CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Các khái niệm liên quan đến bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường, để có thể tồn tại và phát triển được thì hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp phải có hiệu quả, đảm bảo nguyên tắc lấy thu bù chi và kinh doanh có lãi. Do đó, đối với các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp sản xuất nói riêng thì công tác bán hàng là một trong những khâu cực kỳ quan trọng, quyết định đến kết quả kinh doanh và sự sống còn của doanh nghiệp trên thị trường.
Bán hàng: Là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn rủi ro hoặc lợi ích cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán và chấp nhận thanh toán. Xét trên góc độ kinh tế thì bán hàng là quá trình các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hóa vốn kinh doanh của mình từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ và hình thành kết quả tiêu thụ. Đây là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh tại đơn vị. Kết quả bán hàng: Là chỉ tiêu chất lượng đánh giá hiệu quả của công tác bán hàng và cũng là bộ phận chủ yếu cấu thành nên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Nó là phần chênh lệch giữa doanh thu bán hàng thuần với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Doanh thu: là tổng các giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. SV: Bùi Thị Trang 6 Lớp: CQ48/21.02 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Doanh thu bán hàng: là tổng giá trị được thực hiện do việc bán hàng hoá, sản phẩm cho khách hàng và được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Doanh thu thuần: là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu gồm: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế TTĐB, thuế xuất khẩu.
Phương thức bán hàng + Bán hàng theo phương thức bán hàng trực tiếp: là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho của DN. Số hàng này khi giao cho người mua thì được trả tiền ngay hoặc được chấp nhận thanh toán. + Bán hàng theo phương thức gửi hàng đi cho khách hàng: là phương thức mà bên bán gửi hàng đi cho khách hàng theo các điều kiện ghi trong hợp đồng. Số hàng chuyển đi này vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán, khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng đã chuyển giao thì số hàng này được coi là đã bán và bên bán đã mất quyền sở hữu về số hàng đó.
+ Bán hàng theo phương thức gửi đại lý, ký gửi bán đúng giá hưởng hoa hồng: là phương thức mà bên chủ hàng (bên giao đại lý) xuất hàng giao cho bên nhận đại lý (bên đại lý) để bán. Bên nhận đại lý, ký gửi phải bán hàng theo đúng giá bán đã quy định và được hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng. + Bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp: là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần, người mua thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định + Bán hàng theo phương thức hàng đổi hàng: là phương thức bán hàng mà DN đem sản phẩm vật tư, hàng hoá để đổi lấy vật tư, hàng hoá khác SV: Bùi Thị Trang 7 Lớp: CQ48/21.02 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính không tương tự.
Giá trao đổi là giá hiện hành của vật tư, hàng hoá tương ứng trên thị trường. Phương thức thanh toán Phương thức thanh toán tiền bán hàng tại các Doanh nghiệp được thể hiện dưới 2 hình thức : Thanh toán trực tiếp và thanh toán qua ngân hàng. Phương thức thanh toán trực tiếp : Là phương thức thanh toán bằng tiền mặt, ngân phiếu, hàng đổi hàng để giao dịch mua bán. Khi bên bán chuyển giao hàng hoá thì bên mua phải có nghĩa vụ thanh toán trực tiếp ngay cho bên bán theo giá đã thoả thuận.
Phương thức thanh toán qua ngân hàng : Là phương thức thanh toán chi trả bằng tiền thông qua trung gian - ngân hàng, bằng cách chuyển khoản của người mua sang tài khoản của người bán. Phương thức thanh toán tiền bán hàng cũng có một vai trò hết sức quan trọng, khi thu được tiền về là vốn của Doanh nghiệp lại bước vào một vòng tuần hoàn mới, vốn càng quay nhanh thì khả năng sinh lợi nhiều và chu kỳ kinh doanh không bị gián đoạn. Do vậy, mỗi Doanh nghiệp để đảm bảo quyền lợi của mình cũng như của bạn hàng, nâng cao hiệu quả kinh doanh thì phải lựa chọn một phương thức thanh toán cho từng thương vụ một cách hợp lý nhất, nhanh gọn nhất, tiết kiệm được chi phí.2 Vị trí,vai trò và nhiệm vụ của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Vị trí, vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Đối với mỗi doanh nghiệp nói riêng và đối với toàn bộ nền kinh tế nói chung thì bán hàng đóng một vai trò rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển. Đối với mỗi doanh nghiệp, bán hàng là một quá trình có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trên thị trường.
Sản phẩm của doanh nghiệp không được tiêu thụ hết sẽ làm tiền vốn của doanh nghiệp SV: Bùi Thị Trang 8 Lớp: CQ48/21.02 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính không được quay vòng và có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và thu nhập của người lao động. Nếu tình trạng đó mà kéo dài thì doanh nghiệp không tránh khỏi sự phá sản. Nếu việc bán hàng thuận lợi thì doanh nghiệp có thể sớm đưa vốn trở lại tiếp tục mở rộng kinh doanh, phát huy hiệu quả vốn và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đối với nền kinh tế quốc dân, việc tiêu thụ đảm bảo cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, cân đối tiền hàng trong lưu thông.
Thông qua việc bán hàng, nhu cầu của người tiêu dùng được thỏa mãn và cũng mang lại lợi ích cho doanh nghiệp bán hàng. Bên cạnh chức năng điều hòa nhu cầu thị trường, bán hàng góp phần thúc đẩy quan hệ thanh toán trên phạm vi rộng. Xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa rất to lớn đối với các nhà quản trị doanh nghiệp trong việc ra quyết định quản lý, điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, sử dụng nguồn vốn, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh trong các kỳ kinh doanh tiếp theo.2 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Như vậy, bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với nhau. Kết quả kinh doanh là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để thực hiện mục đích đó.
Từ những yêu cầu chung của quá trình quản lý kinh tế, khi tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được khoa học, hợp lý sẽ cung cấp những thông tin có ích, kịp thời cho nhà quản lý trong việc ra quyết định về việc lập kế hoạch về dữ trữ hàng hóa và bán hàng một cách phù hợp, có hiệu quả, muốn vậy kế toán bán hàng xác định kết quả bán hàng phải thực hiện nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính sách tình hình hiện có và sự biến động của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng chủng loại và giá trị. SV: Bùi Thị Trang 9 Lớp: CQ48/21.02 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm từ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động.
Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kì phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả.3 Ý nghĩa của việc bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Bán hàng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung. Đối với nền kinh tế quốc dân, việc tiêu thụ đảm bảo cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, cân đối tiền hàng trong lưu thông.Thông qua việc bán hàng, nhu cầu của người tiêu dùng được thỏa mãn và cũng mang lại lợi ích cho doanh nghiệp bán hàng. Bên cạnh chức năng điều hòa nhu cầu thị trường, tiêu thụ góp phần thúc đẩy quan hệ thanh toán trên phạm vi rộng. Đối với mỗi doanh nghiệp, bán hàng là một quá trình có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trên thị trường.Hàng hóa của doanh nghiệp không được tiêu thụ hết sẽ làm tiền vốn của doanh nghiệp không được quay vòng và có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh và thu nhập của người lao động.
Nếu tình trạng đó mà kéo dài thì doanh nghiệp thì không tránh khỏi sự phá sản. Nếu việc bán hàng thuận lợi thì doanh nghiệp có thể sớm đưa vốn trở lại tiếp tục mở rộng sản xuất kinh doanh, phát huy hiệu quả vốn và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. SV: Bùi Thị Trang 10 Lớp: CQ48/21.02 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa to lớn đối với các nhà quản trị doanh nghiệp trong việc ra quyết định quản lý, điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh sử dụng nguồn vốn, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh trong các kỳ tiếp theo.Kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1.Kế toán bán hàng 1.