀ NỘI - 2015 1 ABSTRACT Considering the importance of translation in working, the goal of this research is to describe the difficulties in translation that are committed by third-year students of English Department at Thuongmai University. This study aims to find out students’ Vietnamese- English translation grammatical errors and identify the possible causes of those errors. The result showed that there were many grammatical errors made by students and the causes of them were also indicated. After that, some suggestions were given to assist teachers and students at Thuongmai University in improving teaching and learning translation.

2 ACKNOWLEDGEMENTS First and foremost, I would like to express my sincere gratitude and gratefulness to all teachers at English Department of Thuong Mai University for giving me permission to commence this thesis. I would like to express my deepest gratitude to my supervisor - MA. Nguyen Thuy Linh, for her guidance and encouragement during my study. Furthermore, I really appreciate all her help and suggestions on various drafts of the thesis.

Without her valuable advice and support, this thesis could not have been completed on schedule. Moreover, I would like to state my special thanks to the third-year English-majored students at English Department. They helped me to collect and summarize the data to give research findings. Additionally, I would like to express my sincere thanks to my dear friends for their help and warm encouragement throughout my hard times carrying out the study.

Without them, I could not have overcome such times and concentrated on my study. Finally, I am greatly indebted to my family, especially my loving parents for their continuous support during my study. Thanks to their intense devotion, I have overcome the difficult times and completed this thesis. Hanoi, December 12th, 2021 Student Quyen Duong To Quyen 3 ABSTRACT.3 LIST OF ABBREVIATIONS.6 LIST OF TABLES AND FIGURES.7 CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY.

Aims of the study. Scope of the study. Organization of the study.15 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Dynamics of translation (Peter Newmark).

SL norms and TL norms. SL culture and TL culture. SL setting and tradition and TL setting and tradition. Criteria of a good translation.

Rendering the cultural and historical context of original text. Being culturally appropriate for the target readers. Classification of grammatical errors.26 CHAPTER 3: RESEARCH FINDINGS. Result of the study.1 Grammatical errors relating to tense.

Grammatical errors relating to active voice and passive voice. Grammatical errors relating to subject-verb agreement. Grammatical errors relating to misuse of relative pronouns. Grammatical errors relating to incorrect structure.

The negative influence of the mother tongue. Different characteristics of Vietnamese and English. Lack of background knowledge. Poor language competence.

Lack of study motivation.44 CHAPTER 4: RECOMMENDATIONS AND SUGGESTIONS. Suggestions for students. Suggestions for teachers. Suggestion for further studies.51 5 LIST OF ABBREVIATIONS EFL: English as a foreign language DNTU: Dong Nai Technology University TMU: Thuongmai University SL: Source language TL: Target language L2: Second language CPTPP: Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership 6 LIST OF TABLES AND FIGURES Diagram 1: Dynamics of translation (Peter Newmark) Chart 3.1: Common grammatical errors in Vietnamese-English translation Chart 3.2: Common causes of errors in Vietnamese-English translation Chart 3.3: The students' attitude toward translation Chart 3.4: The students' point of view about translation 7 CHAPTER 1: OVERVIEW OF THE STUDY 1.

Rationale During the period of international integration, Vietnam constantly exchanges cultural, economic, political, and social with many other countries in the world. However, the language barrier between countries greatly affects activities such as trade, tourism, medical, education, investment cooperation,… Translation acts as a bridge, the most accurate method of information transmission between languages of different countries. It is the translation field that helps the above activities to take place quickly and smoothly. Especially in business, translation is a fundamental condition for companies to sign contracts.

For large enterprises and prestigious international organizations, accuracy in contract language is crucial for success. Nowadays, English is the most widely spoken language in the world.