phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: - CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. - CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN. - CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH HUYỆN THÁI THỤY, THÁI BÌNH. 3 - CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH HUYỆN THÁI THỤY, THÁI BÌNH.
4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cũng nhƣ các ngành nghề kinh doanh khác, để cho hoạt động kinh doanh đƣợc diễn ra thƣờng xuyên và liên tục thì cần phải có tƣ liệu sản xuất. Ngân hàng thƣơng mại là một Doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ trong đó tiền là nguyên liệu chính trong việc tạo ra sản phẩm ngân hàng, là một thứ nguyên liệu độc tôn không thể thay thế. Hoạt động tìm kiếm tƣ liệu sản xuất của ngân hàng là hoạt động huy động vốn.
Do vậy, làm thế nào để hoạt động huy động vốn hiệu quả luôn là vấn đề trăn trở của các nhà quản lý ngân hàng. Trong thời gian qua đã có nhiều tác giả lựa chọn đề tài huy động vốn tại một số ngân hàng làm đề tài nghiên cứu của mình; nhiều tài liệu về NHTM và các hoạt động của NHTM trong đó có hoạt động huy động vốn. Khi đƣa ra khái niệm về NHTM, luận văn các tác giả Trƣơng Thị Hải Yến (2014, Ngô Xuân Hoàng (2013), Đỗ Minh Huệ (2011), Nguyễn Thị Hƣờng (2012), Nguyễn Thị Thuỷ (2012), Trần Nhã Trân (2012), Vũ Thị Kim Oanh (2012) ), Vũ Thu Giang (2013) đều căn cứ theo Luật các TCTD nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa số 47/2015/QH12 ngày 16/06/2015: “Ngân hàng thƣơng mại là loại hình ngân hàng đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”. Nghiên cứu về các nguồn vốn huy động của NHTM, luận văn các tác giả có khá nhiều quan điểm khác nhau.
Các tác giả Nguyễn Thị Hƣờng, Nguyễn Thị Thủy cho rằng, NHTM có thể huy động vốn dƣới các hình thức nhận tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá, đi vay và các hình thức huy động vốn khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nƣớc (NHNN). Tác giả Vũ Thị 5 Kim Oanh cho rằng: phát hành giấy tờ có giá về bản chất là đi vay nên nguồn vốn huy động đƣợc cấu thành từ tiền gửi và đi vay. Tác giả Trần Nhã Trân, Đỗ Minh Huệ đƣa ra suy luận nguồn vốn chủ sở hữu là nguồn vốn ngân hàng huy động đƣợc nên nguồn vốn huy động gồm vốn chủ sở hữu và vốn nợ trong đó vốn nợ gồm tiền gửi, đi vay. Nghiên cứu về quan niệm hiệu quả hoạt động huy động vốn, các tác giả: Đỗ Minh Huệ, Nguyễn Thị Thủy, Trƣơng Thị Hải Yến có cùng cách hiểu về hiệu quả huy động vốn của NHTM là kết quả huy động mà ngân hàng đạt đƣợc, phù hợp với nhu cầu sử dụng vốn, đảm bảo đƣợc mục tiêu an toàn và sinh lợi cao trong từng thời kỳ.
Tác giả Trần Nhã Trân còn cho rằng: hiệu quả hoạt động huy động vốn đƣợc thể hiện khả năng tích hợp với dịch vụ mà ngân hàng đƣa ra. Tác giả Vũ Thu Giang đƣa ra quan niệm về chất lƣợng huy động vốn dựa trên định nghĩa của tổ chức quốc tế về chất lƣợng trong tiêu chuẩn hoá ISO: “ Chất lƣợng là tổng thể các đặc điểm và đặc tính của một sản phẩm hoặc dịch vụ có khả năng thỏa mãn đƣợc nhu cầu nêu ra”, hay, “ Chất lƣợng là phù hợp với mục đích và sự sử dụng”. Theo đó, tác giả cho rằng: “ Chất lƣợng huy động vốn là sự phù hợp giữa khả năng huy động vốn và nhu cầu sử dụng vốn”, khả năng huy động vốn và nhu cầu sử dụng vốn là 2 đại lƣợng có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau, tăng cƣờng hoạt động huy động vốn đồng thời tăng nhu cầu sử dụng vốn nhằm đem lại hiệu quả cao nhất. Theo tác giả Nguyễn Thị Hƣờng, hoạt động huy động vốn có hiệu quả khi nguồn vốn huy động có tính ổn định.
Nghiên cứu về các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn, đa số các tác giả (Vũ Thu Giang, Vũ Thị Kim Oanh, Nguyễn Thị Thủy, Trƣơng Thị Hải Yến), đều sử dụng các tiêu chí: quy mô nguồn vốn tiền gửi đáp ứng nhu cầu sử dụng vốn, tốc độ tăng trƣởng cao, ổn định, cơ cấu nguồn vốn phù hợp, chi phí huy động vốn hợp lý qua việc đánh giá các chỉ tiêu: tốc 6 độ tăng trƣởng, tỷ trọng các loại vốn huy động, chi phí trả lãi và các chi phí khác. Tác giả Nguyễn Thị Thủy sử dụng chỉ tiêu chênh lệch lãi suất bình quân giữa huy động vốn và sử dụng vốn để đo lƣờng khả năng sinh lời của ngân hàng rằng hiệu quả hoạt động huy động vốn còn dựa trên một số tiêu chí nhƣ: sự đa dạng về hình thức, kỳ hạn, lãi suất, tiền tệ của các sản phẩm huy động vốn, nguồn vốn huy động có thể chuyển hóa thành tiền mặt một cách dễ dàng với chi phí thấp. Tác giả Trần Nhã Trân đƣa ra nhiều chỉ tiêu nhƣ chi phí huy động biên, xác định lãi suất huy động theo phƣơng pháp định giá cá biệt, xác định chi phí lãi suất dựa trên tỷ lệ lạm phát và thu nhập kỳ vọng của ngƣời gửi tiền. Ngoài ra, tác giả còn cho rằng bên cạnh các tiêu chí định lƣợng thì các tiêu chí định tính cũng rất quan trọng, đó là độ hài lòng của khách hàng, đảm bảo an toàn vốn huy động, khả năng mở rộng và phát triển hoạt động, mức độ thuận tiện và lợi ích của khách hàng gửi tiền.
Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động huy động vốn, tất cả các tác giả đều cho rằng hoạt động huy động vốn của ngân hàng chịu ảnh hƣởng bởi các nhân tố chủ quan xuất phát từ nội tại ngân hàng và các nhân tố khách quan. Các tác giả đƣa ra các nhân tố chủ quan nhƣ chính sách lãi suất, cơ sở vật chất, trang thiết bị của ngân hàng, mạng lƣới hoạt động, uy tín, thƣơng hiệu, sự đa dạng các dịch vụ, sản phẩm huy động, chiến lƣợc kinh doanh, quy mô vốn chủ sở hữu, trình độ nghiệp vụ của cán bộ ngân hàng và các nhân tố khách quan nhƣ pháp luật, chính sách Nhà nƣớc, tình trạng nền kinh tế, môi trƣờng cạnh tranh. Tác giả Đỗ Minh Huệ, Nguyễn Thị Thủy cho rằng các yếu tố: hiệu quả hoạt động cho vay, đầu tƣ, hoạt động Marketing cũng có ảnh hƣởng đến hoạt động huy động vốn của ngân hàng. Các sách, luận văn trên đều chung nội dung là hoạt động huy động vốn tại một số ngân hàng.
Tuy nhiên, chƣa có công trình nào nghiên cứu 7 hoạt động huy động vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh huyện Thái Thụy, Thái Bình. Vì vậy, tác giải lựa chọn khoảng trống nghiên cứu này. Nguồn vốn của Ngân hàng thƣơng mại Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, hình thành lâu đời nhất trong số các tổ chức trung gian tài chính mà ngày nay mọi ngƣời đều quen thuộc. Mỗi nƣớc khác nhau về chế độ xã hội và hệ thống pháp luật khác nhau sẽ có một khái niệm và mô hình tổ chức ngân hàng khác nhau, thí dụ nhƣ sau: Ở Mỹ: NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.
Ở Pháp: NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thƣờng xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dƣới hình thức ký thác, hoặc dƣới các hình thức khai khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính. Ở Việt Nam, theo Luật các tổ chức tín dụng do quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 16 tháng 6 năm 2015 định nghĩa: “ NHTM là loại hình ngân hàng đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Luật này còn định nghĩa: Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các việc kinh doanh, cung ứng thƣờng xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”. Để thực hiện hoạt động kinh doanh của mình NHTM cần phải có vốn, vậy “Nguồn vốn của NHTM là toàn bộ các nguồn tiền tệ mà ngân hàng tạo lập, huy động được để cho vay, đầu tư và đáp ứng các nhu cầu khác trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng.” 8 Nguồn vốn mà ngân hàng tạo lập và huy động đƣợc không những giúp cho ngân hàng tổ chức đƣợc mọi hoạt động kinh doanh mà còn góp phần quan trọng trong việc đầu tƣ, phát triển sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp nói riêng cũng nhƣ sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung.
Tuy nhiên, nguồn vốn của NHTM đƣợc hình thành từ nhiều nguồn khác nhau nhƣ: nguồn vốn tự có, nguồn vốn huy động, nguồn vốn đi vay và các nguồn vốn khác. Nguồn vốn tự có Nguồn vốn tự có của NHTM là nguồn vốn do NHTM tự tạo lập ra, thuộc sở hữu riêng của NHTM. Đây là nguồn vốn chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng nhƣng lại có tính chất quyết định đến sự hình thành và tồn tại của ngân hàng. Nguồn vốn này mang tính ổn định cao, đảm bảo an toàn cho hoạt động của NHTM, góp phần vào việc điều chỉnh mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Vốn tự có của NHTM đƣợc chia làm 2 loại: Vốn điều lệ: Là nguồn vốn ban đầu khi ngân hàng mới bắt đầu đi vào hoạt động và đƣợc ghi vào bản điều lệ. Vốn điều lệ phải đạt mức tối thiểu theo quy định của pháp luật. Vốn điều lệ gồm vốn ngân sách, vốn cổ phần thƣờng, vốn cổ phần ƣu đãi vĩnh viễn. Các quỹ: Ngân hàng có nhiều các quỹ khác nhau, mỗi quỹ đƣợc sử dụng vào những mục đích nhất định tùy thuộc vào tình hình kinh doanh của ngân hàng.