Đặt vấn đề Dựa trên các thống kê của Tổ chức Y Tế Thế Giới (WHO) thì rượu, bia hay các chất kích thích có cồn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn cho người tham gia giao thông. Điều này đặc biệt quan trọng ở Việt Nam, nơi có lượng tiêu thụ bia rượu đứng đầu thế giới. Vì vậy, việc tập trung vào việc tuyên truyền và thúc đẩy nhận thức cho người dân về việc không nên tham gia giao thông sau khi đã tiêu thụ cồn, là một ưu tiên hàng đầu. Ngoài ra, việc cảnh sát giao thông được trang bị những thiết bị đo nồng độ cồn là cực kỳ cần thiết.
Nhờ vào những thiết bị này, cảnh sát giao thông có khả năng phát hiện kịp thời để có thể cảnh báo, nhắc nhở và đưa ra mức xử phạt thích đáng đối với những người tham gia giao thông với nồng độ cồn vượt quá mức quy định. Điều này đóng một vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu những vụ tai nạn giao thông đau lòng có thể xảy ra. 1 Lái xe có nồng độ cồn 1 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP SVTH: Hoàng Thanh Phong Tóm lại, việc tạo ra ý thức cộng đồng về việc không tham gia giao thông khi đã tiêu thụ cồn và việc sử dụng thiết bị đo nồng độ cồn trong công tác xử lý vi phạm giao thông là hai biện pháp quan trọng trong việc hạn chế tai nạn giao thông. Trong thời gian vừa qua, trên cả nước đã xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông thương tâm mà người điều khiển phương tiện là người đã sử dụng rượu, bia quá mức quy định.
Theo những thống kê của Bộ Y tế đưa ra, nước ta đứng thứ hai trong khu vực Đông Nam Á, thứ 10 châu Á và thứ 29 trên thế giới về tiêu thụ rượu, bia. Mỗi năm nước ta có khoảng 18.000 nạn nhân nhập viện do tai nạn giao thông trong đó có 36,9% ca tai nạn giao thông liên quan đến bia rượu, 36% số người lái xe máy có nồng độ cồn trong máu vượt ngưỡng cho phép, 66,8% số lái ô tô vi phạm quy định về việc điều khiển phương tiện giao thông khi có nồng độ cồn vượt quá mức quy định và 11% số người tử vong do tai nạn giao thông có liên quan đến rượu, bia… Vì vậy, việc đề xuất và tạo nên một thiết bị đo và cảnh báo nồng độ cồn bên trong xe người thường xuyên vi phạm về nồng độ cồn nên là cần thiết, cấp bách và kịp thời. Vì trước khi tham gia giao thông thiết bị có thể cảnh báo người điều khiển phương tiện, nhằm nhắc nhở và giúp các tài xế khi say xỉn có thể tập trung lái xe và hạn chế rượu bia khi tham gia giao thông, và cảnh báo bằng hình thức gửi tin nhắn về cho người thân khi người lái xe say xỉn. Quy định từ luật giao thông đường bộ nghiêm cấm việc điều khiển xe máy chuyên dùng, xe ô tô, xe máy kéo trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá 50 miligam/100 mililít máu hoặc 0,25 miligam/1 lít khí thở, nhằm hạn chế, phòng ngừa những rủi ro có thể xảy ra, gây nguy hiểm cho chính bản thân của người uống rượu, bia cũng như những người tham gia giao thông khác lưu thông trên đường.
Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường các thiết bị đo được tích hợp trên những dòng xe chưa được phổ biến và hầu như là chưa có, nên việc nghiên cứu thiết bị nhằm tạo công nghệ mới cho xe và cũng giúp việc lái xe được an toàn hơn, vì thế việc nghiên cứu và thiết kế ra thiết bị này là phù hợp với nhu cầu thực tế. Lý do chọn đề tài Việc nghiên cứu và thiết kế thiết bị đo và cảnh báo nồng độ cồn trên xe ô tô nhằm: giảm thiểu các tai nạn giao thông do tài xế say rượu bia có chất nồng độ cồn bên trong 2 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP SVTH: Hoàng Thanh Phong cơ thể để giảm thiểu các trường hợp lái xe khi có chất men. Trong những thập niên tới, mối quan tâm hàng đầu của việc ứng dụng những công nghệ mới trên ô tô là cần thiết. Tình hình tai nạn giao thông ở nước ta là rất lớn, nếu chúng ta không có phương án mới để giảm thiểu tai nạn giao thông ở nước ta, thì việc tai nạn giao thông sẽ làm cho nước ta tổn thất về tinh thần, thiệt hại về tài sản, nền kinh tế chậm phát triển.
Nước ta là một trong những nước có mức độ tai nạn giao thông hàng đầu trên thế giới. Xuất phát từ những nguyên nhân chính là người tham gia giao thông gây ra nhiều vụ tai nạn, nguồn gốc là lái xe sử dụng chất kích thích có cồn. Việc gây tai nạn không chỉ để lại nhiều hệ quả lớn không chỉ người gây ra tai nạn mà còn để lại hệ quả cho người thân, gia đình và xã hội. 2 Tai nạn giao thông do tài xế say rượu gây ra Theo báo cáo của Văn phòng Bộ Công an và Cục Hàng hải Việt Nam, trong quý I năm 2023 (tính từ ngày 15/12/2022 đến 14/3/2023), toàn quốc đã xảy ra 2.346 vụ tai nạn giao thông, làm chết 1.436 người và 1.578 người bị thương.
So với cùng kỳ năm 2022, giảm 428 vụ (-15,43%), giảm 258 người chết (-15,23%), giảm 148 người bị thương (-8,57%). Trong đó, đường bộ xảy ra 2.319 vụ, làm chết 1.417 người, bị thương 1. So với cùng kỳ năm trước giảm 424 vụ (-15,46%), giảm 230 người chết (-13,96%), giảm 145 người bị thương (-8,44%). Về nguyên nhân, có 14,71% do người điều khiển phương tiện đi sai làn đường, phần đường; 7,71% do chuyển hướng không chú ý; 0,26% do dừng đỗ sai quy định; 3,83% do vượt xe sai quy định; 2,16% do sử dụng rượu bia, chất kích thích có cồn; 2,11% do người đi bộ sang đường sai quy định; 1,72% do vi phạm tốc độ; 0,18% do sử dụng ma túy, chất gây nghiện; 0,09% do phương tiện không đảm bảo ATKT; 0,04% do công trình giao thông đường bộ không đảm bảo an toàn; 32,95% các nguyên nhân khác và 3 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP SVTH: Hoàng Thanh Phong 34,23% chưa xác định được nguyên nhân.
Đường sắt đã xảy ra 20 vụ, làm 13 người thiệt mạng và 4 người bị thương. So với cùng kỳ năm trước tăng 2 vụ (11,11%), tăng 1 người thiệt mạng (8,33%), giảm 2 người bị thương (-33,33%). Đường thuỷ đã xảy ra 4 vụ, làm 4 người thiệt mạng và không ai bị thương. So với cùng kỳ năm trước giảm 8 vụ (-66,67%), giảm 21 người thiệt mạng (-84%), giảm 1 người bị thương (-100%).
Ta nhìn vào các con số “biết nói” ở trên ta thấy rằng tình trạng tai nạn giao thông ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt là nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tình trạng lái xe trong người có sử dụng chất kích thích có cồn (rượu, bia). Do vậy, cần thiết phải có một thiết bị nào đó để có thể đo và cảnh báo tài xế không được phép điều khiển phương tiện lưu thông trên đường khi có nồng độ cồn trong người. Và hơn nữa là khi người lái xe có nồng độ cồn vượt mức cho phép thì không thể khởi động máy, cảnh báo liên tục và tự động gửi tin nhắn về cho người thân. Tất cả những lý do trên, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, tôi đã quyết định “Nghiên cứu và thiết kế hệ thống cảnh báo tài xế sử dụng chất kích thích có cồn khi lái xe”.
Hệ thống được nghiên cứu, thiết kế dành cho các dòng xe ở thị trường và có khả thi, giải pháp thiết thực. Những ảnh hưởng của rượu/bia - Ảnh hưởng đến khả năng nhìn và xử lý thông tin Uống rượu/bia làm chậm quá trình truyền thông tin từ mắt đến não bộ, tầm quan sát và khả năng xử lý các tình huống xấu của người uống rượu bia dần trở nên yếu kém. Người say rượu/bia sẽ bị mất dần đi khả năng nhìn nhận những tình huống xấu, phản ứng không còn được nhạy bén và xử lý tình huống không còn được tỉnh táo như bình thường. - Ảnh hưởng đến khả năng nhận thức Khi trong cơ thể có nồng độ cồn đạt mức cao, khả năng nhận thức của con người có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Con người có thể rơi vào tình trạng mệt mỏi và mất nhận thức, không nhận biết được các sự vật, hiện tượng xảy ra xung quanh. Thậm chí, một lượng cồn nhỏ cũng có thể làm chậm quá trình nhận thức, ảnh hưởng đến hành vi và khả năng diễn đạt lời nói. - Ảnh hưởng đến khả năng tập trung 4 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP SVTH: Hoàng Thanh Phong Tác động của cồn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tập trung của bộ não chúng ta. Đặc biệt, khi tham gia giao thông, người điều khiển phương tiện cần xử lý đồng thời một lượng lớn thông tin từ các cơ quan cảm giác và đưa ra quyết định để xử lý các tình huống phức tạp.
Điều này yêu cầu sự kết hợp nhạy bén và linh hoạt giữa nhiều thao tác một cách nhanh chóng. Theo giáo sư Godfrey Pearlson, một chuyên gia về tâm thần học và làm giám đốc trung tâm nghiên cứu Olin Neuropsychiatry, người bị ảnh hưởng bởi cồn thường lái xe ở tốc độ cao do tác động của cồn đến vùng tiểu não - khu vực quản lý chức năng vận động. Họ thường thích thú việc đánh võng vì khu vực đỉnh vỏ não có trách nhiệm quản lý hành vi có thể bị ảnh hưởng do tác động của cồn. Các nghiên cứu cũng cho thấy, tác động của cồn lên cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trọng lượng cơ thể, giới tính, lượng cồn tiêu thụ, thời gian từ khi bắt đầu uống và lượng cồn nạp thêm sau đó.
Như vậy, người có trọng lượng nhỏ sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi cồn hơn so với người có trọng lượng lớn hơn. Phụ nữ thường bị tác động xấu của cồn đối với khả năng lái xe hơn so với nam giới. Lượng cồn uống càng lớn thì nồng độ cồn trong máu tăng không theo quy luật tuyến tính mà theo hàm mũ, và thời gian tác động lên người điều khiển xe càng kéo dài. Cồn sau khi tiêu thụ sẽ trải qua quá trình lan truyền trong cơ thể, vì vậy, tác động của cồn lên cơ thể diễn ra chậm rãi theo thời gian.
Mục đích nghiên cứu đề tài Nghiên cứu và thiết kế thiết bị đo và cảnh báo nồng độ cồn trong hơi thở với các đặc tính sau: - Nghiên cứu và thiết kế thiết bị đo và đưa ra kết quả được hiển thị ngay trên thiết bị.