Đặt vấn đề Nước ta là một nước đang phát triển với nông nghiệp là ngành kinh tế chủ chốt. Bên cạnh với ngành trồng trọt thì chăn nuôi cũng là một trong những lĩnh vực kinh tế quan trọng không chỉ mang lại nguồn kinh tế cho đất nước mà còn là kế sinh nhai của người nông dân. Hiện nay, chăn nuôi gia cầm đang rất được chú trọng vì gia cầm có vòng đời sinh trưởng ngắn, dễ nuôi, có thể nuôi với số lượng đàn lớn, mang lại lợi nhuận kinh tế cao nhờ cung cấp nhiều loại sản phẩm như thịt, trứng, long,.gidp người nuôi nhanh thu hồi lại vốn. Theo số liệu thống kê năm 2021, số lượng đàn gà ở Việt Nam dat trên 420,2 triệu con (Cục Chăn nuôi, 2021).
Đặc biệt, các giống gà lông màu đang nam giữ thị phần cao, hiện đang được đây mạnh nghiên cứu trong chọn lọc giống. Gà Hắc Phong được biết đến là giống gà thuốc có giá trị dinh dưỡng cao, với đặc điểm lông đen, chân đen, thịt đen và ít mỡ, chất lượng thịt thơm ngon. Nắm bắt được giá trị dinh đưỡng cũng như kinh tế từ giống gà này, các trang trại chăn nuôi đang tiến hành đây mạnh việc chọn lọc giống. Ngày nay, nhờ vào sự phát triển nhanh chóng của công nghệ sinh học di truyền phân tử mà việc chọn lọc giống đã trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Đã có các nghiên cứu trong nước và ngoài nước đã chứng minh rằng các tính trạng sinh trưởng và sinh sản một phần là bị ảnh hưởng bởi đa hình gen. Do đó, việc nghiên cứu về đa hình gen đang rất được quan tâm trong chọn lọc giống vật nuôi. Trong đó, gen neuropeptide Y (NPY) được xem là một trong những gen ứng viên quan trọng hỗ trợ cho việc chọn lọc. Neuropeptide Y (NPY) là một loại peptide thần kinh được biết đến là có chức năng tham gia vào các quá trình sinh lý và cân bằng nội môi khác nhau ở cả hệ thống thần kinh trung ương và ngoại vi.
Ở ga, gen NPY được chứng minh là có tác động đến tuôi đẻ của qua trứng đầu tiên (Dunn và ctv, 2004; Tran Thị Bình Nguyên va ctv, 2018). Đa hình gen NPY tại nhiều vị trí khác nhau cũng cùng ảnh hưởng đến các tính trạng sinh sản ở gà (Xu va ctv, 2011a). Hiện nay, trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ giữa đa hình gen neuropeptide Y và ảnh hưởng của đa hình gen đến các tính trạng năng suất trứng ở gà, tuy nhiên việc nghiên cứu và ứng dụng vào chăn nuôi ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, nghiên cứu này nhằm phân tích đa hình gen NPY và đánh giá ảnh hưởng của đa hình gen NPY đến một số chỉ tiêu sinh sản đối với giống gà Hắc Phong góp phan tạo xây dung cơ sở dữ liệu phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo và hỗ trợ chọn lọc giống sau này.
Mục tiêu Phân tích đa hình gen neuropeptide Y bang kỹ thuật PCR-RFLP và đánh giá anh hưởng của đa hình gen đến một số chỉ tiêu sinh sản ở gà Hắc Phong. Nội dung Nội dung 1: Khuếch đại đoạn gen mục tiêu bằng phản ứng PCR. Nội dung 2: Nhận diện và phân tích đa hình gen bằng enzyme cắt giới hạn. Nội dung 3: Phân tích ảnh hưởng của đa hình gen đến một số chỉ tiêu sinh sản của gà.
TONG QUAN TÀI LIEU 2. Giới thiệu về giống gà Hắc Phong Ở Việt Nam, cùng với chăn nuôi gia súc thì chăn nuôi gia cầm là một ngành mang nguồn kinh tế cao cho người nông dân. Chăn nuôi gia cam giúp góp phan giải quyết về nhu cầu thực phẩm cho con người vì gia cầm cung cấp không chỉ thịt mà còn có cả trứng. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, vào tháng 6/2022 tông đàn gia cầm trên cả nước ước tính tăng 1,2 % với năm 2021, cung cấp ra cho thị trường khoảng 980 ngàn tan thịt xuất chuồng và khoảng 8,8 ty quả trứng (Cục chăn nuôi, 2022).
Nhiều năm gần đây, ngành chăn nuôi gà đã và đang phát triển nhanh chóng nhờ các tiến bộ về khoa học kỹ thuật, dịch bệnh đã được kiểm soát, người dân cũng chú tâm hơn vào chọn lọc giống vật nuôi. Hiện nay, các giống gà đang được nuôi ở nước ta rất da dang có thé ké đến như: ga Noi, gà Tàu Vang, gà Tre, ga Ri, gà Đông Tảo,. Ngoài ra còn có các loại gà nhập ngoại như gà Tam Hoang, gà Luong Phuong,. Day là các giống gà có khả năng phát triển nhanh chóng, trọng lượng cơ thé nặng, đem lại hiệu quả kinh tẾ cao.
Tuy vậy, nhu cầu của con người chưa bao giờ là đủ. Hiện nay, người tiêu dùng lại chú tâm về việc bồi bổ sức khỏe nhiều hơn, vì thế các giống gà thuốc đang rất được ưa chuộng trên thị trường điển hình như gà Ác, gà Thái Hòa, gà Hắc Phong. Trong đó gà Hắc Phong là giống gà còn khá mới lạ với nhiều người mặc dù có nhiều ưu điểm hơn các giống gà thuốc thịt đen còn lại như có khả năng chóng chóng chịu bệnh tốt, dé thích nghi với các vùng khí hậu khác nhau (Nguyễn Thi Phương Giang va ctv, 2022). Gà Hắc Phong là một giống gà có nguồn gốc từ Trung Quốc và đang được nuôi nhiều tại Quảng Ninh, thịt gà có giá trị dinh dưỡng cao.
Giống gà này được biết đến với đặc điểm lông đen, chân đen, thịt đen và ít mỡ, chất lượng thịt thơm ngon. Ngoài ra, gà Hắc Phong còn được biết đến là một giống gà thuốc có tác dụng chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe (Phạm Công Thiếu và ctv, 2018). Hiện tại, thì giống gà này đang được xem là giống gà mang lại nhiều triển vọng. Đã có các nghiên cứu về đặc điểm sinh trưởng cũng như sinh sản ở gà Hắc Phong để phục vụ việc ứng dụng mở rộng chăn nuôi thương phẩm giống gà này.
Theo kết quả mô hình nghiên cứu Phạm Công Thiếu và ctv (2018), một số chỉ tiêu cơ bản về sinh sản sinh trưởng như khối lượng co thé ga ở 8 tuần tuổi đạt trung bình 666,47 g/con, khối lượng trung bình của gà mái 19 tuần tuổi là 1.212,09 g/con, năng suất trứng trên mỗi cá thể gà mái 72 tuần tuổi là 148,69 quả và lượng tiêu tốn thức ăn là 2,51 kg khi gà đẻ 10 quả trứng. Kết quả xây dựng mô hình cho thấy, trọng lượng gà đạt 1415,7 g/con khi đã 16 tuần tuổi. Mặc đù với nhiều đặc điểm ưu việt như vậy, nhưng đo là một giống gà bản địa chưa quá pho biến nên gà Hắc Phong chỉ được nuôi tại nông hộ hoặc các trang trại nhỏ lẻ làchủ yếu. Cũng vì là một giống gà bản địa nên thường chỉ được nuôi tại địa phương, không được quan tâm nhiều về quá trình chọn lọc giống, về lâu về dài sẽ dẫn đến nguy cơ thoái hóa giống.
Vì vậy, việc nghiên chọn lọc giống là việc làm hết sức cần thiết góp phần duy trì giống tốt, nâng cao năng suất, chất lượng thịt và trứng cũng như giúp pho biến giống ga này hơn, giúp đa dạng hơn về nguồn gen, song góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho người nông dân. Gen Neuropeptide Y Neuropeptide Y (NPY) là một loại peptide than kinh tham gia vao cac qua trinh sinh ly và cân bằng nội môi khác nhau ở ca hệ thống thần kinh trung ương và ngoại vi. NPY được xác định là peptide có nhiều nhất trong hệ thống thần kinh trung ương bao gồm não và tủy sống của động vật có vú. Ở gà, gen neuropeptide Y tồn tại ở chromosome số 2, kích thước khoảng 7kb gồm 3 intron và 4 exon mã hóa cho 97 axit amin (NCBI).
4 Ngoài ra, neuropeptide Y (NPY) còn được biết là có ảnh hưởng đến chức năng của tuyến sinh dục ở gia cầm (Hilal và ctv, 1996). Ở gà, Neuropeptide Y kiêm soát hoạt động của buồng trứng thông qua việc điều hòa sự tiết của hormone Gonadotropin (Contijoch và ctv, 1993). Gen NPY còn điều khiển quá trình hấp thụ thức ăn, điều hòa hoạt động sinh sản và tuôi thành thục về giới tính (Kuenzel và ctv, 1995). NPY cũng được cho là có ảnh hưởng đến tuổi đẻ quả trứng đầu tiên (Dunn va ctv, 2004; Xu và ctv, 2011).
Neuropeptide Y được xem như là một gen đại diện cho mối liên kết điều hòa thần kinh giữa dinh dưỡng và sinh sản ở mức độ CNS (Gladysz và Polkowska, 2006). Nhu vậy, neuropeptide Y có tac động đến các quá trình sinh trưởng, đặc biệt là sinh sản ở gia cầm nói chung và gà nói riêng. Do đó, các nghiên cứu về méi tương quan giữa đa hình gen neuropeptide Y và các tính trạng năng suất trứng cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa dé có thé ứng dụng rộng rãi trong chọn lọc giống vật nuôi cho sau nay. Kỹ thuật PCR 2.
Định nghĩa và lịch sử Polymerase Chain Reaction viết tắt là PCR là một kỹ thuật trong Công nghệ Sinh học dùng dé nhân bản vô số bản sao từ một đoạn DNA mục tiêu dựa trên sự biến tinh va hôi tính của đoạn gen thông qua các chu trình nhiệt. Kỹ thuật PCR được nhà khoa học người Mỹ Kary Mullis phát minh vào năm 1983. Nguyên tắc hoạt động của phản ứng PCR Một chu trình nhiệt của một phản ứng PCR gồm3 giai đoạn: (Hình 2.2) Giai đoạn biến tính: Nhiệt độ của phản ứng được tăng lên 95°C, các liên kết hydro nối các nucleotide giữa 2 mạch DNA bị phá vỡ, DNA mau ban dau từ mạch đôi bị biến tính tách thành mạch đơn. Giai đoạn bắt cặp: Nhiệt độ của phản ứng được hạ xuống 55 — 65°C tùy vao độ dai và phan tram GC của cặp primer sử dung cho phan ứng.
Ở giai đoạn nay, primer bat cặp bé sung đặc hiệu vào hai đầu của DNA khuôn mau. Giai đoạn kéo dài: Nhiệt độ phản ứng được đưa lên 72°C, enzyme Taq polymerase xúc tác các dNTP gắn vào DNA khuôn mau theo nguyên tắc bồ sung dé kéo dài mạch khuôn từ đầu 3” của primer. Các liên kết hydro hình thành, DNA mạch đôi mới được tạo ra. Chu kỳ 3 giai đoạn lặp lại 30 - 40 lần (— N 90-35°C Hot Start Biến tính 72°C Kéo dài ! Kéo dai 55-65°C Bat cap moi 4°C Bao quan Hình 2.
So đồ các giai đoạn của phan ứng PCR (https://genesmart.vn/gio1-thieu-ky-thuat-pcer) Kết quả của một chu trình nhiệt của phản ứng PCR, từ một phân tử DNA ban đầu tạo ra được hai phân tử DNA mới.