Luận văn thạc sĩ kỹ thuật hóa học xây dựng quy trình tách hoạt chất có khả năng ức chế enzyme α glucosidase và hoạt tính kháng oxy hóa từ cây diệp hạ châu đắng phyllanthus amarus schum et thonn

Luận văn về quy trình tách chiết hoạt chất ức chế enzyme α-glucosidase và kháng oxy hóa từ cây Diệp Hạ Châu đắng (Phyllanthus amarus). Nghiên cứu kỹ thuật hóa học.

• Tác giả: Võ Thị Kiều Diễm
• Người hướng dẫn: TS. Hà Cẩm Anh
• Trường học: Trường Đại học Bách khoa - ĐHQG-HCM
• Chuyên ngành: Kỹ thuật Hóa học
• Đề tài: Xây Dựng Quy Trình Tách Hoạt Chất Có Khả Năng Ức Chế Enzyme α-Glucosidase Và Hoạt Tính Kháng Oxy Hóa Từ Cây Diệp Hạ Châu Đắng (Phyllanthus Amarus Schum.)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Chiết Xuất Diệp Hạ Châu Đắng 55 ký tự

Bệnh tiểu đường đã trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, kéo theo nhiều biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, suy thận, và mù lòa. Theo Liên đoàn Tiểu đường thế giới, cứ 10 giây lại có một người chết vì căn bệnh này. Tỷ lệ bệnh tiểu đường đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt ở Việt Nam, nơi tỷ lệ tăng bệnh thuộc hàng cao nhất thế giới. Do đó, việc tìm kiếm các phương pháp điều trị hiệu quả và an toàn là vô cùng cấp thiết. Một trong những hướng đi đầy hứa hẹn là nghiên cứu các chất ức chế enzyme α-glucosidase từ các nguồn dược liệu tự nhiên. Diệp Hạ Châu đắng (Phyllanthus amarus) là một cây thuốc nam được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian để điều trị nhiều bệnh, bao gồm cả tiểu đường. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu khoa học để chứng minh tác dụng và độ an toàn của Diệp Hạ Châu đắng trong việc kiểm soát đường huyết.

1.1. Giới thiệu về cây Diệp Hạ Châu đắng Phyllanthus amarus

Diệp Hạ Châu đắng (Phyllanthus amarus Schum.) là một cây thuốc nam quý giá, từ lâu đã được sử dụng trong y học dân gian để điều trị nhiều bệnh khác nhau. Theo kinh nghiệm dân gian, Diệp Hạ Châu đắng có tác dụng hạ đường huyết, giải độc gan, và chữa các bệnh ngoài da. Cây có chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe, bao gồm lignan, flavonoid, và tannin. Nghiên cứu này tập trung vào việc chiết xuất hoạt chất có khả năng ức chế enzyme α-glucosidase từ Diệp Hạ Châu đắng để hỗ trợ điều trị tiểu đường.

1.2. Vai trò của enzyme α glucosidase trong bệnh tiểu đường

Enzyme α-glucosidase đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa carbohydrate. Chúng phân cắt các carbohydrate phức tạp thành glucose, làm tăng lượng đường huyết sau ăn. Việc ức chế enzyme α-glucosidase có thể làm chậm quá trình hấp thu glucose, giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn ở bệnh nhân tiểu đường. Các thuốc ức chế enzyme α-glucosidase hiện nay có thể gây ra một số tác dụng phụ, do đó việc tìm kiếm các nguồn ức chế enzyme α-glucosidase tự nhiên và an toàn hơn là rất quan trọng.

II. Thách Thức Cần Nghiên Cứu Chiết Xuất Hiệu Quả 57 ký tự

Mặc dù Diệp Hạ Châu đắng được biết đến với nhiều tác dụng dược lý, nhưng các nghiên cứu về khả năng ức chế enzyme α-glucosidase và ứng dụng trong điều trị tiểu đường còn hạn chế. Các phương pháp chiết xuất truyền thống có thể không tối ưu để thu được hoạt chất có hoạt tính cao. Do đó, cần có các nghiên cứu chuyên sâu để xác định các điều kiện chiết xuất tối ưu, phân lập và xác định các hoạt chất có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase mạnh nhất, đồng thời đánh giá hiệu quả và độ an toàn của các chiết xuất này trên các mô hình in vitro và in vivo. Việc xây dựng quy trình chiết xuất chuẩn hóa và có khả năng mở rộng quy mô sản xuất là một thách thức quan trọng để đưa Diệp Hạ Châu đắng vào ứng dụng thực tiễn.

2.1. Hiệu quả chiết xuất hoạt chất từ Diệp Hạ Châu đắng

Hiệu quả của quá trình chiết xuất ảnh hưởng trực tiếp đến lượng hoạt chất thu được và hoạt tính sinh học của chiết xuất. Các yếu tố như dung môi, tỷ lệ dung môi/nguyên liệu, thời gian, và nhiệt độ chiết xuất đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả chiết xuất. Cần có các nghiên cứu để tối ưu hóa các yếu tố này nhằm thu được chiết xuất giàu hoạt chất ức chế enzyme α-glucosidase từ Diệp Hạ Châu đắng.

2.2. Đánh giá hoạt tính ức chế enzyme α glucosidase

Sau khi chiết xuất, cần đánh giá hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase của chiết xuất bằng các phương pháp in vitro. Các thử nghiệm này sẽ giúp xác định khả năng ức chế enzyme α-glucosidase của chiết xuất, đồng thời cung cấp thông tin về nồng độ chiết xuất cần thiết để đạt được hiệu quả ức chế mong muốn.

2.3. Ảnh hưởng của điều kiện chiết xuất tới hoạt tính

Các điều kiện chiết xuất không chỉ ảnh hưởng đến lượng hoạt chất thu được mà còn có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và hoạt tính sinh học của hoạt chất. Ví dụ, nhiệt độ quá cao có thể làm biến tính các hoạt chất, làm giảm hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase. Do đó, cần lựa chọn các điều kiện chiết xuất phù hợp để bảo tồn hoạt tính của hoạt chất.

III. Phương Pháp Chiết Xuất Hoạt Chất Từ Diệp Hạ Châu 59 ký tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng quy trình chiết xuất hoạt chất ức chế enzyme α-glucosidase từ cây Diệp Hạ Châu đắng. Quy trình này bao gồm các bước: chuẩn bị nguyên liệu, chiết xuất bằng dung môi, cô đặc, và phân tích hoạt chất. Các điều kiện chiết xuất (dung môi, tỷ lệ dung môi/nguyên liệu, thời gian, nhiệt độ) được tối ưu hóa để thu được chiết xuất có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase cao nhất. Chiết xuất được phân tích để xác định thành phần hóa học và hàm lượng các hoạt chất có hoạt tính sinh học. Hiệu quả ức chế enzyme α-glucosidase của chiết xuất được đánh giá bằng các thử nghiệm in vitro. Quy trình chiết xuất được thiết kế để có thể mở rộng quy mô sản xuất.

3.1. Lựa chọn dung môi chiết xuất phù hợp

Dung môi đóng vai trò quan trọng trong quá trình chiết xuất. Các dung môi khác nhau có khả năng hòa tan các hoạt chất khác nhau. Ethanol là một dung môi phổ biến được sử dụng trong chiết xuất dược liệu vì tính an toàn và khả năng hòa tan nhiều loại hoạt chất. Nghiên cứu này sử dụng ethanol để chiết xuất hoạt chất ức chế enzyme α-glucosidase từ Diệp Hạ Châu đắng.

3.2. Tối ưu hóa các thông số chiết xuất

Các thông số chiết xuất như tỷ lệ dung môi/nguyên liệu, thời gian, và nhiệt độ cần được tối ưu hóa để thu được chiết xuất có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase cao nhất. Các thông số này được điều chỉnh và đánh giá ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả chiết xuất và hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase. Phương pháp quy hoạch thực nghiệm có thể được sử dụng để tối ưu hóa các thông số chiết xuất.

3.3. Xác định thành phần hóa học của chiết xuất

Sau khi chiết xuất, thành phần hóa học của chiết xuất cần được xác định bằng các phương pháp phân tích như sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC), và sắc ký khí khối phổ (GC-MS). Việc xác định thành phần hóa học sẽ giúp xác định các hoạt chất có khả năng ức chế enzyme α-glucosidase trong chiết xuất.

IV. Kết Quả Chiết Xuất Hiệu Quả Ức Chế Enzyme 58 ký tự

Nghiên cứu đã xác định được các điều kiện chiết xuất tối ưu để thu được chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase cao nhất. Chiết xuất này có khả năng làm chậm quá trình hấp thu glucose trong cơ thể, giúp kiểm soát đường huyết sau ăn. Các thử nghiệm in vitro cho thấy chiết xuất có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase tương đương với một số thuốc ức chế enzyme α-glucosidase tổng hợp. Nghiên cứu cũng xác định được một số hoạt chất có khả năng ức chế enzyme α-glucosidase trong chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng.

4.1. Hoạt tính ức chế enzyme α glucosidase in vitro

Kết quả thử nghiệm in vitro cho thấy chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng có hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase đáng kể. IC50 (nồng độ ức chế 50%) của chiết xuất được xác định, cho thấy chiết xuất có khả năng ức chế enzyme α-glucosidase ở nồng độ thấp. So sánh với các chất chuẩn cho thấy chiết xuất có tiềm năng phát triển thành thuốc ức chế enzyme α-glucosidase tự nhiên.

4.2. Phân tích thành phần hóa học của chiết xuất Diệp Hạ Châu

Phân tích thành phần hóa học của chiết xuất cho thấy sự hiện diện của nhiều hoạt chất có hoạt tính sinh học, bao gồm flavonoid, lignan, và tannin. Các hoạt chất này có thể đóng góp vào hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase của chiết xuất. Cần có thêm các nghiên cứu để xác định vai trò của từng hoạt chất trong hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase.

4.3. Đánh giá sơ bộ về tính an toàn của chiết xuất

Đánh giá sơ bộ về tính an toàn của chiết xuất được thực hiện bằng các thử nghiệm độc tính in vitro. Kết quả cho thấy chiết xuất không gây độc tế bào ở nồng độ sử dụng. Cần có thêm các nghiên cứu độc tính in vivo để đánh giá đầy đủ tính an toàn của chiết xuất trước khi đưa vào ứng dụng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Tiềm Năng Phát Triển 54 ký tự

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị tiểu đường từ Diệp Hạ Châu đắng. Chiết xuất có thể được sử dụng làm thành phần trong các thực phẩm chức năng, trà thảo dược, hoặc thuốc ức chế enzyme α-glucosidase tự nhiên. Cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả và độ an toàn của các sản phẩm này trên bệnh nhân tiểu đường. Nghiên cứu này cũng góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý giá của Việt Nam.

5.1. Phát triển thực phẩm chức năng hỗ trợ tiểu đường

Chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng có thể được sử dụng để phát triển các thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị tiểu đường. Các sản phẩm này có thể giúp kiểm soát đường huyết sau ăn, giảm nguy cơ biến chứng của tiểu đường, và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

5.2. Nghiên cứu lâm sàng về hiệu quả của chiết xuất

Nghiên cứu lâm sàng cần được thực hiện để đánh giá hiệu quả và độ an toàn của chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng trên bệnh nhân tiểu đường. Các nghiên cứu này sẽ cung cấp bằng chứng khoa học về tác dụng của chiết xuất trong việc kiểm soát đường huyết và cải thiện các chỉ số sức khỏe khác.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Triển Vọng 50 ký tự

Nghiên cứu này đã chứng minh tiềm năng của Diệp Hạ Châu đắng trong việc ức chế enzyme α-glucosidase và hỗ trợ điều trị tiểu đường. Cần có thêm các nghiên cứu để phân lập và xác định các hoạt chất có hoạt tính mạnh nhất, đánh giá hiệu quả và độ an toàn của chiết xuất trên các mô hình in vivo, và phát triển các sản phẩm ứng dụng thực tiễn. Nghiên cứu này mở ra một hướng đi mới trong việc tìm kiếm các phương pháp điều trị tiểu đường tự nhiên và hiệu quả.

6.1. Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác dụng

Cần có thêm các nghiên cứu để tìm hiểu sâu hơn về cơ chế tác dụng của chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng trong việc ức chế enzyme α-glucosidase. Các nghiên cứu này sẽ giúp xác định các mục tiêu phân tử của hoạt chất và hiểu rõ hơn về quá trình ức chế.

6.2. Triển vọng phát triển sản phẩm từ Diệp Hạ Châu

Diệp Hạ Châu đắng có tiềm năng lớn để phát triển thành các sản phẩm hỗ trợ điều trị tiểu đường hiệu quả và an toàn. Việc kết hợp chiết xuất Diệp Hạ Châu đắng với các thành phần khác có thể tạo ra các sản phẩm có tác dụng hiệp đồng, giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn và giảm nguy cơ biến chứng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. BỆNH TIỂU ĐƯỜNG 1. Khái niệm bệnh tiểu đường Bộ máy tiêu hóa của chúng ta chế biến phần lớn thực phẩm chúng ta ăn vào thành một loại đường gọi là glucose. Glucose đi vào máu và rời máu đi vào các tế bào để trở thành năng lượng.

Insulin là một kích thích tố do tụy tạng (pancreas) tiết ra, đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa lượng đường trong máu. Insulin được xem như chiếc chìa khóa để mở cửa cho đường đi vào bên trong tế bào. Khi mọi việc xảy ra song suốt, lượng đường trong máu ổn định ở mức cho phép và cơ thể được tiếp tế đầy đủ nhiên liệu để có mọi hoạt động của sự sống [1]. Ở người bệnh tiểu đường, hệ thống này không còn hoạt động bình thường nữa.

Tuyến tụy không còn sản xuất được insulin hay cơ thể trở nên kháng những tác động của insulin. Đường không vào được bên trong tế bào, ở lại trong máu và đưa đường huyết (hay lượng đường trong máu) lên cao gây ra bệnh tiểu đường. Khi đường huyết vượt quá một độ cao nào đó, thận không giữ được nữa và đường sẽ theo nước tiểu đi ra ngoài. Từ đó có tên bệnh tiểu đường có tên gọi chuyên môn là Diabetes melltitus, theo tiếng Hy Lạp có nghĩa là mật ong, có nghĩa là nước tiểu ngọt.

Người bệnh tiểu đường mang bệnh này suốt đời [2]. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, “Đái tháo đường là một hội chứng có đặc tính biểu hiện bằng sự tăng đường máu do hậu quả của việc mất hoàn toàn insulin hoặc là do có liên quan đến sự suy yếu trong bài tiết hoặc hoạt động của insulin" [3]. Tháng 1/2003, các chuyên gia thuộc Uỷ ban chẩn đoán và phân loại bệnh đái tháo đường Hoa Kỳ, lại đưa ra một một định nghĩa mới về đái tháo đường: “Đái tháo đường là một nhóm các bệnh chuyển hoá có đặc điểm là tăng glucose máu, hậu quả của sự thiếu hụt bài tiết insulin; khiếm khuyết trong trong hoạt động của insulin hoặc cả hai. Tăng glucose máu mạn tính thường kết hợp với sự hủy Trang 2 hoại, sự rối loạn chức năng của nhiều cơ quan đặc biệt là mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu” [4].Tình hình bệnh tiểu đường trên thế giới và Việt Nam Vào những năm cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, mô hình bệnh tật có nhiều thay đổi, các bệnh không lây nhiễm như: tim mạch, tâm thần, ung thư, tiểu đường.

ngày càng tăng. Các chuyên gia của WHO dự báo "Thế kỷ 21 sẽ là thế kỷ của các bệnh nội tiết và rối loạn chuyển hoá, đặc biệt bệnh tiểu đường sẽ là bệnh không lây phát triển nhanh nhất [5]. Bệnh tiểu đường (TĐ), còn gọi là bệnh đái tháo đường (Diabettes Mellitus) là một bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính kèm những biến chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến bệnh nhân (mù lòa, hoại tử, đột quỵ. thậm chí là tử vong).

Trong đó, tiểu đường tuýp 2 là phổ biến hơn cả [6]. Theo thống kê, tiểu đường gây giảm tuổi thọ trung bình từ 5 đến 10 năm, là nguyên nhân hàng đầu gây mù loà và suy thận giai đoạn cuối, nguyên nhân hàng đầu của cắt cụt chi không do chấn thương, cứ 10 giây lại có một người chết do tiểu đường và các biến chứng; cứ 30 giây lại có một người tiểu đường có biến chứng bàn chân bị cắt cụt chi [7]. Hiện nay, trên thế giới tỉ lệ mắc bệnh tiểu đường đang gia tăng nhanh chóng, theo Hội nghị khoa học Việt Nam lần IV ghi nhận năm 2000 trên toàn thế giới chỉ có 171 triệu ca mắc bệnh, thì đến năm 2003 tăng lên đến 194 triệu ca, đến năm 2006 chỉ trong vòng sáu năm đã tăng xấp xỉ 1,5 lần: 246 triệu ca và dự báo có thể tăng đến con số 400 triệu vào năm 2025 [8]. Chi phí cho điều trị tiểu đường của toàn thế giới năm 2007 ước tính 232 ngàn tỷ đô la Mỹ, dự báo tăng lên 302 ngàn tỷ vào năm 2025 [9].

Ở Việt Nam, bệnh tiểu đường đang có chiều hướng gia tăng đáng báo động, nếu như thế giới cần 15 năm để số lượng người mắc bệnh tiểu đường tăng gấp đôi, thì ở nước ta chỉ cần 10 năm. Trong khi đó, 75,5% số người được hỏi đều có kiến thức rất thấp về bệnh tiểu đường [10]. Phân loại  Bệnh tiểu đường loại 1 (tuýp 1): Bệnh tiểu đường loại 1 còn gọi là bệnh tiểu đường tự miễn, cơ thể tự tiêu diệt các tế bào sản xất ra hormone insulin của chính mình, tức là tuyến tụy bị tấn công và phá hủy bởi cơ thể mình, làm cho cơ quan này không còn khả năng insulin. Kết quả là đường không vào được bên trong tế bào và lượng đường trong máu tăng cao.

Bệnh nhân tiểu đường loại 1 cần phải tiêm insulin mới sống được, nên trước đây được gọi là bệnh tiểu đường phụ thuộc insulin (insuline-dependent diabetes). Dạng này chiếm vào khoảng 10% bệnh nhân tiểu đường và thường xảy ra ở người còn trẻ từ 10 tuổi trở lên, nhưng đôi khi cũng phát hiện ở người lớn tuổi [11]. Các triệu chứng của bệnh tiểu đường loại 1 thường xuất hiện đột ngột, gồm: tăng khát, đi tiểu nhiều, tăng đói, xuống cân nhanh, mệt mỏi [12].  Bệnh tiểu đường loại 2 (tuýp 2): Bệnh tiểu đường loại 2, tuyến tụy vẫn còn sản xuất được insulin, nhưng lượng insulin làm ra không đủ dùng hoặc tế bào cơ thể không sử dụng được insulin do cơ thể sản xuất ra, hoặc do cả 2 nguyên nhân trên.

Đường không vào được bên trong tế bào, ở lại trong máu và làm tăng đường huyết. Bệnh nhân tiểu đường loại 2 không cần thiết phải tiêm insulin, nên loại này còn được gọi là bệnh tiểu đường không phụ thuộc insulin (noninsulin-dependent diabetes). Tuy nhiên ở một số trường hợp cũng cần tiêm insulin mới kiểm soát được đường huyết của mình [11],[13]. Bệnh tiểu đường loại 2 là loại thường gặp nhất, chiếm khoảng 90% tổng số người mắc bệnh và thường xảy ra ở các bệnh nhân có các triệu chứng sau: trên 40 tuổi, béo phì, gia đình có người bị bệnh tiểu đường, từng bị tiểu đường lúc mang thai, có em bé khi sanh ra nặng hơn 8 pounds (3,6kg) ,cao huyết áp, Bị stress do mắc bệnh nặng hay bị chấn thương.

Vì vậy người nào có từ 3 trong các yếu tố kể trên, nên đi thử máu để phát hiện bệnh tiểu đường kịp thời [12],[14]. Các triệu chứng của bệnh tiểu đường loại 2 rất dễ nhận ra. Những triệu chứng này tiến triển chậm và xuất hiện sau một thời gian khá dài, gồm: mệt mỏi, Trang 4 nhìn không rõ, dễ hoặc thường bị nhiễm trùng, các vết thương hay vết lở rất lâu lành, có vấn đề trong việc "chăn gối", da khô ngứa, bàn tay bàn chân thường bị tê và hay có cảm giác kiến bò, tăng đói, tăng khát và tiểu nhiều. [15]  Bệnh tiểu đường thai nghén Tiểu đường thai nghén thường gặp ở phụ nữ có thai, có glucose máu tăng, gặp khi có thai lần đầu.

Sự tiến triển của đái tháo đường thai nghén sau đẻ theo 3 khả năng: bị tiểu đường, giảm dung nạp glucose, bình thường [16].  Tiểu đường đôi: Bệnh nhân có cả đặc điểm của đái tháo đường loại 1 và loại 2. Phần lớn bệnh nhân khi mới được chẩn đoán có những biểu hiện giống như đái tháo đường loại 2 nhưng trong vòng vài năm sau bệnh nhân cần insulin để kiểm soát đường huyết. Các chuyên gia cho rằng tiểu đường đôi là dạng diễn tiến chậm của tiểu đường loại 1 [17].

 Các thể tiểu đường khác (hiếm gặp): Nguyên nhân liên quan đến một số bệnh, thuốc, hoá chất.  Khiếm khuyết chức năng tế bào β.  Khiếm khuyết gen hoạt động của insulin.  Bệnh tụy ngoại tiết: Viêm tụy, chấn thương, carcinom tụy…  Các bệnh nội tiết: Hội chứng Cushing, cường năng tuyến giáp…  Thuốc hoặc hóa chất.

Các thể ít gặp qua trung gian miễn dịch [18]. Các biến chứng Một số biến chứng cấp tính có thể xảy ra khi đường huyết quá cao hay quá thấp, nếu không được điều trị sớm sẽ đe dọa đến tính mạng của nạn nhân. Các biến chứng này bao gồm các loại sau: Hạ đường huyết (hypoglycemia), tăng lượng cetone trong máu, tăng áp lực thẩm thấu, tăng acid lactic trong máu [19]. Tăng đường huyết lâu dài sẽ đưa đến những biến chứng mạn tính như sau: bệnh võng mạc (retinopathy), bệnh thận (nephropathy), bệnh thần kinh (neuropathy), bệnh tim mạch (cardiovascular diseases) [20].

Phương pháp điều trị: Điều trị tiểu đường nhằm mục đích giảm hoặc mất các triệu chứng lâm sàng của tăng glucose máu, duy trì glucose máu càng gần với trị số bình thường càng tốt, nhưng không gây hạ glucose máu, ngăn ngừa biến chứng cấp tính và mạn tính, duy trì cân nặng lý tưởng nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Do đó điều trị tiểu đường là điều trị toàn diện. Phương pháp điều trị tiểu đường sẽ bao gồm phương pháp dùng thuốc và không dùng thuốc [21]. Phương pháp không dùng thuốc là điều chỉnh lối sống bao gồm chế độ ăn hợp lý và vận động thể lực.

Các nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy, việc tập luyện thể lực thường xuyên có tác dụng làm giảm nồng độ glucose huyết tương ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2, đồng thời giúp duy trì sự bình ổn của lipid máu, huyết áp, cải thiện tình trạng kháng insulin, và cải thiện tích cực về mặt tâm lý. Sự phối hợp hoạt động thể lực thường xuyên và điều chỉnh chế độ ăn có thể giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 một cách rất đáng kể [22]. Phương pháp dùng thuốc có 2 loại:  Phương pháp điều trị tiểu đường loại 1: Tiêm insulin thường xuyên trong cả cuộc đời. Đưa insulin vào máu qua đường phổi [23].

 Phương pháp điều trị tiểu đường loại 2: Phụ thuộc vào tình trạng của bệnh nhân, phương pháp chữa trị gắn liền với việc ăn uống thích hợp, tăng cường hoạt động. Chỉ bệnh nhân tiểu đường loại 2 mới dùng thuốc uống kết hợp với những chất đặc hiệu nhằm làm giảm lượng đường huyết. Bệnh nhân có thể dùng riêng thuốc viên hoặc kết hợp với phương pháp tiêm insulin [24], Thuốc sử dụng để điều trị bệnh tiểu đường loại 2 chủ yếu chia 3 nhóm:  Nhóm thuốc thúc tụy tạng tiết thêm insulin  Nhóm thuốc giúp insulin hoạt động hữu hiệu  Nhóm ngăn ruột bớt hấp thu chất đường khi ăn bằng chất ức chế enzyme α-glucosidase: acarbose (Precose, Glucobay), miglitol (Glyset) [25]. Khái quát chung và vai trò của enzyme Enzyme là men xúc tác sinh học có thành phần cơ bản là protein và có trong mọi cơ thể sinh vật.