Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ

Trong bối cảnh kinh tế thị trường cạnh tranh, việc quản lý hiệu quả tài chính là yếu tố sống còn của mọi doanh… 167 trang · Trường Đại Học Kinh Tế · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Công Tác Kế Toán Doanh Thu Chi Phí Và Xác Định Kết Quả Kinh Doanh Tại Công Ty Cp Đầu Tư Long Huệ
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Kế toán doanh thu và thu nhập
• 1.1.1. Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu
• 1.1.1.1. Nguyên tắc và phương pháp ghi nhận doanh thu
• 1.1.1.2. Nội dung các khoản trừ doanh thu
• 1.1.1.3. Chứng từ sử dụng
• 1.1.1.4. Tài khoản sử dụng
• 1.1.1.5. Phương pháp hạch toán
• 1.1.1.6. Sổ sách sử dụng
• 1.1.2. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính
• 1.1.2.1. Nội dung doanh thu hoạt động tài chính
• 1.1.2.2. Chứng từ sử dụng
• 1.1.2.3. Tài khoản sử dụng
• 1.1.2.4. Phương pháp hạch toán
• 1.1.2.5. Sổ sách sử dụng
• 1.1.3. Kế toán thu nhập khác
• 1.1.3.1. Nội dung kế toán thu nhập khác
• 1.1.3.2. Chứng từ sử dụng
• 1.1.3.3. Tài khoản sử dụng
• 1.1.3.4. Phương pháp hạch toán
• 1.1.3.5. Sổ sách sử dụng
• 1.2. Kế toán chi phí
• 1.2.1. Kế toán giá vốn hàng bán
• 1.2.1.1. Nguyên tắc ghi nhận giá vốn hàng bán
• 1.2.1.2. Chứng từ sử dụng
• 1.2.1.3. Tài khoản kế toán
• 1.2.1.4. Phương pháp hạch toán
• 1.2.1.5. Sổ sách sử dụng
• 1.2.2. Kế toán chi phí hoạt động tài chính
• 1.2.2.1. Nội dung chi phí hoạt dộng tài chính
• 1.2.2.2. Chứng từ sử dụng
• 1.2.2.3. Tài khoản sử dụng
• 1.2.2.4. Phương pháp hạch toán
• 1.2.2.5. Sổ sách sử dụng
• 1.2.3. Kế toán chi phí quản lý kinh doanh
• 1.2.3.1. Nội dung chi phí hoạt dộng tài chính
• 1.2.3.2. Chứng từ sử dụng
• 1.2.3.3. Tài khoản sử dụng
• 1.2.3.4. Phương pháp hạch toán
• 1.2.3.5. Sổ sách sử dụng
• 1.2.4. Kế toán chi phí khác
• 1.2.4.1. Khái niệm, nội dung chi phí khác
• 1.2.4.2. Chứng từ sử dụng
• 1.2.4.3. Tài khoản sử dụng
• 1.2.4.4. Phương pháp hạch toán
• 1.2.4.5. Sổ sách sử dụng
• 1.2.5. Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.2.5.1. Cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.2.5.2. Chứng từ sử dụng
• 1.2.5.3. Tài khoản sử dụng
• 1.2.5.4. Phương pháp hạch toán
• 1.2.5.5. Sổ sách sử dụng
• 1.3. Kế toán xác định kết quả kinh doanh
• 1.3.1. Phương pháp xác định kết quả kinh doanh
• 1.3.2. Tài khoản sử dụng
• 1.3.3. Phương pháp hạch toán
• 1.3.4. Sổ sách sử dụng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ LONG HUỆ
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 2.1.1. Tổng quan về công ty
• 2.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.2. Nhiệm vụ sản xuất kinh doanh
• 2.2.1. Nhiệm vụ của công ty
• 2.2.2. Lĩnh vực hoạt động
• 2.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 2.4. Tình hình cơ sở vật chất tại công ty
• 2.5. Tình hình huy động vốn và sử dụng nguồn vốn của công ty
• 2.6. Tình hình sử dụng lao động
• 2.7. Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty qua 3 năm 2020– 2022
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG, CÔNG TÁC KẾ TOÁN, DOANH THU CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ LONG HUỆ
• 3.1. Đặc điểm chung về công tác kế toán tại công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 3.1.1. Tổ chức bộ máy kế toán tại công ty
• 3.1.2. Các chế độ kế toán áp dụng tại công ty
• 3.1.3. Chính sách và phương pháp kế toán áp dụng tại công ty
• 3.1.4. Tổ chức hệ thống chứng từ tại công ty
• 3.1.5. Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản tại công ty
• 3.1.6. Tổ chức sổ sách kế toán công ty
• 3.1.7. Tổ chức lập báo cáo tại công ty
• 3.2. Thực trạng công tác kế toán Doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 3.2.1. Kế toán Doanh thu và thu nhập
• 3.2.1.1. Kế toán bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu
• 3.2.1.2. Kế toán hoạt động doanh thu tài chính
• 3.2.1.3. Kế toán thu nhập khác
• 3.2.2. Kế toán chi phí
• 3.2.2.1. Kế toán bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu
• 3.2.2.2. Kế toán chi phí hoạt động tài chính
• 3.2.2.3. Kế toán chi phí quản lý kinh doanh
• 3.2.2.4. Kế toán chi phí khác
• 3.2.3. Kế toán xác định kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.2.3.1. Phương pháp xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 3.2.3.2. Tài khoản sử dụng
• 3.2.3.3. Phương pháp kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu
• 3.2.3.4. Sổ sách sử dụng
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ LONG HUỆ
• 4.1. Nhận xét chung về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 4.1.1. Nhận xét chung về công tác hạch toán tại công ty
• 4.1.2. Nhược điểm
• 4.1.3. Nhận xét về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả SXKD tại Công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• 4.1.4. Nhược điểm
• 4.2. Một số ý kiến đề xuất nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần đầu tư Long Huệ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại công ty Long Huệ

Trong bối cảnh kinh tế thị trường cạnh tranh, việc quản lý hiệu quả tài chính là yếu tố sống còn của mọi doanh nghiệp. Trọng tâm của quản lý tài chính là công tác kế toán, đặc biệt là việc ghi nhận, phân loại và báo cáo doanh thu, chi phí. Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ không chỉ là một yêu cầu học thuật mà còn là nhu cầu cấp thiết để đánh giá sức khỏe tài chính và hiệu quả hoạt động. Mục tiêu cốt lõi của công tác này là cung cấp thông tin minh bạch, chính xác để các nhà quản lý đưa ra quyết định chiến lược. Việc hạch toán doanh thu và tập hợp chi phí phải tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), đặc biệt là VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác. Một quy trình kế toán chuẩn mực giúp doanh nghiệp phản ánh đúng thực trạng kinh doanh, từ đó xác định lợi nhuận một cách đáng tin cậy. Kết quả cuối cùng được thể hiện trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, một tài liệu quan trọng không chỉ cho nội bộ doanh nghiệp mà còn cho các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng và cơ quan thuế. Tại Công ty Long Huệ, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông sản, việc kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán và các chi phí phát sinh như chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận gộp và lợi nhuận sau thuế. Do đó, nghiên cứu sâu về thực trạng kế toán tại công ty giúp nhận diện các điểm mạnh cần phát huy và những tồn tại cần khắc phục, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kế toán.

1.1. Tầm quan trọng của việc xác định kết quả kinh doanh

Việc xác định kết quả kinh doanh (KQKD) là mục tiêu cuối cùng và quan trọng nhất của quy trình kế toán trong một kỳ. Kết quả này, dù lãi hay lỗ, là thước đo chính xác nhất về hiệu quả của toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với ban lãnh đạo Công ty CP Đầu tư Long Huệ, thông tin về KQKD là cơ sở để đánh giá chiến lược hiện tại, điều chỉnh kế hoạch tương lai và ra quyết định đầu tư. Nó giúp trả lời các câu hỏi cốt lõi: hoạt động kinh doanh có sinh lời không, các khoản mục chi phí đã được tối ưu chưa, và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có bền vững không? Hơn nữa, kết quả này còn là căn cứ để thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước (thuế TNDN), và là thông tin minh bạch cho các cổ đông, nhà đầu tư đánh giá khả năng sinh lời của vốn góp. Một KQKD được xác định thiếu chính xác có thể dẫn đến những quyết định sai lầm, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

1.2. Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và chi phí

Cơ sở lý luận cho công tác kế toán doanh thu, chi phí dựa trên hệ thống các nguyên tắc và chuẩn mực kế toán. Nguyên tắc cơ sở dồn tích yêu cầu các giao dịch kinh tế phải được ghi nhận tại thời điểm phát sinh, không phụ thuộc vào thời điểm thực tế thu hoặc chi tiền. Nguyên tắc phù hợp đòi hỏi việc ghi nhận chi phí phải tương ứng với doanh thu tạo ra trong kỳ. Tại Việt Nam, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) là khung pháp lý cao nhất. Cụ thể, VAS 14 (Doanh thu và thu nhập khác) quy định 5 điều kiện để ghi nhận doanh thu từ bán hàng. Các chuẩn mực khác liên quan đến việc ghi nhận các loại chi phí như giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc tuân thủ các nguyên tắc và chuẩn mực này đảm bảo rằng các báo cáo tài chính công ty Long Huệ phản ánh một cách trung thực và hợp lý tình hình tài chính, giúp thông tin có thể so sánh được giữa các kỳ kế toán và giữa các doanh nghiệp khác nhau.

II. Thách thức trong công tác kế toán tại công ty Long Huệ

Mặc dù đã xây dựng được một hệ thống kế toán tương đối chuyên nghiệp, quá trình nghiên cứu công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ đã chỉ ra một số nhược điểm và thách thức cần được giải quyết. Một trong những hạn chế lớn nhất được ghi nhận là việc phân loại chi phí chưa thực sự rõ ràng. Theo tài liệu nghiên cứu, 'các khoản chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh của công ty chưa được phân chia rõ ràng. Ví dụ như các chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh kế toán lại ghi nhận toàn bộ vào chi phí quản lý doanh nghiệp'. Điều này gây khó khăn cho việc phân tích chi tiết hiệu quả của từng hoạt động, đặc biệt là việc tách bạch giữa chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Sự nhầm lẫn này có thể làm sai lệch các chỉ số phân tích, khiến ban giám đốc khó đưa ra quyết định tối ưu hóa chi phí. Một thách thức khác đến từ kinh nghiệm của đội ngũ kế toán. Doanh nghiệp còn tương đối mới, nên việc phải thuê thêm kế toán bên ngoài để hỗ trợ cho thấy sự thiếu hụt nhân sự có chuyên môn sâu. Ngoài ra, công tác kiểm soát chứng từ kế toán doanh thu và chi phí đôi khi còn sơ hở, thể hiện qua việc 'một số chứng từ kế toán còn thiếu chữ ký của cá nhân liên quan'. Điều này làm giảm tính pháp lý và độ tin cậy của chứng từ gốc, tiềm ẩn rủi ro trong các kỳ thanh tra, kiểm toán. Cuối cùng, việc thực hiện các chính sách cho người lao động, cụ thể là đóng BHXH, chưa phản ánh đúng mức lương thực tế, cũng là một vấn đề cần hoàn thiện công tác kế toán.

2.1. Nhược điểm trong việc phân loại và hạch toán chi phí

Hạn chế nổi bật nhất tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ là việc hạch toán và phân loại chi phí. Việc gộp chung nhiều khoản chi phí liên quan trực tiếp đến bán hàng vào tài khoản chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) làm cho việc phân tích kết quả kinh doanh trở nên thiếu chính xác ở cấp độ chi tiết. Chẳng hạn, chi phí vận chuyển hàng bán, hoa hồng cho đại lý nếu không được tách riêng vào chi phí bán hàng (TK 6421 theo Thông tư 133) sẽ làm tăng giả tạo chi phí quản lý và không phản ánh đúng chi phí thực tế để bán được một đơn vị sản phẩm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính toán các chỉ số quan trọng như tỷ suất lợi nhuận gộp trên doanh thu và hiệu quả của bộ phận bán hàng, gây khó khăn cho ban giám đốc trong việc đánh giá và đưa ra các quyết định điều hành liên quan đến chính sách giá và kênh phân phối.

2.2. Vấn đề về kiểm soát chứng từ và sổ sách kế toán

Quy trình kiểm soát chứng từ là nền tảng của một hệ thống kế toán vững chắc. Tại Long Huệ, việc một số chứng từ kế toán liên quan còn thiếu chữ ký của các bên chịu trách nhiệm cho thấy quy trình luân chuyển và phê duyệt chứng từ chưa được giám sát chặt chẽ. Mỗi chứng từ, dù là phiếu thu, phiếu chi, hay hóa đơn, đều cần có đầy đủ chữ ký hợp lệ để đảm bảo tính pháp lý và trách nhiệm. Sự thiếu sót này không chỉ là rủi ro khi quyết toán thuế mà còn có thể tạo kẽ hở cho những sai sót hoặc gian lận. Việc duy trì các sổ sách kế toán liên quan một cách đầy đủ, chính xác và được đối chiếu thường xuyên là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu trước khi lập báo cáo tài chính.

III. Phương pháp kế toán doanh thu tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ

Việc nghiên cứu công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ cho thấy công ty đã áp dụng một quy trình tương đối bài bản để ghi nhận doanh thu. Hoạt động kinh doanh chính của công ty là cung cấp chanh dây (quả tươi, giống, dịch ép), do đó, kế toán doanh thu bán hàng là nghiệp vụ trọng tâm. Công ty tuân thủ chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT. Doanh thu được ghi nhận theo nguyên tắc dồn tích, khi công ty đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm cho khách hàng, đồng thời doanh thu được xác định một cách chắc chắn và đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế. Quy trình luân chuyển chứng từ bắt đầu từ khi nhận đơn đặt hàng, lập phiếu xuất kho, giao hàng và cuối cùng là phát hành hóa đơn điện tử qua phần mềm MISA meInvoice. Các nghiệp vụ hạch toán doanh thu được ghi nhận vào Tài khoản 5111 - Doanh thu bán hàng hóa. Ví dụ, nghiệp vụ ngày 03/01/2022 ghi nhận doanh thu bán cây giống chanh leo trị giá 35.000.000 đồng được hạch toán Nợ TK 1111 / Có TK 5111. Ngoài ra, công ty còn ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính (TK 515), chủ yếu từ lãi tiền gửi ngân hàng. Mọi khoản doanh thu cuối kỳ đều được kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh.

3.1. Quy trình ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ, quy trình ghi nhận doanh thu bán hàng được thực hiện qua các bước rõ ràng. Khi có đơn đặt hàng, bộ phận kế toán lập Phiếu xuất kho. Thủ kho căn cứ vào đó để xuất hàng. Sau khi giao hàng thành công và khách hàng chấp nhận thanh toán, kế toán sẽ phát hành hóa đơn điện tử. Dựa trên hóa đơn và các chứng từ kèm theo như phiếu giao hàng, kế toán tiến hành ghi nhận doanh thu. Các tài khoản chính được sử dụng là TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 131 (Phải thu của khách hàng), hoặc TK 111/112 (Tiền mặt/Tiền gửi ngân hàng). Theo tài liệu, năm 2022 công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại hay hàng bán bị trả lại. Tổng doanh thu bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ trong năm 2022 được ghi nhận là 63.968.182.000 đồng.

3.2. Hạch toán doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác

Bên cạnh doanh thu từ hoạt động kinh doanh chính, công ty cũng phát sinh doanh thu hoạt động tài chính, được hạch toán vào TK 515. Nguồn thu này chủ yếu đến từ lãi tiền gửi ngân hàng. Dựa trên giấy báo Có của ngân hàng hàng tháng, kế toán ghi nhận các khoản lãi phát sinh. Ví dụ, ngày 29/01/2022, công ty nhận lãi tiền gửi 14.700.000 đồng, kế toán hạch toán Nợ TK 1121 / Có TK 515. Tổng doanh thu hoạt động tài chính trong năm 2022 là 367.182.000 đồng. Đối với thu nhập khác (TK 711), trong năm 2022, tài liệu ghi nhận công ty không có nghiệp vụ phát sinh đáng kể. Tất cả các khoản doanh thu này đều là một phần quan trọng để tính toán lợi nhuận trước thuế.

IV. Cách thức kế toán chi phí và giá vốn tại công ty Long Huệ

Để xác định kết quả kinh doanh một cách chính xác, việc tập hợp chi phí và hạch toán đúng đắn là vô cùng quan trọng. Tại Công ty Long Huệ, kế toán chi phí sản xuất kinh doanh được thực hiện bài bản, bám sát các quy định của Thông tư 133. Chi phí lớn và trực tiếp nhất là giá vốn hàng bán (TK 632). Công ty áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên và tính giá xuất kho theo phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO). Mỗi khi xuất bán một lô hàng (chanh dây quả, giống cây), kế toán sẽ lập phiếu xuất kho và đồng thời ghi nhận giá vốn tương ứng. Tổng giá vốn hàng bán trong năm 2022 là 58.808.160.000 đồng. Bên cạnh đó, chi phí hoạt động tài chính (TK 635), chủ yếu là chi phí lãi vay ngân hàng, cũng được ghi nhận đều đặn hàng tháng dựa trên giấy báo Nợ. Tổng chi phí này trong năm 2022 là 900.374.000 đồng. Các chi phí phục vụ quản lý và bán hàng như lương nhân viên, điện, nước, khấu hao tài sản cố định được tập hợp vào chi phí quản lý kinh doanh (TK 642). Việc hạch toán đầy đủ và chính xác các khoản chi phí này là cơ sở để lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và tính toán lợi nhuận sau thuế.

4.1. Kế toán giá vốn hàng bán theo phương pháp FIFO

Việc tính giá vốn hàng bán là nghiệp vụ cốt lõi trong kế toán chi phí. Công ty CP Đầu tư Long Huệ sử dụng phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO). Theo phương pháp này, giả định rằng những mặt hàng được mua vào hoặc sản xuất trước sẽ được xuất bán trước. Do đó, giá trị của hàng xuất kho được tính theo giá của những lô hàng nhập kho đầu tiên, và giá trị hàng tồn kho cuối kỳ sẽ được tính theo giá của những lô hàng nhập kho gần nhất. Ví dụ, khi xuất bán một lô cây giống chanh leo, kế toán sẽ căn cứ vào đơn giá của những lô cây giống nhập về sớm nhất còn tồn trong kho để xác định giá vốn. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các mặt hàng nông sản như của Long Huệ, giúp phản ánh đúng dòng luân chuyển vật chất của hàng hóa và đảm bảo giá trị hàng tồn kho gần với giá thị trường hiện tại.

4.2. Tập hợp chi phí tài chính và chi phí quản lý doanh nghiệp

Các chi phí không trực tiếp tạo ra sản phẩm nhưng cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp được phân loại vào chi phí hoạt động. Chi phí hoạt động tài chính (TK 635) tại Long Huệ chủ yếu là các khoản lãi vay phải trả cho ngân hàng để tài trợ vốn lưu động và đầu tư. Các khoản này được hạch toán định kỳ dựa trên thông báo từ ngân hàng. Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) bao gồm một loạt các khoản chi đa dạng như: tiền lương bộ phận quản lý, chi phí văn phòng phẩm, tiền điện, cước viễn thông, chi phí khấu hao TSCĐ (phương tiện vận tải, máy móc văn phòng) và các dịch vụ mua ngoài khác. Cuối mỗi kỳ kế toán, toàn bộ các tài khoản chi phí này sẽ được kết chuyển sang TK 911 để đối trừ với tổng doanh thu, từ đó xác định lợi nhuận.

V. Bí quyết xác định kết quả kinh doanh chính xác tại Long Huệ

Bước cuối cùng và quan trọng nhất trong chu trình kế toán là xác định kết quả kinh doanh. Quá trình nghiên cứu công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ cho thấy công ty sử dụng Tài khoản 911 - 'Xác định kết quả kinh doanh' làm tài khoản trung gian để tổng hợp tất cả doanh thu, thu nhập và chi phí phát sinh trong kỳ. Vào cuối kỳ kế toán (ngày 31/12), kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển. Toàn bộ số dư bên Có của các tài khoản doanh thu (TK 511, TK 515) được kết chuyển sang bên Có của TK 911. Ngược lại, toàn bộ số dư bên Nợ của các tài khoản chi phí (TK 632, TK 635, TK 642) được kết chuyển sang bên Nợ của TK 911. Chênh lệch giữa tổng phát sinh bên Có và tổng phát sinh bên Nợ của TK 911 sẽ phản ánh kết quả kinh doanh trước thuế. Nếu bên Có lớn hơn bên Nợ, công ty có lãi; ngược lại, công ty bị lỗ. Dựa trên số liệu từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2022, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế của công ty là 383.289.000 đồng. Do được hưởng chính sách miễn thuế TNDN, lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp cũng là 383.289.000 đồng. Con số này sau đó được kết chuyển vào TK 4212 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối), và tài khoản 911 không còn số dư.

5.1. Quy trình kết chuyển để xác định lợi nhuận thuần

Vào ngày cuối cùng của năm tài chính, phần mềm kế toán AMIS tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ sẽ thực hiện các bút toán kết chuyển tự động. Cụ thể: 1) Kết chuyển doanh thu thuần: Nợ TK 511 / Có TK 911. 2) Kết chuyển doanh thu tài chính: Nợ TK 515 / Có TK 911. 3) Kết chuyển giá vốn hàng bán: Nợ TK 911 / Có TK 632. 4) Kết chuyển chi phí tài chính: Nợ TK 911 / Có TK 635. 5) Kết chuyển chi phí quản lý kinh doanh: Nợ TK 911 / Có TK 642. Sau các bút toán này, TK 911 sẽ phản ánh đầy đủ bức tranh tài chính trong kỳ. Chênh lệch cuối cùng trên TK 911 chính là lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng với lợi nhuận khác (nếu có).

5.2. Phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2022

Dữ liệu từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2022 của Công ty CP Đầu tư Long Huệ cung cấp một cái nhìn sâu sắc. Doanh thu thuần đạt 63.968.182.000 đồng, trong khi giá vốn hàng bán là 58.808.160.000 đồng, mang lại lợi nhuận gộp là 4.808.022.000 đồng. Mặc dù doanh thu hoạt động tài chính khá tốt (367.182.000 đồng), nhưng chi phí tài chính lại ở mức cao (900.374.000 đồng), chủ yếu do chi phí lãi vay. Chi phí quản lý kinh doanh được ghi nhận là 3.580.841.000 đồng. Sau khi tổng hợp các khoản mục, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế là 383.289.000 đồng. Theo tài liệu, công ty được miễn thuế TNDN, do đó, lợi nhuận sau thuế cũng bằng con số này. Kết quả này cho thấy dù hoạt động kinh doanh cốt lõi có lãi, gánh nặng chi phí tài chính đã ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận cuối cùng.

VI. Đề xuất hoàn thiện công tác kế toán tại công ty Long Huệ

Dựa trên kết quả nghiên cứu công tác kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Đầu tư Long Huệ, một số giải pháp có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả và tính chính xác của hệ thống kế toán. Giải pháp quan trọng hàng đầu là xây dựng lại hệ thống tài khoản chi phí chi tiết hơn. Cần có sự phân tách rõ ràng giữa chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) theo đúng bản chất của từng khoản chi theo Thông tư 133. Cụ thể, các chi phí như vận chuyển hàng đi bán, hoa hồng đại lý cần được hạch toán vào TK 6421. Điều này giúp việc phân tích kết quả kinh doanh trở nên sâu sắc hơn, hỗ trợ ban giám đốc đánh giá đúng hiệu suất của từng bộ phận. Bên cạnh đó, công ty cần tăng cường công tác đào tạo nội bộ, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán để giảm sự phụ thuộc vào chuyên gia bên ngoài và xử lý các nghiệp vụ phức tạp một cách chủ động. Việc xây dựng một quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ hơn đối với việc luân chuyển và phê duyệt chứng từ là cần thiết. Mọi chứng từ kế toán phải được kiểm tra kỹ lưỡng về tính hợp lệ và có đầy đủ chữ ký trước khi lưu trữ. Cuối cùng, để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tuân thủ pháp luật, công ty nên rà soát và điều chỉnh lại việc đóng BHXH theo đúng mức lương thực tế. Việc áp dụng những giải pháp nâng cao hiệu quả kế toán này sẽ giúp hệ thống tài chính của Long Huệ ngày càng minh bạch và vững mạnh.

6.1. Giải pháp tối ưu hóa việc phân loại hạch toán chi phí

Để khắc phục nhược điểm hiện tại, phòng kế toán cần thiết lập một quy chế chi tiêu nội bộ rõ ràng, trong đó định nghĩa và hướng dẫn chi tiết cách hạch toán cho từng loại chi phí. Kế toán trưởng cần mở thêm các tài khoản chi tiết cấp 2, cấp 3 cho TK 642 để theo dõi riêng biệt các khoản mục như chi phí lương nhân viên bán hàng, chi phí quảng cáo, chi phí vận chuyển, chi phí tiếp khách... Việc này không chỉ giúp tập hợp chi phí chính xác mà còn cung cấp dữ liệu đầu vào đáng tin cậy cho công tác kế toán quản trị, giúp ban lãnh đạo dễ dàng phân tích biến động chi phí và đưa ra các biện pháp kiểm soát kịp thời.

6.2. Kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm soát nội bộ

Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả là chìa khóa để hoàn thiện công tác kế toán. Công ty nên ban hành một quy trình chính thức về việc lập, luân chuyển và phê duyệt chứng từ. Quy trình này cần quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, từng bộ phận trong việc ký duyệt trên chứng từ. Trước khi ghi sổ, kế toán phải kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của chữ ký. Ngoài ra, việc đối chiếu sổ sách định kỳ (đối chiếu công nợ, kiểm kê kho, đối chiếu sổ quỹ) cần được thực hiện thường xuyên và có biên bản xác nhận. Các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu sai sót, ngăn ngừa rủi ro và đảm bảo các số liệu trên báo cáo tài chính công ty Long Huệ là hoàn toàn đáng tin cậy.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp thương mại nông sản phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt về giá bán, quản trị kênh phân phối và tối ưu hóa chi phí nhằm đạt mục tiêu lợi nhuận. Để đạt được hiệu quả kinh doanh bền vững, doanh nghiệp cần công cụ quản lý và giám sát chặt chẽ toàn bộ các dòng vận động tài chính. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò trung tâm, cung cấp dữ liệu định lượng chính xác để nhà quản lý đánh giá hiệu quả hoạt động, nhận diện tình trạng lãi/lỗ và đưa ra các quyết định điều chỉnh chiến lược phù hợp.

Từ thực tiễn hoạt động của Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ – một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh nông sản (trái chanh dây tươi, dịch chanh dây và cây giống) tại tỉnh Đắk Nông, khóa luận tốt nghiệp được thực hiện với các mục tiêu và phạm vi cụ thể sau:

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát (Mục 2): Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ; từ đó đề xuất một số ý kiến nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể (Mục 2):
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Đánh giá tình hình và kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ qua giai đoạn 2020–2022.
  3. Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ trong năm 2022.
  4. Đề xuất một số ý kiến góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu (Mục 3): Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ.
• Phạm vi nghiên cứu (Mục 3):
  • Không gian: Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ, địa chỉ tại Thôn 6, xã Kiến Thành, huyện Đắk R'Lấp, tỉnh Đắk Nông.
  • Thời gian: Nghiên cứu kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 3 năm (2020–2022) và đi sâu phân tích thực trạng công tác hạch toán kế toán trong niên độ tài chính năm 2022.
  • Nội dung: Nghiên cứu hệ thống tài khoản, chứng từ, sổ sách và quy trình hạch toán kế toán doanh thu bán hàng, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác và xác định kết quả hoạt động kinh doanh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và cơ sở lý luận

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành của Bộ Tài chính Việt Nam:

• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Chuẩn mực kế toán vận dụng: Chuẩn mực kế toán số 14 (VAS 14) – Doanh thu và thu nhập khác, quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ; các quy định về trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; phương pháp kê khai thường xuyên hàng tồn kho và phương pháp tính giá xuất kho nhập trước - xuất trước (FIFO); các quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp các phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu chuyên ngành kế toán - tài chính:

• Phương pháp thu thập dữ liệu (Mục 4):
  • Thu thập tài liệu thứ cấp: Tập hợp các chứng từ gốc (hóa đơn điện tử MISA meInvoice, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo nợ, giấy báo có, phiếu xuất kho, phiếu nhập kho, bảng lương, bảng tính khấu hao), sổ kế toán (sổ nhật ký chung, sổ cái, sổ chi tiết các tài khoản) và Báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh) của công ty qua các năm 2020–2022.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với nhân viên phòng kế toán để làm rõ quy trình hạch toán nội bộ, luân chuyển chứng từ và thủ tục quyết toán thuế.
  • Phương pháp quan sát hiện trường: Quan sát quy trình ghi chép, xử lý dữ liệu và luân chuyển chứng từ thực tế tại văn phòng doanh nghiệp để đối chiếu với sổ sách kế toán.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu (Mục 4):
  • Phương pháp phân tích bảng biểu và sơ đồ: Trình bày hệ thống tài khoản, quy trình ghi sổ kế toán và cơ cấu tổ chức bộ máy.
  • Phương pháp tính tỷ trọng: $$d_i = \frac{T_i}{\sum T_i}$$ (Trong đó $T_i$ là giá trị của chỉ tiêu thành phần, $\sum T_i$ là tổng quy mô của tổng thể).
  • Phương pháp tính tốc độ phát triển liên hoàn ($t_i$): $$t_i = \frac{Y_i}{Y_{i-1}}$$ (Trong đó $Y_i$ là giá trị kỳ nghiên cứu, $Y_{i-1}$ là giá trị kỳ gốc liền kề).
  • Phương pháp tính tốc độ phát triển bình quân ($\bar{t}$): $$\bar{t} = \sqrt[n-1]{\prod t_i}$$
  • Phương pháp thống kê mô tả: Mô tả tuần tự các bước xử lý nghiệp vụ kinh tế phát sinh từ khâu lập chứng từ đến khi tổng hợp lên báo cáo tài chính.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này hệ thống hóa các nguyên tắc, phương pháp kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Kế toán doanh thu và thu nhập:
  • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511): Điều kiện ghi nhận theo VAS 14; các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại); kết cấu và phương pháp định khoản TK 511 (TK cấp hai: 5111 - Doanh thu bán hàng hóa, 5112 - Doanh thu bán thành phẩm, 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, 5118 - Doanh thu khác).
  • Doanh thu hoạt động tài chính (TK 515): Phản ánh tiền lãi (lãi gửi ngân hàng, lãi cho vay, chiết khấu thanh toán), cổ tức, lợi nhuận được chia, lãi chênh lệch tỷ giá.
  • Thu nhập khác (TK 711): Thu từ thanh lý/nhượng bán tài sản cố định (TSCĐ), tiền phạt vi phạm hợp đồng, thu nợ khó đòi đã xử lý, quà biếu tặng.
• Kế toán chi phí:
  • Giá vốn hàng bán (TK 632): Nguyên tắc ghi nhận trị giá vốn hàng xuất bán theo 3 phương pháp (bình quân gia quyền, FIFO, đích danh).
  • Chi phí tài chính (TK 635): Chi phí lãi vay vốn, chiết khấu thanh toán cho người mua, lỗ tỷ giá, dự phòng đầu tư tài chính.
  • Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642): Gồm TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp), tập hợp chi phí nhân viên, khấu hao TSCĐ, dịch vụ mua ngoài, đồ dùng văn phòng, xăng dầu, tiếp khách.
  • Chi phí khác (TK 811) và Chi phí thuế TNDN (TK 821): Ghi nhận các khoản chi bất thường và thuế TNDN hiện hành phải nộp theo luật định.
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh (TK 911): Tổng hợp toàn bộ doanh thu thuần, thu nhập tài chính, thu nhập khác ở bên Có và toàn bộ giá vốn, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế TNDN ở bên Nợ để kết chuyển lãi/lỗ sang TK 421.

Chương 2: Đặc điểm cơ bản và kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ

Chương này trình bày thông tin tổng quan về cơ cấu vận hành và tình hình tài chính của đơn vị thực tập:

• Lịch sử hình thành và phát triển: Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ tiền thân là vựa thu mua "Chanh dây xuất khẩu Long Huệ" (thành lập ngày 09/01/2015), sau đó chuyển đổi thành Công ty TNHH MTV Long Huệ (06/07/2017) và chính thức đổi tên thành Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ vào ngày 26/12/2018. Công ty vận hành 3 xưởng sản xuất dịch chanh dây, phân phối độc quyền giống chanh leo Đài nông 1 của Nafoods Group tại Đắk Nông và Lâm Đồng, liên kết với 150 đại lý cung cấp giống và quả tươi.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Bộ máy quản lý được tổ chức theo mô hình trực tuyến tham mưu, gồm: Ban Giám đốc (2 người), Bộ phận Kinh doanh (5 người), Bộ phận Kỹ thuật (9 người), Bộ phận Kế toán (2 người), Bộ phận Hành chính nhân sự (2 người).
• Cơ sở vật chất: 100% nguyên giá TSCĐ hữu hình là phương tiện vận tải phục vụ thu mua và phân phối nông sản, giá trị nguyên giá 1.300.000.000 đồng, tỷ lệ giá trị còn lại đạt 77,41%.
• Cơ cấu lao động: Tổng số 20 nhân sự; phân theo trình độ gồm: Đại học chiếm 65% (13 người), Cao đẳng chiếm 20% (4 người), Phổ thông chiếm 15% (3 người); phân theo giới tính gồm 60% nam (12 người) và 40% nữ (8 người).
• Phân tích tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2020–2022:
  • Về tài sản: Năm 2021 giảm 25,53% so với năm 2020 do tiền gửi ngân hàng, thuế GTGT được khấu trừ và hàng tồn kho giảm. Năm 2022 tăng 82,76% so với năm 2021 do tăng quy mô hàng hóa và đầu tư thêm TSCĐ.
  • Về nguồn vốn: Nợ phải trả năm 2021 giảm 61,83% so với năm 2020; sang năm 2022 tăng 364,55% do phát sinh mạnh nợ phải trả người bán và các khoản vay nợ ngân hàng phục vụ mở rộng kinh doanh. Vốn chủ sở hữu tăng trưởng liên tục (năm 2021 tăng 1,94%, năm 2022 tăng 2,89%) nhờ tích lũy lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
  • Diễn biến kết quả kinh doanh:

Chỉ tiêu	Năm 2020 (Đồng)	Năm 2021 (Đồng)	Năm 2022 (Đồng)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Doanh thu bán hàng và CCDV	39.xxx	26.xxx	63.xxx	-32,77%	+139,35%
Giá vốn hàng bán	35.xxx	24.xxx	58.xxx	-31,72%	+141,76%
Doanh thu hoạt động tài chính	34.xxx	30.xxx	367.xxx	-12,21%	+1.095,53%
Chi phí hoạt động tài chính	646.xxx	785.xxx	900.xxx	+21,64%	+14,58%
Chi phí quản lý kinh doanh	1.xxx	1.xxx	3.xxx	-8,12%	+194,90%
Lợi nhuận sau thuế	321.xxx	252.xxx	383.xxx	-21,51%	+51,98%

(Nguồn: Bảng 2.4 khóa luận tốt nghiệp - Đơn vị tính: Đồng)

Chương 3: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ

Chương này phản ánh toàn bộ quy trình hạch toán kế toán thực tế tại công ty trong năm tài chính 2022:

• Đặc điểm tổ chức công tác kế toán:
  • Bộ máy kế toán: Tổ chức theo mô hình tập trung gồm 2 nhân viên nội bộ (Kế toán và Thủ quỹ) kết hợp thuê chuyên gia tư vấn kế toán bên ngoài.
  • Chính sách kế toán: Áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC; năm tài chính từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ VND; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp Kê khai thường xuyên; xuất kho theo phương pháp FIFO; khấu hao TSCĐ theo đường thẳng; tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
  • Phần mềm và sổ kế toán: Sử dụng phần mềm Amis Kế toán (MISA) trên nền tảng máy vi tính kết hợp phần mềm MISA meInvoice để phát hành hóa đơn điện tử; áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung.
• Thực trạng hạch toán từng phần hành năm 2022:
  • Kế toán doanh thu bán hàng (TK 5111): Ghi nhận doanh thu bán trái chanh dây tươi, dịch chanh leo và cây giống theo nguyên tắc dồn tích. Năm 2022 công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu. Tổng doanh thu bán hàng phát sinh đạt 63.968 đồng (được kết chuyển vào bên Có TK 911 ngày 31/12/2022 theo chứng từ NVK00071).
  • Kế toán doanh thu hoạt động tài chính (TK 515): Thu lãi tiền gửi ngân hàng (Sacombank, Agribank) căn cứ theo Giấy báo Có hàng tháng. Tổng doanh thu tài chính phát sinh năm 2022 là 367.150 đồng (kết chuyển Có TK 911 ngày 31/12/2022).
  • Kế toán giá vốn hàng bán (TK 632): Căn cứ phiếu xuất kho (XK01425 đến XK01674) tính giá vốn cây giống, chanh dây quả và dịch chanh theo FIFO. Tổng giá vốn hàng bán kết chuyển Nợ TK 911 ngày 31/12/2022 là 58.990 đồng (chứng từ NVK00071).
  • Kế toán chi phí hoạt động tài chính (TK 635): Hạch toán chi phí trả lãi vay theo các khế ước tín dụng (LD2128700166, LD2132700224, LD2207300080, LD2209800668...). Tổng chi phí tài chính kết chuyển Nợ TK 911 ngày 31/12/2022 là 900.036 đồng.
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh (TK 6422): Tập hợp chi phí lương nhân viên (NVKL01-NVKL12), trích khấu hao TSCĐ (KH00035-KH00047), tiền điện (MDV00038-MDV00068), cước vận chuyển (MH00005-MH00033), lệ phí xăng dầu, phí SMS, phí ngân hàng, bảo hiểm ô tô, khóa học doanh nhân và trích đóng BHXH (NVK00068). Tổng chi phí quản lý doanh nghiệp kết chuyển Nợ TK 911 ngày 31/12/2022 là 3.410 đồng.
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh (TK 911): Tổng hợp phát sinh Nợ và Có của TK 911 trong ngày 31/12/2022, kết chuyển số dư chênh lệch vào bên Có TK 4212 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối năm nay) số tiền 383.150 đồng, đưa số dư cuối kỳ của TK 911 về 0.

Chương 4: Một số ý kiến đề xuất nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ

• Đánh giá ưu điểm: Công ty đã chấp hành đúng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, sử dụng phần mềm kế toán hiện đại (Amis Kế toán), phát hành hóa đơn điện tử hợp pháp, bộ máy quản lý gọn nhẹ và hạch toán kịp thời các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
• Hạn chế tồn tại: Cơ cấu nguồn vốn phụ thuộc nhiều vào nợ vay tài chính khiến chi phí lãi vay (TK 635) chiếm tỷ trọng lớn; chi phí vận chuyển nông sản phát sinh thường xuyên cần có cơ chế quản lý định mức chặt chẽ hơn; việc kết hợp nhân sự kế toán nội bộ với kế toán dịch vụ thuê ngoài đôi khi tạo ra độ trễ trong đối soát số liệu chi tiết.
• Các giải pháp đề xuất:
  1. Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ và kiểm soát định mức cước vận chuyển, chi phí xăng dầu đối với phương tiện vận tải thu mua nông sản.
  2. Tối ưu hóa việc phân loại tài khoản chi tiết trên phần mềm Amis kế toán nhằm tách bạch chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp một cách độc lập.
  3. Quản trị cơ cấu nợ và dòng tiền để giảm thiểu áp lực chi phí lãi vay ngân hàng.
  4. Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ kế toán nội bộ, hoàn thiện hệ thống báo cáo quản trị nội bộ phục vụ kịp thời cho ban giám đốc.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Nghiên cứu đã tổng hợp đầy đủ số liệu kế toán thực tế của Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ năm 2022 thông qua bảng tổng hợp kết chuyển trên TK 911:

Nghiệp vụ kết chuyển ngày 31/12/2022 (Chứng từ NVK00071)	TK đối ứng	Số tiền Nợ TK 911 (Đồng)	Số tiền Có TK 911 (Đồng)
Kết chuyển doanh thu bán hàng hóa	TK 5111	-	63.968
Kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính	TK 515	-	367.150
Kết chuyển giá vốn hàng bán	TK 632	58.990	-
Kết chuyển chi phí quản lý kinh doanh	TK 6422	3.410	-
Kết chuyển chi phí hoạt động tài chính	TK 635	900.036	-
Kết chuyển lợi nhuận sau thuế chưa phân phối	TK 4212	-	383.150
Tổng cộng phát sinh TK 911		962.436	962.436

(Nguồn: Trích sổ chi tiết TK 911 năm 2022 tại Công ty Long Huệ)

Giải pháp và kiến nghị

• Hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán và quy trình số hóa chứng từ luân chuyển giữa các xưởng chế biến và phòng kế toán.
• Kiểm soát các khoản mục chi phí quản lý doanh nghiệp và cước vận chuyển phát sinh định kỳ trong chuỗi cung ứng trái chanh leo.
• Tăng cường kiểm tra, đối chiếu giữa sổ kế toán tổng hợp và sổ chi tiết trên phần mềm Amis để đảm bảo dữ liệu phục vụ lập Báo cáo tài chính luôn đồng nhất và kịp thời.

Đóng góp của khóa luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC gắn liền với mô hình doanh nghiệp thương mại - chế biến nông sản tại Tây Nguyên.
• Cung cấp nguồn số liệu thực chứng, trích lục hệ thống chứng từ và sổ cái chi tiết (TK 511, TK 515, TK 632, TK 635, TK 642, TK 911) phản ánh trung thực quy trình hạch toán kế toán máy tính trên phần mềm Amis.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu giới hạn phạm vi khảo sát tại một đơn vị duy nhất là Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ tại huyện Đắk R'Lấp, tỉnh Đắk Nông; số liệu hạch toán chuyên sâu tập trung vào niên độ kế toán năm 2022. Các phân tích chủ yếu dựa trên nguồn dữ liệu kế toán tài chính nội bộ có sẵn mà chưa mở rộng phân tích sâu khía cạnh kế toán quản trị chi phí giá thành xưởng sản xuất dịch chanh leo.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị doanh thu - chi phí cho chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp; đánh giá ảnh hưởng dài hạn của chi phí vốn vay tài chính đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp nông sản giai đoạn sau năm 2022.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Quản trị Kinh doanh và Kinh tế nông nghiệp thực hiện đề tài tốt nghiệp về kế toán bán hàng, kế toán xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phần nội dung giá trị:
  • Hệ thống quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng và phát hành hóa đơn điện tử MISA meInvoice (Chương 3).
  • Phương pháp trích lục và hạch toán số liệu thực tế trên phần mềm Amis Kế toán qua các bảng trích sổ chi tiết tài khoản (511, 515, 632, 635, 642, 911).
  • Phương pháp phân tích tài chính và kết quả kinh doanh qua bảng biểu liên hoàn và bình quân 3 năm 2020–2022 (Chương 2).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ áp dụng chế độ kế toán và phương pháp tính thuế nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho, tính giá xuất kho theo phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO), trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng và tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

2. Công ty sử dụng phần mềm và hình thức sổ kế toán nào để hạch toán nghiệp vụ?
Công ty áp dụng hình thức kế toán trên máy vi tính với phần mềm Amis Kế toán kết hợp hình thức sổ Nhật ký chung, đồng thời sử dụng phần mềm MISA meInvoice có tích hợp chữ ký số để phát hành và gửi hóa đơn điện tử cho khách hàng.

3. Cơ cấu tài sản cố định của Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ có đặc điểm gì nổi bật?
100% nguyên giá tài sản cố định hữu hình của công ty là phương tiện vận tải với tổng nguyên giá 1.300.000.000 đồng, giá trị còn lại đạt 77,41%, phản ánh đặc thù hoạt động thu mua và vận chuyển trái chanh dây tươi của doanh nghiệp nông sản.

4. Doanh thu tài chính và chi phí tài chính của công ty trong năm 2022 chủ yếu phát sinh từ đâu?
Doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) chủ yếu phát sinh từ tiền lãi gửi ngân hàng (Sacombank và Agribank) được ghi nhận qua Giấy báo Có định kỳ hàng tháng; trong khi chi phí hoạt động tài chính (TK 635) chủ yếu là các khoản chi trả lãi vay ngân hàng theo các hợp đồng/khế ước vay vốn (như hợp đồng LD2128700166, LD2132700224, LD2207300080, LD2209800668).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thùy Vân đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ trong niên độ 2022. Thông qua các bảng trích sổ chi tiết và phân tích tài chính giai đoạn 2020–2022, đề tài đã làm rõ quy trình xử lý nghiệp vụ trên phần mềm Amis kế toán và cấu trúc kết quả kinh doanh của doanh nghiệp nông sản. Các nhận xét và đề xuất trong khóa luận bám sát thực tiễn hoạt động của công ty, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác tổ chức kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP. Kế toán doanh thu và thu nhập 1. Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu 1. Nguyên tắc và phương pháp ghi nhận doanh thu Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất, kinh doanh bao gồm:  Bán hàng hóa: Bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và bán bất động sản đầu tư.

 Cung cấp dịch vụ: Thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một kỳ, hoặc nhiều kỳ kế toán, như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê TSCĐ theo phương thức cho thuê hoạt động, doanh thu hợp đồng xây dựng….  Doanh thu khác Điều kiện ghi nhận  Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau:  Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua  Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa  Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác). 5  Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng  Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng  Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau:  Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.

Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp  Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó  Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo  Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. Nội dung các khoản giảm trừ doanh thu Các khoản giảm trừ doanh thu gồm: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.  Chiết khấu thương mại: Là khoản người bán giảm trừ cho người mua khi người mua với số lượng lớn hoặc mua đạt được một doanh số nào đó. Hoặc theo chính sách kích thích bán hàng của doanh nghiệp trong từng giai đoạn.

 Giảm giá hàng bán: Cũng là một khoản làm giảm doanh thu bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ. Hàng bán bị trả lại trong trường hợp doanh nghiệp cung cấp hàng hóa sai quy cách, phẩm chất, kích cỡ… so với hợp đồng kinh tế.  Giá trị hàng bán bị trả lại: Doanh nghiệp giảm giá hàng bán khi hàng của doanh nghiệp gần hết hạn, doanh nghiệp muốn tiêu thụ hết hàng tồn kho … Giảm giá hàng bán cũng làm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp bị giảm. Chứng từ sử dụng  Hóa đơn GTGT, hợp đồng kinh tế 6  Hóa đơn bán hàng, phiếu chi  Các biên bản, văn bản liên quan (nếu có)  Các chứng từ có liên quan.

Tài khoản sử dụng  Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ  Tác dụng: tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp.  Kết cấu và nội dung phản ánh TK 511 TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ – Các khoản thuế gián thu phải nộp (GTGT, – Doanh thu bán sản phẩm, hàng TTĐB, XK, BVMT) hoá, bất động sản đầu tư và cung – Các khoản giảm trừ doanh thu cấp dịch vụ của doanh nghiệp – Kết chuyển doanh thu thuần vào tài thực hiện trong kỳ kế toán. khoản 911 Tổng phát sinh bên nợ Tổng phát sinh bên có TK 511 không có số dư cuối kỳ  TK 511– Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ có 4 TK cấp 02:  Tài khoản 5111: Doanh thu bán hàng hóa  Tài khoản 5112: Doanh thu bán các thành phẩm  Tài khoản 5113: Doanh thu cung cấp dịch vụ  Tài khoản 5118: Doanh thu khác. Phương pháp hạch toán Phương pháp hạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được thể hiện qua sơ đồ 1.1: Sơ đồ hạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.

Sổ sách sử dụng Tùy theo hình thức kế toán:  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký chung thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký chung; Sổ nhật ký đặc biệt; sổ cái 511; Sổ chi tiết bán hàng.  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký – Sổ cái thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký – Sổ cái; Sổ chi tiết bán hàng.  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là chứng từ ghi sổ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Chứng từ ghi sổ; Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ; Sổ cái 511; Sổ chi tiết bán hàng. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính 1.

Nội dung doanh thu hoạt động tài chính Doanh thu hoạt động tài chính là doanh thu liên quan đến việc quản lý và sử dụng vốn. Đây là tổng lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đạt được trong kỳ từ hoạt động tài chính gồm:  Tiền lãi: lãi cho vay, lãi tiền gửi ngân hàng, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi đầu tư trái phiếu, tín phiếu, chiết khấu thanh toán được hưởng do mua hàng hóa, dịch vụ …. 8  Cổ tức hoặc lợi nhuận được chia  Lãi tỷ giá hối đoái  Chênh lệch bán ngoại tệ  Chênh lệch lãi chuyển nhượng vốn  Các khoản doanh thu hoạt động tài chính khác. Chứng từ sử dụng  Phiếu thu  Giấy báo có ngân hàng  Các chứng từ liên quan khác (nếu có).

Tài khoản sử dụng  TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính  Tác dụng: tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu hoạt động tài chính của doanh nghiệp.  Kết cấu và nội dung phản ánh TK 515 TK 515- Doanh thu hoạt động tài chính – Số thuế GTGT phải nộp tính theo –Các khoản doanh thu hoạt phương pháp trực tiếp (nếu có); động tài chính phát sinh trong – Kết chuyển doanh thu hoạt động tài kỳ. chính thuần sang tài khoản 911 “Xác định kết quả kinh doanh”. Tổng phát sinh bên Nợ Tổng phát sinh bên Có TK 515 không có số dư cuối kỳ 1.

Phương pháp hạch toán Phương pháp hạch toán kế toán doanh thu hoạt động tài chính được thể hiện qua sơ đồ 1. 2: Sơ đồ hạch toán kế toán doanh thu hoạt động tài chính 1. Sổ sách sử dụng Tùy theo hình thức kế toán:  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký chung thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký chung; Sổ cái 515; Sổ chi tiết 515.  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký– Sổ cái thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký– Sổ cái; Sổ chi tiết 515.

 Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là chứng từ ghi sổ thì sổ sách sử dụng bao gồm: Chứng từ ghi sổ; Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ; Sổ cái 515; Sổ chi tiết 515. Kế toán thu nhập khác 1. Nội dung kế toán thu nhập khác  Khái niệm: Thu nhập khác là thu nhập từ hoạt động bất thường mà doanh nghiệp không dự kiến trước được bao gồm:  Thu nhập từ nhượng bán, thanh lý TSCĐ 10  Thu nhập từ nghiệp vụ bán và thuê tài sản  Thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng  Thu các khoản nợ khó đòi đã xử lý xóa sổ.  Thu nhập quà biếu, quà tặng bằng tiền, bằng hiện vật của các tổ chức, cá nhân tặng  Thu tiền bồi thường của bên thứ ba để bù đắp cho tài sản bị tổn thất  Các khoản thu nhập khác ngoài các khoản nêu trên 1.

Chứng từ sử dụng  Các chứng từ thanh toán: phiếu thu, giấy báo có của ngân hàng,.  Các chứng từ liên quan khác như: hóa đơn GTGT, biên bản thanh lý TSCĐ, hợp đồng kinh tế,. Tài khoản sử dụng  TK 711– “Thu thập khác”  Tác dụng: Tài khoản này dùng để phản ánh thu của doanh nghiệp  Kết cấu và nội dung phản ánh TK 711 TK 711 – Thu thập khác – Số thuế GTGT phải nộp (nếu có) đối với – Cuối kỳ kết chuyển các khoản các khoản thu nhập khác của doanh thu nhập khác phát sinh trong nghiệp tính theo phương pháp trực tiếp kỳ sang TK 911 để xác định kết – Cuối kỳ kế toán, kết chuyển các khoản quả hoạt động kinh doanh. thu nhập khác phát sinh trong kỳ sang tài khoản 911 “Xác định kết quả kinh doanh”.

Tổng phát sinh bên Nợ Tổng phát sinh bên Có TK 711 không có số dư cuối kỳ 1. Phương pháp hạch toán Phương pháp hạch toán kế toán thu nhập khác được phán ánh qua sơ đồ 1.3: Sơ đồ hạch toán thu nhập khác 1. Sổ sách sử dụng Tùy theo hình thức kế toán:  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký chung thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký chung; Sổ cái 711; Sổ chi tiết 711.  Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là nhật ký – Sổ cái thì sổ sách sử dụng bao gồm: Sổ nhật ký– Sổ cái; Sổ chi tiết 711.

 Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán là chứng từ ghi sổ thì sổ sách sử dụng bao gồm: CTGS; Sổ đăng ký CTGS; Sổ cái 711; Sổ chi tiết 711. Kế toán chi phí 1. Kế toán giá vốn hàng bán 12 1. Nguyên tắc ghi nhận giá vốn hàng bán  Giá vốn hàng bán là trị giá vốn của sản phẩm, HH, dịch vụ, bán trong kỳ.

 Doanh nghiệp tính giá vốn hàng bán theo 1 trong 3 phương pháp sau:  Phương pháp bình quân gia quyền  Phương pháp nhập trước– xuất trước (FIFO).  Phương pháp tính theo giá đích danh 1.