HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG HỮU THÀNH NGHIÊN CỨU CHUỖI GIÁ TRỊ BÍ XANH TẠI HUYỆN KỲ SƠN, TỈNH HÒA BÌNH Ngành: Quản Lý Kinh Tế Mã số: 8340401 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Hữu Nhuần NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Hoàng Hữu Thành i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Hữu Nhuần đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức UBND huyện Kỳ Sơn, chính quyền địa phương và nhân dân các xã nơi tôi thực hiện đề tài nghiên cứu của huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày… tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Hoàng Hữu Thành ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.
vi Danh mục sơ đồ, biểu đồ, đồ thị. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn.
Cơ sở lý luận và thực tiễn. Khái niệm về chuỗi giá trị. Khung phân tích chuỗi giá trị. Vai trò ý nghĩa của việc nghiên cứu chuỗi giá trị.
Nội dung phân tích chuỗi giá trị. Đặc điểm kinh tế, kỹ thuật của sản xuất bí xanh. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị bí xanh. Cơ sở thực tiễn.
Một số nghiên cứu về chuỗi giá trị trên thế giới. Một số nghiên cứu về chuỗi giá trị ở trong nước. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.
Thu thập số liệu. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.
Nhóm chỉ tiêu của các tác nhân trong chuỗi giá trị bí xanh. Nhóm chỉ tiêu thể hiện kết quả sản xuất. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng chung về phát triển bí xanh tại huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình.
Diện tích, năng suất, sản lượng bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Thời vụ trồng bí xanh trên địa bàn huyện Kỳ Sơn. Tình hình chung về sơ chế và bảo quản. Tiêu thụ sản phẩm bí xanh.
Đánh giá chung về tiềm năng phát triển chuỗi giá trị bí xanh của huyện. Phân tích chuỗi giá trị bí xanh tại huyện Kỳ Sơn. Sơ đồ chuỗi giá trị bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Đặc điểm và kết quả hoạt động của các tác nhân tham gia vào chuỗi giá trị bí xanh.
Phân tích tài chính chuỗi giá trị sản phẩm bí xanh ở huyện Kỳ Sơn. Liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị bí xanh huyện Kỳ Sơn. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị bí xanh. Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến chuỗi giá trị bí xanh.
Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến chuỗi giá trị bí xanh. Phân tích SWOT. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị bí xanh tại huyện Kỳ Sơn. Định hướng phát triển chuỗi giá trị bí xanh.
Giải pháp phát triển và nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị bí xanh. Kết luận và kiến nghị. 84 Tài liệu tham khảo. 89 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CGT Chuỗi giá trị CN – TTCN – XDCB Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp – Xây dựng cơ bản CN – TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa DN Doanh nghiệp GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã KHKT Khoa học kỹ thuật NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản SX Sản xuất TCĐLCL Tiêu chuẩn đo lường chất lượng TNBQ Thu nhập bình quân TSCĐ Tài sản cố định THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông UBND Ủy ban nhân dân v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Công cụ, mục đích phân tích các mặt khác nhau của chuỗi giá trị. Các tác nhân tham gia chuỗi giá trị bí xanh. Tình hình sử dụng đất huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016-2018. Quy hoạch sử dụng đất huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình đến năm 2020.
Cơ cấu mẫu điều tra. Cách tính các chỉ tiêu kinh tế trong chuỗi giá trị. Tình hình diện tích, năng suất, sản lượng bí xanh trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016 -2018. Phân bố diện tích bí xanh trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016 -2018.
Cơ cấu chủng loại rau trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016 -2018. Diện tích gieo trồng bí xanh theo mùa vụ sản xuất tại huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2016 –2018. Biến động giá cả bí xanh của huyện Kỳ Sơn năm 2018. Thông tin chung của hộ điều tra trồng bí xanh.
Chi phí, kết quả và hiệu quả trồng bí xanh (tính cho 1 ha). Thuận lợi và cơ hội, khó khăn và thách thức trong trồng bí xanh. Thông tin về người thu gom bí xanh. Chi phí kết quả hoạt động của tác nhân thu gom.
Thông tin về người bán buôn bí xanh. Chi phí kết quả hoạt động của tác nhân bán buôn. Thông tin về người bán lẻ bí xanh. Phân tích tài chính của người bán lẻ bí xanh.
Hiệu quả kinh tế của các tác nhân trong chuỗi giá trị bí xanh. Phân chia giá trị trong chuỗi giá trị bí xanh giữa các tác nhân. Mức thu nhập bình quân tính trên 1 tấn bí xanh của các tác nhân trong chuỗi giá trị bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Phân tích SWOT chuỗi giá trị bí xanh huyện Kỳ Sơn.
76 vi DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ Sơ đồ 4. Kênh tiêu thụ bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Sơ đồ chuỗi giá trị bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Quan hệ của người sản xuất với các tác nhân chuỗi giá trị bí xanh.
Sự hình thành giá trị gia tăng và lãi ròng của các tác nhân theo các kênh hàng. Mối liên kết dọc về chuỗi bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Mối liên kết giữa các hộ trồng bí xanh của huyện Kỳ Sơn. Mối liên kết giữa các tác nhân thu gom trên địa bàn huyện Kỳ Sơn.
Mối liên kết giữa các tác nhân bán lẻ trên địa bàn huyện Kỳ Sơn. Tỷ lệ các căn cứ quyết định giá bán bí xanh. Tỷ lệ địa điểm giao hàng của người mua với người nông dân. Tỷ lệ hình thức mua bán của người sản xuất với các tác nhân.
Cơ cấu giá trị giữa các tác nhân tham gia tham gia giá trị bí xanh. Phân phối thu nhập bình quân trong 1 vụ của các tác nhân trong chuỗi giá trị bí xanh của huyện Kỳ Sơn. 68 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hoàng Hữu Thành Tên Luận văn: Nghiên cứu chuỗi giá trị bí xanh tại huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Rau xanh là nguồn thực phẩm không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của con người. Phát triển sản xuất rau trên địa bàn huyện Kỳ Sơn trong những năm qua có nhiều thay đổi tích cực, diện tích và chủng loại rau được sản xuất liên tục tăng nhanh.
Theo số liệu của Chi cục thống kê huyện Kỳ Sơn năm 2018, tổng diện tích cây bí xanh đạt 195 ha, chiếm 30,4% cơ cấu diện tích rau của cả huyện và phân bố chủ yếu tại 3 xã Độc Lập, Dân Hạ và Yên Quang. Sản xuất bí xanh mang lại thu nhập đáng kế cho các hộ nông dân trên địa bàn huyện với thu nhập thuần khoảng 4,2 triệu đồng/sào, cao hơn so với nhiều cây trồng ngắn ngày khác của vùng. Tuy nhiên, quá trình sản xuất rau nói chung, trồng bí xanh nói riêng của huyện còn nhiều bất cập cần khắc phục. Việc mở rộng diện tích để khai thác tối đa tiềm năng về đất đai, lao động của huyện gặp nhiều khó khăn do kỹ thuật chưa đồng đều, giá cả và thị trường tiêu thụ không ổn định.
Mối liên kết giữa các tác nhân sản xuất và tiêu thụ còn lỏng lẻo. Bên cạnh đó yếu tố biến động về thời tiết và sâu bệnh cũng ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất bí xanh. Những yếu tố trên làm cho hiệu quả kinh tế của cây bí xanh chưa cao và không ổn định. Đề tài “Nghiên cứu chuỗi giá trị bí xanh tại huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình” được thực hiện tại huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình.