phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo bố cục gồm ba chương. Cơ sở lý luận về du lịch cộng đồng và phương pháp KAP Chƣơng 2. Thực trạng sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch ở Củ Chi Chƣơng 3. Giải pháp tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch ở Củ Chi 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ PHƢƠNG PHÁP KAP 1. Du lịch cộng đồng 1. Cộng đồng Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, tập 1, Nxb Khoa học và Kỹ thuật, 2000, tr.601, cộng đồng được hiểu là “Một tập đoàn người rộng lớn, có những dấu hiệu chung về thành phần giai cấp, về nghề nghiệp, về địa điểm sinh tụ và cư trú. Cũng có những cộng đồng xã hội bao gồm cả một dòng giống, một sắc tộc, một dân tộc” [23, tr.
Cộng đồng được hiểu là một nhóm người cùng chung sống trên một địa bàn được gọi tên như bản, làng, xã, huyện, thị, thành phố, tỉnh, quốc gia và cùng chung những đặc điểm về kinh tế, truyền thống văn hóa. Du lịch cộng đồng Theo Tổ chức Lao động Quốc tế “Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch mà người dân địa phương (thường là nông dân, người nghèo và những người bị thiệt thòi về kinh tế) mời du khách đến thăm cộng đồng của họ, bằng cách đó cung cấp cơ sở vật chất và các hoạt động du lịch cho du khách” [21, tr. Du lịch cộng đồng được xem như là một loại hình và phương thức phát triển du lịch mà trong đó có sự tham gia trực tiếp chủ yếu của cộng đồng địa phương vào các hoạt động du lịch, nhằm bảo tồn và khai thác bền vững các nguồn tài nguyên du lịch, môi trường, cộng đồng được hưởng lợi nhuận từ khách du lịch đem lại qua việc phục vụ khách du lịch và bán các sản phẩm và dịch vụ du lịch. 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Các loại hình tiếp cận hoạt động du lịch: có nhiều hình thức du lịch mang nét đặc trưng phù hợp với du lịch cộng đồng như: Du lịch hòa nhập; Du lịch bền vững; Du lịch có trách nhiệm; Du lịch thương mại công bằng; Du lịch sinh thái; Du lịch văn hóa; Du lịch làng; Du lịch bản địa; Du lịch nông nghiệp; Du lịch nghề thủ công mỹ nghệ.
Du lịch hòa nhập khuyến khích các mối liên kết và tương tác giữa các nhân tố trong ngành du lịch, quan hệ đối tác với các cơ sở tư nhân, kích thích kinh tế địa phương, sự hòa nhập của phụ nữ, và sự tham gia của cộng đồng địa phương để hiểu rõ hơn nhu cầu và mong muốn của họ [21, tr. Du lịch bền vững cam kết tăng cường sự thịnh vượng của địa phương thông qua tối ưu hóa sự đóng góp của du lịch vào sự thịnh vượng kinh tế của điểm du lịch. Du lịch bền vững cần tạo ra thu nhập và việc làm bền vững cho người lao động mà không gây ảnh hưởng tới môi trường và văn hóa của điểm du lịch, đảm bảo tính khả thi và khả năng cạnh tranh của các điểm du lịch, các doanh nghiệp du lịch để họ có thể phát triển tốt và mang lại lợi ích lâu dài [21, tr. Du lịch có trách nhiệm giảm thiểu các tác động tiêu cực về kinh tế, môi trường và xã hội; tạo ra nhiều lợi ích kinh tế cho người dân địa phương và nâng cao phúc lợi cho cộng đồng địa phương, cải thiện điều kiện làm việc và tiếp cận với ngành du lịch; sự tham gia của người dân địa phương vào các quyết định ảnh hưởng tới cuộc sống của họ; đóng góp tích cực vào bảo tồn di sản tự nhiên vàvăn hóa, và bảo tồn đa dạng sinh học; cung cấp những trải nghiệm thú vị cho khách du lịch thông qua các mối liên hệ thực sự với người dân địa phương, và sự hiểu biết hơn các vấn đề văn hóa, xã hội và môi trường tại địa bàn; sự nhạy cảm về văn hóa, tạo nên sự tôn trọng 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com giữa khách du lịch và người dân sở tại, xây dựng lòng tự hào và niềm tin của người dân địa phương [21, tr.
Du lịch vì người nghèo là loại hình du lịch làm gia tăng lợi ích cho người nghèo. Du lịch vì người nghèo không phải là một sản phẩm cụ thể hoặc một ngành biệt lập mà là cách tiếp cận tới công tác quản lý và phát triển du lịch. Nó thúc đẩy sự liên hệ giữa các doanh nghiệp du lịch với người nghèo, gia tăng những đóng góp của du lịch vào việc xóa đói giảm nghèo và người nghèo có thể tham gia một cách hiệu quả hơn trong việc phát triển sản phẩm du lịch [21, tr. Du lịch thương mại công bằng nhằm đảm bảo rằng người dân có đất đai, tài nguyên, sức lao động, kiến thức và văn hóa sử dụng cho các hoạt động du lịch được hưởng lợi thực sự từ các hoạt động đó [21, tr.
Du lịch sinh thái là sự kết hợp bảo tồn, cộng đồng và du lịch bền vững. Điều này hàm ý đưa du lịch có trách nhiệm tới các địa bàn tự nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện phúc lợi cho cư dân địa phương [21, tr. Du lịch văn hóa: du lịch văn hóa là một trong những thành phần quan trọng nhất của du lịch dựa vào cộng đồng từ khi văn hóa, lịch sử, khảo cổ học, là yếu tố thu hút khách chủ yếu của cộng đồng địa phương. Ví dụ về du lịch dựa vào văn hóa bao gồm khám phá các di tích khảo cổ học, địa điểm tôn giáo nổi tiếng hay trải nghiệm cuộc sống địa phương tại một ngôi làng dân tộc thiểu số [15, tr.
Du lịch làng: Khách du lịch chia sẻ các hoạt động trong cuộc sống thôn bản, và các làng nông thôn thu được lợi ích kinh tế từ các hoạt động du lịch. Dân làng cung cấp các dịch vụ ăn ở, nhà trọ cho khách nghỉ ngơi qua đêm. Nhà trọ chính chính là các điểm kinh doanh du lịch, trong đó du khách 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ở lại qua đêm trong những ngôi nhà làng, cùng với một gia đình. Khách du lịch có thể chọn nhà nghỉ, các nhà nghỉ này được hoạt động bởi một hợp tác xã, làng, hoặc cá nhân, cung cấp cho du khách không gian riêng tư hơn, thoải mái cho cả họ và đôi khi cũng là thoải mái hơn cho chủ nhà [15, tr.
Du lịch bản địa: Du lịch bản địa hay Dân tộc đề cập đến một loại hình du lịch, nơi đồng bào dân tộc thiểu số hoặc người dân bản địa tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, nền văn hóa vốn có của họ chính là yếu tố chính thu hút khách du lịch [15, tr. Du lịch nông nghiệp: đây là một hình thức du lịch tại các khu vực nông nghiệp như vườn cây ăn trái, trang trại nông lâm kết hợp, trang trại thảo dược và các trang trại động vật, đã được chuẩn bị phục vụ cho khách du lịch. Khách du lịch xem hoặc tham gia vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp như làm việc với dụng cụ của nhà nông hoặc thu hoạch mùa mà không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái hoặc năng suất của gia đình chủ nhà. Một sản phẩm mới đặc biệt là nghỉ ngơi ở các trang trại hữu cơ, nơi du khách có thể tìm hiểu thêm về thiên nhiên và học tập các phương pháp canh tác không dùng thuốc trừ sâu [15, tr.
Du lịch nghề thủ công mỹ nghệ: Nghệ thuật và sản xuất thủ công mỹ nghệ ở địa phương có một lịch sử lâu dài. Nó không phải là một hình thức độc lập của du lịch, mà chính là một thành phần của các loại hình khác nhau của du lịch. Du lịch không chỉ mang lại cơ hội kinh doanh tốt hơn cho ngành công nghiệp thủ công mỹ nghệ của khu vực, doanh số bán hàng của hàng thủ công mỹ nghệ cũng có thể giúp người dân địa phương để tìm hiểu thêm về di sản văn hóa nghệ thuật phong phú và độc đáo của họ [15, tr. Như vậy, các hoạt động Du lich ̣ cô ̣ng đ ồng là phương thức trong đó cô ̣ng đồ ng dân cư địa phương tổ chức cung cấ p cá c dich ̣ vu ̣ phục vụ khách 21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com du lich, ̣ đồ ng thời tham gia bảo t ồn tài nguyên và môi trường , đươ ̣c hưởng quyề n lơ ̣i về vâ ̣t chấ t và tinh thầ n từ việc tham gia các hoạt động du lịch.
Nội dung của du lịch cộng đồng Tại hội thảo chia sẻ bài học kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng Việt Nam năm 2003 được tổ chức tại Hà Nội. Các chuyên gia trong nước và ngoài nước đã khái quát du lịch cộng đồng của Việt Nam như sau: Du lịch cộng đồng đảm bảo văn hoá, thiên nhiên bền vững, cân bằng với các chỉ tiêu kinh tế, văn hoá xã hội và môi trường, các nguồn tài nguyên thiên nhiên và văn hoá được khai thác hợp lý. Du lịch cộng đồng chính là cách tốt nhất vừa làm du lịch vừa giữ gìn bản sắc văn hoá, sử dụng dịch vụ tại chỗ, phát triển giá trị văn hoá, tôn trọng văn hoá địa phương. Du lịch cộng đồng thúc đẩy nghề nghiệp truyền thống phát triển và giữ gìn bản sắc văn hoá, cần có người dân địa phương tham gia để dân có ý thức trong việc bảo vệ tài nguyên môi trường, bản sắc văn hoá, vệ sinh cộng đồng.
Du lịch cộng đồng là những người quản lý di sản của dân tộc và có quyền tham gia vào các hoạt động du lịch. Thu nhập giữ lại cho cộng đồng và để bảo vệ môi trường và tái đầu tư cho du lịch của địa phương. Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch mà cộng đồng dân cư là chủ thể trực tiếp tham gia vào các hoạt động từ bảo tồn, quản lý đến khai thác giá trị du lịch từ các nguồn tài nguyên du lịch và môi trường du lịch, giữ vai trò chủ đạo chính và duy trì các hoạt động kinh doanh du lịch như kinh doanh lưu trú, kinh doanh ăn uống, kinh doanh vận chuyển khách du lịch, kinh doanh các dịch vụ, hàng hóa, vui chơi, giải trí, hướng dẫn, tư vấn các hoạt động kinh tế và xã hội liên quan đến du lịch và khách du lịch. Cồng đồng dân cư phải là người dân làm ăn, sinh sống trong hoặc liền kề với các điểm tài nguyên du lịch, đồng thời cộng đồng dân cư phải có quyền lợi và trách 22 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.