Nghiên Cứu Làm Giàu Protein Bột và Bã Sắn Bằng Phương Pháp Lên Men Rắn

Nghiên cứu làm giàu protein từ bột và bã sắn qua phương pháp lên men rắn với nấm men Saccharomyces cerevisiae, mang lại giá trị dinh dưỡng cao.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Phương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Quang Tuấn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Làm Giàu Protein Bột Và Bã Sắn Bằng Phương Pháp Lên Men Rắn
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 3. TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA NẤM MEN SACCHAROMYCES
• 3.1.1. Phân loại Saccharomyces
• 3.1.2. Đặc điểm hình thái, cấu tạo, sinh sản và thành phần dinh dưỡng của nấm men
• 3.1.3. Vị trí của nấm men Saccharomyces cerevisiae
• 3.1.4. Thành phần hoá học của tế bào nấm men Saccharomyces
• 3.1.5. Đặc điểm sinh trưởng, sinh sản
• 3.1.5.1. Giai đoạn thích nghi
• 3.1.5.2. Giai đoạn Logarit
• 3.1.5.3. Giai đoạn ổn định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Làm Giàu Protein Bột Bã Sắn Hiệu Quả

Nghiên cứu làm giàu protein cho bột sắn và bã sắn bằng phương pháp lên men rắn đang thu hút sự quan tâm lớn. Việt Nam có tiềm năng lớn về cây sắn, với diện tích trồng và sản lượng đáng kể. Bột sắn và bã sắn là nguồn thức ăn chăn nuôi quan trọng, đặc biệt trong quy mô nông hộ. Tuy nhiên, hàm lượng protein thấp là một hạn chế lớn. Các phương pháp cải thiện hàm lượng protein trong bột sắn và bã sắn được quan tâm trên toàn cầu. Nghiên cứu này tập trung vào sử dụng vi sinh vật để làm giàu protein, một hướng đi đầy hứa hẹn. Quá trình lên men với các chủng vi sinh vật chọn lọc được chứng minh là hiệu quả và kinh tế. Mục tiêu là lựa chọn các chủng nấm men có khả năng sinh trưởng tốt và cải thiện hàm lượng protein của bột sắn và bã sắn, góp phần giảm sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

1.1. Tầm quan trọng của việc làm giàu protein cho sắn

Việc làm giàu protein cho sắn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao giá trị dinh dưỡng của thức ăn chăn nuôi. Sắn là nguồn cung cấp năng lượng dồi dào, nhưng lại nghèo protein. Bổ sung protein giúp cân bằng dinh dưỡng, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn, và giảm chi phí sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giá nguyên liệu nhập khẩu tăng cao. Nghiên cứu này hướng đến việc tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có, giảm sự phụ thuộc vào khô dầu đậu tương và các nguồn protein đắt tiền khác.

1.2. Phương pháp lên men rắn trong làm giàu protein

Lên men rắn là một phương pháp hiệu quả để làm giàu protein cho bột sắn và bã sắn. Phương pháp này sử dụng vi sinh vật, đặc biệt là nấm men, để chuyển hóa tinh bột và các chất khác trong sắn thành protein sinh khối. Lên men rắn có ưu điểm là chi phí thấp, dễ thực hiện, và có thể sử dụng các chủng vi sinh vật địa phương. Quá trình lên men cũng giúp cải thiện khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng của sắn. Nghiên cứu này tập trung vào sử dụng nấm men Saccharomyces cerevisiae, một chủng vi sinh vật phổ biến và an toàn trong sản xuất thức ăn chăn nuôi.

II. Thách Thức Hàm Lượng Protein Thấp Trong Bột Bã Sắn

Bột sắn và bã sắn là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng trong thức ăn chăn nuôi, nhờ hàm lượng tinh bột cao. Tuy nhiên, hàm lượng protein thấp (2,58 - 2,75% VCK) là một hạn chế lớn, ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng và hiệu quả sử dụng. Điều này đòi hỏi phải bổ sung thêm các nguồn protein khác, làm tăng chi phí sản xuất. Việc cải thiện hàm lượng protein trong bột sắn và bã sắn là cần thiết để tận dụng tối đa tiềm năng của nguồn nguyên liệu này. Các phương pháp truyền thống như bổ sung khô dầu hoặc bột cá có chi phí cao và không bền vững. Do đó, nghiên cứu các phương pháp làm giàu protein hiệu quả và kinh tế là vô cùng quan trọng.

2.1. Ảnh hưởng của protein thấp đến dinh dưỡng vật nuôi

Hàm lượng protein thấp trong bột sắn và bã sắn ảnh hưởng trực tiếp đến dinh dưỡng của vật nuôi. Protein là thành phần thiết yếu cho sự tăng trưởng, phát triển, và duy trì các chức năng sinh lý của cơ thể. Thiếu protein dẫn đến chậm lớn, giảm năng suất, và tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc bổ sung protein từ các nguồn khác là cần thiết, nhưng làm tăng chi phí thức ăn. Nghiên cứu này nhằm mục đích giải quyết vấn đề này bằng cách làm giàu protein trực tiếp trong bột sắn và bã sắn, tạo ra nguồn thức ăn cân đối và kinh tế hơn.

2.2. Giải pháp thay thế nguồn protein nhập khẩu đắt đỏ

Việc nhập khẩu các nguồn protein như khô dầu đậu tương và bột cá gây áp lực lớn lên ngành chăn nuôi Việt Nam. Giá cả biến động và phụ thuộc vào thị trường quốc tế khiến cho việc kiểm soát chi phí trở nên khó khăn. Làm giàu protein cho bột sắn và bã sắn là một giải pháp thay thế tiềm năng, giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn protein nhập khẩu. Sử dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có và công nghệ lên men đơn giản giúp giảm chi phí sản xuất và tăng tính cạnh tranh cho ngành chăn nuôi.

III. Phương Pháp Lên Men Rắn Bí Quyết Làm Giàu Protein Sắn

Phương pháp lên men rắn sử dụng nấm men Saccharomyces cerevisiae là một giải pháp hiệu quả để làm giàu protein cho bột sắn và bã sắn. Quá trình này tận dụng khả năng của nấm men để chuyển hóa tinh bột và các chất khác trong sắn thành protein sinh khối. Nấm men cũng sản xuất các enzyme giúp phân giải chất xơ, tăng khả năng tiêu hóa của thức ăn. Nghiên cứu này tập trung vào tối ưu hóa các điều kiện lên men, như tỷ lệ tiếp giống, nhiệt độ, và độ ẩm, để đạt được hiệu quả làm giàu protein cao nhất. Việc bổ sung thêm nguồn nitơ phi protein như ure cũng được nghiên cứu để tăng cường sự phát triển của nấm men.

3.1. Vai trò của nấm men Saccharomyces cerevisiae

Nấm men Saccharomyces cerevisiae đóng vai trò quan trọng trong quá trình lên men rắn. Chủng nấm men này có khả năng sinh trưởng nhanh, dễ nuôi cấy, và an toàn trong sản xuất thức ăn chăn nuôi. Saccharomyces cerevisiae chuyển hóa tinh bột thành protein sinh khối, đồng thời sản xuất các enzyme có lợi cho tiêu hóa. Nghiên cứu này tập trung vào việc lựa chọn các chủng Saccharomyces cerevisiae có khả năng làm giàu protein cao nhất và thích nghi tốt với môi trường lên men bột sắn và bã sắn.

3.2. Tối ưu hóa quy trình lên men rắn để tăng protein

Để đạt được hiệu quả làm giàu protein cao nhất, cần tối ưu hóa các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lên men rắn. Các yếu tố này bao gồm tỷ lệ tiếp giống nấm men, nhiệt độ lên men, độ ẩm, và thời gian lên men. Nghiên cứu này tiến hành các thí nghiệm để xác định các thông số tối ưu cho từng chủng nấm men và từng loại nguyên liệu (bột sắn và bã sắn). Việc bổ sung thêm nguồn nitơ phi protein như ure cũng được nghiên cứu để tăng cường sự phát triển của nấm men và tăng hàm lượng protein trong sản phẩm cuối cùng.

3.3. Bổ sung ure tăng cường sinh khối protein

Việc bổ sung ure vào môi trường lên men cung cấp nguồn nitơ phi protein cho nấm men phát triển. Nấm men sử dụng nitơ từ ure để tổng hợp protein sinh khối, từ đó tăng hàm lượng protein trong bột sắn và bã sắn sau lên men. Nghiên cứu này khảo sát các mức bổ sung ure khác nhau để xác định mức tối ưu, đảm bảo hiệu quả làm giàu protein cao nhất mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng sản phẩm hoặc sức khỏe vật nuôi.

IV. Kết Quả Hàm Lượng Protein Tăng Vượt Trội Sau Lên Men

Nghiên cứu cho thấy hàm lượng protein trong bột sắn và bã sắn tăng đáng kể sau quá trình lên men rắn với nấm men Saccharomyces cerevisiae. Các chủng nấm men SAC3 và SAC4 cho thấy khả năng làm giàu protein tốt nhất. Việc bổ sung ure với mức 15gN/lít (tương ứng 32,6 g ure/lít) mang lại hiệu quả cao nhất. Hàm lượng protein thô trong bột sắn đạt 10,41% VCK, tăng 278,55% so với ban đầu. Hàm lượng protein thô trong bã sắn là 9,32% VCK, tăng 261,24% so với ban đầu. Tỷ lệ protein thuần/ protein thô cao cho thấy chất lượng protein được cải thiện đáng kể.

4.1. So sánh hiệu quả của các chủng nấm men

Nghiên cứu so sánh hiệu quả làm giàu protein của các chủng nấm men Saccharomyces cerevisiae khác nhau. Kết quả cho thấy chủng SAC3 và SAC4 có khả năng sinh trưởng nhanh và làm giàu protein cao hơn so với các chủng khác. Điều này có thể do đặc tính di truyền và khả năng thích nghi tốt hơn với môi trường lên men bột sắn và bã sắn. Việc lựa chọn chủng nấm men phù hợp là yếu tố quan trọng để đạt được hiệu quả làm giàu protein tối ưu.

4.2. Ảnh hưởng của ure đến hàm lượng protein

Việc bổ sung ure có ảnh hưởng đáng kể đến hàm lượng protein trong bột sắn và bã sắn sau lên men. Nghiên cứu cho thấy mức bổ sung ure tối ưu là 15gN/lít. Mức này giúp tăng cường sự phát triển của nấm men và tăng hàm lượng protein trong sản phẩm cuối cùng. Tuy nhiên, việc bổ sung quá nhiều ure có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng sản phẩm và sức khỏe vật nuôi. Do đó, cần xác định mức bổ sung ure phù hợp để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

V. Ứng Dụng Thực Tế Thức Ăn Chăn Nuôi Giá Trị Cao Từ Sắn

Kết quả nghiên cứu mở ra tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong sản xuất thức ăn chăn nuôi. Bột sắn và bã sắn sau khi lên men có hàm lượng protein cao, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của vật nuôi. Việc sử dụng nguồn nguyên liệu địa phương giúp giảm chi phí sản xuất và tăng tính cạnh tranh cho ngành chăn nuôi. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các quy trình sản xuất thức ăn chăn nuôi bền vững và hiệu quả từ sắn. Cần có thêm các nghiên cứu về hiệu quả sử dụng thức ăn lên men trên các loại vật nuôi khác nhau để đánh giá đầy đủ tiềm năng của phương pháp này.

5.1. Tiềm năng phát triển thức ăn chăn nuôi từ sắn lên men

Sắn lên men có tiềm năng lớn để trở thành nguồn thức ăn chăn nuôi quan trọng. Hàm lượng protein cao và khả năng tiêu hóa tốt giúp cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn và giảm chi phí sản xuất. Việc sử dụng nguồn nguyên liệu địa phương giúp tăng tính bền vững cho ngành chăn nuôi. Cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp, và người nông dân để phát triển các quy trình sản xuất thức ăn chăn nuôi từ sắn lên men quy mô lớn.

5.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của quy trình lên men

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của quy trình lên men là rất quan trọng để đảm bảo tính khả thi trong thực tế. Cần phân tích chi phí sản xuất, bao gồm chi phí nguyên liệu, chi phí nấm men, chi phí ure, và chi phí nhân công. So sánh chi phí này với giá thành của các nguồn thức ăn chăn nuôi truyền thống để đánh giá tính cạnh tranh của sản phẩm sắn lên men. Ngoài ra, cần đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn trên vật nuôi để tính toán lợi nhuận thu được.

VI. Kết Luận Lên Men Rắn Mở Ra Tương Lai Cho Ngành Sắn

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của phương pháp lên men rắn trong việc làm giàu protein cho bột sắn và bã sắn. Việc sử dụng nấm men Saccharomyces cerevisiae và bổ sung ure giúp tăng đáng kể hàm lượng protein và cải thiện chất lượng thức ăn. Kết quả này mở ra triển vọng mới cho việc tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp và giảm sự phụ thuộc vào nguồn protein nhập khẩu. Cần có thêm các nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình lên men và đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn trên các loại vật nuôi khác nhau. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để khuyến khích ứng dụng công nghệ này vào thực tế sản xuất.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo để tối ưu quy trình

Để tối ưu hóa quy trình lên men rắn, cần có thêm các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm men và hiệu quả làm giàu protein. Các yếu tố này bao gồm thành phần dinh dưỡng của môi trường lên men, điều kiện nhiệt độ và độ ẩm, và thời gian lên men. Ngoài ra, cần nghiên cứu các phương pháp xử lý bột sắn và bã sắn trước khi lên men để tăng khả năng tiếp cận của nấm men với tinh bột và các chất dinh dưỡng khác.

6.2. Khuyến nghị ứng dụng công nghệ vào sản xuất

Để ứng dụng công nghệ lên men rắn vào sản xuất thức ăn chăn nuôi, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức. Cần xây dựng các mô hình sản xuất thử nghiệm để đánh giá tính khả thi và hiệu quả kinh tế. Đồng thời, cần đào tạo kỹ thuật cho người nông dân và các doanh nghiệp để họ có thể áp dụng công nghệ này vào thực tế. Việc quảng bá và giới thiệu sản phẩm sắn lên men cũng rất quan trọng để tạo dựng thị trường và khuyến khích người tiêu dùng sử dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định nhưng phải đối mặt với thách thức lớn về an ninh nguồn thức ăn tinh. Thống kê của ngành nông nghiệp cho thấy, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi giàu protein tăng bình quân từ 20% đến 25% mỗi năm, đạt mốc 3,08 tỷ USD, trong đó riêng khô dầu đậu tương chiếm tới 1,74 tỷ USD. Trong khi đó, nguồn nguyên liệu giàu năng lượng trong nước lại rất dồi dào với diện tích trồng sắn đạt 566,5 nghìn ha, sản lượng củ tươi đạt 10.673,7 nghìn tấn và phát sinh lượng bã sắn ước tính 4.803,2 nghìn tấn mỗi năm. Mặc dù bột sắn và bã sắn có hàm lượng tinh bột cao nhưng giá trị sử dụng làm thức ăn chăn nuôi bị giới hạn nghiêm trọng do hàm lượng protein thô chỉ đạt từ 2,58% đến 2,75% tính theo vật chất khô, đồng thời còn chứa độc tố acid hydrocyanic tự nhiên.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học thông qua phương pháp lên men trạng thái rắn với chủng nấm men Saccharomyces cerevisiae tuyển chọn, kết hợp bổ sung nguồn nitơ vô cơ nhằm làm giàu protein và cải thiện giá trị dinh dưỡng của bột sắn và bã sắn. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm tại Phòng Vi sinh vật thuộc Bộ môn Dinh dưỡng – Thức ăn, Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam trong thời gian từ tháng 01/2017 đến tháng 07/2017. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi nâng cao hàm lượng protein thô của bột sắn lên 10,41% (tăng 278,55%) và bã sắn lên 9,32% (tăng 261,24%), mở ra giải pháp công nghệ chi phí thấp giúp thay thế một phần thức ăn đạm nhập khẩu và giảm chi phí thức ăn trong chăn nuôi từ 29,5 đồng đến 729,6 đồng cho mỗi đơn vị sản phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết lên men trạng thái rắn và lý thuyết sản xuất protein đơn bào từ vi sinh vật. Quá trình lên men trạng thái rắn cho phép vi sinh vật phát triển trực tiếp trên cơ chất xốp ẩm mà không cần môi trường nước tự do lớn, tối ưu hóa sự trao đổi khí và hạn chế năng lượng tiêu tốn.

Cơ chế sinh lý đồng hóa nitơ phi protein của nấm men Saccharomyces cerevisiae giữ vai trò trung tâm: nấm men tiết enzyme chuyển hóa nguồn nitơ vô cơ từ ure thành amoniac hòa tan, sau đó gắn kết vào các khung carbon có nguồn gốc từ tinh bột sắn để sinh tổng hợp acid amin, hình thành chuỗi polypeptide và protein cấu trúc tế bào. Các khái niệm cốt lõi được vận dụng xuyên suốt đề tài bao gồm: protein đơn bào, vật chất khô, protein thô theo phương pháp định lượng nitơ tổng số, protein thuần tạo thành từ sinh khối vi sinh vật thực tế, và nitơ phi protein. Nấm men Saccharomyces cerevisiae còn nổi bật với khả năng kích thích miễn dịch đường ruột nhờ cấu trúc thành tế bào giàu beta-glucan và mannan-oligosaccharide.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn nguyên vật liệu nghiên cứu bao gồm bột sắn thương phẩm (độ ẩm 9,16%, vật chất khô 90,84%) và bã sắn khô xay nhỏ kích thước 1 đến 2 mm (độ ẩm 14,48%, vật chất khô 85,52%) được thu thập tại huyện Hoài Đức, Hà Nội. Nguồn vi sinh vật gồm 05 chủng nấm men Saccharomyces cerevisiae ký hiệu SAC1, SAC2, SAC3, SAC4 và SAC5 được phân lập từ các mẫu bánh men rượu truyền thống.

Quy trình chọn mẫu và cỡ mẫu được thực hiện chuẩn hóa: mẫu bột và bã sắn được lấy ngẫu nhiên theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4325:2007. Mỗi chỉ tiêu hóa lý được phân tích lặp lại 3 lần (dung lượng mẫu n = 3) để đảm bảo độ tin cậy thống kê. Trong thí nghiệm lên men cơ chất, mỗi công thức được bố trí 9 thùng ủ độc lập với khối lượng 3 kg/thùng, duy trì độ ẩm 45% đến 55% ở nhiệt độ phòng 25°C đến 30°C, theo dõi liên tục qua các mốc thời gian 0, 1, 3, 5 và 7 ngày.

Phương pháp đếm trực tiếp mật độ tế bào và tỷ lệ nảy chồi được thực hiện trên kính hiển vi quang học có độ phóng đại 10 đến 40 lần bằng buồng đếm hồng cầu Neubauer, giúp xác định chính xác động thái phát triển của quần thể men. Hàm lượng vật chất khô được xác định theo TCVN 4326-2001, protein thô phân tích theo phương pháp Kjeldahl chuẩn TCVN 4328:2007, protein thuần được tách chiết bằng cách kết tủa với acid trichloroacetic rồi định lượng nitơ thực. Việc kết hợp phân tích protein thô và protein thuần là bắt buộc để chứng minh lượng nitơ gia tăng thực sự bắt nguồn từ sinh khối tế bào nấm men chứ không phải nitơ vô cơ tồn dư. Giá trị pH được đo bằng máy đo điện tử Mettler Toledo. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý bằng phần mềm Excel và Minitab 16.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả đánh giá 05 chủng nấm men trên môi trường Hansen dịch thể ở nhiệt độ 30°C sau 48 giờ cho thấy hai chủng SAC3 và SAC4 đạt ưu thế sinh trưởng tuyệt đối. Tại mức tiếp giống 5%, chủng SAC3 đạt mật độ tế bào 136,25 triệu tế bào/ml, tốc độ tăng trưởng đạt 165,88%, mật độ tế bào nảy chồi đạt 69,50 triệu tế bào/ml (chiếm 51,01%) và tích lũy sinh khối khô 0,26 mg/ml. Chủng SAC4 đạt mật độ tế bào 120,75 triệu tế bào/ml, tốc độ tăng trưởng 126,92%, mật độ tế bào nảy chồi đạt 53,75 triệu tế bào/ml (chiếm 44,51%) và sinh khối khô 0,21 mg/ml. Các chỉ số này cao hơn từ 1,5 đến 2,2 lần so với các chủng SAC1, SAC2 và SAC5.

Thứ hai, việc tối ưu hóa mức bổ sung nitơ vô cơ chứng minh công thức bổ sung 32,6 g ure/lít (tương đương 15g N) mang lại hiệu quả chuyển hóa sinh học tốt nhất. Sau 5 ngày lên men rắn ở nhiệt độ 25°C đến 30°C:

• Bột sắn: Hàm lượng protein thô tăng từ 2,75% lên 10,41% vật chất khô, tương ứng mức tăng 278,55% (gấp 3,78 lần so với ban đầu). Tỷ lệ protein thuần đạt 9,23% vật chất khô, chiếm tới 88,64% tổng lượng protein thô.
• Bã sắn: Hàm lượng protein thô tăng từ 2,58% lên 9,32% vật chất khô, tương ứng mức tăng 261,24% (gấp 3,61 lần so với ban đầu). Tỷ lệ protein thuần đạt 8,07% vật chất khô, chiếm 86,59% tổng lượng protein thô.

Thứ ba, đặc tính cảm quan của khối ủ biến đổi tích cực nhất trong giai đoạn từ 3 đến 5 ngày lên men. Khối bột và bã sắn duy trì trạng thái tơi xốp, mềm mại, sờ ấm nóng, không bị vón cục hay ướt dính, tỏa mùi thơm nhẹ của men quả chín và vị chua dịu đặc trưng, hoàn toàn không xuất hiện nấm mốc gây hại.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng mạnh mẽ hàm lượng protein thuần khẳng định nấm men Saccharomyces cerevisiae đã sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng carbon từ tinh bột sắn để đồng hóa nguồn đạm vô cơ thành sinh khối giàu dinh dưỡng. Trong 3 đến 5 ngày đầu, nấm men ở pha sinh trưởng logarit nên tốc độ nhân đôi tế bào và tổng hợp protein diễn ra mạnh nhất. Đến ngày thứ 7, khi cơ chất cạn kiệt, nấm men chuyển sang pha suy vong và bắt đầu quá trình lên men rượu kỵ khí, khiến pH giảm sâu, cơ chất chuyển sang mùi rượu nồng và hàm lượng protein thuần giảm nhẹ do hiện tượng tự phân tế bào.

Khi so sánh với các công bố quốc tế, kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu lên men phụ phẩm sắn bằng vi sinh vật (đạt mức đạm từ 8,5% đến 26,4% tùy thuộc vào chủng men và việc bổ sung rỉ mật). Ưu điểm vượt trội của việc dùng nấm men Saccharomyces cerevisiae so với nấm mốc Aspergillus niger hay Trichoderma là sự lành tính tuyệt đối, không sinh độc tố mycotoxin và bảo đảm an toàn sinh học cho gia súc. Đồng thời, quá trình lên men ẩm hiếu khí kết hợp đảo trộn định kỳ giúp làm bay hơi và phân hủy phần lớn độc tố acid hydrocyanic, đưa hàm lượng chất độc về dưới ngưỡng an toàn 60 mg/kg theo quy chuẩn châu Âu.

Để trực quan hóa toàn bộ dữ liệu thực nghiệm, các phát hiện nghiên cứu có thể được thể hiện thông qua biểu đồ đường động học phát triển sinh khối đối chiếu giữa 3 mức tiếp giống (1%, 3%, 5%) theo thời gian 48 giờ. Đồng thời, một bảng số liệu so sánh đa chiều giữa 3 công thức bổ sung nitơ (10g N, 15g N, 20g N) qua các mốc 1, 3, 5, 7 ngày sẽ làm nổi bật rõ ràng tương quan giữa hàm lượng protein thô và tỷ lệ chuyển hóa protein thuần trên cả hai loại cơ chất bột và bã sắn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuyển giao kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất chăn nuôi, bốn nhóm khuyến nghị hành động cụ thể được đề xuất:

Thứ nhất, chuẩn hóa và chuyển giao quy trình kỹ thuật lên men rắn bột và bã sắn. Các trung tâm khuyến nông và chi cục chăn nuôi địa phương cần tổ chức tập huấn kỹ thuật cho nông hộ và trang trại trong giai đoạn 2024 - 2025. Hướng dẫn người dân áp dụng công thức phối trộn đồng thời hai chủng nấm men SAC3 và SAC4 với tỷ lệ tiếp giống 5%, bổ sung 32,6 g ure/lít nước hòa trộn (đạt 15g N), kiểm soát độ ẩm 45% đến 55% và kết thúc quá trình ủ đúng ngày thứ 5 để đạt mục tiêu hàm lượng protein thô trên 10% ở bột sắn và trên 9% ở bã sắn.

Thứ hai, mở rộng thử nghiệm xây dựng khẩu phần phối trộn thức ăn hoàn chỉnh trên vật nuôi. Các viện nghiên cứu dinh dưỡng và doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi cần tiến hành thử nghiệm in vivo thay thế từ 20% đến 40% thức ăn tinh nhập khẩu (ngô, cám mì, khô đỗ tương) bằng bã sắn lên men cho bò sữa, bò thịt và lợn thịt trong vòng 12 tháng tới. Mục tiêu giảm chi phí thức ăn chăn nuôi từ 15% đến 20%, tiết kiệm từ 300 đồng đến 700 đồng trên mỗi kg tăng trọng của vật nuôi mà vẫn duy trì năng suất sản phẩm.

Thứ ba, đầu tư công nghệ sấy và bảo quản thành phẩm sau lên men. Các nhà máy chế biến nông sản và doanh nghiệp công nghệ sinh học cần phát triển hệ thống sấy nhiệt độ thấp (dưới 60°C) hoặc sấy tầng sôi trong giai đoạn 2024 - 2026. Mục tiêu hạ độ ẩm sản phẩm xuống dưới 12%, duy trì mật độ tế bào men sống có ích đạt trên 10^7 CFU/g, kéo dài thời gian bảo quản thương mại từ 6 đến 9 tháng nhằm phục vụ đóng gói và phân phối công nghiệp.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành sắn. Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cùng ủy ban nhân dân các tỉnh có diện tích sắn lớn như Tây Ninh, Gia Lai, Phú Thọ cần ban hành chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ vốn vay cho các nhà máy tinh bột sắn liên kết cơ sở chăn nuôi trong giai đoạn 2024 - 2028. Mục tiêu tái chế 100% lượng bã sắn thải, giảm thiểu 90% nguy cơ ô nhiễm môi trường và gia tăng từ 15% đến 20% giá trị gia tăng của chuỗi ngành hàng sắn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu khoa học và thực tiễn giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm thứ nhất là các doanh nghiệp và nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp. Doanh nghiệp có thể khai thác các thông số kỹ thuật tối ưu về tỷ lệ tiếp giống 5%, hàm lượng ure 32,6 g/lít và chu kỳ lên men 5 ngày để thiết kế module sản xuất nguyên liệu giàu đạm tại chỗ, cắt giảm chi phí nhập khẩu khô dầu đậu tương và tối ưu hóa giá thành sản phẩm thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh.

Nhóm thứ hai là các chủ trang trại, hợp tác xã chăn nuôi gia súc nhai lại (bò sữa, bò thịt, dê) và lợn thịt. Người chăn nuôi có thể áp dụng trực tiếp quy trình lên men thủ công đơn giản trên bã sắn tươi hoặc khô để tạo nguồn thức ăn tinh giàu đạm, thơm ngon, dễ tiêu hóa, giảm chi phí chăn nuôi từ 300 đồng đến 729,6 đồng cho mỗi kg tăng trọng.

Nhóm thứ ba là các nhà máy, cơ sở chế biến tinh bột sắn và nông sản. Đơn vị sản xuất có thể vận dụng giải pháp công nghệ sinh học này để xử lý triệt để hàng nghìn tấn bã sắn phụ phẩm phát sinh mỗi ngày, biến chất thải hữu cơ dễ gây ô nhiễm thành sản phẩm thương mại có giá trị kinh tế cao, giải quyết triệt để bài toán môi trường tại địa phương.

Nhóm thứ tư là các giảng viên, nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y và Công nghệ Sinh học nông nghiệp. Luận văn cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về kỹ thuật phân lập, tuyển chọn nấm men bản địa, phương pháp lên men bán hiếu khí và quy trình phân tích phân tách protein thô - protein thuần theo tiêu chuẩn quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tại sao nên sử dụng nấm men Saccharomyces cerevisiae thay vì nấm sợi hoặc vi khuẩn để làm giàu protein cho bột và bã sắn? Trả lời: Saccharomyces cerevisiae là chủng vi sinh vật đạt chuẩn an toàn sinh học cao, hoàn toàn không sản sinh độc tố mycotoxin nguy hiểm cho vật nuôi như một số loài nấm sợi thuộc chi Aspergillus hay Trichoderma. Ngoài ra, nấm men này có tốc độ sinh trưởng cực nhanh (nhân đôi sau 1 đến 2 giờ), rất giàu vitamin nhóm B và vách tế bào chứa beta-glucan giúp nâng cao khả năng miễn dịch tự nhiên của động vật.

Câu hỏi 2: Vì sao công thức bổ sung 15g N (32,6 g ure/lít) lại đạt hiệu quả vượt trội hơn mức bổ sung 20g N? Trả lời: Mức 15g N (công thức CT2) thiết lập tỷ lệ carbon trên nitơ cân bằng lý tưởng cho quá trình đồng hóa của nấm men, giúp chuyển hóa 86,59% đến 88,64% nitơ thành protein thuần. Ngược lại, mức 20g N gây dư thừa amoniac tự do trong môi trường, làm ức chế hoạt tính enzyme của tế bào men, tạo mùi nồng gắt và khiến hiệu suất tổng hợp sinh khối bị suy giảm rõ rệt.

Câu hỏi 3: Vì sao thời gian lên men tối ưu được xác định là 5 ngày thay vì kéo dài 7 ngày? Trả lời: Ngày thứ 5 đánh dấu thời điểm mật độ tế bào nấm men và hàm lượng protein thô đạt đỉnh cực đại (10,41% ở bột sắn và 9,32% ở bã sắn). Sang ngày thứ 7, nguồn chất dinh dưỡng cạn kiệt, nấm men chuyển sang pha suy vong và xảy ra hiện tượng tự phân tế bào, kết hợp quá trình lên men yếm khí tạo cồn làm cơ chất bị ướt dính và hàm lượng protein thuần suy giảm.

Câu hỏi 4: Phương pháp lên men rắn có giải quyết được độc tố acid hydrocyanic tự nhiên trong sắn không? Trả lời: Có, quá trình lên men trạng thái rắn kết hợp độ ẩm 45% đến 55% và nhiệt độ ấm 25°C đến 30°C kích hoạt hệ enzyme thủy phân các hợp chất linamarin sinh độc tố, chuyển hóa acid hydrocyanic thành dạng khí tự do và bay hơi ra ngoài. Hàm lượng độc tố sau ủ giảm sâu xuống mức an toàn tuyệt đối theo tiêu chuẩn thức ăn gia súc quốc tế (dưới 60 mg/kg vật chất khô).

Câu hỏi 5: Tỷ lệ protein thuần trên protein thô phản ánh điều gì về chất lượng dinh dưỡng của bột và bã sắn sau lên men? Trả lời: Tỷ lệ protein thuần đạt 88,64% ở bột sắn và 86,59% ở bã sắn chứng minh rằng đại đa số lượng đạm đo được là protein hữu cơ chất lượng cao nằm trong sinh khối tế bào nấm men (chứa đầy đủ các acid amin thiết yếu), chứ không phải là lượng nitơ phi protein từ ure chưa được chuyển hóa còn sót lại trong cơ chất.

Kết luận

• Đã tuyển chọn thành công 02 chủng nấm men Saccharomyces cerevisiae ưu tú SAC3 và SAC4 có tốc độ tăng trưởng cao (từ 126,92% đến 165,88% sau 48 giờ) và khả năng tích lũy sinh khối lớn (đạt 0,21 đến 0,26 mg/ml).
• Xác định tỷ lệ tiếp giống 5% kết hợp môi trường bổ sung 32,6 g ure/lít (15g N) lên men trong 5 ngày là công thức tối ưu, giúp nâng hàm lượng protein thô bột sắn lên 10,41% (tăng 278,55%) và bã sắn lên 9,32% (tăng 261,24%).
• Khẳng định chất lượng dinh dưỡng vượt trội của sản phẩm lên men với tỷ lệ protein thuần đạt trên 86% đến 88%, loại bỏ độc tố acid hydrocyanic và sở hữu đặc tính cảm quan thơm ngon, tơi xốp.
• Đóng góp giải pháp công nghệ sinh học chi phí thấp, biến 4,8 triệu tấn bã sắn phụ phẩm hàng năm thành nguồn thức ăn giàu đạm, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đạm nhập khẩu cho ngành chăn nuôi nước nhà.
• Định hướng giai đoạn 2024 - 2025 cần mở rộng thử nghiệm phối trộn khẩu phần thực địa và hoàn thiện dây chuyền sấy bảo quản; các cơ sở chăn nuôi và nhà máy chế biến nông sản nên chủ động ứng dụng quy trình công nghệ này để hạ giá thành sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi nước ta đang phát triển mạnh mẽ, nhu cầu thức ăn chăn nuôi công nghiệp trong những năm gần đây ngày một tăng lên. Tuy nhiên việc sản xuất lại phụ thuộc khá nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Tổng kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu tăng bình quân 20-25%/năm, trong đó, giá trị nhập khẩu các nguyên liệu giàu protein như khô dầu đỗ tương, bột cá. tăng lên hàng năm.

Theo Tổng cục Hải quan (2013), tổng kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cả nước ước đạt 3,08 tỷ USD, tăng 25,4%; trong đó trị giá trị nhập khẩu khô dầu đậu tương là 1,74 tỷ USD, tăng 37,9% so với năm 2012. Vì vậy, việc chủ động được nguồn nguyên liệu, sử dụng nguồn có sẵn trong nước, giá thành rẻ là định hướng quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu ngoại nhập, giảm giá thành thức ăn chăn nuôi, tăng việc làm trong nước và giảm ngoại tệ nhập khẩu các mặt hàng này. Ở nước ta, sắn là loại cây lương thực và công nghiệp khá phổ biến, dễ trồng, có thể canh tác tại nhiều địa phương do điều kiện thời tiết, khí hậu và thổ nhưỡng nước ta khá phù hợp cho sự phát triển của loại cây này. Theo Bộ Nông nghiệp và PTNT (2013) diện tích trồng sắn cả nước ước đạt 544,3 nghìn ha với năng suất bình quân là 17,9 tấn/ha và sản lượng ước đạt 9,74 triệu tấn, đây là nguồn nguyên liệu tiềm năng, dồi dào cho sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Hiện nay trong chăn nuôi, bột sắn và bã sắn được sử dụng như là nguyên liệu cung cấp năng lượng do có hàm lượng xơ và tinh bột cao (Sukombat et al. Tuy nhiên, bột sắn và bã sắn có hàm lượng protein thô khá thấp, khoảng 0.3- 3,5% (Bradbury and Holloway, 1988; Montagnac et al. Như vậy, nếu có công nghệ chế biến phù hợp, đặc biệt là làm giàu được protein cho bột sắn và bã sắn thì đây là loại nguyên liệu có tiềm năng lớn. Trên thế giới, đã có nhiều hướng tiếp cận nhằm làm giàu protein của một số loại nông sản nói chung và bột sắn, bã sắn nói riêng.

Nhiều loại enzyme sử dụng trong chăn nuôi cũng thu được từ nấm mốc (Maurince Raimbault et al., 1985; Ezekiel et al., 2010), Tuy nhiên, việc sử dụng nấm mốc để sản xuất chế phẩm sinh học phục vụ chăn nuôi cần phải cân nhắc do sự tồn tại các bào tử mốc có thể gây hại cho vật nuôi, nhất là khâu lựa chọn chủng “lành tính” rất quan trọng. Quá trình làm giàu protein qua con đường lên men với các chủng vi sinh 1 vật như Lactobacillus plantarum, Saccharomyces cereviceae và Rhizopus oryzae… đã được các nghiên cứu chứng minh là rẻ tiền và giá trị protein của sắn được cải thiện hiệu quả (Srinorakutara et al., 2006; Ubalua, 2007; Boonnopetal et al., 2009; Polyorachetal et al., 2010; Gunawan et al. Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi thực hiện để tài “Nghiên cứu làm giàu protein bột và bã sắn bằng phương pháp lên men rắn với nấm men saccharomyces cerevisiae” nhằm giúp giảm các nguồn thức ăn giàu protein truyền thống sử dụng trong chăn nuôi, giảm chi phí thức ăn trong sản xuất chăn nuôi. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Đề tài được tiến hành nhằm mục tiêu: Lựa chọn các chủng nấm nem tốt có khả năng sinh trưởng và phát triển nhanh để tổng hợp protein từ nguồn N phi protein tạo ra sinh khối vi sinh vật cải thiện protein trong bột sắn và bã sắn để sử dụng làm thức ăn chăn nuôi.

Sử dụng các chủng nấm men chọn lọc để lên men bột và bã sắn trên các môi trường có bổ sung nguồn N khác nhau nhằm làm tăng hàm lượng protein của bột và bã sắn. TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU 2. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA NẤM MEN SACCHAROMYCES 2. Phân loại Saccharomyces là một giống nấm men được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm như làm bánh mì, sản xuất rượu, bia, cồn.

Saccharomyces còn được gọi là nấm đường, lên men tốt đường glucose và là loại vi sinh vật duy nhất đuợc sản xuất với quy mô rất lớn trên thế giới.hac Giống Saccharomyces có khoảng 40 loài (Walt, 1970) và các loài trong giống này được biết nhiều do chúng được ứng dụng trong thực phẩm. Chúng có nhiều trong sản phẩm có đường, đất, trái cây chín, phấn hoa… Trong đó, loại được con người sử dụng phổ biến nhất là Saccharomyces cerevisiae, nó được dùng để sản xuất rượu vang, bánh mì và bia từ hàng nghìn năm trước. Saccharomyces cerevisiae thuộc giới Nấm, ngành Ascomycota, lớp Saccharomycestes, bộ Saccharomycetales, họ Saccharomycetaceae, giống Saccharomyces. Đặc điểm hình thái, cấu tạo, sinh sản và thành phần dinh dưỡng của nấm men a.

Đặc điểm hình thái, cấu tạo Saccharomyces cerevisiae có dạng hình cầu hay hình trứng, có kích thuớc nhỏ, từ 5-6 đến 10-14 µm, sinh sản bằng cách tạo chồi và tạo bào tử. Cấu tạo của nấm men Saccharomyces cerevisiae 3 Nguồn dinh dưỡng chủ yếu của chúng là sử dụng đường glucose, galactose, saccharose, maltose như nguồn cacbon, chúng sử dụng axit amin và muối amon như nguồn nitơ. Nấm men Saccharomyces gồm những thành phần chủ yếu sau: Vách tế bào, màng tế bào chất: nằm sát vách tế bào, có cấu tạo chủ yếu là lipoprotein, giữ vai trò điều hòa vận chuyển các chất dinh dưỡng cho tế bào. Tế bào chất: gồm có mạng lưới nội chất là vị trí của nhiều hệ thống enzyme khác nhau, đảm bảo sự vận chuyển vật chất cho tế bào và các cấu tử khác nhau như bộ máy golgi, lysosom, không bào (chứa các sản phẩm bị phân cắt, hay chất độc lạ có thể có hại cho tế bào).

Năng lượng cung cấp cho tế bào qua những phản ứng xảy ra trong ty thể cũng nằm trong tế bào chất. Trong tế bào chất có nhân chứa thông tin di truyền cho tế bào và các thành phần liên quan trong quá trình sinh tổng hợp và sinh sản của tế bào. Nhân nấm men có phần trên là trung thể (centrosome) và centrochrometin và phần đáy của nhân có thêm không bào (vacuole), bên trong chứa 6 cặp nhiễm sắc thể (NST) và bên ngoài màng nhân có nhiều ti thể bám quanh. Ngoài ra còn có hạt glycogen, hạt mỡ dự trữ chất dinh dưỡng cho tế bào.2 Vị trí của nấm men Saccharomyces cerevisiae Thành phần hoá học của tế bào nấm men Saccharomyces khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện môi trường nuôi cấy, thành phần các chất dinh dưỡng trong môi trường nuôi cấy và tình trạng sinh lý của tế bào.

4 Nấm men ép có chứa 70 - 75% nước, 25 - 30% còn lại là chất khô. Nước: bao gồm phần nước nằm bên ngoài tế bào và phần nước nằm trong tế bào. Lượng nước khác nhau tuỳ thuộc vào chủng nấm men, kỹ thuật nuôi và phương pháp thu tế bào. Ví dụ: khi nuôi trong môi trường NaCl thì lượng nước trong tế bào giảm.

Thành phần chất khô của tế bào nấm men bao gồm protein và các chất có Nitơ khác chiếm 50% , chất béo 1,6%, hydrat cacbon 33,2%, mô tế bào 7,6%, tro 7,6%.Thành phần của những chất này không cố định, nó có thể thay đổi trong quá trình nuôi cấy cũng như quá trình lên men. Hydrat cacbon gồm: polysaccharic, glycogen, trehalose ( 12 - 12,5% ), mannan (18,7 - 24,9%), glucan ( 9,47 - 10,96% ) và chitin. Những nghiên cứu động học về sự biến đổi hydrat cacbon trong quá trình bảo quản nấm men cho thấy là glucan, mannan và dạng glycogen tan trong kiềm và axit clohydric là yếu tố cấu trúc của tế bào, trong khi trehalose và glycogen tan trong axit acetic, là chất tạo năng lượng chính cho tế bào. Hàm lượng trehalose trong nấm men có liên quan đến tính bền vững của nó : lượng trehalose càng cao nấm men càng bền.

Chất mỡ của nấm men là mỡ trung tính glycerol, photpho lipit, sterol tự do và nhiều sterol, este. Tro chiếm 6,5 - 12% lượng chất khô trong nấm men và dao động tùy theo môi trường nuôi cấy. Đặc điểm sinh trưởng, sinh sản  Giai đoạn thích nghi Là giai đoạn lúc cấy nấm men vào môi trường đến lúc chúng bắt đầu sinh sản. Ở giai đoạn này chúng còn phải thích nghi với điều kiện môi trường mới.

Trong giai đoạn này, tế bào nấm men trải qua sự biến đổi lớn về hình thái và sinh lý, kích thước tăng lên đáng kể và chúng trở nên nhạy cảm với tác động bên ngoài. Số lượng tế bào nấm men ở giai đoạn này không tăng hoặc tăng không đáng kể nhưng sự trao đổi chất lại diễn ra mạnh mẽ.  Giai đoạn Logarit Đây là giai đoạn thích hợp để xác định năng lượng sinh sản, thời gian nảy chồi, nhưng không nên đánh giá kích thước của tế bào cũng như những dấu hiệu khác của khuẩn lạc. Do đó trong thời kỳ đầu của giai đoạn này, tốc độ sinh sản 5 của tế bào thường nhanh hơn tốc độ hình thành tế bào chất nên kích thước của tế bào có phần nhỏ đi.

Trong giai đoạn này số lượng và sinh khối của tế bào tăng theo cấp số nhân, khả năng thích ứng với những điều kiện không thuận lợi của môi trường ngoài tăng lên rõ rệt, đồng thời xuất hiện chức năng lên men rượu. Trong khi đó, dinh dưỡng cung cấp cho nấm men không phải là vô tận cộng với việc trong môi trường sẽ xuất hiện và tích tụ các sản phẩm không cần thiết đối với nuôi cấy. Vì vậy, việc phát triển của nấm men đã không còn thuận lợi và quá trình này chuyển sang giai đoạn ổn định.  Giai đoạn ổn định Số lượng tế bào trong giai đoạn này không tăng nữa, có thể do cân bằng giữa số lượng tế bào sinh ra và số lượng tế bào chết đi.

Song kích thước tế bào tăng rõ rệt. Quá trình lên men rượu cũng bắt đầu trong giai đoạn này.  Giai đoạn thoái hóa Số lượng tế bào giảm xuống do hiện tượng tiêu hủy. Lượng protein và acid nucleic giảm xuống, glycogen và treganose hoàn toàn tiêu biến.

Như vậy có thể thấy số lượng tế bào nấm men đạt cao nhất ở giai đoạn logarit, song sinh khối tế bào lại đạt cao nhất ở giai đoạn ổn định vì khối lượng tế bào ở giai đoạn này lớn. * Sinh sản vô tính: Gồm hai hình thức là tự phân và gián phân: Sinh sản vô tính ở nấm men thường gặp nhất là nẩy chồi, khi một chồi hoàn chỉnh sẽ phát triển ngay, ở đó chồi sẽ nối liền với tế bào mẹ (bud scar) và khi chồi rời ra tế bào mẹ gọi là điểm sinh sản (birth scar). * Sinh sản hữu tính Dạng sinh sản hữu tính ở nấm men là dạng các bào tử túi (ascospore) được sinh ra từ các túi (asci).