Chương 1 CAC VAN DE CHUNG VE KE TOAN TAI SAN CO DINH TRONG DOANH NGHIEP SAN XUAT 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của tài sản cố định trong quá trình sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm, đặc điễm, tiêu chuẩn ghỉ nhận TSCĐ a. Khái niệm Tài sản cố định là tất cả những tài sản của doanh nghiệp.
có giá trị lớn, có thời gian sử dụng, luân chuyển, thu hồi trên 1 năm hoặc trên 1-chủ kỳ kinh doanh (nếu chu kỳ kinh doanh lớn hơn hoặc bằng 1 năm). TSCĐ hữu hình là tài sản có hình thái vật chất cụ thể do dôanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho các hoạt động sản xuất kinh doanh phù lợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ (theo chuẩn mực kế toán Việt Nam). TSCĐ vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất nhưng xác định được giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong sản xuất kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối tượng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ. TSCD thuê tài chính là TSCĐ mà doanh nghiệp đi thuê dài hạn và được bên cho thuê chuyển giao phần lớn rửï:ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu, tiền thu về cho thuê đủ cho người cho .thuê trang trải được chỉ phí của tài sản cộng với các khoản lợi nhuận từ đầu từ đó.
Đặc điểm TSCĐ có nhiều chủng loại khác nhau với hình thái biểu hiện, tính chất đầu tư và mục đích sử dụng khác nhau. Nhưng nhìn chung khi tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh đều có những đặc điểm sau: - TSCĐ là một trong ba yếu tố hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp nói riêng. - Giá trị lớn, tài sản sử dụng dài. - TSCĐ tham-gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh.
mòn đo tiến bộ của khoa học kỹ thuật, giá trị của TSCĐ vô hình cũng dịch chuyển dần dần, từng phan vào chỉ phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tiêu chuẩn ghỉ nhận tài sản cố định >_ Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữu hình: - Chắc chăn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó. - Có thời gian sử dụng trên 1 năm trở lên. - Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách tin.eậy và có giá trị từ 30.000 đồng trở lên.
> Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình: - Tính khả thi về mặt kỹ thuật đảm bảo cho việc hoàn thành và đưa tài sản vô hình vào sử dụng theo dự tính hoặc để bán; - Doanh nghiệp dự định hoàn thành tài sản vô hình đề sử dụng hoặc đề bán; - Doanh nghiệp có khả năng sử dụng hoặc bán tài sản vô hình đó; - Tai sản vô hình đó phải tạo ra được lợi ích kinh tế trong tương lai; - Có đầy đủ các nguồn lực về kỹ thuật, tài chính và'các nguồn lực khác để hoàn tất các giai đoạn triển khai, bán hoặc Sử dụng tài sản vô hình đó; - Có khả năng xác định một cách chắc chăn toàn bộ chỉ phí trong giai đoạn triển khai để tạo ra tài sản vô hình đó; - Ước tính có đủ tiêu chuẩn về thời gian sử đụng và giá trị theo quy định cho TSCĐ vô hình. Vai trò của tài sản cỗ định trong quá trình sản xuất kinh doanh TSCĐ là tư liệu lao động chủ yếu, do-đó.nó có vai trò rất quan trọng tới hoạt động sản xuất, quyết định hoạt động sản xuất, khối lượng và chất lượng sản phẩm, từ đó ảnh hưởng tới sự hoạt động và phát triển của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, xu thế cạnh tranh là tất yếu. “Sản xuất cái gì?, sản xuất cho ai?, sản xuất như thế nào?” là những câu hỏi luôn đặt ra đòi hỏi các chủ doanh nghiệp phải tìm cho được lời giá thỏa đáng nhất.
Muốn vậy doanh nghiệp phải điều tra nắm bat nhu-cau thi trường, từ đó lựa chọn quy trình công nghệ sản xuất, máy móc thiết.bị phù hợp tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Do đó, việc đổi mới TSCĐ é theo kịp sự phát triển của xã hội là một vấn đề được đặt ờ có đôi mới máy móc thiết bị, cải tiến quy trình công ng năng suất lao động, nâng ccao chất lượng sản Như vậy là một bộ phận then chốt trong các doanh nghiệp sản xuất, có vai trò quyết định tôi sự sống còn của doanh nghiệp. TSCĐ thể hiện một cách chính xác nhất năng lực, trình độ trang thiết bị cơ sở vật chất kỹ thuật của doanh nghiệp và sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. TSCĐ được đổi mới, cải tiến và hoàn thiện tùy thuộc vào hoàn cảnh thực tế mỗi thời kỳ, nhưng phải đảm bảo yêu cầu phục vụ sản xuất một cách có hiệu quả nhất, thúc đây sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.
Xuất phát từ những đặc điểm, vai trò của TSCĐ khi thám gia vào sả xuất kinh doanh, xuất phát từ thực tế khách quan là cuối cùng với Sự phát triển của khoa học — kinh tế, cùng với sự phát triển của nền sản xuất xã hội, TSCĐ được trang bị vào các doanh ñghiệp ngày càng nhiều và càng hiện đại, đặt ra yêu cầu quản lý TSCĐ là phải quản lý chặt chẽ cả về hiện vật và giá trị: Về mặt hiện vật, phải theo dõi kiểm tra việc bảo quản và sử dụng TSCĐ trong từng nơi bảo quản và sử dụng để nắm được số lượng TSCĐ và hiện trạng của TSCĐ. Về mặt giá trị, phải theo dõi được nguyên giá, giá trị hao.mòn và giá trị-còn lại của TSCĐ, theo dõi quá trình thu hồi vốn đầu tư để tai san xuất TSCĐ: 1. Nhiệm vụ kế toán tài sản cố định Trình độ trang bị TSCĐ là một trong những biểu hiện về quy mô sản xuất của doanh nghiệp. Tất cả các doanh nghiệp xây lắp thuộc mọi thành phần kinh tế đều có quyền tự chủ trong việc mua sắm và đổi mới TSCĐ, có thể thanh lý TSCĐ khi đến hạn, nhượng bán TSCĐ không cần dùng theo giá thoả thuận.
Thực tế đó dẫn đến cơ cấu và quy mô trang bị TSCĐ của doanh nghiệp sau một thời kỳ thường có biến động, để đáp ứng yêu-cầu quản lý, kế toán TSCĐ phải thực hiện các nhiệm vụ sau: (1) Tổ chức ghi chép, phản ánh, tổng hợp số liệu.một cách chính xác, đầy đủ, kịp thời về số lượng, hiện trạng và giá trị TSCĐ hiện có, tình hình tăng giảm và di chuyển TSCĐ trong nội bộ doanh nghiệp nhằm giám sát chặt chẽ việc, mua sắm, đầu tư, việc bảo quần và sử dụng TSCĐ ở doanh nghiệp. (2) Phản ánh kịp thời giá trị hao mòn TSCĐ trong quá trình sử dụng, tính toán phân bổ hoặc kết chuyền chính xác số khấu hao TSCĐ vào chỉ phí SXKD. (3) Tham gia lập kế hoạch sửa chữa và dự toán chi phí sửa chữa TSCĐ, Xấ©-chi phí thực tế về sửa chữa TSCĐ, kiểm tra việc thực hiện iểm kệ, kiểm tra định kỳ hoặc bắt thường TSCD, tham gia khi. cần thiết, tổ chức phân tích tình hình bảo quản và sử 1.
Các cách phân loại chủ yếu và nguyên tắc đánh giá tài sản cố định 1. Các cách phân loại tài sẵn cỗ định chủ yếu Tổ chức phân loại TSCĐ là căn cứ vào những tiêu thức nhất định đẻ phân chia TSCĐ thành từng loại, từng nhóm phù hợp với yêu cầu quản lý và hạch toán TSCĐ. Đối với doanh nghiệp sản xuất, việc phân loại đúng đắn TSCĐ là cơ sở đề thực hiện chính xác công tác kế toán, thống kê, lập báo cáo về TSCĐ để tổ chức quản lý sử dụng TSCĐ thích ứng với vị trí vai trò của từng TSCĐ hiện có trong doanh nghiệp. Từ đó có kế hoạch chính xác trong việc trang bị, đổi mới từng loại TSCĐ đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất và nâng cào hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Phân loại tài sân cỗ định theo hình thái biểu hiện Theo cách phân loại này thì TSCĐ được chia thành 2 loại: - Tài sản cố định hữu hình. - Tài sản cố định vô hình. Cách phân loại này giúp cho việc quản lý và hạch toán: chỉ tiết cụ thé, cu thể theo từng loại, nhóm TSCĐ và có phương pháp khấu hao.thích hợp với từng loại TSCĐ. Phân loại tài sân cố định theo quyền sở hữu TSCĐ phân loại theo tiêu thức này bao gồm TSCĐ tự có và TSCĐ thuê ngoài.
- TSCD tự có là TSCĐ doanh nghiệp mua sắm; xây dựng hoặc chế tao bang nguồn vốn của doanh nghiệp, nguồn vốn do ngân sách cấp, do di vay của ngân hàng hoặc do nguồn vốn liên doanh. - TSCĐ thuê ngoài baø gồm 2 loại:.TSCĐ thuê hoạt động (những TSCD mà doanh nghiệp thuê của đơn vị khác trong một thời gian nhất định theo hợp đồng đã ký kết) và TSCĐ thuê tài chính (những TSCĐ mà doanh nghiệp đi thuê dài hạn và được bên thuê chuýển giaö phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu TSCĐ). Phân loại tài sẩn eố định theo nguôn hình thành. TSCD phân loại theo tiêu-thức này bao gồm: - TSCD mua sam, xây dựng bằng nguồn nhà nước cấp.
m, xây dựng bằng nguồn doanh nghiệp tự bổ sung. aft xay dung bang nguồn vốn kinh đoanh. , xâ dựng bằng nguồn vay. 2 đi hitheo công dung và tình trạng sử dụng.
Tài sản cổ đỉnh loại theo tiêu thức này bao gồm: - TSCD du trong sản xuất kinh doanh: La nhimg TSCD thuc té dang được sử dụng trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là những TSCĐ mà doanh nghiệp tính và trích khấu hao vào chỉ phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. - TSCĐ sử dụng cho các hoạt động hành chính sự nghiệp: Là những TSCĐ mà doanh nghiệp sử dụng cho các hoạt động hành chính sự nghiệp. - TSCĐ phúc lợi: Là những TSCĐ sử dụng cho các hoạt động phúc lợi công cộng như: nhà trẻ, nhà văn hóa, câu lạc bộ.
- TSCĐ chờ xứ lý: Bao gồm những TSCĐ mà doanh nghiệp không sử dụng do bị hư hỏng hoặc thừa so với nhu cầu, không thích yop với trình độ'đôi mới công nghệ. Nguyên tắc đánh giá tài sản cỗ định Đánh giá TSCĐ là việc xác định giá trị ghi số của TSCĐ. TSCĐ được đánh giá lần đầu và có thể đánh giá lại trong quá trình sử dụng. TSCĐ được đánh giá theo nguyên giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại theo công thức: Giá trị còn lại = Nguyên giá — Giá trị hao mòn 1.