Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý luận về kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính Chương 3: Thực trạng trong công tác kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH KPMG Việt Nam Chương 4: Nhận xét và kiến nghị về qui trình kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH KPMG Việt Nam. 4 Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Công ty TNHH KPMG Việt Nam 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN BCTC 2.1 TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG CỦA CUỘC KIỂM TOÁN BCTC 2.1 Khái niệm về chất lượng “Chất lượng” là một khái niệm trừu tượng mà khi nghe thấy mọi người đều nghĩ ngay đến một sự hoàn mỹ tốt nhất, cao nhất. Có rất nhiều cá nhân và tổ chức khác nhau đưa ra các khái niệm khác nhau về chất lượng: Theo định nghĩa của “các tiêu chuẩn về quản lý chất lượng và đảm bảo chất lượng” 5200- ISO 9000 thì: “Chất lượng là mức độ phù hợp của sản phẩm hoặc dịch vụ thõa mãn yêu cầu đề ra hoặc định trước của người mua”.
Theo Oxford Pocket Dictionary, “Chất lượng là mức hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ kiện, các thông số cơ bản” "Chất lượng là sự thoả mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất", theo Giáo sư người Nhật – Ishikawa. Như vậy cơ bản, Chất lượng được đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu, mà nhu cầu luôn luôn biến động nên chất lượng cũng luôn luôn biến động theo thời gian, không gian, điều kiện sử dụng. Nếu một sản phẩm vì lý do nào đó mà không được hài lòng bởi người sử dụng thì bị coi là có chất lượng kém, cho dù trình độ công nghệ để chế tạo ra sản phẩm đó có thể rất hiện đại. Đây là một kết luận then chốt và là cơ sở để các nhà quản lý chất lượng hoạch định chính sách, chiến lược kinh doanh.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, Chất lượng được hiểu như phản ánh giá trị về mặt lợi ích của hàng hóa, dịch vụ mà cả người cung cấp dịch vụ, người được cung cấp dịch vụ và người sử dụng dịch vụ thỏa mãn về hàng hóa, dịch vụ đang sử dụng trong những điều kiện nhất định.2 Khái quát về chất lượng kiểm toán “Chất lượng hoạt động kiểm toán là mức độ thỏa mãn của các đối tượng sử dụng kết quả kiểm toán về tính khách quan và độ tin cậy vào ý kiến kiểm toán của kiểm toán viên; đồng thời thỏa mãn mong muốn của đơn vị được kiểm toán về những ý kiến đóng góp của kiểm toán viên, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, trong thời gian định trước với giá phí hợp lý”, theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 220- Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán BCTC. 5 Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Công ty TNHH KPMG Việt Nam Đứng dưới mỗi góc nhìn, các cá nhân và tổ chức sẽ có một cái nhìn khác nhau về Chất lượng hoạt động kiểm toán: Dưới góc nhìn của đối tượng sử dụng dịch vụ kiểm toán: Một cuộc kiểm toán được xem là có chất lượng là phải phát hiện được các sai phạm trọng yếu và đưa ra những ý kiến đúng đắn, trung thực, khách quan về thông tin tài chính đã được kiểm toán. Nếu cần thiết, sau cuộc kiểm toán, kiểm toán viên cũng nên đưa ra những nhận xét, đánh giá và kiến nghị nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng quản lý hữu hiệu và hiệu quả. Dưới góc nhìn của đối tượng cung cấp dịch vụ kiểm toán: Đối với những kiểm toán viên, chất lượng kiểm toán được thể hiện ở việc tuân thủ pháp luật, chuẩn mực, các quy định, thông tư hiện hành và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp từ đó đưa ra ý kiến kiểm toán có độ tin cậy cao.
Suy cho cùng các công ty kiểm toán hoạt động cũng vì mục đích lợi nhuận, vì thế một cuộc kiểm toán có chất lượng là một cuộc kiểm toán phải mang đến lợi nhuận cho công ty. Các công ty kiểm toán sẽ cân nhắc giữa chi phí bỏ ra và lợi ích mang lại để hoàn thành cuộc một cuộc kiểm toán có chất lượng. Dưới góc nhìn của các đối tượng sử dụng kết quả kiểm toán: Họ chủ yếu là các nhà đầu tư, nhà cung cấp, các cơ quan nhà nước… Họ là đối tượng quan tâm nhiều nhất đến chất lượng của cuộc kiểm toán vì chính họ sẽ tung tài sản của mình để đầu tư vào các công ty để sản sinh ra lợi nhuận. Đối với họ thông tin được cung cấp về tình hình tài chính của doanh nghiệp phải trung thực, hợp lý và đáng tin cậy sẽ giúp họ đưa ra những quyết định kinh tế đúng đắn về tài chính, quản lý, điều hành.3 Các tiêu chuẩn cơ bản để đánh giá chất lượng kiểm toán Mức thõa mãn về tính khách quan và độ tin cậy vào ý kiến kiểm toán của những đối tượng sử dụng dịch vụ kiểm toán.
Tính khách quan, độc lập của KTV là điều kiện trước hết để đảm bảo ý nghĩa và giá trị sử dụng của dịch vụ Kiểm Toán Đôc Lập. Ý kiến kiểm toán đưa ra không làm tăng thêm lượng thông tin cho những người sử dụng kết quả kiểm toán mà chỉ đảm bảo cho những đối tượng này về tính trung thực hợp lý của các thông tin mà họ được cung cấp. Sự đảm bảo này được chấp nhận và có giá trị bởi: (i) ý kiến kiểm toán được đưa ra bởi chuyên gia kiểm toán có đủ năng lực, trình độ chuyên môn; (ii) tính độc lập, khách quan của ý kiến kiểm toán. Những người sử dụng kết quả kiểm toán chỉ thật sự hài lòng và thoả mãn khi họ tin tưởng rằng ý kiến kiểm toán đưa ra dựa trên các cơ sở đó.
Để đánh giá được chỉ tiêu này, người ta xem xét tính tuân thủ các chuẩn mực nghề nghiệp của KTV và của công ty kiểm toán, điều này thể hiện khá rõ qua tính chuyên nghiệp của KTV trong quá trình thực hiện công việc kiểm toán. Việc đánh giá đó cần bao quát các khía cạnh sau: 6 Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Công ty TNHH KPMG Việt Nam - Đảm bảo tính độc lập, khách quan và chính trực; - Kiến thức, kỹ năng kinh nhiệm của kiểm toán viên; - Các phương pháp thu thập và đánh giá bằng chứng kiểm toán; - Công tác giám sát, quản lý cuộc kiểm toán; - Các thủ tục soát xét, phát hành báo cáo kiểm toán; - Các khía cạnh khác. Mức độ thõa mãn về những đóng góp của KTV nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính của đơn vị được kiểm toán theo đúng chế độ chính sách của Nhà nước cũng như các quy định riêng của đơn vị. Mục tiêu chính của dịch vụ KTĐL là đưa ra ý kiến độc lập về tính trung thực và hợp lý của đối tượng được kiểm toán.
Do vậy ở chỉ tiêu thứ nhất là thể hiện sự thoả mãn về tính khách quan, độc lập và tin cậy vào ý kiến kiểm toán của những người sử dụng kết quả kiểm toán thì ở chỉ tiêu này lại là sự thoả mãn của đơn vị được kiểm toán về giá trị gia tăng mà kiểm toán viên có thể cung cấp cho đơn vị. Đối với các nhà quản lý đơn vị được kiểm toán, việc phát hiện và ngăn ngừa các sai sót trong quản lý tài chính, kế toán không phải lúc nào cũng hoàn hảo và kiểm soát được toàn bộ. Trách nhiệm của các KTV là phải đảm bảo rằng đối tượng được kiểm toán không có sai sót trọng yếu, và nếu có kiểm toán cần chỉ ra những sai sót đó để đơn vị sửa chữa và điều chỉnh. Đó chính là cơ sở để các nhà quản lý đơn vị tin tưởng và đặt hy vọng vào những phát hiện và những kiến nghị đóng góp của kiểm toán viên theo đó có thể sửa đổi và đảm bảo nâng cao chất lượng thông tin tài chính của đơn vị.
Mức độ thoả mãn của các nhà quản lý đơn vị đối với những đóng góp của kiểm toán không cụ thể hoá được bằng số lượng bởi có thể có hoặc có thể không có các phát hiện và kiến nghị góp ý hoàn thiện cho đơn vị mà chỉ có thể đánh giá ở sự hài lòng và đánh giá cao của các nhà quản lý doanh nghiệp về tính chuyên nghiệp và trách nhiệm của KTV trong quá trình kiểm toán. BCKT được phát hành theo đúng thời gian đã đề ra trong hợp đồng kiểm toán và chi phí cho dịch vụ kiểm toán là phù hợp. Một trong các yêu cầu của thông tin tài chính là tính kịp thời, các thông tin không được cung cấp đúng lúc sẽ trở nên không có giá trị sử dụng, đồng thời có thể gây nhiều khó khăn trong việc đưa ra các quyết định quản lý hoặc bỏ lỡ các cơ hội kinh doanh. Mặc dù kiểm toán không phải là kênh cung cấp thông tin riêng biệt, nhưng nó là một khâu thẩm định trong hệ thống cung cấp thông tin.
Các thông tin tài chính do đơn vị lập và được các KTV, công ty kiểm toán kiểm tra và đưa ra ý kiến về tính trung thực hợp lý của các thông tin này trước khi chuyển cho những người sử dụng. Do vậy mọi chậm trễ trong quá trình kiểm toán do nguyên nhân của việc tổ chức, giám sát quản lý cuộc kiểm toán thiếu hiệu quả hoặc bất cứ lý do gì khác từ phía công ty kiểm toán dẫn đến sự chậm trễ không theo 7 Kiểm Soát Chất Lượng Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Công ty TNHH KPMG Việt Nam đúng kế hoạch đặt ra trong hợp đồng kiểm toán hay Thư hẹn kiểm toán đều làm ảnh hưởng đến uy tín và giá trị của dịch vụ của công ty kiểm toán. Về giá phí kiểm toán, tuy không thể hoàn toàn đánh giá được chất lượng của một cuộc kiểm toán nhưng nó cũng đánh giá mức độ thoả mãn nhu cầu của những người sử dụng kết quả của dịch vụ kiểm toán về sự đảm bảo cho tính trung thực, hợp lý của các đối tượng kiểm toán mà họ được cung cấp cũng như số lượng những ý kiến tư vấn nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý nội bộ của đơn vị được kiểm toán. Trong nền kinh tế thị trường đặc biệt là hoạt động KTĐL, việc quan tâm đến lợi ích của đơn vị được kiểm toán hết sức quan trọng, đó chính là yếu tố kinh tế xã hội của dịch vụ.
