Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm biến dị khả năng di truyền về sinh trưởng và đánh giá mức độ đa dạng di truyền của một số nguồn giống thông caribê pinus caribaea morelet

Luận án tiến sĩ nghiên cứu biến dị di truyền và đa dạng di truyền của giống thông caribê Pinus caribaea Morelet, cung cấp thông tin quý giá cho ngành lâm nghiệp.

• Tác giả: Trần Đắc Vương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đắc Kiên
• Trường học: Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu di truyền và đa dạng sinh học của giống thông caribê Pinus caribaea Morelet
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 1.3. Những điểm mới của luận án
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Thiết kế thí nghiệm và các biện pháp tác động
• 2.3. Điều kiện khí hậu khu vực nghiên cứu
• 2.4. Đặc điểm đất đai khu vực nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp tiếp cận
• 2.5.2. Phương pháp thu thập số liệu sinh trưởng, chất lượng thân cây
• 2.5.3. Phương pháp xác định khối lượng riêng của gỗ
• 2.5.4. Phương pháp phân tích đa dạng di truyền các nguồn giống Thông caribê bằng chỉ thị phân tử
• 2.5.5. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 2.5.6. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu đánh giá biến dị di truyền và sinh trưởng
• 2.5.7. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu đánh giá đa dạng di truyền bằng chỉ thị phân tử
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Biến dị và sinh trưởng, chất lượng thân cây và khối lượng riêng giữa các nguồn giống và gia đình Thông caribê
• 3.1.1. Biến dị và sinh trưởng, chất lượng thân cây giữa các nguồn giống Thông caribê
• 3.1.2. Biến dị và sinh trưởng, chất lượng thân cây giữa các gia đình Thông caribê
• 3.1.3. Biến dị và khối lượng riêng giữa các gia đình Thông caribê tại Ba Vì, Hà Nội và Cam Lã, Quảng Trà
• 3.2. Đánh giá khả năng di truyền và tổng quan di truyền giữa các tính trạng nghiên cứu và tăng thu di truyền lý thuyết của Thông caribê
• 3.2.1. Hệ số di truyền và hệ số biến dị di truyền lũy tích của các tính trạng sinh trưởng, chất lượng thân cây và đuôi chẵn
• 3.2.2. Tương tác kiểu gen – hoàn cảnh
• 3.2.3. Tổng quan giữa các tính trạng sinh trưởng ở các tuổi khác nhau
• 3.2.4. Tổng quan giữa các tính trạng sinh trưởng, chất lượng thân cây, và khối lượng riêng gỗ
• 3.2.5. Tăng thu di truyền lý thuyết của các tính trạng sinh trưởng, chất lượng thân cây ở các khảo nghiệm hạt thả Thông caribê
• 3.2.6. Chọn lọc các gia đình ưu trái có năng suất cao trong các khảo nghiệm hạt thả Thông caribê
• 3.3. Mức độ đa dạng di truyền và quan hệ di truyền giữa các nguồn giống Thông caribê
• 3.3.1. Sàng lọc các chỉ thị ISSR đa hình
• 3.3.2. Đa dạng di truyền giữa các nguồn giống Thông caribê
• 3.3.3. Mức độ biến đổi phân tử giữa các nguồn giống Thông caribê
• 3.3.4. Khoảng cách di truyền và mức độ tương đồng và di truyền của các nguồn giống Thông caribê
• 3.3.5. Quan hệ di truyền của các nguồn giống Thông caribê
• 3.3.6. Quan hệ di truyền giữa các gia đình cây trái Thông caribê
• 3.4. Đã xuất mắt số đánh hướng nghiên cứu cải thiện giống Thông caribê tại Việt Nam
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giống thông caribê Pinus caribaea

Giống thông caribê, hay còn gọi là Pinus caribaea, là một trong những loài cây quan trọng trong ngành lâm nghiệp. Loài cây này không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn đóng góp vào việc bảo tồn đa dạng sinh học. Nghiên cứu về di truyền và đa dạng sinh học của giống thông caribê giúp hiểu rõ hơn về khả năng thích nghi và phát triển của loài cây này trong các điều kiện sinh thái khác nhau. Theo Camacho (2018), vùng phân bố tự nhiên của thông caribê chủ yếu nằm ở Trung Mỹ, với ba biến chủng chính là Pinus caribaea var. caribaea, Pinus caribaea var. hondurensis, và Pinus caribaea var. bahamensis. Mỗi biến chủng có những đặc điểm sinh trưởng và khả năng thích nghi riêng, điều này làm cho việc nghiên cứu đặc điểm di truyền của chúng trở nên cần thiết.

II. Nghiên cứu di truyền và khả năng sinh trưởng

Nghiên cứu về khả năng di truyền của giống thông caribê tập trung vào việc đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và chất lượng thân cây. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, thông caribê có khả năng sinh trưởng nhanh và thích nghi tốt với các điều kiện đất nghèo dinh dưỡng. Theo Dvorak và cộng sự (1993), thông caribê có thể phát triển mạnh mẽ trong các vùng đất thoái hóa, điều này cho thấy tiềm năng lớn của giống cây này trong việc phục hồi các khu vực bị suy thoái. Việc đánh giá đa dạng di truyền thông qua các phương pháp phân tích phân tử như ISSR đã giúp xác định được các nguồn giống có khả năng sinh trưởng tốt nhất, từ đó phục vụ cho công tác chọn giống và phát triển giống cây lâm nghiệp.

III. Đánh giá mức độ đa dạng di truyền

Đánh giá mức độ đa dạng di truyền của giống thông caribê là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, giống thông caribê có mức độ đa dạng di truyền cao, điều này không chỉ giúp cây có khả năng thích nghi tốt hơn với môi trường mà còn tăng cường khả năng chống chịu với các tác nhân gây hại. Theo các kết quả nghiên cứu, các nguồn giống khác nhau thể hiện sự khác biệt rõ rệt về đặc điểm sinh trưởng và chất lượng gỗ. Việc phân tích biến dị di truyền giữa các nguồn giống giúp xác định được các gia đình có năng suất cao, từ đó có thể áp dụng vào thực tiễn trong việc phát triển giống cây lâm nghiệp tại Việt Nam.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về di truyền và đa dạng sinh học của giống thông caribê không chỉ có giá trị khoa học mà còn có ứng dụng thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc xây dựng các chương trình chọn giống, nhằm phát triển các giống cây có năng suất cao và chất lượng tốt. Việc xác định được các nguồn giống có khả năng sinh trưởng tốt sẽ giúp tăng cường hiệu quả sản xuất lâm nghiệp, đồng thời góp phần bảo tồn đa dạng sinh học trong các khu vực rừng. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý và bảo tồn tài nguyên sinh học, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành lâm nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Bà NÔNG NGHIàP VÀ PTNT VIàN KHOA HâC LÂM NGHIàP VIàT NAM ----------÷  ö---------- TRÄN ĐĄC V¯þNG NGHIÊN CĄU ĐÀC ĐIÂM BI¾N Dà, KHÀ NNG DI TRUYÀN VÀ SINH TR¯âNG VÀ ĐÁNH GIÁ MĄC Đà ĐA D¾NG DI TRUYÀN CĂA MàT SÞ NGUàN GIÞNG THÔNG CARIBÊ (Pinus caribaea Morelet) LUÀN ÁN TI¾N S) LÂM NGHIàP HÀ NàI, 2023 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Bà NÔNG NGHIàP VÀ PTNT VIàN KHOA HâC LÂM NGHIàP VIàT NAM ----------÷  ö---------- TRÄN ĐĄC V¯þNG NGHIÊN CĄU ĐÀC ĐIÂM BI¾N Dà, KHÀ NNG DI TRUYÀN VÀ SINH TR¯âNG VÀ ĐÁNH GIÁ MĄC Đà ĐA D¾NG DI TRUYÀN CĂA MàT SÞ NGUàN GIÞNG THÔNG CARIBÊ (Pinus caribaea Morelet) Ngành đào t¿o: Di truyÁn và chãn gißng cây lâm nghiáp Mã ngành: 9 62 02 07 LUÀN ÁN TI¾N S) LÂM NGHIàP Ng°ái h°ßng d¿n khoa hãc: 1. Hà Huy Thánh HÀ NàI, 2023 i LàI CAM ĐOAN LuÁn án đ°ÿc hoàn thành trong ch°¢ng trình đào t¿o TiÁn sĩ khóa 29 (2017-2022) t¿i Vián Khoa học Lâm nghiáp Viát Nam. Tôi xin cam đoan công trình nghiên cāu khoa học này là cÿa riêng tôi. Sá liáu, hình Ánh và kÁt quÁ trình bày trong luÁn án là do tôi trực tiÁp thu thÁp, đãng thái đ°ÿc sự đãng ý cho phép kÁ thăa các hián tr°áng nghiên cāu tă đà tài <Nghiên cứu chọn giống Thông caribê (Pinus caribaea Morelet) cung cấp gỗ lớn cho vùng Bắc Trung Bộ và Đông Bắc Bộ= giai đo¿n 2016-2020, do Th.

CÃn Thá Lan làm chÿ nhiám. Thông qua hián tr°áng các khÁo nghiám đã xây dựng, luÁn án tiÁn hành nghiên cāu đặc điÅm biÁn dá và khÁ năng di truyÃn và sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây, tính chÃt gß, và đa d¿ng di truyÃn Thông caribê t¿i các vùng Trung tâm BÃc Bá, Đông BÃc Bá và BÃc Trung Bá. Sá liáu và kÁt quÁ trình bày trong luÁn án là trung thực và ch°a tăng đ°ÿc ai công bá trong bÃt kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giÁ TrÅn Đąc V°ÿng ii LàI CÀM ¡N Tác giÁ xin bày tß lòng biÁt ¢n sâu sÃc và kính trọng đÁn TS.

Nguyßn Đāc Kiên, TS. Hà Huy Thánh, đã dành nhiÃu thái gian công sāc đÅ h°ßng d¿n, đánh h°ßng cho tác giÁ trong quá trình thực hián luÁn án. Tác giÁ xin chân thành cÁm ¢n Ban Lãnh đ¿o Vián Khoa học Lâm nghiáp Viát Nam, Ban Khoa học, Đào t¿o và Hÿp tác quác tÁ đã t¿o điÃu kián cho tôi trong suát quá trình học tÁp, nghiên cāu t¿i Vián. Tôi cũng xin chân thành cÁm ¢n Vián Nghiên cāu Giáng và Công nghá sinh học Lâm nghiáp, là đ¢n vá trực tiÁp hß trÿ nhân lực, vÁt liáu giáng và hián tr°áng nghiên cāu thông qua các đà tài và dự án nghiên cāu và cÁi thián giáng do đ¢n vá chÿ trì thực hián.

Tác giÁ xin chân thành cÁm ¢n tÁp thÅ cán bá Trung tâm Thực nghiám và ChuyÅn giao giáng cây răng đã giúp đỡ tôi trong viác thu thÁp, xử lý sá liáu và có những ý kiÁn đóng góp quý giá đÅ tôi hoàn thành luÁn án. Tác giÁ xin gửi lái cÁm ¢n chân thành tßi các đãng nghiáp đã hß trÿ tác giÁ thực hián mát sá nái dung nghiên cāu và có những đóng góp quý báu giúp tác giÁ hoàn thành luÁn án. Cuái cùng tác giÁ xin chân thành cÁm ¢n sự đáng viên, giúp đỡ cÿa gia đình và b¿n bè đãng nghiáp! Hà Nội, Ngày tháng năm 2023 Tác giÁ TrÅn Đąc V°ÿng iii MĀC LĀC LàI CAM ĐOAN .iii DANH MĀC CÁC TĂ VIÀT TÂT .vi DANH MĀC BÀNG BIÄU. viii DANH MĀC HÌNH.

Tính cÃp thiÁt cÿa đà tài. Ý nghĩa khoa học và thực tißn cÿa luÁn án. Những điÅm mßi cÿa luÁn án. Ph¿m vi nghiên cāu.

TäNG QUAN CÁC VÂN Đ NGHIÊN CĀU. Tång quan các vÃn đà nghiên cāu trên thÁ gißi. Thông tin chung và Thông caribê. Tình hình gây trãng.

Nghiên cāu chọn giáng Thông caribê. Nghiên cāu tính chÃt gß Thông caribê. Nghiên cāu đa d¿ng di truyÃn Thông caribê. Tång quan các vÃn đà nghiên cāu ã Viát Nam.

Thông tin và gây trãng và phát triÅn Thông caribê ã Viát Nam. Nghiên cāu chọn giáng Thông caribê. Nghiên cāu mát sá tính chÃt gß Thông caribê. Nghiên cāu đa d¿ng di truyÃn các loài Thông ã Viát Nam.

ThÁo luÁn chung. NàI DUNG, VÀT LIàU VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU .2 Nguãn vÁt liáu nghiên cāu.3 ThiÁt kÁ thí nghiám và các bián pháp tác đáng.4 ĐiÃu kián khí hÁu khu vực nghiên cāu. Đặc điÅm đÃt đai khu vực nghiên cāu. Ph°¢ng pháp nghiên cāu.

Ph°¢ng pháp tiÁp cÁn. Ph°¢ng pháp thu thÁp sá liáu sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây. Ph°¢ng pháp xác đánh khái l°ÿng riêng cÿa gß. Ph°¢ng pháp phân tích đa d¿ng di truyÃn các nguãn giáng Thông caribê bằng chß thá phân tử.

Ph°¢ng pháp phân tích và xử lý sá liáu. Ph°¢ng pháp thu thÁp và phân tích sá liáu đánh giá biÁn dá di truyÃn và sinh tr°ãng. Ph°¢ng pháp thu thÁp và phân tích sá liáu đánh giá đa d¿ng di truyÃn bằng chß thi phân tử. KÀT QUÀ NGHIÊN CĀU VÀ THÀO LUÀN.

BiÁn dá và sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây và khái l°ÿng riêng giữa các nguãn giáng và gia đình Thông caribê. BiÁn dá và sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây giữa các nguãn giáng Thông caribê. BiÁn dá và sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây giữa các gia đình Thông caribê. BiÁn dá và khái l°ÿng riêng giữa các gia đình Thông caribê t¿i Ba Vì, Hà Nái và Cam Lá, QuÁng Trá.

Đánh giá khÁ năng di truyÃn và t°¢ng quan di truyÃn giữa các tính tr¿ng nghiên cāu và tăng thu di truyÃn lý thuyÁt cÿa Thông caribê.1 Há sá di truyÃn và há sá biÁn đáng di truyÃn lũy tích cÿa các tính tr¿ng sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây và đuôi chãn. T°¢ng tác kiÅu gen – hoàn cÁnh. T°¢ng quan giữa các tính tr¿ng sinh tr°ãng ã các tuåi khác nhau. T°¢ng quan giữa các tính tr¿ng sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây, và khái l°ÿng riêng gß.5 Tăng thu di truyÃn lý thuyÁt cÿa các tính tr¿ng sinh tr°ãng, chÃt l°ÿng thân cây ã các khÁo nghiám hÁu thÁ Thông caribê.

Chọn lọc các gia đình °u trái có năng suÃt cao trong các khÁo nghiám hÁu thÁ Thông caribê. Māc đá đa d¿ng di truyÃn và quan há di truyÃn giữa các nguãn giáng Thông caribê. Sàng lọc các chß thá ISSR đa hình. Đa d¿ng di truyÃn giữa các nguãn giáng Thông caribê.

Māc đá biÁn đåi phân tử giữa các nguãn giáng Thông caribê. KhoÁng cách di truyÃn và māc đá t°¢ng đãng và di truyÃn cÿa các nguãn giáng Thông caribê. Quan há di truyÃn cÿa các nguãn giáng Thông caribê. Quan há di truyÃn giữa các gia đình cây trái Thông caribê.

Đà xuÃt mát sá đánh h°ßng nghiên cāu cÁi thián giáng Thông caribê t¿i Viát Nam.123 KÀT LUÀN, TâN T¾I VÀ KHUYÀN NGHà. 128 CÁC CÔNG TRÌNH Đà CÔNG Bà LIÊN QUAN ĐÀN LUÀN ÁN .130 TÀI LIàU THAM KHÀO .131 TiÁng Viát. 131 TiÁng Anh .143 vi DANH MĀC CÁC TĆ VI¾T TÂT Ký hiáu vi¿t tÃt Ngh*a đÅy đă AMOVA (Analysis of Phân tích sự khác nhau và mặt phân tử (Māc đá Molecular Variation) biÁn đåi di truyÃn) CVa Há sá biÁn đáng di truyÃn lũy tích D00 Đ°áng kính gác D1.3 Đ°áng kính ngang ngực KLR Khái l°ÿng riêng DNA ADN Dnc Đá nhß cành Dtt Đá thẳng thân Fpr Xác suÃt F (Fisher) tính toán Fst Há sá khác biát di truyÃn G Tăng thu di truyÃn lý thuyÁt GĐTN Gia đình tát nhÃt GĐXN Gia đình xÃu nhÃt h Há sá đa d¿ng di truyÃn h2 Há sá di truyÃn theo nghĩa hẹp He Dá hÿp tử mong đÿi Ho Dá hÿp tử quan sát đ°ÿc Hvn ChiÃu cao vút ngọn Icl Chß tiêu tång hÿp ISSR Chußi lặp l¿i đ¢n giÁn Kcvc KhoÁng cách vòng cành Lsd KhoÁng sai dá đÁm bÁo Na Sá alen trung bình Ne Sá alen có hiáu lực vii Ký hiáu vi¿t tÃt Ngh*a đÅy đă PCB BiÁn chÿng Thông caribê bahamensis PCC BiÁn chÿng Thông caribê caribaea PCH BiÁn chÿng Thông caribê hondurensis PCoA Phân tích tọa đá các thành phÅn PCR PhÁn āng chußi trùng hÿp PPB Tỷ lá các băng/đo¿n DNA đa hình Ptn Phát triÅn ngọn r Há sá t°¢ng quan RAPD DNA đa hình đ°ÿc nhân bÁn ng¿u nhiên Sk Sāc khße SPA Răng giáng SSR (Micosatelite) Chß thá vi vá tinh TB Trung bình TBKN Trung bình khÁo nghiám V% Há sá biÁn đáng VOL ThÅ tích thân cây XH XÁp h¿ng viii DANH MĀC BÀNG BIÂU BÁng 2. Nguãn gác các gia đình Thông caribê trong các khÁo nghiám hÁu thÁ.

Danh sách m¿u Thông Caribê đ°ÿc sử dāng nghiên cāu. Các khÁo nghiám hÁu thÁ kÁt hÿp làm v°án giáng hữu tính. ĐiÃu kián khí hÁu ã các khu vực khÁo nghiám giáng. Đặc điÅm đÃt đai ã các đáa điÅm nghiên cāu.

Sinh tr°ãng các nguãn giáng Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Ba Vì, Hà Nái 5,5 tuåi (8/2017-1/2023). Chß tiêu chÃt l°ÿng thân cây giữa các nguãn giáng Thông caribê 5,5 tuåi trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Ba Vì, Hà Nái (8/2017-1/2023). Tỷ lá đuôi chãn giữa các nguãn giáng trong khÁo nghiám hÁu Thông caribê t¿i Ba Vì, Hà Nái. Sinh tr°ãng giữa các nguãn giáng Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Đ¿i LÁi, Vĩnh Phúc 5,5 tuåi (8/2017-1/2023).

Chß tiêu chÃt l°ÿng thân cây các nguãn giáng Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Đ¿i LÁi, Vĩnh Phúc 5,5 tuåi (8/2017-1/2023). Tỷ lá đuôi chãn giữa các nguãn giáng trong khÁo nghiám hÁu thÁ Thông caribê t¿i Đ¿i LÁi, Vĩnh Phúc. Sinh tr°ãng các nguãn giáng Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Cam Lá, QuÁng Trá tuåi 4 (12/2017 – 2/2022). Chß tiêu chÃt l°ÿng thân cây cÿa các nguãn giáng Thông Caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Cam Lá, QuÁng Trá ã tuåi 4 (12/2017 – 2/2022).

Tỷ lá đuôi chãn giữa các nguãn giáng Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Cam Lá - QuÁng Trá. Sinh tr°ãng cÿa các gia đình Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Ba Vì, Hà Nái 5,5 tuåi (8/2017 – 1/2023). ChÃt l°ÿng thân cây cÿa các gia đình Thông Caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Ba Vì, 5,5 tuåi (8/2017 – 1/2023). Tỷ lá đuôi chãn cÿa các gia đình Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Ba Vì, Hà Nái.

Sinh tr°ãng các gia đình Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Đ¿i LÁi- Vĩnh Phúc 5,5 tuåi (8/2017-1/2023). ChÃt l°ÿng thân cây cÿa các gia đình Thông Caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Đ¿i LÁi, Vĩnh Phúc, 5,5 tuåi (8/2017 – 1/2023). Tỷ lá đuôi chãn cÿa các gia đình Thông caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Đ¿i LÁi, Vĩnh Phúc. Sinh tr°ãng cÿa các gia đình Thông Caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Cam Lá, QuÁng Trá tuåi 4 và tuåi 5.

ChÃt l°ÿng thân cây cÿa các gia đình Thông Caribê trong khÁo nghiám hÁu thÁ t¿i Cam Lá, QuÁng Trá tuåi 4 (12/2017 – 2/2022) .