CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN THÀNH PHẨM, TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm liên quan đến kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Khái niệm bán hàng:Bán hàng là quá trình doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu sản phẩm cho khách hàng đồng thời nhận được quyền thu tiền hoặc thu được tiền từ khách hàng. Đây là quá trình trao đổi để thực hiện giá trị của thành phẩm, hàng hóa, tức là để chuyển hoá vốn của doanh nghiệp từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị (H- T) Kết quả bán hàng là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và chi phí liên quan đến quá trình bán hàng bao gồm trị giá vốn của hàng xuất kho để bán, chi phí bán hàng, chí phí quản lí doanh nghiệp phân bổ cho số hàng đã bán Khái niệm doanh thu bán hàng: doanh thu bán hàng là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ hạch toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất- kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Khái niệm doanh thu thuần: doanh thu thuần được xác định bằng tổng doanh thu bán hàng trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu như: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu hàng bán bị trả lại cùng các loại thuế không được khấu trừ.
● Chiết khấu thương mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. 11 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ● Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hoá kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. ● Giá trị hàng bán bị trả lại: là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. ● Các loại thuế không được khấu trừ bao gồm: Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp phải nộp 1.
Yêu cầu quản lý quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Yêu cầu của công tác quản lý thành phẩm đối với doanh nghiệp là quản lý về mặt số lượng, chất lượng và giá trị. - Về mặt số lượng: đảm bảo phản ánh, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất, tình hình nhập- xuất- tồn kho, dự trữ thành phẩm, phát hiện kịp thời các trường hợp hàng hoá tồn kho lâu ngày để có biện pháp xử lý. - Về mặt chất lượng: đảm bảo sản phẩm sản xuất ra phải đạt yêu cầu về chất lượng, mẫu mã phù hợp với yêu cầu của thị trường, thị hiếu của người tiêu dùng. Bộ phận kiểm tra chất lượng phải thực hiện tốt công tác kiểm tra chất lượng thành phẩm trước khi nhập kho hoặc đưa đi bán.
- Về mặt giá trị: tính toán và phản ánh chính xác giá thành sản phẩm nhập kho cũng như giá vốn thành phẩm xuất kho. Yêu cầu của công tác quản lý bán hàng và xác định kết quả bán hàng đối với doanh nghiệp: - Tìm hiểu, khai thác và mở rộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và có các chính sách hậu bán hàng tốt nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm chi phí của các hoạt động. - Theo dõi quá trình tiêu thụ theo từng phương thức bán hàng, theo dõi tình hình thanh toán với khách hàng trong trường hợp bán chịu, theo dõi số 12 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH lượng hàng bán, giá vốn, doanh thu bán hàng và theo dõi các chi phí liên quan đến hàng bán, phải xác định được kết quả bán hàng theo từng kỳ. 13 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH 1.
Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1. Các phương thức bán hàng Quá trình tiêu thụ hàng hóa có thể theo nhiều phương thức khác nhau: ➢ Phương thức tiêu thụ trực tiếp: Theo phương thức này, bên khách hàng ủy quyền cho cán bộ nghiệp vụ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp bán hoặc giao nhận tay ba. Người nhận hàng sau khi ký vào chứng từ bán hàng của doanh nghiệp thì hàng hóa được xác định là tiêu thụ ➢ Phương thức gửi hàng (tiêu thụ thông qua các đại lý, ký gửi): Theo phương thức này, định kỳ doanh nghiệp gửi hàng cho khách hàng theo thỏa thuận trong hợp đồng mua bán giữa hai bên và giao hàng tại địa điểm quy ước trong hợp đồng. Bên nhận đại lý được hưởng tiền hoa hồng, khi xuất kho gửi hàng đi bán thì hàng hóa vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào khách hàng đã trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì khi đó hàng mới chuyển quyền sở hữu và được ghi nhận doanh thu bán hàng.
➢ Phương thức bán hàng trả góp: Theo phương thức này, khách hàng được trả tiền mua hàng thành nhiều lần. Ngoài số tiền phải trả theo giá hàng hóa thì khách hàng phải trả thêm một khoản tiền lãi vì trả chậm. Người bán mất quyền sở hữu khi giao hàng hóa cho người mua và đã được xác định là tiêu thụ. ➢ Phương thức hàng đổi hàng: Theo phương thức này, người bán đem sản phẩm của mình để trao đổi lấy sản phẩm của người mua.
Giá trao đổi là giá của sản phẩm đó trên thị trường ➢ Phương thức tiêu thụ nội bộ: Theo phương thức này, hàng hóa được chuyển quyền sỏ hữu giữa các đơn vị thành viên trong cùng một công ty, tổng 14 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH công ty hoặc trong cùng một hệ thống của một đơn vị độc lập. Bán hàng nội bộ còn bao gồm các trường hợp sau: - Doanh nghiệp trả lương, thưởng cho công nhân viên bằng sản phẩm hàng hóa - Doanh nghiệp sử dụng nội bộ sản phẩm hàng hóa - Doanh nghiệp sử dụng sản phẩm hàng hóa để biếu, tặng, quảng cáo… 1. Phương thức thanh toán -Thanh toán ngay: Theo phương thức thanh toán này, khách hàng khi mua hàng, chấp nhận thanh toán và sẽ thanh toán ngay bằng tiền mặt hoặc tiền gửi ngân hàng. -Trả chậm, trả góp: Theo phương thức này, khách hàng mua hàng, chấp nhận thanh toán nhưng được doanh nghiệp cho phép thanh toán tiền hàng sau một khoảng thời gian thỏa thuận hoặc trả tiền hàng thành nhiều lần.
Khách hàng sẽ phải chịu một khoản lãi trả chậm, trả góp mà hai bên thỏa thuận ra. Xác định kết quả bán hàng và phương pháp xác định kết quả bán hàng + Kết quả bán hàng là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và chi phí liên quan đến quá trình bán hàng bao gồm trị giá vốn của hàng xuất kho để bán, chi phí bán hàng, chí phí quản lí doanh nghiệp phân bổ cho số hàng đã bán + Xác định doanh thu thuần: Doanh thu Doanh thu bán hàng Các khoản giảm trừ bán hàng = và cung cấp dịch vụ - (CKTM, GGHB, thuế XK, thuần theo hóa đơn thuế GTGT phải nộp) + Xác định giá vốn của hàng xuất kho để bán: Đối với các doanh nghiệp sản xuất trị giá vốn thành phẩm xuất kho để bán hoặc thành phẩm hoàn thành 15 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH không nhập kho đưa đi bán ngay chính là giá thành sản xuất thực tế của sản phẩm hoàn thành. Trị giá vốn thành phẩm xuất kho để bán được tính bằng phương pháp: phương pháp giá đích danh, bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước 16 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH + Xác định lợi nhuận gộp: Lợi nhuận Trị giá vốn của hàng = Doanh thu thuần - gộp xuất kho để bán +Xác định chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho số hàng đó +Xác định lợi nhận bán hàng: Lợi nhuận bán CPBH,CPQL phân bổ cho = Lợi nhuận gộp - hàng trước thuế hàng đã bán Nếu chênh lệch là (+) thì kết quả là lãi và ngược lại. Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.
Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Vai trò kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, kết quả bán hàng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp. Bán hàng là cơ sở hình thành nên doanh thu và lợi nhuận tạo ra thu nhập để bù đắp chi phí bảo tồn và phát triển vốn kinh doanh. Đối với các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp sản xuất nói riêng tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cũng như kết quả kinh doanh có vai trò thực sự quan trọng, nó cung cấp thông tin về tình hình bán hàng và xác định kết quả bán hàng đạt được từ việc bán hàng.
Từ đó từng bước hạn chế sự thất thoát về hàng hoá, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Từ số liệu trên kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh đã cung cấp, Nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài 17 SV: PHẠM THÁI ANH LỚP: CQ50/21.01 Luan van LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN TÀI CHÍNH chính của doanh nghiệp từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nền kinh tế. Đồng thời Nhà nước có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.Ngoài ra thông qua số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp, các nhà cung cấp, khách hàng của doanh nghiệp biết được khả năng mua - dự trữ - bán các mặt hàng của doanh nghiệp trên thị trường, biết được kết quả kinh doanh của doanh nghiệp để từ đó quyết định đầu tư cho vay vốn mở rộng hợp tác với doanh nghiệp. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để đáp ứng được các yêu cầu quản lý về thành phẩm, hàng hóa; bán hàng xác định kết quả và phân phối kết quả của các hoạt động.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có nhiệm vụ: ✓ Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị.