Nghiên Cứu Hiện Trạng Và Giải Pháp Khai Thác Tài Nguyên Nước Tại Thành Phố Tuyên Quang

Nước là tài nguyên quý giá, đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế và xã hội. 63 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp · 2011.

• Tác giả: Đặng Thị Thanh Hoa
• Người hướng dẫn: Th.S. Ngô Duy Bách
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiện Trạng Và Đề Xuất Một Số Giải Pháp Khai Thác, Sử Dụng Bền Vững Tài Nguyên Nước Sinh Hoạt Tại Thành Phố Tuyên Quang - Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm và ảnh hưởng của khí hậu đến tài nguyên nước của Việt Nam
• 1.2. Quá trình nghiên cứu, đầu tư phát triển tài nguyên nước
• 1.3. Nghiên cứu về tài nguyên nước của Việt Nam
• 1.3.1. Tài nguyên nước mặt
• 1.3.2. Tài nguyên nước dưới đất
• 1.4. Một số quy định tiêu chuẩn nước và tình hình sử dụng nước ở Việt Nam
• 1.4.1. Một số quy định quy chuẩn về nước
• 1.4.2. Tình hình sử dụng nước tại Việt Nam
• 1.5. Một số nghiên cứu về việc sử dụng nước ngầm làm nước sinh hoạt
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Đánh giá trữ lượng và chất lượng nước sinh hoạt của khu vực
• 2.4. Đánh giá thực trạng khai thác và sử dụng tài nguyên nước cho sinh hoạt trong khu vực nghiên cứu
• 2.5. Dự báo nhu cầu sử dụng tài nguyên nước của khu vực
• 2.6. Đề xuất một số giải pháp khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước cho thành phố
• 2.7. Phương pháp nghiên cứu
• 2.7.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 2.7.2. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp (Phương pháp quan sát, phỏng vấn)
• 2.7.3. Phương pháp dự báo
• 2.7.4. Phương pháp nội nghiệp: tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Đặc điểm địa hình, địa mạo
• 3.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, tài nguyên và cảnh quan môi trường
• 3.1.3.1. Về điều kiện tự nhiên
• 3.1.3.2. Về các nguồn tài nguyên và cảnh quan môi trường
• 3.2. Hiện trạng kinh tế, xã hội, hạ tầng cơ sở
• 3.2.1. Tăng trưởng kinh tế
• 3.2.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
• 3.2.2.1. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
• 3.2.2.2. Nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản
• 3.2.2.3. Thương mại - dịch vụ
• 3.2.3. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
• 3.2.3.1. Lao động, việc làm và thu nhập
• 3.2.4. Thực trạng phát triển các khu đô thị và các khu dân cư nông thôn
• 3.2.5. Đánh giá chung về thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá trữ lượng và chất lượng nước sinh hoạt của khu vực
• 4.1.1. Trữ lượng nước mặt
• 4.1.2. Trữ lượng nước dưới đất tiềm năng
• 4.1.3. Đánh giá chất lượng nước mặt
• 4.1.4. Đánh giá chất lượng nước dưới đất
• 4.2. Đánh giá thực trạng khai thác và sử dụng tài nguyên nước cho mục đích sinh hoạt trong khu vực nghiên cứu
• 4.3. Dự báo nhu cầu sử dụng tài nguyên nước của khu vực
• 4.3.1. Dự báo phát triển dân số trong tương lai
• 4.3.2. Dự báo nhu cầu về nước sinh hoạt trong các năm tới
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp khai thác và sử dụng bền vững, bảo vệ tài nguyên nước cho thành phố
• 4.4.1. Sơ đồ nguyên nhân hệ quả (CED) để nâng cao công tác quản lý khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên nước sinh hoạt tại TP Tuyên Quang
• 4.4.2. Áp dụng phân tích SWOT trong việc đề xuất giải pháp nhằm khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên nước sinh hoạt cho TP Tuyên Quang
• 4.4.3. Sắp xếp giải pháp ưu tiên quản lý khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên nước sinh hoạt tại thành phố
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN - TỒN TẠI - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Giải Pháp Bền Vững Khai Thác Tài Nguyên Nước Tại Tuyên Quang

Nước là tài nguyên quý giá, đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế và xã hội. Tại Tuyên Quang, việc khai thác và sử dụng tài nguyên nước đang đối mặt với nhiều thách thức. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp bền vững cho tài nguyên nước tại địa phương.

1.1. Đặc Điểm Tài Nguyên Nước Tại Tuyên Quang

Tuyên Quang có nguồn tài nguyên nước phong phú, bao gồm nước mặt và nước ngầm. Tuy nhiên, việc quản lý và sử dụng tài nguyên này còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng ô nhiễm và cạn kiệt nguồn nước.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nước Trong Phát Triển Kinh Tế

Nước không chỉ phục vụ cho sinh hoạt mà còn là yếu tố quyết định trong sản xuất nông nghiệp và công nghiệp. Việc đảm bảo nguồn nước sạch và đủ cho mọi hoạt động là rất cần thiết.

II. Vấn Đề Khai Thác Tài Nguyên Nước Tại Tuyên Quang

Khai thác tài nguyên nước tại Tuyên Quang đang gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Sự gia tăng dân số và nhu cầu sử dụng nước ngày càng cao đã tạo áp lực lớn lên nguồn tài nguyên này.

2.1. Thách Thức Trong Quản Lý Tài Nguyên Nước

Quản lý tài nguyên nước tại Tuyên Quang còn thiếu hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí và ô nhiễm nguồn nước. Cần có các chính sách quản lý chặt chẽ hơn.

2.2. Tác Động Của Khai Thác Nước Đến Môi Trường

Việc khai thác nước không bền vững đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, như suy giảm chất lượng nước và mất cân bằng sinh thái.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Giải Pháp Bền Vững Khai Thác Nước

Nghiên cứu này áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp cho việc khai thác tài nguyên nước bền vững tại Tuyên Quang.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm khảo sát thực địa, phỏng vấn và tài liệu nghiên cứu trước đó để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.

3.2. Phân Tích SWOT Trong Quản Lý Tài Nguyên Nước

Phân tích SWOT giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong quản lý tài nguyên nước, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

IV. Đề Xuất Giải Pháp Bền Vững Khai Thác Tài Nguyên Nước

Để khai thác tài nguyên nước bền vững tại Tuyên Quang, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả nhằm bảo vệ nguồn nước và môi trường.

4.1. Giải Pháp Quản Lý Tài Nguyên Nước Hiệu Quả

Cần xây dựng các chính sách quản lý tài nguyên nước chặt chẽ, bao gồm quy hoạch sử dụng nước hợp lý và bảo vệ nguồn nước khỏi ô nhiễm.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Khai Thác Nước

Sử dụng công nghệ xử lý nước hiện đại để nâng cao chất lượng nước và giảm thiểu ô nhiễm, đồng thời tiết kiệm tài nguyên nước.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc khai thác và sử dụng tài nguyên nước tại Tuyên Quang, từ đó đưa ra các kết quả khả quan.

5.1. Kết Quả Đánh Giá Chất Lượng Nước

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước tại nhiều khu vực còn thấp, cần có biện pháp cải thiện ngay lập tức để đảm bảo sức khỏe cộng đồng.

5.2. Dự Báo Nhu Cầu Nước Trong Tương Lai

Dự báo nhu cầu nước trong tương lai cho thấy áp lực gia tăng, đòi hỏi các giải pháp quản lý và sử dụng nước hiệu quả hơn.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Tài Nguyên Nước Tại Tuyên Quang

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc khai thác tài nguyên nước tại Tuyên Quang cần được thực hiện bền vững để đảm bảo nguồn nước cho các thế hệ tương lai.

6.1. Tương Lai Của Tài Nguyên Nước

Cần có các chính sách và hành động cụ thể để bảo vệ tài nguyên nước, đảm bảo sự phát triển bền vững cho Tuyên Quang.

6.2. Khuyến Nghị Chính Sách Quản Lý Nước

Đề xuất các chính sách quản lý nước hiệu quả, bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nước là nguồn tài nguyên thiết yếu cho sự tồn tại của con người, duy trì hệ sinh thái tự nhiên và phục vụ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa mang lại lượng mưa tương đối lớn nhưng phân bố không đồng đều theo không gian và tập trung chủ yếu vào một vài tháng trong năm, dẫn đến nguy cơ khan hiếm cục bộ vào mùa khô. Cùng với áp lực từ gia tăng dân số, đô thị hóa và sự phát triển của các cơ sở sản xuất, nguy cơ suy giảm trữ lượng và ô nhiễm nguồn nước ngày càng hiện hữu.

Thành phố Tuyên Quang là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh Tuyên Quang. Sau khi sáp nhập một phần địa giới hành chính từ huyện Yên Sơn theo Nghị định số 99/2008/NĐ-CP, thành phố có tốc độ gia tăng dân số cơ học nhanh, các khu đô thị và cụm tiểu thủ công nghiệp mở rộng, kéo theo nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt tăng cao. Mặc dù sở hữu hệ thống sông ngòi và nguồn nước ngầm phong phú, công tác quy hoạch, khai thác và quản lý tài nguyên nước sinh hoạt tại đây còn nhiều bất cập: việc phân phối nước chưa đồng đều giữa khu vực nội thị và ngoại thị, mạng lưới cấp nước tập trung chưa bao phủ toàn diện, và hoạt động khai thác nước dưới đất tự phát ở quy mô hộ gia đình chưa được kiểm soát chặt chẽ. Xuất phát từ thực tiễn đó, khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Thị Thanh Hoa tập trung làm rõ thực trạng khai thác, đánh giá chất lượng nguồn nước và dự báo nhu cầu dùng nước để xây dựng các giải pháp quản lý bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung trọng tâm:

1. Xác định thực trạng khai thác và sử dụng tài nguyên nước cho mục đích sinh hoạt trên địa bàn thành phố Tuyên Quang.
2. Dự báo nhu cầu sử dụng tài nguyên nước cho sinh hoạt của thành phố trong các giai đoạn đến năm 2015 và năm 2020.
3. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm quản lý, khai thác và sử dụng bền vững, bảo vệ tài nguyên nước sinh hoạt của thành phố.

Để đạt được mục tiêu trên, tác giả triển khai 4 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Đánh giá trữ lượng và chất lượng nước sinh hoạt của khu vực (gồm nguồn nước mặt và nguồn nước dưới đất tiềm năng).
2. Đánh giá thực trạng khai thác và sử dụng tài nguyên nước cho sinh hoạt trong khu vực nghiên cứu (khảo sát các loại hình khai thác, mức tiêu thụ nước bình quân của người dân).
3. Dự báo nhu cầu sử dụng tài nguyên nước của khu vực (dự báo tăng trưởng dân số và tính toán tổng lượng nước sinh hoạt cần cấp đến năm 2015 và 2020).
4. Đề xuất một số giải pháp khai thác, sử dụng bền vững và bảo vệ tài nguyên nước sinh hoạt cho thành phố.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tài nguyên nước sinh hoạt (nước mặt, nước dưới đất, nước mưa, nước máy) và hoạt động khai thác, sử dụng, quản lý nguồn nước của các hộ gia đình, cơ sở sản xuất và đơn vị cấp nước trên địa bàn.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ ranh giới hành chính thành phố Tuyên Quang (diện tích tự nhiên 11.917,45 ha, bao gồm 7 phường nội thị và 6 xã ngoại thị). Trong đó, khảo sát thực địa và điều tra xã hội học được tập trung tại 3 phường đại diện: Minh Xuân, Phan Thiết và Ỷ La, cùng số liệu giếng khoan tại các xã lân cận như An Tường, Đội Cấn, Tràng Đà, Nông Tiến.
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu hiện trạng tự nhiên, kinh tế - xã hội và số liệu khai thác nước giai đoạn 2005 - 2010; dữ liệu quan trắc chất lượng nước vào tháng 12/2009 (mùa cạn) và tháng 04/2010 (giao mùa); phạm vi dự báo nhu cầu nước kéo dài đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và các văn bản quy phạm pháp luật làm thước đo đánh giá:

• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt (QCVN 08:2008/BTNMT): Ban hành kèm theo Quyết định số 16/2008/QĐ-BTNMT ngày 31/12/2008 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, áp dụng cột A1 (cấp nước sinh hoạt tốt) và cột A2 (cấp nước sinh hoạt nhưng phải qua xử lý phù hợp).
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm (QCVN 09:2008/BTNMT): Ban hành kèm theo Quyết định số 16/2008/QĐ-BTNMT ngày 31/12/2008 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, dùng để kiểm định các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh của nước dưới đất.
• Quyết định số 104/2000/QĐ-TTg ngày 25/8/2000 của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chiến lược quốc gia về cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn đến năm 2020.
• Tiêu chuẩn thiết kế quy hoạch đô thị (TCVN 4449-1987): Áp dụng định mức dùng nước sinh hoạt cho đô thị loại III.
• Nghị định số 99/2008/NĐ-CP ngày 03/9/2008 của Chính phủ: Về việc điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng thị xã Tuyên Quang (nay là thành phố Tuyên Quang).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm sự kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu thứ cấp, điều tra xã hội học, phân tích phòng thí nghiệm và mô hình hóa giải pháp:

• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Kế thừa chuỗi số liệu khí tượng - thủy văn từ trạm quan trắc Tuyên Quang, Chiêm Hóa, Hàm Yên; số liệu từ Báo cáo quy hoạch tài nguyên nước tỉnh Tuyên Quang năm 2010; Báo cáo kết quả quan trắc môi trường tỉnh Tuyên Quang năm 2009 và 2010; số liệu thống kê dân số, lao động từ niên giám thống kê địa phương.
• Phương pháp điều tra ngoại nghiệp: Thực hiện khảo sát thực địa hiện trạng các công trình khai thác nước (trạm bơm, giếng khoan công nghiệp, giếng đào hộ gia đình). Sử dụng bảng hỏi cấu trúc gồm 4 phần với 10 câu hỏi để phỏng vấn trực tiếp 90 chủ hộ gia đình (độ tuổi từ 20 đến 70 tuổi) tại 3 địa bàn: phường Minh Xuân, phường Phan Thiết và phường Ỷ La.
• Phương pháp dự báo:
  • Dự báo quy mô dân số tương lai theo công thức hình học: $$N_t = N_0 \times \left(1 + \frac{P + V}{100}\right)^n$$ (Trong đó: $N_t$ là dân số năm dự báo; $N_0$ là dân số năm gốc 2010; $P$ là tỷ lệ tăng tự nhiên; $V$ là tỷ lệ tăng cơ học; $n$ là số năm dự báo).
  • Dự báo nhu cầu nước dựa trên định mức cấp nước tiêu chuẩn (lít/người/ngày) cho từng nhóm dân cư nội thị và nông thôn theo các mốc 2015 và 2020.
• Phương pháp nội nghiệp và phân tích hệ thống: Xử lý, tổng hợp dữ liệu khảo sát bằng phần mềm Microsoft Excel. Xây dựng sơ đồ nguyên nhân - hệ quả (Cause and Effect Diagram - CED, hay sơ đồ xương cá) nhằm truy xuất căn nguyên cản trở công tác quản lý tài nguyên nước. Ứng dụng ma trận SWOT (Strengths - Weaknesses - Opportunities - Threats) để phân tích các yếu tố nội lực, ngoại lực và xếp hạng mức độ ưu tiên cho các giải pháp quản lý kỹ thuật, chính sách.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương này khái quát bức tranh toàn cảnh về tài nguyên nước tại Việt Nam và vai trò của điều kiện khí hậu đối với nguồn nước. Tổng dòng chảy trung bình hàng năm của hệ thống sông ngòi Việt Nam ước đạt 880 km³/năm, nhưng dòng chảy nội địa chỉ chiếm khoảng 324 km³/năm (37%), phần còn lại bắt nguồn từ lãnh thổ nước ngoài. Tác giả tổng thuật các đề án quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - sông Thái Bình và lưu vực sông Lô - Gâm do Viện Quy hoạch Thủy lợi tiến hành từ năm 1996, khẳng định tiềm năng dòng chảy sông Lô - Gâm tương đối dồi dào so với nhu cầu sử dụng. Đồng thời, chương 1 phân tích hiện trạng suy thoái nước dưới đất tại các đô thị lớn và điểm lại các công trình nghiên cứu về chất lượng nước ngầm phục vụ ăn uống của các tác giả tiền nhiệm như Trần Kông Khánh (1996), Phạm Hùng Việt (1998), Trần Công Tấu (1998).

Chương 2: Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả thiết lập hệ thống mục tiêu, 4 nhiệm vụ cụ thể và quy trình tiếp cận khoa học. Chương 2 mô tả chi tiết phương pháp thiết kế mẫu phỏng vấn (90 phiếu điều tra tại 3 phường trọng điểm), công thức dự báo gia tăng dân số có xét đến cả tăng tự nhiên ($P = 1,3%$) và tăng cơ học ($V = 0,08%$), cùng khung phân tích ma trận SWOT và sơ đồ nguyên nhân - hệ quả (CED).

Chương 3: Đặc điểm điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu

Chương 3 trình bày các đặc trưng địa lý, điều kiện tự nhiên và hiện trạng kinh tế của thành phố Tuyên Quang. Thành phố có tọa độ từ 21°47' đến 21°51' vĩ độ Bắc và 105°17' kinh độ Đông, cách Hà Nội 165 km theo Quốc lộ 2.

• Địa hình chia tách: Phía tả ngạn sông Lô gồm nhiều đồi núi cao, dải ruộng hẹp (xã Tràng Đà, Nông Tiến); phía hữu ngạn là dải bồi tích bằng phẳng hơn (cao độ nền 20 - 28 m) tập trung 7 phường nội thị và 4 xã ngoại thị.
• Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi: Nhiệt độ trung bình năm là 23,0°C (tháng 6 - 7 nóng nhất đạt 28,0°C; tháng 12 - 1 lạnh nhất 16,0°C); độ ẩm không khí trung bình 83%; tổng số giờ nắng trung bình 1.559 giờ/năm; lượng bốc hơi trung bình năm là 833,8 mm; lượng mưa trung bình đạt 1.600 mm/năm (phân bố lệch, 5 tháng mùa mưa chiếm 80% tổng lượng mưa).
• Thủy văn: Chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lưu vực sông Lô - Gâm và 4 nhánh ngòi chính gồm ngòi Cơi, ngòi Là, ngòi Chả, ngòi Thục.
• Kinh tế - xã hội: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 12%/năm; dân số tính đến tháng 10/2010 là 92.623 người (mật độ nội thị 650 người/km², bình quân toàn thành phố là 1.268 người/km²); cơ cấu kinh tế chuyển dịch tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ.

Chương 4: Kết quả và thảo luận

Đây là nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận:

• Đánh giá tài nguyên nước mặt: Lượng mưa trung bình năm mang lại cho địa bàn thành phố khoảng 2,102 tỷ m³ nước; các phụ lưu cấp I của sông Lô và sông Gâm bổ sung 3,649 tỷ m³ nước mỗi năm. Tiềm năng nước mặt lớn gấp 10 lần nhu cầu sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên dòng chảy mùa khô (tháng 2 - 3) suy giảm sâu, chỉ chiếm 25% lượng nước cả năm, nước sông mùa mưa có độ đục cao và nguy cơ sạt lở bờ sông.
• Trữ lượng nước dưới đất: Trữ lượng nước dưới đất đã thăm dò cấp A đạt 4.000 m³/ngày. Tầng chứa nước trầm tích Đệ tứ có độ sâu khai thác khoảng 30 m, lưu lượng mỗi lỗ khoan đạt tới 2.000 - 2.300 m³/ngày. Trầm tích trước Đệ tứ có chiều sâu giếng từ 70 - 90 m, lưu lượng từ 600 - 1.000 m³/ngày. Khu vực mở rộng (xã An Tường, Đội Cấn, An Khang) có 14 lỗ khoan thăm dò cho thấy tiềm năng trữ lượng dồi dào.
• Đánh giá chất lượng nước: Phân tích đối chiếu mẫu nước mặt và nước ngầm qua hai đợt quan trắc (tháng 12/2009 và tháng 04/2010) tại các điểm đại diện: sông Lô, hồ Đài tưởng niệm, hồ Ngòi Là, các giếng khoan cấp nước tập trung và giếng đào dân cư.
• Thực trạng khai thác và sử dụng: Phân tích dữ liệu từ Công ty Cấp thoát nước (công suất ~11.000 m³/ngđ từ 11 giếng khoan công nghiệp sâu 36,4 - 130 m) và thống kê mạng lưới khai thác tư nhân với hàng ngàn giếng đào, giếng khoan gia đình chưa được cấp phép.
• Dự báo nhu cầu nước đến năm 2015 và 2020: Áp dụng tiêu chuẩn TCVN 4449-1987 và Quyết định 104/2000/QĐ-TTg để lượng hóa nhu cầu nước theo đà tăng dân số.
• Xây dựng giải pháp: Thiết lập sơ đồ xương cá (CED) chỉ ra 4 nhánh nguyên nhân hạn chế hiệu quả quản lý; xây dựng ma trận SWOT để đề xuất các chiến lược ưu tiên.

Chương 5: Kết luận - Tồn tại - Kiến nghị

Tác giả đúc kết lại các phát hiện chính về tiềm năng trữ lượng và chất lượng nguồn nước; nêu rõ những tồn tại về mặt dữ liệu vi sinh vật và hạn chế về cơ chế quản lý giếng khoan dân sinh; đề xuất các kiến nghị cụ thể tới Ủy ban nhân dân thành phố Tuyên Quang và Sở Tài nguyên và Môi trường.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm về chất lượng nước

Chất lượng nước mặt tại thành phố Tuyên Quang qua hai đợt quan trắc (tháng 12/2009 và tháng 04/2010) tại 3 vị trí (M1: sông Lô - Minh Xuân; M2: hồ Đài tưởng niệm - Phan Thiết; M3: hồ Ngòi Là - Ỷ La) cho thấy dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ và vi sinh do nước thải đô thị:

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Tháng 12/2009 (Trung bình)	Tháng 04/2010 (Trung bình)	QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A1)	QCVN 08:2008/BTNMT (Cột A2)
pH	-	6,75	6,99	6,0 - 8,5	6,0 - 8,5
DO	mg/l	4,50	3,66	$\ge 6$	$\ge 5$
BOD₅ (20°C)	mg/l	24,70	15,97	4	6
COD	mg/l	36,70	31,50	30	50
Chất rắn lơ lửng (SS)	mg/l	50,30	24,50	20	30
Coliform	MPN/100ml	7.833,3	6.966,7	2.500	5.000
Sắt (Fe)	µg/l	571,60	551,00	500	1.000
Chì (Pb)	µg/l	0,218	< 0,0001	2	2

Nhận xét: Hàm lượng DO thấp, các chỉ tiêu BOD₅, COD, SS, Coliform và Fe đều vượt giới hạn loại A1, một số mẫu vượt cả loại A2. Nguồn nước mặt không thể sử dụng trực tiếp cho ăn uống sinh hoạt nếu không qua dây chuyền xử lý hoàn chỉnh.

Đối với nước dưới đất (khảo sát tại giếng khoan GK5 Hưng Thành - NN1, giếng khoan GKN8 Ỷ La/Tân Hà - NN2 và giếng đào thôn 8 Đội Cấn - NN3), các thông số hóa lý hầu hết nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 09:2008/BTNMT. Tuy nhiên, chỉ tiêu vi sinh vật có sự biến động lớn:

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Tháng 12/2009 (Trung bình)	Tháng 04/2010 (Trung bình)	QCVN 09:2008/BTNMT
pH	-	7,03	6,87	5,5 - 8,5
COD	mg/l	3,40	0,723	4
Nitrat ($NO_3^-$)	mg/l	9,58	2,546	15
Sắt tổng số (Fe)	µg/l	462,4	1.052,9	5.000
Mangan (Mn)	µg/l	171,0	49,14	500
Coliform	MPN/100ml	0	18,70	3

Nhận xét: Tháng 12/2009 Coliform hoàn toàn không xuất hiện, nhưng sang tháng 04/2010 chỉ tiêu này tăng lên mức trung bình 18,70 MPN/100ml, vượt 6,23 lần ngưỡng cho phép của QCVN 09:2008/BTNMT, cho thấy nguy cơ nhiễm khuẩn cục bộ vào giai đoạn đầu mùa mưa.

Thực trạng cấp nước và hành vi tiêu dùng

• Quy mô tiếp cận nước sạch: Toàn thành phố năm 2010 có 25.071 hộ dân, trong đó 21.486 hộ sử dụng nước hợp vệ sinh, đạt tỷ lệ 85,8%.
• Cơ cấu nguồn nước sử dụng (khảo sát 90 hộ dân): Nước máy chiếm 70% (63 hộ); nước giếng đào/khoan chiếm 26% (23 hộ); nước mưa chiếm 4% (4 hộ).
• Mức tiêu thụ và nhận thức: Trung bình mỗi hộ gia đình tiêu thụ trên 10 m³ nước/tháng. Có 91% đối tượng được hỏi bày tỏ sự quan tâm đến chất lượng nguồn nước (riêng phường Tân Quang đạt 100%). Trên 90% hộ dân hài lòng với chất lượng nước máy hiện tại, dù một số phản ánh tình trạng nước còn mùi clo hoặc đôi khi bị đục.
• Thực trạng khai thác giếng tư nhân: Trên toàn địa bàn ghi nhận lượng lớn giếng đào hộ gia đình chưa có quy hoạch: xã An Tường có 1.482 giếng, xã Đội Cấn có 1.428 giếng, xã Lưỡng Vượng có 1.206 giếng, xã Tràng Đà có 820 giếng... Hoạt động khoan, đào giếng và việc trám lấp các giếng hỏng không theo quy chuẩn kỹ thuật đang tạo ra các đường dẫn gây ô nhiễm trực tiếp xuống tầng nước ngầm.

Dự báo nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt

Dựa trên số liệu dân số năm 2010 là 92.623 người (75,15% dân số thành thị, 24,85% dân số nông thôn) và tỷ lệ tăng dân số tổng hợp 1,38%/năm ($P = 1,3%$, $V = 0,08%$), nhu cầu nước sinh hoạt toàn thành phố được dự báo như sau:

Hạng mục tính toán	Hiện trạng (Năm 2010)	Giai đoạn 2015	Giai đoạn 2020
Dân số dự báo (người)	92.623	99.193	106.229
Tiêu chuẩn cấp nước đô thị (lít/người/ngày)	100	120	135
Tiêu chuẩn cấp nước nông thôn (lít/người/ngày)	80	80	100
Tổng nhu cầu nước sinh hoạt toàn TP ($10^6\text{ m}^3\text{/năm}$)	8,801	10,917	13,417

Nhận xét: Sau 5 năm (đến 2015), nhu cầu nước sinh hoạt tăng 2,116 triệu m³ (gấp 1,24 lần năm 2010); sau 10 năm (đến 2020), nhu cầu tăng thêm 4,616 triệu m³ (gấp 1,52 lần năm 2010).

Đóng góp mới của tác giả

• Cung cấp bức tranh dữ liệu tổng thể và cập nhật đầu tiên về trữ lượng, cơ cấu khai thác nước dưới đất tại thành phố Tuyên Quang sau mốc sáp nhập địa giới hành chính năm 2008.
• Lập bảng định mức chi tiết dự báo nhu cầu cấp nước sinh hoạt không chỉ cho toàn đô thị mà còn lượng hóa riêng cho các xã, phường ngoại thị đang trong quá trình đô thị hóa (Nông Tiến, Tràng Đà, Ỷ La, Hưng Thành) đến năm 2020.
• Áp dụng thành công công cụ sơ đồ nguyên nhân - hệ quả (CED) và ma trận SWOT vào phân tích bài toán quản lý môi trường nước cấp huyện/thành phố, từ đó phân cấp nhóm giải pháp ưu tiên: hoàn thiện thể chế quản lý việc khoan đào giếng tư nhân; nâng cao năng lực cán bộ quản lý môi trường; huy động vốn mở rộng trạm cấp nước sạch tập trung cho khu vực nông thôn; tuyên truyền người dân áp dụng công nghệ lọc trước khi sử dụng nước giếng và nước mưa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số điểm hạn chế do điều kiện thực tế được tác giả nêu rõ:

• Thời gian nghiên cứu và kinh phí thực địa hạn chế, quy mô điều tra xã hội học dừng lại ở 90 phiếu tập trung tại 3 phường nội thị (Minh Xuân, Phan Thiết, Ỷ La), chưa bao phủ đồng đều các xã ngoại thị có tỷ lệ dùng nước giếng cao.
• Số liệu quan trắc chất lượng nước chỉ phản ánh tại hai thời điểm đơn lẻ (tháng 12/2009 và tháng 04/2010), chưa thực hiện quan trắc liên tục theo chu kỳ các mùa trong năm để đánh giá chính xác quy luật biến động nồng độ vi sinh vật (Coliform) trong nước dưới đất.
• Hướng mở tiếp theo: Cần mở rộng phạm vi lấy mẫu nước tại vòi cấp trực tiếp của các hộ gia đình ở ngoại thành; tiến hành khảo sát, đánh giá hiệu quả kỹ thuật của các mô hình bể lọc cát, lắng lọc thủ công hộ gia đình; xây dựng quy chế phối hợp và đăng ký cấp phép khai thác nước ngầm tầng nông phù hợp với năng lực quản lý cấp xã/phường.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Các ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên Nước, Quản lý Môi trường và Đô thị học có thể tham khảo phương pháp tiếp cận kết hợp giữa quan trắc hóa lý, điều tra xã hội học bằng bảng hỏi và ứng dụng sơ đồ xương cá (CED), ma trận SWOT trong nghiên cứu đánh giá tài nguyên.
• Cơ quan quản lý địa phương: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Tuyên Quang có thể kế thừa các số liệu thống kê giếng khoan công nghiệp và bảng dự báo nhu cầu nước đến năm 2020 để phục vụ công tác lập quy hoạch cấp nước sạch đô thị và nông thôn.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Bảng danh mục thống kê lưu lượng khai thác nước dưới đất năm 2010 (chi tiết từng giếng khoan nhà máy và số lượng hàng nghìn giếng đào theo từng phường/xã) cùng phương pháp tính toán dự báo nhu cầu nước sinh hoạt phân tách giữa đô thị và nông thôn.

---

Câu hỏi thường gặp

Nguồn nước cấp cho hệ thống cấp nước sinh hoạt tập trung của thành phố Tuyên Quang tại thời điểm nghiên cứu được khai thác từ đâu?

Toàn bộ nguồn nước máy phục vụ sinh hoạt của thành phố tại thời điểm nghiên cứu được khai thác từ nước dưới đất thông qua 11 giếng khoan công nghiệp (sâu từ 36,4 m đến 130 m) do Công ty Cấp thoát nước quản lý với tổng công suất khoảng 11.000 m³/ngày đêm, hoàn toàn chưa khai thác trực tiếp nguồn nước mặt từ sông Lô.

Cơ cấu các loại hình nguồn nước sinh hoạt mà người dân thành phố Tuyên Quang sử dụng là bao nhiêu?

Theo kết quả điều tra 90 hộ gia đình tại 3 phường đại diện: 70% hộ sử dụng nước máy cho ăn uống và sinh hoạt; 26% hộ sử dụng nước giếng (chủ yếu là giếng khơi, giếng đào); 4% hộ còn lại sử dụng nguồn nước mưa tích trữ.

Chỉ tiêu quan trắc nào trong nước dưới đất có sự biến động vượt ngưỡng cho phép theo QCVN 09:2008/BTNMT?

Đó là chỉ tiêu vi sinh Coliform. Trong khi đợt quan trắc tháng 12/2009 ghi nhận hàm lượng Coliform bằng 0 MPN/100ml, thì đợt quan trắc tháng 04/2010 ghi nhận nồng độ Coliform trung bình tăng vọt lên 18,70 MPN/100ml, vượt 6,23 lần so với quy chuẩn cho phép (ngưỡng quy chuẩn là 3 MPN/100ml).

Tổng nhu cầu nước dùng cho sinh hoạt tại thành phố Tuyên Quang được dự báo tăng trưởng như thế nào đến năm 2015 và 2020?

Tổng nhu cầu nước sinh hoạt toàn thành phố được tính toán tăng từ mức hiện trạng 8,801 triệu m³/năm (năm 2010) lên 10,917 triệu m³/năm vào năm 2015 (tăng gấp 1,24 lần) và đạt 13,417 triệu m³/năm vào năm 2020 (tăng gấp 1,52 lần so với năm 2010).

Tác giả chỉ ra lỗ hổng lớn nhất trong công tác quản lý khai thác tài nguyên nước dưới đất tại địa phương là gì?

Lỗ hổng lớn nhất là thành phố mới chỉ quản lý được các giếng khoan của các đơn vị cấp nước và doanh nghiệp sản xuất, trong khi hàng chục nghìn giếng đào, giếng khoan quy mô hộ gia đình hoàn toàn chưa được thống kê hay cấp phép. Người dân tự do khoan đào không tuân thủ kỹ thuật và không trám lấp các giếng cạn, giếng hỏng, tạo thành các lỗ rò rỉ dẫn chất bẩn xâm nhập trực tiếp xuống tầng nước ngầm.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đặng Thị Thanh Hoa là một công trình nghiên cứu môi trường có cấu trúc chặt chẽ, gắn kết giữa lý thuyết quy hoạch tài nguyên với khảo sát thực địa tại thành phố Tuyên Quang. Tác giả đã làm sáng tỏ hiện trạng chất lượng nước mặt có dấu hiệu suy thoái bởi nước thải sinh hoạt, trong khi nước dưới đất có trữ lượng dồi dào nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn vi sinh vào đầu mùa mưa. Kết quả dự báo nhu cầu nước tăng lên 13,417 triệu m³/năm vào năm 2020 cùng các kiến nghị quản lý bằng công cụ CED và SWOT mang lại cơ sở thực tiễn quan trọng cho công tác quy hoạch cấp nước bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Nước là một nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá đối với sự tồn tại và phát triển của nền văn minh nhân loại. Lịch sử loài người đã chứng minh sự thịnh vượng hay suy tàn của mỗi nền văn minh nhân loại đều phụ thuộc vào nguồn nước. Nguồn nước không chỉ là nhân tố quyết định đến sự trù phú, giàu có của động thực vật trong đó có nguồn lương thực, thực phẩm và các nhân tố thiết yếu khác của đời sống con người mà nguồn nước còn trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống như nước cho nhu cầu sinh hoạt, sản xuất, cảnh quan và bảo vệ môi trường. Việt Nam có đặc điểm khí tượng đặc trưng là lượng mưa nhiều nhưng tập trung vào thời gian ngắn, đây là một thách thức đòi hỏi phải quản lý, sử dụng bền vững nguồn nước.

Đặc biệt trong thời gian gần đây, dưới áp lực của gia tăng dân số, sản xuất và việc thiếu trách nhiệm của nhiều cơ sở sản xuất đã và đang đe dọa nghiêm trọng đến sự cạn kiệt tài nguyên nước của Việt Nam. Thành phố Tuyên Quang là một thành phố trẻ và năng động với đặc điểm dân số đông, các khu công nghiệp tập trung và phát triển nên nhu cầu nước cho sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp và những hoạt động kinh tế - xã hội là rất lớn và ngày một tăng. Mặc dù được thiên nhiên ưu đãi với nguồn tài nguyên nước phong phú tuy nhiên, do thiếu quy hoạch trong việc quản lý và sử dụng nước nên việc sử dụng nước trên địa bàn thời gian qua đã gây nên những bất cập như chỗ thiếu nước, chỗ thừa nước và nguồn nước tại nhiều địa điểm đã và đang bị ô nhiễm. Để đảm bảo phát triển thành phố một cách bền vững thì việc nghiên cứu, đánh giá trữ lượng nước, thực trạng khai thác và sử dụng, dự báo nhu cầu nước cho các ngành đặc biệt là đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của con người là rất cần thiết để đảm bảo sử dụng vừa tiết kiệm vừa hiệu quả nguồn tài nguyên này.

Do vậy tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất một số giải pháp khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên nước sinh hoạt tại thành phố Tuyên Quang – Tỉnh Tuyên Quang” 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Đặc điểm và ảnh hƣởng của khí hậu đến tài nguyên nƣớc của Việt Nam Lãnh thổ Việt Nam trải dài theo phương kinh tuyến ở vị trí cuối Đông Nam của lục địa Á - Âu trong vùng nhiệt đới của bán cầu Bắc (giới hạn trong các vĩ độ 23o22’ N đến 8o30’ B và kinh độ 102010’E đến 109021’ E). Phần lớn lãnh thổ được đồi núi hiểm trở bao phủ với địa hình nhiều đứt gãy cùng những sườn dốc tạo thành mạng lưới sông suối khá dày. Điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm, lượng mưa phong phú đã tạo thuận lợi cho sự hình thành dòng chảy với một lưới tiêu nước khá dày.

Mật độ trung bình sông suối có dòng chảy thường xuyên đạt 0,6 km/km2. Mật độ sông phân hoá khá lớn giữa các vùng từ dưới 0,3 km/km2 đến 4 km/km2. Các vùng có lượng mưa lớn thường có mật độ sông rất dày từ 1,5 - 2 km/km2. Đặc biệt là sông đồng bằng sông Cửu Long và vùng Đông Nam châu thổ Sông Hồng có mật độ sông 2 - 4km/km2.

Những vùng núi trung bình thấp và núi thấp, với lượng mưa tương đối lớn có mật độ sông 1 - 1,5 km/km2. Còn lại đại bộ phận các vùng có mật độ sông trung bình 0,5 - 1 km/km2. Đặc biệt một số vùng có mật độ sông 0,3 - 0,5 km/km2. Quá trình nghiên cứu, đầu tƣ phát triển tài nguyên nƣớc[4] Viện Quy hoạch Thuỷ lợi đã tiến hành Quy hoạch phát triển nguồn nước và phòng chống thiên tai phục vụ cho công cuộc chuyển đổi cơ cấu kinh tế của các tỉnh thuộc khu vực Bắc Bộ (gồm 26 tỉnh, thành phố, kể cả đồng bằng, trung du và miền núi) góp phần thúc đẩy chương trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn của Đảng và Nhà nước.

Viện Quy hoạch Thuỷ lợi đã cùng cơ quan Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các Bộ hữu quan tham gia nghiên cứu lập quy hoạch nhiều công trình tầm cỡ quốc gia, trong đó có thủy điện Hoà Bình, Tuyên Quang, Sơn La đã xây dựng. 2 Lập các quy hoạch thuỷ lợi theo lưu vực sông đã hoàn thành khối lượng công việc lớn đáp ứng được nhu cầu của Bộ như: tổng quan quy hoạch sử dụng nguồn nước lưu vực sông Hồng - sông Thái Bình, quy hoạch thuỷ lợi lưu vực sông Cầu - sông Thương, quy hoạch thuỷ lợi lưu vực sông Đà, quy hoạch thuỷ lợi lưu vực sông Cà Lồ, quy hoạch thuỷ lợi lưu vực sông Đáy, quy hoạch thuỷ lợi lưu vực sông Lô - Gâm. Rà soát quy hoạch thủy lợi phục vụ chuyển đổi sản xuất Nông - Lâm nghiệp của 11 tỉnh là: Lạng Sơn, Nam Định, Hà Nam, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Nguyên, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hà Giang và Lào Cai. Lập các quy hoạch thuỷ lợi giai đoạn 2005 - 2020 đáp ứng yêu cầu của địa phương gồm các tỉnh Tuyên Quang, Điện Biên, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Hải Dương.

phần lớn các dự án này đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thông qua bằng văn bản và có quyết định phê duyệt Quy hoạch thuỷ lợi của Uỷ Ban nhân dân các tỉnh. Năm 1996, Viện Quy hoạch Thuỷ lợi đã nghiên cứu tính toán cân bằng nước lưu vực sông Lô - Gâm. Kết quả tính toán cân bằng nước cho thấy lượng nước đến của lưu vực sông Lô, sông Gâm khá dồi dào so với lượng nước dùng. Nghiên cứu về tài nguyên nƣớc của Việt Nam 1.

Tài nguyên nước mặt[2] Tài nguyên nước mặt của lãnh thổ tồn tại trên mặt đất trong các nguồn nước khác nhau như sông, suối, hồ tự nhiên, hồ chứa nhân tạo, ao, đầm, kênh, rạch. Dòng chảy các sông được coi là thành phần chính của tài nguyên nước mặt. Dòng chảy trung bình hàng năm của các sông Việt nam tính đến năm 1985 là 880km2/năm. Hai hệ thống sông lớn nhất là sông Mê Kông và sông Hồng.

Sông Mê Kông có tổng dòng chảy lớn nhất bằng 520km3/năm và sông Hồng 122 km3/năm. Tài nguyên nước mặt bao gồm phần nước mặt nội địa và phần từ ngoài lãnh thổ chảy vào. Phần dòng chảy các sông từ nguồn nước mưa trên lãnh thổ Việt Nam là 324 km3/năm chỉ chiếm 37% toàn bộ dòng chảy các sông (bảng 1. Tài nguyên nước mặt các vùng ở Việt Nam Tổng lƣợng nƣớc (km3/năm) Diện tích Vùng Trong (km2) Ngoài vào Toàn bộ nước I- Bắc Bộ 111,752 113,86 45,52 159,38 - Trung du, miền núi 104,297 106,43 45,52 151,52 - Đồng bằng 11,455 7,43 44,12 51,55 II- Bắc Trung Bộ 51,890 66,82 11,06 77,88 III- Nam Trung Bộ 100,366 105,33 105,53 - Duyên hải 45,607 51,82 51,82 - Tây Nguyên 55,296 53,71 53,71 IV - Nam Bộ 63,372 39,18 500 539,18 - Đông Nam Bộ 23,496 18,58 18,58 - Tây Nam Bộ 39,876 20,60 50,0 520,60 Cả nƣớc 331,440 325,39 556,58 881,97 (Nguồn: Báo cáo khoá luận tốt nghiệp của Nguyễn Văn Minh - 2009) Nước sông ngòi hình thành do mưa, luôn luôn biến đổi theo thời gian.

Mưa là yếu tố chính sinh dòng chảy vì vậy biến động của mưa trên lưu vực quy định biến động dòng chảy của các sông. Ở Việt Nam gió mùa hàng năm tạo ra chu trình mùa nhiều mưa và mùa ít mưa. Theo phân phối mưa, sông ngòi có mùa nhiều nước và mùa ít nước. Đó là sự thay đổi nối tiếp mùa lũ - mùa cạn dễ dàng nhận thấy được.

Tài nguyên nước dưới đất Việt Nam là quốc gia có nguồn nước ngầm phong phú về trữ lượng và tương đối tốt về chất lượng. Tài nguyên nước dưới đất trên phạm vi toàn quốc mới được đánh giá chủ yếu ở dạng tiềm năng và triển vọng, trữ lượng cấp công nghiệp đã được thăm dò chiếm tỷ lệ không đáng kể, còn nhiều vùng trắng. 4 Đánh giá về chất lượng thì nước dưới đất vùng núi và trung du tốt, đáp ứng được yêu cầu sử dụng cho ăn uống sinh hoạt. Tuy vậy, cũng có một số đơn vị chứa nước nhiều sắt, độ cứng cao, và tính ăn mòn cacbonic lớn, không thuận lợi cho một số ngành công nghiệp, đòi hỏi phải xử lý.

Ở đồng bằng Bắc bộ, Nam bộ chất lượng nước thay đổi phức tạp do sự xen kẽ giữa nước ngọt và nước mặn trên diện và theo độ sâu. Hiện tượng nhiễm mặn, nhiễm sắt, nhiễm phèn khá phổ biến. Ở một số vùng trồng trọt do sử dụng phân bón hoá học, thuốc trừ sâu và một số trung tâm dân cư công nghiệp lớn, nước dưới đất có dấu hiện bị nhiễm bẩn với mức độ khác nhau, làm suy thoái chất lượng nước thậm chí có nơi không còn sử dụng được nữa. Việc khai thác quá mức nước dưới đất đã gây ra sự suy giảm về cung lượng và hạ thấp mực nước ở các công trình khai thác, làm cạn kiệt tài nguyên về lượng và chất, gây ra nguy cơ khủng hoảng nước nếu không có biện quản lý và bảo vệ tài nguyên này.

Một số quy định tiêu chuẩn nƣớc và tình hình sử dụng nƣớc ở Việt Nam 1. Một số quy định quy chuẩn về nước + Quy chuẩn 08:2008/BTNMT: Quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước mặt được ban hành theo Quyết định số 16/2008/QĐ-BTNMT ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. + Quy chuẩn 09:2008/BTNMT: Quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước ngầm được ban hành theo Quyết định số 16/2008/QĐ-BTNMT ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. + Quyết định số 104/2000/QĐ-TTg ngày 25/8/2000 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chiến lược quốc gia về cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn đến năm 2020.

Tình hình sử dụng nước tại Việt Nam [2] Theo báo cáo “Tài nguyên nước mặt Việt Nam và những thách thức trong tương lai” của PGS-TS Trần Thanh Xuân, Viện Khí tượng Thuỷ văn, Bộ Tài nguyên và Môi trường thì ở Việt Nam, mức bảo đảm nước trung bình cho 5 một người trong một năm từ 12.800 m3/người vào năm 1990, giảm còn 10.900 m3/người vào năm 2000 và có khả năng chỉ còn khoảng 8500 m3/người vào khoảng năm 2020. Tuy mức bảo đảm nước nói trên của nước ta hiện nay lớn hơn 2,7 lần so với Châu Á (3970 m3/người) và 1,4 lần so với thế giới (7650 m3/người), nhưng nguồn nước lại phân bố không đều giữa các vùng.