MỞ ĐẦU Dân số là vấn để mà hất kỳ quốc gia nào trên thế giới cũng quan tắm đến, nhất là những nước có nên kinh tế dang phát triển như nước ta thì đây càng là vấn dé bức xúc và lưu tâm. Bên cạnh mat tích cực của suf gia tăng dán xó, nó con thể hiện tính tiêu cực đến su bùng nồ dân số, tình trang thất nghiệp, tệ nạn xã hôi xảy ra, và nó là một trong những nguyền nhân làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế — xã hội của đất nước. Nghiên cứu dân số từ lâu là một trong những nội dung quan trọng của địa lý kính tế và địa lý dân cư. Bởi vì nguồn lao động và thị trường Hiệu thụ là những điều co hẳn của việc phát triển xản xuất, nên các nhà dia lý kinh tế khi nghiên cứu các đặc điểm kinh tế của lãnh thé đã xét dân số như là một trong những điều kiện déu tiên của việc phát triển sản xuất.
Dân số với quy mô và kết cấu nhất định còn là cơ sở để xem xét các vấn để về cư trú đân cư trên các lãnh thổ cụ thể, Xuất phút từ những vấn để trên, ngày nay trong nên kinh tế ~ xã hội của đất nước, dân cư không chỉ được nghiên cứu như là một điểu kiên của sản xuất mà nó được coi là một chủ thể quan trọng tham gia vào việc cấu thành lên xã hội, Mỗi dân xố có những đặc điểm đặc trưng phản anh hiện trạng cũng như động lực của nó. Những đặc điểm như là về lịch sử, lãnh thổ, quy mô, kết cấu. Do đó nghiên cứu dân số là nhiệm vụ của các nhà khoa học, các nhà địa lý và một trong những đặc trưng đó thì kết cấu tuổi được coi là cơ sở để xem xét nhiều vấn đề khác về dân số. Taco Din ty tres DED Ty POE ‘ “13.`` `Th I hoax Thanh phố Hỗ Chi Minh là một tung tim kính tế — xã hội, chính trị.
văn hóa KHKT và cũng là thành phố đông dan nhất nước ta. Cùng với sự phát triển của TP Hồ Chí Minh, quận Gò Vấp là một trong những quận có những đóng gop không nhỏ với sự phát triển chung của toàn thành phố. Dưới sự hướng dẫn của Thay Nguyễn Kim Hồng luận văn được nphiên cứu với đề tài “Ket cấu theo tuổi của dan số quận Gò Vấp năm 992”, Hước dau tạp lam quen với công việc nghiên cưu khoa học được su luưướng dẫn tần tình của Thấy Nguyễn Kim Hồng, dé tài dã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên do hạn chế về thời gian, kinh phí, tài liệu tham khảo và với trình độ của một sinh viên khoa dia lý được giới han trong luận văn này.
Chắc chấn sẽ khó tránh khỏi những thiếu sót vé nội dung cũng như hình thức. Kính mong quý thấy cô và các bạn dong góp những: y Kien chan thank nhất de luận văn hon chính hơn. LƯ- MỤC DICH NHIỆM VỤNGHIÊNCUU DETÀI: - Quán trệt nguyên lý cơ bản “Học đi đôi với hành - Lý luận gắn liên với thực tiên — Nhà trường gắn liên với xã hội”. ‘rong quá trình nghiên cứu chúng tôi cố gang tìm ra các khía cạnh động lực tiềm ẩn trong kết cấu tuổi của din số quận Gd Vấp năm 1989, Để đạt được mục đích ấy dé tài cần hoàn thành các nhiệm vụ sau: ; 1, Thu thập xế liệu thống ké và các thông tin có liên quan đến két cấu tuổi của dân số quận Gò Vấp.
Phân tích các số liệu rút ra nhận xét hiện trạng. Căn cứ vào điều kiện cụ thể của quan Gò Vấp, tim cách giải thích các đặc diéin của kết cấu tuổi và ảnh hưởng của nó đến động lực dân xổ, 4. Những kiến nghị xuất phát từ kết quả nghiên cứu. HHU/- GIỚI HẠN PHAM VING IDET Với những lý do của để tài đã chọn tôi chỉ giới hạn để tài này trong việc nghiên cứu một số vấn để trong cấu trúc tuổi của dân số quận Gò vấp.
Mặc dù mỗi Khia cạnh của kết cấu tuổi đều được thể hiện trêu nhiều phương điện như ở đây chỉ tập trung nghiên cứu. 2 Xkleet feteyy tek “`. - Kết cấu tuổi theo từng phường: Về nguồn số liệu. chủ yếu dy vào số liệu tổng diéu tra dân xố năm 1989 vì đây là nguồn xố liệu day đủ nhất.
LV/- MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP 1. Một số quan điểm: Trong quá trình nghiện cứu, chúng tòi quán triệt một số quan điểm: a, Tính dia lý trong nghiên cứu: Vink dia ly trong ngluén cứu, theo N.N Baransky là xem xet đối tượng chủ yếu đưới hai khía cạnh, + Khía cạnh lãnh thổ, thường xét đoán bằng bản đồ. + Khía cạnh tổng hợp, xét đoán đối tượng trong mối quan hợp đa chiều của nó. Trong bản khóa luận này, cơ sd của việc lựa chọn đối tượng chính là sự nhận thức vẻ tính đa dạng theo lãnh thổ của cấu trúc dân số.
Nếu kể tên các dân tộc, giai cấp cấu tao nén dan số thì quận Gò vấp có nhiều nét chung của thành phố. Đặc biệt số người Hoa chiếm khá đông trong quan. Kết cấu tuổi của đân số là kết quả tương tác của nhiều nhân tố sinh học, xã hôi, lịch sử, kinh tế, tâm lý, chính trị. Cho nên khi đánh giá một số hiện tượng trong kết cấu, chúng tôi đều chú ý đến nhân tố ấy.
Chính vì chú ý đến đa chiểu phức tạp của các quan hệ giữa hiện tượng dân xố với các nhân tố hình thành nó, nếu có nhiều hiện tượng xét theo khuôn khổ, luận văn chưa thể giải thích được cặn kế mà chỉ nêu hiện tượng coi như cơ sở để tìm hiểu tiếp. Ngoài mối quan hệ với các tác nhân bên ngoài thì kết cấu tuổi còn bao gồm nhiều quan hệ trong nội bộ của nó. Ở đây, các quan hệ bên trong được nghiên cứu như là những thành phẩn tạo ra trạng thái động lực của nó. Khía cạnh tổng hợp không đòi hỏi xem xét toàn điện các mối quan hệ mà còn gợi ý các bước nghiên cứu cho phù hợp với tiến trình nhận thức theo đó chúng tôi tiến hành.
- Tổng hợp bằng trực giác: Nhìn bao quát đối tượng trên những nét bên ngoài của nó. Thre De by Tree SA) ft GM 3 Xe. cac tebe Xane1tee - Phân tích : Nghiên cứu các thành phan, các đối tương bên trong xà bên ngoài của cấu trúc tuổi. Tổng hợp phần tích: Nêu đặc điểm bản chất tổng quát của cấu trúc tuổi trên lãnh thổ.
Tính ngẫu nhiên và tính quy luật: Rõ ràng khi đứng trước tháp tuổi của một dân số, ta thấy chúng: có dang ring cưa rất không đều nhau, nhưng nhìn chung vào các “bang” déu ngàn dan khí di ve các nhom tuổi cao. Đó là hình ánh rat rõ nét vẻ sự kết hợp giữa tính ngẫu nhiên và tính quy luật, trong kết cấu tuoi dân xố. Nghiên cứu két cấu tuổi, một mặt tin ra quy luật của su phân bố din số theo tuổi. Nhưng mặt khác, không thể bỏ qua mà can xuất phát từ những phân hố ngẫu nhiên cho ta hình ảnh về quy luật phân bô.
Mat trong những cách kết hop ngấu nhiên lá các quy luật là xây dựng các hàm hồi quy, các mô hình dựa trên các dạng phân bố của đổi tượng. Trong dé tài này, chúng tôi cổ gắng xây dựng các hàm hồi quy để biểu diễn kết cấu tuổi. Tất nhiên mức độ chính xác phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Chẳng hạn, với các tập đoàn người có dân số thấp thì biên độ các dao động ngẫu nhiên sẽ lớn và mức độ chính xác sẽ giảm.
Một số phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình thực hiện để tài, chúng tôi sử dụng nhiều phương pháp : Có thể phân thành 2 nhóm sau đây:. Các phương pháp của địa lý học: được sử dụng nhiều là phương pháp sử dụng bản đổ, phương pháp so sánh thực địa. Chúng giúp định hướng nghiên cứu và tìm hiểu các mối liên hệ theo lãnh thổ của đối tượng nghiên cứu. Các phương pháp dfn số học: ở đây chủ yếu dùng các phương pháp thu thập, xử lý số liệu thống kê.
Việc thu thập số liệu thống kê dựa vào một số nguồn: tổng diéu tra dân số, các kết quả thô của các cuộc điều tra biến động dân xố. Khe lo US egies Ree Ngàn Ta Deng, c. Các hước tiến hành: + Lập để cương + Sưu tầm tài liệu + Xử lý tài liệu + Viết nháp + Viết văn hoe 0k fy Prete CĐ Ts BON 5 Khỏe luận tết nghiệp dại học Nguyễn Thị Dùng CHUONG |: DÂN SỐ VÀ KẾT CẤU TUỔI CUA DÂN SỐ U- DÂN SỐ: 1. Khái niệm: Dân số là số dân cư trú ở một vùng (xã, huyện, tỉnh, nước, khu vực, trên thế giới) ở một thời điểm xác định.
Dân số có ý nghĩa rất to lớn trong sự tổn tại và phát triển của xã hội vì dân số là nguồn lao động, trong bất cứ một mô hình sản xuất nào, ngành nào cũng cần phải có sức lao động của con người. Ngay từ thủa bình minh của loài người, khi bây người nguyên thủy ở hang động, họ đã hợp sức với nhau để săn bắt thú để phân phối các sản phẩm tự nhiên đã kiếm được. Dân số đông lên, con người hiệp sức lại để thuần dưỡng thú hoang, trồng tỉa cây lấy hạt, lấy củ. Đó là phương thức sản xuất đầu tiên của loài người.
Các tác nhân tự nhiên, sinh học, lich sử, xa hội đã ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển dân số. Mỗi dân số đều được xem như kết quả tương tác lâu dài của các tác nhân thông qua phản ánh bản chất dân số. Muốn xem xét quá trình phát triển của dân số, các nhà nghiên cứu phải giới hạn phạm vi ở một đơn vị lãnh thổ nhất định. Từ đó đưa ra những kết quả khá chính xác về sự biến đổi dân số.
Trong tập đoàn người định cư đó chỉ tiêu đánh giá như ngành nghề, địa vị xã hội, giai cấp khi đó, dân số chính là kết quả lịch sử, hoàn cảnh kinh tế, phong tục tập quán. Bên cạnh đó chúng ta xét đến ngôn ngữ, dân tộc, tôn giáo trong một cộng đồng người. Chúng ta vẫn nhận thấy sự phát triển không đồng bộ của cộng đồng người từng vùng, từng địa phương, từng quốc gia trên thế giới. Chính vì điểu này có sự phân bố giữa người giàu và người nghèo.
Giữa nước phát triển và không phát triển, có những cộng đồng người đạt đến trình độ văn minh hiện đại (những nước Châu Âu + Tây Âu) nhưng có những cộng đồng người có dân số như sản phẩm của thời kỳ hoang sơ.